Full text of "Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II Apparando. Series II (Praeparatoria). Volumen II: Acta Pontificiae Commissionis Centralis Praeparatoriae Concilii Oecumenici Vaticani II. Pars I: Sessio prima (12-20 Iun 1961), Sessio secunda (7-17 Nov 1961)"

See other formats

ACTA ET DOCUMENTA
CONCILIO OECUMENICO
VATICANO II APPARANDO

SERIES II

(PRAEPARATORIA)

VOLUMEN II

ACTA PONTIFICIAE COMMISSIONIS CENTRALIS
PRAEPARATORIAE CONCILII OECUMENICI
VATICANI II

PARS I

SESSIO PRIMA: 12-20 IUNII 1961
SESSIO SECUNDA: 7-17 NOVEMBRIS 1961

(SUB SECRETO)

TYPIS POLYGLOTTIS VATICANIS
MCMLXV

MONITUM

Volumen alterum secundae Seriei operis cui titulus Acta et Docu-
menta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando colligit acta Com-
missionis Centralis Praeparatoriae, cuius munus a S. P. loanne XXIII
s. r. ita statutum est in M. P. Superno Dei nutu, diei 5 iunii 1960:
« Commissionis Centralis munus esto sequi ac, si necesse sit, in ordi-
nem disponere singularum Commissionum labores, atque illarum con-
clusiones, rite perpensas, ad Nos deferre, ut res in Concilio Oecumenico
tractandas Nosmetipsi statuamus. Commissioni Centrali munus quo-
que committitur proponendi normas, quae ad ordinem in Concilio ser-
vandum pertineant ».

Hoc volumen in diversos Tomos dispescitur; in iisque ex ordine
referuntur acta sessionum, quae annis 1961-1962 a Commissione Cen-
trali habitae sunt.

Ut iisdem plenius et commodius studeri valeat, opportunum vi-
sum est in hoc volumine iterum referre, at typis inferioribus, illa
acta quae vel in primo volumine huius Seriei iam impressa sunt
(uti Allocutiones Summi Pontificis ad Commissionem Centralem),
vel separatis fasciculis iam prodierunt ( uti Schemata, a Commissione
Centrali examinata, litterae circulares, quae dicuntur, etc .)

Relationes et animadversiones necnon suffragia Sodalium vel Con-
siliariorum in hoc volumine prostant iuxta textum ab iisdem scripto
exhibitum et subsignatum post disceptationem schematis vel eius partis.
Quando scriptum deerat et necessitas postulabat textum referri, ste-
timus textui ex taeniola magnetica transcripto: quod tamen singulis
vicibus in nota animadvertimus.

Romae, die vn martii anno mcmlxv.

SODALES ET CONSILIARII
COMMISSIONIS CENTRALIS

SODALES *

Em. mi ac Rev.mi DD. Cardinales:

Eugenius Tis serant, Episcopus Ostiensis ac Portuensis et S. Rufinae;
Decanus S. Collegii; Praefectus S. Congregationis Caeremonialis;
Praeses Pont. Commissionis Caeremonialis (6 iunii 1960).

Clemens Micara, Episcopus Veliternus; Vicarius Generalis Sanctitatis
Suae in Urbe (17 februarii 1961).

Iosephus Pizzardo, Episcopus Albanensis; Praefectus S. Congrega-
tionis de Seminariis et Studiorum Universitatibus; Praeses Pont.
Commissionis de Seminariis et de Studiis (6 iunii 1960).

Benedictus Aloisi-Masella, Episcopus Praenestinus; Praefectus
S. Congregationis de disciplina Sacramentorum; Praeses Pont. Com-
missionis de Sacramentorum disciplina (6 iunii 1960).

Marcellus Mimmi,1 Episcopus Sabinensis et Mandelensis; Secretarius
S. Congregationis Consistorialis; Praeses Pont. Commissionis de
Episcopis et Dioecesium Regimine (6 iunii 1960).

Caietanus Cicognani,2 Episcopus Tusculanus; Praefectus S. Con-
gregationis Rituum; Praeses Pont. Commissionis de Sacra Liturgia
(6 iunii 1960).

Iosephus Ferretto, Episcopus Sabinensis et Mandelensis (30 octo-
bris 1961).

Iosephus Ernestus van Roey,3 Archiepiscopus Mecbliniensis (15 iu-
nii 1960).

Emmanuel Gon^alves Cerejeira, Patriarcha Lisbonensis (15 iunii
1960).

Achilles Lienart, Episcopus Insulensis (15 iunii 1960).

Ignatius Gabriel Tappouni, Patriarcha Antiochenus Syrorum (15 iu-
nii 1960).

Iacobus Aloisius Copello, S. R. E. Cancellarius (4 iulii 1960).

* Dies intra parentesim indicat diem cooptationis in Commissionem Centralem.

1 Die 6 martii 1961 defunctus est.

2 Die 5 februarii 1962 defunctus est.

3 Die 6 octobris 1961 defunctus est.

SODALES ET CONSILIARII COMMISSIONIS CENTRALIS

Gregorius Petrus Agagianian, Patriarcha Ciliciae Armenorum;
Praefectus S. Congregationis de Propaganda Fide; Praeses Pont.
Commissionis de Missionibus (6 iunii 1960).

Iacobus Carolus McGuigan, Archiepiscopus Torontinus (15 iunii
1960).

Normannus Thomas Gilroy, Archiepiscopus Sydneyensis (15 iunii
1960).

Franciscus Spellman, Archiepiscopus Neo-Eboracensis (15 iunii
1960).

Theodosius Clemens de Gouveia,4 Archiepiscopus de Lourengo Mar-
ques (15 iunii 1960).

Iacobus de Barros Camara, Archiepiscopus S. Sebastiani Fluminis
Januarii (15 iunii 1960).

Henrxcus Pla y Deniel, Archiepiscopus Toletanus (15 iunii 1960).

Emmanuel Arteaga y Betancourt,5 Archiepiscopus S. Christophori
de Habana (15 iunii 1960).

Iosephus Frings, Archiepiscopus Coloniensis (15 iunii 1960).

Antonius Caggiano, Archiepiscopus Bonaerensis (15 iunii 1960).

Ernestus Ruffini, Archiepiscopus Panormitanus (22 nov. 1961).

Thomas Tienchensin, Archiepiscopus Pechimensis et Administrator
Ap. Taipehensis (15 iunii 1960).

Valerius Valeri, Praefectus S. Congregationis de Religiosis; Praeses
Pont. Commissionis de Religiosis (6 iunii 1960).

Petrus Ciri aci, Praefectus S. Congregationis Concilii; Praeses Pont.
Commissionis de Disciplina Cleri et Populi Christiani (6 iunii 1960).

Carolus Maria de la Torre, Archiepiscopus Quitensis (15 iunii
1960).

Iosephus Siri, Archiepiscopus Ianuensis (15 iunii 1960).

Io annes D’ Alton, Archiepiscopus Armachanus (15 iunii 1960).

Iacobus Franciscus McIntyre, Archiepiscopus S. Mariae Angelorum
(15 iunii 1960).

Stephanus Wyszynski, Archiepiscopus Gnesnensis et Varsaviensis (15
iunii 1960).

Fernandus QuiRoga y Palacios, Archiepiscopus Compostellanus (6 no-
vembris 1961).

Paulus Aemilius Leger, Archiepiscopus Marianopolitanus (15 iunii
1960).

4 Die 6 februarii 1962 defunctus est.

5 Die 20 martii 1963 defunctus est.

SODALES

Valerianus Gracias, Archiepiscopus Bombayensis (15 iunii 1960).
Iosephus Wendel,6 Archiepiscopus Monacensis et Frisingensis (15
iunii 1960).

Io annes Baptista Montini, Archiepiscopus Mediolanensis (6 nov.

1961) .

Paulus Giobbe, Datarius Sanctitatis Suae (21 martii 1962).
Fernandus Cento, Praeses Pont. Commissionis de Apostolatu Laico-
rum (6 iunii 1960).

Hamletus Ioannes Cicognani, A Publicis Ecclesiae Negotiis; Prae-
ses Pont. Commissionis de Ecclesiis Orientalibus (6 iunii 1960).
Iosephus Garibi y Rivera, Archiepiscopus Guadalajarensis (15 iunii
1960).

Antonius Maria Barbieri, Archiepiscopus Montisvidei (15 iunii
1960).

Gulielmus Godfrey, Archiepiscopus Vestmonasteriensis (15 iunii
1960).

Carolus Confalonieri, Secretarius S. Congregationis Consistorialis
(4 aprilis 1961).

Riccardus Iacobus Cushing, Archiepiscopus Bostoniensis (26 martii

1962) .

Paulus Maria Richaud, Archiepiscopus Burdigalensis (25 oct. 1961).
Aloisius Ioseph Muench,7 (6 iunii 1960).

Franciscus Konig, Archiepiscopus Viennensis (15 iunii 1960).
Paulus Marella, Praeses Pont. Commissionis de Episcopis et Dioece-
sium Regimine (14 martii 1961).

Iulius Dopfner, Archiepiscopus Monacensis et Frisingensis (24 dec.

1960) .

Gustavus Testa, Pro-Praeses Commissionis Cardinalitiae pro admini-
stratione bonorum S. Sedis; Praeses Pont. Commissionis Technico-
Organizativae (17 oct. 1961).

Albertus Gregorius Meyer, Archiepiscopus Chicagiensis (13 oct.

1961) .

Aloisius Traglia, Pro- Vicarius Generalis Sanctitatis Suae in Urbe
(17 febr. 1961).

Petrus Tatsuo Doi, Archiepiscopus Tokiensis (15 iunii 1960).
Bernardus Ioannes Alfrink, Archiepiscopus Ultraiectensis (15 iunii
1960).

Rufinus J. Santos, Archiepiscopus Manilensis (15 iunii 1960).

6 Die 31 decembris 1960 defunctus est.

7 Die 15 februarii 1962 defunctus est.

SODALES ET CONSILIARII COMMISSIONIS CENTRALIS

Laure anus Rugambwa, Episcopus Bukobaensis (15 iunii 1960).

Iosephus E. Ritter, Archiepiscopus S. Ludovici (26 martii 1962).

Iosephus Humbertus Quintero, Archiepiscopus Caracensis (5 iulii
1961).

Aloisius Concha, Archiepiscopus Bogotensis (15 iunii 1960). 8

Iosephus Da Costa Nunes (21 martii 1962). 9

Io annes Landazuri Ricketts, Archiepiscopus Limanus (15 iunii
1960). 10

Acacius Cous s a, 11 Secretarius Congregationis Pro Ecclesia Orientali
(21 martii 1962).

Radulfus Silva Henriquez, Archiepiscopus S. Iacobi in Chile (21 mar-
tii 1962).

Leo Iosephus Suenens, Archiepiscopus Mechliniensis-Bruxellensis (21
martii 1962).

Alfredus Ottaviani, Secretarius Supremae S. Congregationis S. Of-
ficii; Praeses Pont. Commissionis Theologicae (6 iunii 1960).

Albertus di Jorio, Pro-Praeses Commissionis Cardinalitiae pro Statu
Civitatis Vaticanae; Praeses Secretariatus de rebus oeconomicis (15
iunii 1960).

Franci scus Roberti, Praefectus Supremi Tribunalis Signaturae Apo-
stolicae (17 oct. 1961).

Andreas Jullien (6 iunii 1960).

Arcadius Larraona, Praefectus S. Congregationis Rituum; Praeses
Pont. Commissionis de Sacra Liturgia (6 iunii 1960).

Gulielmus Theodorus Heard (6 iunii 1960).

Augustinus Bea, Praeses Secretariatus ad unitatem christianorum fo-
vendam (6 iunii 1960).

Michael Browne (4 iulii 1960).12 *

Anselmus Albareda (21 martii 1962). 13

beatissimi Domini:

Stephanus I Sidarouss, Patriarcha Alexandrinus Coptorum (15 iunii
1960).

8 S. R. E. Cardinalis creatus est die 19 martii 1962.

9 S. R. E. Cardinalis creatus est die 16 ianuarii 1962.

10 S. R. E. Cardinalis creatus est die 19 martii 1962.

11 S. R. E. Cardinalis creatus est die 19 martii 1962. Die 29 iulii 1962 de-
functus est.

12 S. R. E. Cardinalis creatus est die 19 martii 1962.

13 S. R. E. Cardinalis creatus est die 19 martii 1962.

SODALES

Maximus IV Saigh, Patriarcha Antiochenus Melchitarum (15 iunii
1960).

Paulus Petrus Meouchi, Patriarcha Antiochenus Maronitarum (15 iu-
nii 1960).

Albertus Gori, Patriarcha Hierosolymitanus Latinorum (7 dec. 1960).

Paulus II Cheikho, Patriarcha Babylonensis Chaldaeorum (15 iunii
1960).

Exc.mi ac Rev.mi Domini:

Pericles Felici, Archiepiscopus tit. Samosatensis, Secretarius Gene-
ralis.

Acacius Chacon, Archiepiscopus Meridensis (15 iunii 1960).

Iosephus Ujcic, Archiepiscopus Belogradensis (15 iunii 1960).

Patritius Finbar Ryan, Archiepiscopus Portus Hispaniae (15 iunii
1960).

Aloisius ChAvez y Gqnzalez, Archiepiscopus S. Salvatoris in Ame-
rica (15 iunii 1960).

Alfredus Silva Santiago, Archiepiscopus Ss. Conceptionis (15 iunii
1960).

Io annes Iosephus A. Mena Porta, Archiepiscopus Ss. Assumptionis
(15 iunii 1960).

Abel Isidorus Antezana y Rojas, Archiepiscopus Pacensis in Boli-
via (15 iunii 1960).

Iosephus Grosz,14 Archiepiscopus Calocensis (6 iunii 1960).

Donaldus Alfonsus Campbell, Archiepiscopus Glasguensis (15 iu-
nii 1960).

Octavius Antonius Beras, Archiepiscopus tit. Euchaitenus, Coadiu-
tor c. i. s. S. Dominici (15 iunii 1960).

Thomas B. Cooray, Archiepiscopus Columbensis in Ceylon (15 iunii
1960).

Petrus Thomas McKeefry, Archiepiscopus Vellingtonensis (15 iu-
nii 1960).

Marcellus Lefebvre, Archiepiscopus Dakarensis (15 iunii 1960).

Carolus Iosephus Alter, Archiepiscopus Cincinnatensis (15 iunii
1960).

Laurentius Leo Graner, Archiepiscopus Dacchensis (15 iunii 1960).

Dionysius Eugenius Hurley, Archiepiscopus Durbanianus (15 iunii
1960).

14 Die 3 octobris 1961 defunctus est.

SODALES ET CONSILIARII COMMISSIONIS CENTRALIS

Mauritius Perrin, Archiepiscopus Carthaginensis (15 iunii 1960).

Franciscus Seper, Archiepiscopus Zagrabiensis (21 iulii 1961).

Victor Bazin, Archiepiscopus Rangunensis (15 iunii 1960).

Franciscus Poirier, Archiepiscopus Portus Principis (15 iunii 1960).

Michael Bernard, Archiepiscopus Brazzapolitanus (15 iunii 1960).

Paulus Bernier, Archiepiscopus-Episcopus Gaspesiensis (15 iunii
1960).

Martinus Ioannes 0’Connor, Archiepiscopus tit. Laodicenus in Sy-
ria; Praeses Pont. Consilii Rei Cinematographicae; Praeses Secre-
tariatus de scriptis prelo edendis et de spectaculis moderandis (15
iunii 1960).

Bernardus Yago, Archiepiscopus Abidjanensis (15 iunii 1960).

Hieronymus Rakotomalala, Archiepiscopus Tananarivensis (15 iu-
nii 1960).

Petrus Martinus Ngo-dinh-Thuc, Archiepiscopus Hueensis (15 iunii
1960).

Alfredus Bengsch, Archiepiscopus-Episcopus Berolinensis (22 novem-
bris 1961).

Alfonsus Verwimp, Episcopus Kisantuensis (15 iunii 1960).

Angelus Iosephus Jelmini, Episcopus tit. Thermensis, Administrator
Ap. Luganensis (15 iunii 1960).

Ioannes Theodorus Suhr, Episcopus Hafniae (15 iunii 1960).

Leo Isidorus Scharmach, Episcopus tit. Mostenensis, Vicarius Ap.
Rabaulensis (15 iunii 1960).

Thomas Quinlan, Episcopus tit. Furnitanus maior, Vicarius Ap. Chun-
cheonensis (15 iunii 1960).

Rev.mi Domini :

Benno Gut, Abbas Primas Benedictinorum Confoederatorum (15 iunii
1960).

Augustinus Sepinski, Minister Generalis O.F.M. (15 iunii 1960).

Ioannes Baptista Janssens, Praepositus Generalis S. I. (15 iunii
1960).

CONSILIARII

Exc.mi ac Rev.mi Domini:

Iosephus da Costa Nunes,15 Patriarcha, Archiepiscopus tit. Odessi-
tanus, Vice Camerarius S. R. E. (12 iulii 1960).

Petrus Parente, Archiepiscopus tit. Ptolemaidensis in Thebaide, Ad-
sessor Supremae S. Congregationis S. Officii (12 iulii 1960).

Iosephus Ferretto,16 Archiepiscopus tit. Serdicensis, Adsessor Sacrae
Congregationis Consistorialis (12 iulii 1960).

Franciscus Carpino, Archiepiscopus tit. Serdicensis, Adsessor S. Con-
gregationis Consistorialis (8 februarii 1961).

Acacius Cous s a, 17 Archiepiscopus tit. Hierapolitanus in Syria pro Mel-
chitis, Adsessor S. Congregationis pro Ecclesia Orientali (12 iulii
1960).

Petrus Sigismondi, Archiepiscopus tit. Neapolitanus in Pisidia, Se-
cretarius S. Congregationis de Propaganda Fide (12 iulii 1960).

Antonius Samore, Archiepiscopus tit. Ternobenus, Secretarius S. Con-
gregationis pro Negotiis Ecclesiasticis Extraordinariis (12 iulii 1960).

Dinus Staffa, Archiepiscopus tit. Caesariensis in Palaestina, Secretarius
S. Congregationis de Seminariis et Studiorum Universitatibus (12 iu-
lii 1960).

Primus Principi, Archiepiscopus tit. Tyanensis, Secretarius S. Congre-
gationis Reverendae Fabricae S. Petri (11 ianuarii 1961).

Angelus Dell’Acqua, Archiepiscopus tit. Chalcedonensis, Substitu-
tus Secretariae Status Suae Sanctitatis (12 iulii 1960).

Io annes Baptista Scapinelli di Leguigno, Adsessor S. Congregatio-
nis pro Ecclesia Orientali (21 martii 1962).

Caesar Zerba, Secretarius S. Congregationis de disciplina Sacramento-
rum (12 iulii 1960).

Petrus Palazzini, Secretarius S. Congregationis Concilii (12 iulii 1960).

Paulus Philippe, O. P., Secretarius S. Congregationis de Religiosis
(12 iulii 1960).

15 Die 19 martii 1962 creatus est S. R. E. Cardinalis et die 21 martii 1962
in Sodales cooptatus est.

16 Die 16 martii 1961 creatus est S. R. E. Cardinalis et die 30 octobris 1961
in Sodales cooptatus est.

17 Die 19 martii 1962 creatus est S. R. E. Cardinalis et die 21 martii 1962
in Sodales cooptatus est.

SODALES ET CONSILIARII COMMISSIONIS CENTRALIS

Henricus Dante, Secretarius S. Congregationis Rituum (12 iulii 1960).

Victorius Bartoccetti, Secretarius Supremi Tribunalis Signaturae
Apostolicae (12 iulii 1960).

Franciscus Brennan, Decanus Tribunalis S. Romanae Rotae (12 iulii
1960).

Petrus Sfair, Archiepiscopus tit. Nisibenus Maronitarum (12 iulii
1960).

III. mi ac Rev. mi Domini:

Iosephus Ros si, Regens S. Paenitentiariae Apostolicae (13 septembris
1960).

Franciscus Tinello, Regens Cancellariae Apostolicae (13 septembris
1960).

Exc.mi ac Rev. mi Domini :

Pius Pa schini, Rector Magnificus Perpetuus Onorarius Pontificiae Uni-
versitatis Lateranensis (12 iulii 1960).

Silvius Romani, Sub-Datarius (13 septembris 1960).

IU. mi ac Rev. mi Domini :

Arturus Wynen,18 Praelatus Auditor Emeritus Tribunalis S. Roma-
nae Rotae (12 iulii 1960).

Albertus Canestri, Praelatus Auditor Emeritus Tribunalis S. Roma-
nae Rotae (12 iulii 1960).

Alfredus Cavagna (12 iulii 1960).

Ernestus Camagni (3 octobris 1961), a Brevibus Apostolicis.

Martinus Giusti, Praefectus Arcbivi Secreti Vaticani (28 novembris
1960).

Rev. mi Patres:

Anselmus Albareda,19 Abbas O.S.B., Praefectus Bibliothecae Aposto-
licae Vaticanae (13 septembris 1960).

Petrus Salmon, O.S.B., Abbas S. Hieronymi « de Urbe » (12 iulii
1960).

Reginaldus Garrigou-Lagrange, O. P. (12 iulii 1960).

Albertus Vaccari, S. I. (12 iulii 1960).

18 Die 14 iunii 1962 defunctus est.

19 Die 19 martii 1962 S. R. E. creatus est Cardinalis et die 21 martii 1962
in Sodales cooptatus est.

SESSIO PRIMA

DOCUMENTA SESSIONIS PRIMAE

LITTERAE EXC.MI P. D. SECRETARII GENERALIS

Litterae quibus Rev.mi Consiliarii rogantur communicare sua vota circa quaestiones
quae in prima Sessione Commissionis Centralis pertractabuntur.

Prot. N. 881-909 Com/61

E Civitate Vaticana, die 11 marzo 1961
Ill.mo e Rev.mo Monsignore,

Per augusto desiderio dei Santo Padre, invio alia S. V. Reverendis-
sima Punito questionario, pregandoLa vivamente di voler esprimere il
Suo savio Voto sugli argomenti in esso contenuti e che saranno poi sot-
toposti alPesame della Commissione Centrale.

Sarei assai grato alia S. V. se vorra farmi pervenire la risposta entro
il prossimo 10 aprile.

Profitto della circostanza per confermarmi, con sensi di profondo
ossequio,

della S. V. Ill.ma e Rev.ma
dev.mo

£& Pericle Felici
Segretario Generale

QUAESTIONES

De Concilio Vaticano II celebrando
Commissioni Centrali propositae

Prae oculis habitis iuris canonici praescriptis, celebratorum Conciliorum Oecu-
menicorum, praesertim Vaticani I, vicibus et factis, atque rebus iam gestis Concilio
Vaticano II apparando, votum benigne promatur de his quaestionibus:

1) Praeter eos qui iure ad Concilium convocandi sunt, quosnam alios et quo
iure ad votum convocare expediat.

2) Quo criterio deligendi sint Theologi et Canonistae Concilii.

SESSIO I - DOCUMENTA

3) A quonam et quibus rationibus instituendae sint Commissiones inter Patres
Concilii.

4) De orationibus Patrum Concilii moderandis de eorumque votis exquirendis.

5) De maiore suffragiorum parte pro ferendis decisionibus conciliaribus re-
quisita.

6) Firmo quod lingua Concilii latina esse debeat, an subsidia proponenda sint,
ut ipsius usus et intellectus expeditior evadat.

7) De modis perscribendi ea quae in Concilio a Patribus efferuntur: an praeter
perscriptionem magneticis machinis faciendam, opportuna censeatur opera
stenographorum, qui dicuntur.

II — a

Litterae ad Em.mos Cardinales, in Urbe degentes, Sodales Commissionis Centralis

datae, quibus indicitur prima Sessio Commissionis Centralis.

Prot. N. 1 Centr/61

E Civitate Vaticana, die 1 maii 1961

Eminentissime Domine,

Officio mihi est notum facere Eminentiae Tuae Reverendissimae
Ss.mum D. N. Ioannem PP. XXIII, Commissionis Centralis Praesidem,
coetus plenarios eiusdem Commissionis convocasse in dies 12-22 proximi
mensis iunii.

Coetibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Centralis: at
benigne indulget Sanctitas Sua ut a participando dispensentur qui gravi
illis diebus pastorali detineantur officio. Hi tamen votum suum scripto
mittere poterunt ad Commissionis Centralis Secretarium.

In sessionibus, iis praesertim quibus praeerit Romanus Pontifex,
Sodales habitu piano, qui dicitur, induentur.

Oram Sacrae Purpurae deosculans, profundae venerationis sensus
Eminentiae Tuae depromo meque profiteor

Eminentiae Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

Periclem Felici
Secretarium Generalem

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

Litterae ad Em. mos Cardinales, extra Urbem degentes, Sodales Commissionis Cen-
tralis datae, quibus indicitur prima Sessio Commissionis Centralis.

Prot. N. 1 Centr/61

Eminentissime Domine,

E Civitate Vaticana, die 1 maii 1961

Coetibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Centralis:
at benigne indulget Sanctitas Sua ut a participando dispensentur qui
gravi illis diebus pastorali detineantur officio. Hi tamen votum suum
scripto mittere poterunt ad Commissionis Centralis Secretarium.

In sessionibus, iis praesertim quibus praeerit Romanus Pontifex,
Sodales habitu piano, qui dicitur, induentur.

Haec dum Eminentiae Tuae communico, rogo enixe Eminentiam
Tuam ut huic Secretariae in tempore pandere velis diem adventus Tui
et romanae commorationis locum.

Oram Sacrae Purpurae deosculans, profundae venerationis sensus
Eminentiae Tuae depromo meque profiteor

Eminentiae Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

'SB Periclem Felici
Secretarium Generalem

II — c

Litterae ad Beatissimos Patriarchas, Sodales Commissionis Centralis, datae, quibus
indicitur prima Sessio Commissionis Centralis.

Prot. N. 1 Centr/61

E Civitate Vaticana, die 1 maii 1961

Beatissime Domine,

Officio mihi est notum facere Beatitudini Tuae Ss.mum D. N. Ioan-
nem PP. XXIII, Commissionis Centralis Praesidem, coetus plenarios
eiusdem Commissionis convocasse in dies 12-22 proximi mensis iunii.

SESSIO I - DOCUMENTA

Coetibus intererunt Sociales seu Membra Commissionis Centralis:
at benigne indulget Sanctitas Sua ut a participando dispensentur qui gravi
illis diebus pastorali detineantur officio. Hi tamen votum suum scripto
mittere poterunt ad Commissionis Centralis Secretarium.

In sessionibus, iis praesertim quibus praeerit Romanus Pontifex,
Sodales habitu piano, qui dicitur, induentur.

Haec dum Beatitudini Tuae communico, rogo enixe Beatitudinem
Tuam ut huic Secretariae in tempore pandere velis diem adventus Tui et
romanae commorationis locum: dicas pariter utrum, nisi Romae iam de-
gas, habitationem nobis seligendam committas.

Impensos devotionis sensus Beatitudini Tuae depromo meque pro-
fiteor

Beatitudini Tuae
add.mum in Domino

Periclem Felici
Secretarium Generalem

II — d

Litterae ad Exc.mos Archiepiscopos et Episcopos, Sodales Commissionis Centralis,
datae, quibus indicitur prima Sessio Commissionis Centralis.

Prot. N. 1 Centr/61

E Civitate Vaticana, die 1 maii 1961

Excellentissime Domine,

Officio mihi est notum facere Excellentiae Tuae Reverendissimae
Ss.mum D. N. Ioannem PP. XXIII, Commissionis Centralis Praesidem,
coetus plenarios eiusdem Commissionis convocasse in dies 12-22 proximi
mensis iunii.

In sessionibus, iis praesertim quibus praeerit Romanus Pontifex,
Sodales habitu piano, qui dicitur, induentur.

Haec dum Excellentiae Tuae communico, rogo enixe Excellentiam
Tuam ut huic Secretariae in tempore pandere velis diem adventus Tui

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

et romanae commorationis locum: dicas pariter utrum, nisi Romae iam
degas, habitationem nobis seligendam committas.

Impensos devotionis sensus Excellentiae Tuae depromo meque pro-
fiteor

Excellentiae Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

SB Periclem Felici
Secretarium Generalem

II — e

Litterae ad Rev.mos Patres, Sacrorum Ordinum Superiores Generales, Sodales
Commissionis Centralis, datae, quibus indicitur prima Sessio Commissionis
Centralis.

Prot. N. 1 Centr/61

E Civitate Vaticana, die 1 maii 1961

Reverendissime Pater,

Officio mihi est notum facere Paternitati Tuae Reverendissimae
Ss.mum D. N. Ioannem PP. XXIII, Commissionis Centralis Praesidem,
coetus plenarios eiusdem Commissionis convocasse in dies 12-22 proximi
mensis iunii.

Coetibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Centralis:
at benigne indulget Sanctitas Sua ut a participando dispensentur qui
gravi illis diebus pastorali detineantur officio. Hi tamen votum suum
scripto mittere poterunt ad Commissionis Centralis Secretarium.

In sessionibus, iis praesertim quibus praeerit Romanus Pontifex, So-
dales habitu piano, qui dicitur, induentur.

Impensos devotionis sensus Paternitati Tuae depromo meque pro-
fiteor

Paternitati Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

SESSIO I - DOCUMENTA

III — a

Litterae, quibus Exc.mus Secretarius Generalis Pontificiae Commissionis Centralis
notum facit Em.mo ac Rev.mo Domino Andreae Cardinali Jullien, Summum
Pontificem ipsum designavisse uti Ponentem seu Relatorem aliquarum quae-
stionum in prima Sessione tractandarum.

E Civitate Vaticana, die 8 maii 1961
Eminenza Reverendissima,

Ho Tonore di comunicare a Vostra Eminenza Reverendissima che
il S. Padre, nelTUdienza concessami il 7 maggio corrente, si e benigna-
mente degnato di designare TEminenza Vostra quale Ponente o Relatore
delle seguenti questioni: 1) Praeter eos qui iure ad Concilium convocan-
di sunt , quosnam alios et quo iure ad votum convocare expediat; 2) Quo
criterio deligendi sint Theologi et Canonistae Concilii ; 6) Firmo quod
lingua Concilii latina esse debeat, an subsidia proponenda sint, ut ipsius
usus et intellectus expeditior evadat; da trattarsi nelle prossime sedute
della Commissione Centrale.

Nel comunicare a Vostra Eminenza TAugusta designazione mi e gra-
dito assicurarLa che questo Ufficio prestera volentieri la sua opera per
quanto Vostra Eminenza possa desiderare.

Chino al bacio della Sacra Porpora, ho Tonore di confermarmi, con
sensi di profondo ossequio

delTEminenza Vostra Rev.ma
dev.mo

ffi Pericle Felici
Segretario Generale

III — b

Litterae, quibus Exc.mus Secretarius Generalis Pontificiae Commissionis Centralis
notum facit Em.mo ac Rev.mo Domino Arcadio Cardinali Larraona, Summum
Pontificem ipsum designavisse uti Ponentem seu Relatorem aliquarum quae-
stionum in prima Sessione tractandarum.

E Civitate Vaticana, die 8 maii 1961
Eminenza Reverendissima,

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

delle seguenti questioni: 4) De orationibus V atrum Concilii moderandis
de eorumque votis exquirendis; 5) De maiore suffragiorum parte pro
ferendis decisionibus conciliaribus requisita; da trattarsi nelle prossime
sedute della Commissione Centrale,

Nel comunicare a Vostra Eminenza T Augusta designazione mi e gra-
dito assicurarLa che questo Ufficio prestera volentieri la sua opera per
quanto Vostra Eminenza possa desiderare.

Chino al bacio della Saeta Porpora, ho Tonore di confermarmi, con
sensi di profondo ossequio

delTEminenza Vostra Eev.ma
dev.mo

£8 Pericle Felici
Segretario Generale

III — c

Litterae, quibus Exc.mus Secretarius Generalis Pontificiae Commissionis Centralis
notum facit Em.mo ac Rev.mo Domino Gulielmo Th. Cardinali Heard, Sum-
mum Pontificem ipsum designavisse uti Ponentem seu Relatorem aliquarum
quaestionum in prima Sessione tractandarum.

E Civitate Vaticana, die 8 maii 1961
Eminenza Reverendissima,

Ho Tonore di comunicare a Vostra Eminenza Reverendissima che
il S. Padre, nelTUdienza concessami il 7 maggio corrente, si e benigna-
mente degnato di designare TEminenza Vostra quale Ponente o Relatore
delle seguenti questioni: 3) A quonam et quibus rationibus instituendae
sint Commissiones inter Patres Concilii; 7) De modis perscribendi ea quae
in Concilio a Patribus efferuntur: an praeter perscriptionem magneticis
machinis faciendam , opportuna censeatur opera stenographorum, qui
dicuntur; da trattarsi nelle prossime sedute della Commissione Centrale.

Nel comunicare a Vostra Eminenza TAugusta designazione mi e gra-
dito assicurarLa che questo Ufficio prestera volentieri la sua opera per
quanto Vostra Eminenza possa desiderare.

Chino al bacio della Sacra Porpora, ho Tonore di confermarmi, con
sensi di profondo ossequio

delTEminenza Vostra Rev.ma
dev.mo

Pericle Felici
Segretario Generale

SESSIO I - DOCUMENTA

Litterae, quibus Em.mi Commissionum Praeparatoriarum Praesides rogantur ut,
ex optato Summi Pontificis, de laboribus actis brevem relationem conficiant.

Prot. N. 1162-1175 Com/61

E Civitate Vaticana, die 19 maggio 1961
Eminenza Reverendissima,

Come e noto alPEminenza Vostra Reverendissima, il 12 giugno p. v.
avra luogo la prima riunione della Pontificia Commissione Centrale Pre-
paratoria dei Concilio Ecumenico Vaticano II, che sara presieduta dal
Santo Padre.

NelPudienza accordatami ieri mattina, Sna Santita ha espresso il de-
siderio che gli Em.mi Presidenti delle Commissioni Preparatorie dei
Concilio, nella suddetta riunione, facciano una brevissima relazione sui
lavori svolti da ciascuna Commissione e sugli argomenti trattati o in
corso di studio.

Tanto mi reco a doverosa premura di comunicare alPEminenza Vo-
stra, mentre, chino al bacio della Sacra Porpora, ho 1’onore di confer-
marmi, con sensi di profondo ossequio

delPEminenza Vostra Rev.ma
dev.mo obbl.mo

Litterae, quibus Rev.mi Commissionis Centralis Consiliarii ad coetus primae Ses-
sionis convocantur.

Prot. N. 486-513 Centr./61

E Civitate Vaticana, die 19 maggio 1961
Ill.mo e Rev.mo Monsignore,

Ho Ponore di partecipare alia S. V. Reverendissima che dal 12 al
22 giugno p. v. avranno luogo nel Palazzo Apostolico Vaticano (Sala
delle Congregazioni) le sedute di studio della Pont. Commissione Cen-

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

trale, a cui presiedera il Santo Padre, e nelle quali saranno esaminate
e discusse le questioni « De Concilio celebrando ».

Alie sedute, e particolarmente alie prime, nelle quali sara data breve
relazione sui lavori che si stanno svolgendo nelle singole Commissioni o
Segretariati, sono invitati ad assistere gli Ecc.mi Consiglieri, i quali per
Poccasione indosseranno 1’abito piano.

Sara mia premura comunicare per tempo il diario delle sedute: in-
tanto penso di far cosa gradita alia S. V. inviandoLe la « posizione »
che contiene in sintesi i voti espressi dagli Ecc.mi Consiglieri.

Con sensi di devoto ossequio ho il piacere di confermarmi

della S. V. Reverendissima
dev.mo

NOTIFICATIO

Die 12 iunii 1961, feria II, hora 10, in Aedibus Vaticanis (Sala delle
Congregazioni) initium dabitur coetibus plenariis Commissionis Cen-
tralis Praeparatoriae Concilii Vaticani II, quibus praeerit SS. D. N.
Io annes Papa XXIII.

Post Allocutionem Summi Pontificis, singuli Em. mi Praesides Com-
missionum et Secretariatuum referent de laboribus hucusque peractis
deque argumentis studio Commissionum subiectis.

Postremo Exc.mus D. Secretarius Generalis exponet quae hactenus
a Secretaria Commissionis Centralis peracta sunt.

Sequentibus diebus, scilicet 13, 15, 16, 17, 19, 20, 22 iunii, hora
9,30, coetus eodem loco habebuntur, in quibus ex ordine disceptabitur
circa enuntiatas de Concilio celebrando quaestiones.

Singuli Commissionis Centralis Sodales, seu Membra propositis ab
Em.mo Cardinali Ponente seu Relatore quaestionibus, alius ex alio,
iuxta praecedentiae ordinem, votum dabunt suum, quod dein scripto
tradent Secretario Commissionis Centralis,

Munus Ponentis seu Relatoris Summus Pontifex dignatus est com-
mittere:

Em.mo ac Rev.mo P. D. Andreae Card. Jullien, pro quae-
stionibus I, II, VI;

SESSIO I - DOCUMENTA

Em.mo ac Rev.mo P. D. Arcadio Card. Larraona, pro quae-
stionibus IV, V;

Em.mo ac Rev.mo P. D. Gulielmo Card. Heard, pro quae-
stionibus III, VII.

Omnes, qui coetibus intererunt, habitu piano induentur.

De mandato SS. D. N. Ioannis Papae XXIII
Commissionis Centralis Praesidis

Archiepiscopus tit. Samosatensis
Secretarius

Romae, die 29 maii 1961.

ACTA SESSIONIS PRIMAE

1 - VOTA CONSILIARIORUM
SUPER QUAESTIONES DE CONCILIO CELEBRANDO *

Exc.mi P. D. IOSEPHI DA COSTA NUNES
Patriarchae, Archiepiscopi tit. Odessitani

Ad I. Oltre le persone indicate nel n. 4 dei § 1 dei can. 223, sa-
rebbe conveniente invitare anche i Superiori Generali (o i loro Delegati)
di alcune Congregazioni di Chierici non esenti, che per il gran numero
di Religiosi alie medesime appar tenenti, per le opere sociali cbe svol-
gono in tante loro case, per i territori di Missione loro affidati e per
Pintenso apostolato che esercitano in tanti diversi campi potrebbero
portare al Concilio degli schiarimenti molto utili. Citerei ad esempio la
Societa dei Religiosi Salesiani di S. Giovanni Bosco.

Ricordo anche gli Amministratori Apostolici, preposti al governo
di vastissime Diocesi, dove possono sorgere dei problemi talmente im-
portanti la cui soluzione sia d’interesse generale.

Ad II. Teologi e Canonisti insigni per dottrina e di ben provata sal-
dezza nella dottrina tradizionale della Chiesa.

Essi debbono conoscere profondamente le correnti dei pensiero mo-
derno e trovarsi intellettualmente ben preparati per confutare le novita
e teorie pericolose che tanto smarrimento stanno causando in mezzo
alie nuo ve gener azioni.

Ad III. Le attuali Commissioni Preparatorie, una volta convocato il
Concilio, dovranno essere sostituite o integrate con nuove Commissioni,
nominate evidentemente dal Santo Padre, sentiti il parere e concreti sug-
gerimenti di quelle persone che il medesimo S. Padre credera opportuno
di consultare su tale argomento.

E ben chiaro che la scelta per tali Commissioni dovra ricadere su

* Cf. textum quaestionum pp. 21-22.

SESSIO I - ACTA

delle persone veramente capaci, specializzate nelle materie specifiche
delle Sezioni per le quali verranno ad essere nominate.

Ad IV. Sarebbe conveniente che nessuno potesse pariare d’improvviso,
sotto pena di discorsi troppo prolissi e di poca consistenza. Chi avra
qualcbe cosa da dire, deve darne previo avviso alia persona incaricata
di dirigere i lavori dei Congresso e scrivere cio che intende dire, con
chiarezza, precisione e brevita. In tale maniera basteranno cinque mi-
nuti o anche meno per leggere cio che avra scritto. In casi speciali si potra
concedere che qualcuno si mantenga nelPuso della parola per lo spazio
di 10 minuti, al massimo.

Per quello che riguarda la raccolta dei voti, che ammonteranno a
qualche migliaio e ci vorranno delle ore per contarli, sarebbe di grande
utilita Puso di moderni impianti elettrici con dei segni luminosi, come
si suole fare in molti congressi ed assemblee numerose. Ognuno con
diritto di voto avra a sua disposizione tre pulsanti elettrici corrispon-
denti a queste tre espressioni: Placet - Non Placet - Placet iuxta modum.
Cosi in pochi minuti si potra fare la votazione ed averne il relativo
risultato.

Ad V. Per le discussioni dogmatiche 75%; per le questioni discipli-
nari o di altro genere 51%.

Ad VI. II latino, purche si proceda come indicato al n. 4. Se qualcuno
non sara in grado di pariare o di scrivere in questa lingua, potra scrivere
il proprio voto o il proprio parere in qualsiasi altra lingua, passandolo
subito ad un segretario (ovvero ad un gruppo di Segretari che sarebbe con-
veniente nominare per essere a disposizione dei Padri Conciliari) il quale,
o i quali, essendo periti nel latino, lo tradurranno in questa lingua, affin-
che il Concilio possa prendere conoscenza dei punto di vista di quei
Padri che non saranno in grado di esporre in latino il proprio pensiero.

Ad VII. NelPipotesi che venga usato il metodo indicato al n. 4 potra
bastare la registrazione magnetica. Tuttavia niente si oppone a che vi
siano anche degli stenografi e dattilografi, per dei casi speciali.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Exc.mi P. D. PETRI PARENTE
Archiepiscopi tit. Ptolemaiden. in Thebaide
Adsessoris Supremae S. Congr. Sancti Officii

Dal Palazzo dei S. Offizio, 20 aprile 1961
Eccellenza Reverendissima,

Ricevetti a suo tempo la Sua pregiatissima in cui mi prospettava
una serie di quesiti circa il prossimo Concilio Ecumenico.

I quesiti esigerebbero studio storico e riflessione teologica, oltre
che senso pratico. Per rispondere adeguatamente avrei bisogno di tem-
po; ma in questo periodo sono oberato, oltre che dal lavoro d’ufficio, da
un impegno grave affidatomi dal Santo Padre. E allora mi limito a fare
una sola osservazione.

Ho inteso dire che i Vescovi avrebbero tra le mani nella propria
sede gli schemi da definire in modo che la discussione orale o sarebbe
eliminata o sarebbe ridotta al minimo. Se questo fosse vero, avrei da
obiettare teologicamente.

II Concilio Ecumenico non e mTAssemblea qualunque, ma e la
Chiesa Docente. I Vescovi sono Giudici nel Concilio « sub Petro Ca-
pite », ma « cum Petro Capite », sotto 1’influsso e Tassistenza dello Spi-
rito Santo. £ necessaria la discussione e bisogna dare liberta di parola.
Certo ci deve essere un ordine nella discussione, ma i Vescovi devono
poter pariare. La storia insegna che la parola delTultimo tra i Vescovi
ha determinato a volte delle emendazioni di somma importanza. Leg-
gendo simili episodi negli Atti dei Concili, mi sono persuaso che gli uo-
mini diventano la strumenti dello Spirito Santo per la tutela della
verita.

Per il resto mi astengo dal pariare.

Con il piu profondo ossequio

deH’Eccellenza Vostra Rev.ma
dev.mo

SESSIO I - ACTA

III

Exc.mi P. D. FRANCISCI CARPINO

Archiepiscopi tit. Serdicen.

Adsessoris S. Congr. Consistorialis

Ad I. Penso che sia opportuno invitare i Vescovi titolari che rico-
prano degli uffici con i quali e connessa la cura delle anime, ad es. gli
Ordinari Castrensi, gli Amministratori Apostolici, ecc.

Ad II. Ritengo che sia buon criterio scegliere quanti hanno gia
fatto parte delle Commissioni preparatorie.

Ad III. Terrei lo stesso criterio che e stato usato per la costituzione
delle Commissioni preparatorie: cercando pero di affidare 1’esclusiva
e piena trattazione di un argomento ad una sola Commissione, per evi-
tare la frammentarieta e la conseguente incompletezza di conclusioni.

Ad IV. Pur lasciando libera parola a tutti, si dia un tempo molto
limitato nel quale si presentino le conclusioni dei proprio voto. Tutto il
voto, invece, sara consegnato alia Segreteria dei Concilio.

Ad V. Si segua la norma dei Codice, dei « numerus suflragiorum
absolute maior ».

Ad VI. Nessuno dei ritrovati della tecnica e da trascurare alio scopo
di rendere piu facile Pascolto e la comprensione di quanto si discute in
Concilio. Deve restar fermo che Punica lingua dei Concilio e la lingua
latina.

Ad VII. Utile certamente Popera degli stenografi. Ad evitare tutta-
via degli abbagli di intelligenza e di scrittura, e desiderabile che essi
abbiano una qualche conoscenza almeno dei lessico teologico e di quello
giuridico. Che, pertanto, si pensi in tempo alia loro preparazione.

Exc.mi P. D. ACACII COUSSA

Archiepiscopi tit. Hierapolitani in Syria pro Melchitis
Adsessoris S. Congregationis pro Ecclesia Orientali

Ad I. a) Episcopi titulares convocandi sunt et quidem cum suffragio
deliberativo. Etenim iidem sunt vel in missionibus, vel in Curia Romana,
vel in dioecesibus auxilium praestantes Episcopis residentialibus. Primos

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

— qui et potior pars sunt — commendant labores quos ferunt in propa-
gatione fidei, nomine et auctoritate Summi Pontificis; ceteros, officium.

b) Opportunum est ut convocentur, cum suffragio deliberativo, su-
premi Moderatores societatum clericalium exemptarum in communi
viventium sine votis, eo quod sunt ad instar religionum clericalium
exemptarum.

c ) Supremi Moderatores religionum clericalium iuris pontificii non
exemptarum et supremi Moderatores societatum clericalium in com-
muni viventium sine votis iuris pontificii non exemptarum, decet ut
convocentur cum suffragio consul tivo, propter opus quod impendunt
in bonum Ecclesiae et societatis.

d) Placet etiam ut privilegio fruantur assistendi publicis sessionibus
(sine ullo suffragio), supremi Moderatores Congregationum laicalium
iuris pontificii, in praemium quoddam apostolatus eorum. Item, laici
Superiores Actionis Catholicae, in aestimationem activitatis consociatio-
num et praemium apostolatus quem exercent.

e) Orientales quod attinet Ordines: Antoniani et Basiliani, cum
sint exempti, supremi eorum Moderatores, ipso iure, convocantur.

/) De clericis Dissidentibus et de Protestantibus sufficienter provi-
sum est per commissiones praeparatorias.

Ad II. a) Theologi ac sacrorum canonum periti deligendi sunt ex utro-
que clero, ex omnibus ritibus et omnibus nationibus, proponentibus
singularum nationum Episcopis et Superioribus religiosis; sed optandum
ut sive Theologorum sive Canonistarum numerus non sit maximus.

b) Theologi ac sacrorum canonum periti illarum nationum, quae
sunt sub regimine comunistico ad Concilium venire non poterunt, op-
portunum idcirco videtur ut aliqui theologi et canonistae « Ecclesiae
silentii », qui in liberis regionibus resident, ad Concilium vocentur.

Ad III. a) A quonam?

Speculative, optandum esset ut omnes commissiones designarentur
ab ipsis Patribus in aliqua sessione praeliminari; sed multis difficulta-
tibus scateret suggestio, praecipue eo quod Patres cognoscere non pos-
sunt idoneitatem singulorum candidatorum pro singulis commissionibus.

Praesides collationum episcopalium possent duo nomina proponere
pro singulis commissionibus, inter quos commissio centralis unum pro
singulis commissionibus eligere posset.

Quapropter, praxim quod attinet, duplex extat via: aut ut com-
missiones a Summo Pontifice nominentur (sicut commissiones praepara-
toriae), aut ipsa commissio centralis praeparatoria, de mandato Summi
Pontificis, paret commissiones et in sessione praeliminari Concilii subiici

SESSIO I - ACTA

possent approbationi Patrum Concilii. Sed, ni fallor, sapientiores inter
Patres eligerent primam viam.

Optandum etiam ut commissio centralis constaret ex personis de-
lectis ex singulis gradibus Hierarcbiae Ecclesiasticae (praeter Cardinales,
Patriarchas, Archiepiscopos et Episcopos), adiectis quibusdam ex Supe-
rioribus religiosis maioribus cum suffragio deliberativo.

b) Quibus rationibus?

Attendendum est imprimis ad competentiam et animi dotes; et
negligenda non est nationum diversitas. Praeterea, in iis quae respiciunt
disciplinam et populorum mores curandum est etiam ut quidam Patres
ritus orientalis adsciantur.

Ad IV. a) Commissio centralis Patrum definiet numerum oratorum et
tempus pro singulis (v. g. non ultra dimidium horae) idque pro singulis
sessionibus. Si diversa sint argumenta, pro singulis argumentis definiri
debet numerus oratorum.

b) Obiectum singularum sessionum notum reddi debet omnibus
Patribus sufficienti tempore ante sessionem. Qui vero orationem habere
cupiunt, notum id facere debent commissioni centrali, quae deinde de-
finiet et personas et numerum oratorum.

c ) Vota exquirenda sunt per verba placet vel non placet. Exquisitio
votorum per scrutinium secretum multis incommodis volvitur.

Ad V. Res fidei et morum definiendae sunt per duas ex tribus partibus
suffragiorum Patrum praesentium in sessione; ceterae decisiones, maio-
ritate absoluta tantum.

Ad VI. Attento numero Patrum qui latina lingua uti non poterunt, ne
multi ex Patribus priventur facultate mentem pandendi in sessionibus,
necessaria apparent subsidia — quae modernae artes offerunt — ut usus
et intellectus linguae latinae expeditior evadat.

Ad VII. Possunt sufficere magneticae machinae: quod interest fide-
litas est et integritas; id autem obtinetur magneticis machinis ab expertis
ductis.

Sed stenographi quoque utiles imo necessarii erunt si quis orator
velit aliorum oratorum propositiones seu asserta, in discussione, referre.

Salvo meliore iudicio.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Exc.mi P. D. PETRI SIGXSMONDI

Archiepiscopi tit. Neapolitani in Pisidia
Secretarii Sacrae Congregationis « De Propaganda Fide »

Ad I. 1° a) Censeo convocandos esse, et quidem cum voto deliberati-
vo, etiam Episcopos Titulares, de quibus in § 2 can. 223, sicut in Cone.
Vatie. I. Ita enim includuntur, paucis admodum exceptis, Officiales
Maiores Curiae Romanae et Legati Romani Pontificis, de quibus in
can. 267, qui omnes vi muneris specialem rerum ecclesiasticarum noti-
tiam habent...

b) Dum titulus episcopalis Vicariis Apostolicis (ut plurimum)
ius ad votum in Concilio confert, si eosdem convocare Ss.mo Pontifici
placuerit, res difficilis, immo, posito iure Codicis de Concilio Oecume-
nico, impossibilis est cum de Praefectis Apostolicis quaeritur, quamvis
officium haud parvi momenti in Ecclesia exerceant...

Isti igitur proprio titulo convocari non possunt.

Invitari possent tamquam Periti, ad analogiam § 3 can. 223, quam-
vis minus necessarium videatur... vel ante Concilium commutandi essent
in Abbates vel Praelatos nullius , de quibus in § 1, n. 3 eiusdem ca-
nonis.

2° Ad supremos Moderatores religionum quod attinet, congruum
omnino videtur ut Ss.mus Pontifex iure utatur quod in can. 223, § 1,
n. 4 inclusum habetur, cum difficulter intelligatur cur Abbas mona-
sticus cum 100 subditis pleno iure Concilio intersit, dum « Rector
Maior » cum plus quam 20.000 religiosis abesset...

Sed, quo criterio convocandi sunt alii, aliis exclusis?

Aliunde non expedire videtur ut omnes invitentur, ne ultra mo-
dum numerus participantium augeatur... Inde a 1.000? vel a 3.000?

Ad II. Non criterio nominis, cui laurea in S. Theologia vel Iure Ca-
nonico tantum suffragetur, quamvis titulum studiorum in Facultate vel
Universitate acquisitus spernendus non sit. Attendenda est competentia
seu peritia sive scientifica sive administrativa congrue intellecta... Nec
praetereundum videtur « aequilibrium » internationale...

Positive: invitandi videntur Secretarii SS. CC. RR., qui Episcopi
non sint, necnon alter Officialis Congregationum et Officiorum S. Sedis.
Secretarii Commissionum Concilii Praeparatoriarum, cum uno alterove
perito e membris vel consultoribus eiusdem Commissionis... Professores
Facultatum vel Universitatum (Pontificiarum) apte selecti...

SESSIO I - ACTA

De cetero in ista re evitandae sunt confusiones et exaggerationes...
Distinguendum omnino esset inter « Theologos et Canonistas » ad nor-
mam can. 223, § 3, etsi quam late intellectos, qui ipsi Concilio tamquam
Consultores, igitur « de mandato » speciali intersint, et Peritos alios
ad quos Patres Concilii recurrere possint « pro informatione »... Quoad
istos latiore ratione procedi potest, sed salva dignitate Concilii necnon
discretione, ne dicam secreto officii...

Ad peritos laicos et acatholicos quod attinet, non videntur « a priori »
excludendi, sed caute seligendi et adhibendi videntur...

Simili ratione agendum esset cum « Episcopis » non catholicis, qui
non nisi certis adimpletis conditionibus ipsi Concilio interesse possent.
De tali quaestione aptius respondeant Consultores Secretariatus com-
petentis necnon Periti Commissionis Centralis...

Ad III. Imprimis dubium esse non potest quin necessariae sint Com-
missiones appositae, immo et Subcommissiones, quae generaliter qui-
dem respondeant divisionibus pro periodo praeparatoria institutis...

Ut apte constituantur huiusmodi coetus Episcoporum seu Patrum
Concilii opportunum saltem videtur ut audiantur Praesides Conferen-
darum Episcopalium quippe qui candidatos aptos proponere possint...

Commissio Centralis, de mandato Ss.mi, praeparet indices vel ta-
bulas Membrorum necnon Consultorum (Theologorum ac Canonista-
rum) quas Patres post mutationes quae utiles appareant confirment ini-
tio Concilii.

Subcommissiones intra Commissionem propriam constituantur et
a Membris simili ratione confirmentur.

Inter Membra Commissionum, additis secretariis vel moderatoribus
subcommissionum, eligatur Consilium directionis vel coordinationis,
etiam pro relationibus cum aliis Commissionibus quae utiles videantur...

Iuvare posset ut Conclusiones seu Vota Commissionum Praeparato-
riarum cum futuris Patribus Concilii, saltem iis de quibus in can. 223,
§ 1 tempestive communicentur ut consiliis collatis examen praevium
quaestionum et obiectionum instituere valeant cuius exitum ad Com-
missionem Centralem transmittant pro elencho ultimo thematum elabo-
rando... attento quidem can. 226. Pro tali consilio praeliminari per-
mitti posset auxilium peritorum quos Episcopi ad secretum officii adi-
gant...

Ita etiam reperiri possent candidati apti pro munere Peritorum, ut
supra, Commissioni Centrali pariter nuntiandi...

Ad IV. 1° Quod ad orationes moderandas attinet, puto distinguen-
dum esse: Attentis eis quae ante dicta sunt de examine praeliminari et
collegiali ante convocationem ipsius Concilii, vel potius ante congressum

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

conciliarem, maior loquendi libertas concedenda est pro disputationibus
in Subcommissionibus ubi minor erit numerus Patrum et facilius « reactio-
nibus » humanis sermo nimius coarctari posse videtur. In Commissionibus
plenariis restrictio imponenda est vel ita ut animadversiones antea in
scriptis consignari oporteat, vel tempore maximo statuto quo singuli,
antea notati, de singulis argumentis loqui iure possint...

Pro sessionibus Concilii universi regulae strictissimae imponendae
videntur de ordine et tempore orationum, sed salva dignitate conses-
suum et libertate disputationis quae necessaria vel utilis adhuc appareat...

Eiusmodi regulae statui possunt attento can. 222, § 2 modo « libe-
rali » applicato... et « auditis » Moderatoribus singularum Commis-
sionum...

T Pro votis exquirendis, dummodo ne nimius sit numerus votan-
tium, commendari potest systema luminosum seu electricum, quod duo-
bus luminibus diversi coloris pro responsis affirmativis vel negativis
constat. Pro consessibus plenariis, ubi vel quando per « sic et non »
quaestiones propositae decernendae veniunt, modus traditionalis cum
globis albis et nigris vel ope scidularum appositarum, et quidem per
sectiones, adhiberi posset...

Ad V. Iterum distinguendum esse puto:

1° Si de norma ferenda agatur, vel de decisione doctrinali, quae fun-
damentalis et gravis facile et communiter habetur et universam Eccle-
siam afficiat, duae e tribus partibus (2/3) votorum validorum requi-
rantur...

2° Si de rebus minus gravibus, puta mere disciplinaribus agatur, di-
midia pars votorum quaestionem affirmative dirimere possit... (% + l).
Quod si in ceteris casibus difficilius sit, norma minus definita statuatur
quae numerum suffragiorum congruum obtineat...

Si aegre tantum proportio votorum requisita obtineatur, decisio ut
minus opportuna omitti vel differri posset...

Ad VI. Affirmative respondendum esse censeo, ne in cassum labo-
retur...

Linguae addendae videntur saltem gallica et anglica, ea forsan ra-
tione ut propositiones et animadversiones in istis linguis subministrare
liceat, pariter ut istae linguae in disputationibus Subcommissionum adhi-
beri possint, versionibus congruis statim additis pro aliis membris vel
consultoribus...

Pro consessibus plenariis Commissionum Conciliarium, necnon pro
sessionibus ipsius Concilii systema « versionum simultanearum » ali-
quando utile esse posset, si et quando textus antea praeparati et distri-
buti non sint... Textuum qui communicantur confici posset summarium

SESSIO I - ACTA

in linguis gallica et anglica respective, quomodo fit in nonnullis perio-
dicis.

Ad VII. Adhibeatur omnino perscriptio mechanica seu ope machina-
rum magneticarum, sed una cum Notariis qui res principales saltem
manu consignent quas deinde cum textibus « registratis » conferant...
Machinae enim multa etiam inutilia (et aliquando minus desiderata) con-
scribunt...

Ita « stenographi » quidem seu amanuenses tantum evitari possent,
sed non videtur opportunum concursum humanum omnino excludere.

Praxis senatuum civilium amanuensibus stenographis adhuc favere
videtur.

Exc.mi P. D. ANTONII SAMORL
Archiepiscopi tit. Ternobeni

Secretarii S. Congr. pro Negotiis Ecclesiasticis Extraordinariis

Ad I. Oltre le persone tassativamente indicate dal Codex luris Cano-
nici, penso che sarebbe bene convocare al Concilio:

a) Gli Arcivescovi e Vescovi titolari che rivestono responsabilita
pastorali corrispondenti, o quasi, a quelle di un Vescovo residenziale
( Vicari Apostolici, Amministratori Apostolici, Coadiutori « cum iure
successionis »); non invece gli altri, come i Coadiutori simpliciter e gli
Ausiliari.

b) I Rappresentanti Pontifici, dei quali e menzione nel can. 267,
anche se non rivestiti di carattere vescovile.

c) I Prelati di Curia nel VAnnuario Pontificio (ed. 1961, p. 1026)
sotto la dizione: « Segretari ed Assessori delle Sacre Congregazioni ecc. ».

Ad II. La scelta dei Teologi e Canonisti converra sia fatta — oltreche,
come ovvio, tenendo conto delPesimia competenza in materia — in
modo da assicurare una larga rappresentanza degli Ordini e Congrega-
zioni religiose di maggior rilievo, nonche delle piu importanti Univer-
sita ed Atenei Pontifici.

Teologi e canonisti parteciperebbero ai lavori delle Commissioni,
ma non dovrebbero intervenire alie sessioni conciliari a meno di esservi
invitati espressamente di volta in volta.

Ad III. Alie Commissioni dei Concilio dovrebbe essere riservato — a
mio modesto avviso — il lavoro piu complesso di discussione, di eia-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

borazione, di formulazione dei progetti di risoluzioni; converra quindi
cbe siano ben strutturate, efficienti, rappresentative.

Ben distinte dalle Commissioni preparatorie — delle quali sara
utile pero tener presenti i criteri con cui furono formate, la distribuzione
delle competenze, e la preziosa esperienza di lavoro acquisita — dovreb-
bero essere istituite espressamente dal Santo Padre, che di ciascuna
determinerebbe la competenza « ratione materiae » e designerebbe al-
meno il Presidente, il Segretario ed alcuni membri scelti a motivo della
loro particolare preparazione e capacita. Ai Padri Conciliari tutti si la-
scerebbe facolta di iscri versi alie Commissioni che preferiscano; le quali
non dovrebbero essere, tuttavia, piu di tre per ciascuno.

Ad IV. Quanto al modo di regolare la discussione nelle riunioni,
distinguerei:

a) In Commissione, converra lasciare a tutti i membri liberta
di intervenire, limitando pero la durata di ogni discorso al massimo di un
quarto d’ora;

b) nelle Sessioni plenarie — le quali dovrebbero essere riser-
vate, quasi esclusivamente, a dare il voto suile risoluzioni proposte —
si potra prevedere 1’intervento di un relatore ufficiale con lo scopo di
illustrare ed interpretare esaurientemente le deliberazioni poste ai voti,
ammettendo — in determinati casi — 1’aggiunta di uno, o di qualche,
relatore di minor anza che parli a mo’ di dichiarazione di voto.

Nulla vieta, per altro, che come forma intermedia tra le riunioni
di ogni singola Commissione e le Sessioni plenarie dei Concilio, si pro-
muovano sedute di piu Commissioni, od anche di tutte le Commissioni
insieme, quando lo suggeriscano esigenze di coordinamento o il desi-
derio di allargare e integrare i dibattiti con una piu ampia rappresenta-
tivita.

Ad V. Per V appr ovatione dei Decreti e delle risoluzioni conciliari mi
sembra preferibile che si richieda, anziche la semplice maggioranza,
quella dei 2/3 dei votanti.

Le votazioni potranno svolgersi aperte o segrete, secondo Poppor-
tunita degli argomenti e Pimportanza delle decisioni; Luno o 1’altro
sistema di votazione potra divenire tassativo ogni volta che lo chieda
un certo numero di Padri Conciliari.

Ad VI. Nelle Sessioni plenarie dovrebbe essere obbligatorio, senza
eccezioni, Fuso della lingua latina.

Nelle sedute di Commissione — fermo restando il principio che la
sola lingua ufficiale sara il latino — vedrei Popportunita di ammettere
Puso di qualcuna delle lingue moderne piu diffuse (es. inglese, fran-
cese, spagnolo, ecc.). Ma anche in tal caso, dovrebbe rimanere Pobbligo

SESSIO I - ACTA

per ciascun oratore di presentare almeno un sommario, scritto in latino,
delPargomento da lui trattato, sotto pena di considerare nullo, per
1’acquisizione agli Atti, Pintervento stesso.

Ad VII. Sia per le sedute di Commissione, sia per le Sessioni ple-
narie sara conveniente disporre di registratori e di stenografi, contempora-
neamente.

Non giudicherei necessario — ed anzi mi sembra complicato, ne im-
mune da inconvenienti - — ricorrere al sistema delle traduzioni simul-
tanee.

VII

Exc.mi P. D. DINI STAFFA

Archiepiscopi tit. Caesarien. in 'Palaestina
Secretarii S. Congr. de Seminariis et Universitatibus studiorum

Ad I. Respondendum videtur eos tantum ad votum convocare expe-
dire, qui in c. 223 C.I.C. recensentur.

Ante Concilii Vaticani I celebrationem res diligentissime perpensa
est et quaestio soluta stricte adhaerendo traditioni priorum Concilio-
rum, contra errores qui tunc temporis diffundebantur de repraesentan-
tia cleri et laicorum in Concilio, quasi Ecclesiae regimen imitari deberet
popularem rei publicae administrandae rationem (Dollinger et alii).

Disciplinam quam Concilium Vaticanum I sancivit, Codex luris
Canonici fideliter recepit, neque adest ratio sufficiens legem in re tanti
momenti mutandi: membrorum numerum augere idem esset ac ianuam
aperire aliis petitionibus. Coeterum vox Ecclesiae universae iam co-
piosissime in Concilio audietur ex ore eorum qui iure votum delibera-
tivum et consultivum ferendi gaudent; quin etiam, immensus eorum
coetus ab omnibus Orbis plagis etiam remotis Romam confluentium,
haud parvas nec facile solvendas difficultates ponit praesertim pro labo-
ribus in Congregationibus generalibus moderandis.

Ad Episcopos titulares quod attinet, c. 223 § 2 haec habet: « Etiam
Episcopi titulares, vocati ad Concilium, suffragium obtinent delibera-
tivum, nisi aliud in convocatione expresse caveatur ». Si exemplum prae
oculis habeatur Concilii Tridentini (quod Episcopos quoque « sine iuris-
dictione » cum omnibus iuribus ad deliberandum admisit) et Concilii
Vaticani I (quod Episcopos « titulares » convocavit quodque eis votum
deliberativum concessit), expedire videtur Concilium Vaticanum II eos
simpliciter convocare, nihil expresse cavendo de iure votum deliberati-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

vum ferendi, et ita, iuxta Codicis praescriptum (can. 223 § 2), illud
implicite agnoscendo.

Ad II. Optime cautum est ut Concilio Vaticano II rite apparando
Commissiones Praeparatoriae numero sufficientes constituerentur, quarum
esset de variis argumentis tum dogmaticis tum disciplinaribus Schemata
et Decreta conficere. Quae agendi ratio, quodammodo iam a Concilio
Vaticano I instaurata, uberrimum beneficium Patribus afferet, tempori
scilicet et operae parcendi. Quod insuper, secus ac in Concilio Triden-
tino, auxilium Theologorum minorum non adeo necessarium reddet.

Maxime tamen convenit ut etiam hac vice Theologi et Canonistae
eligantur. Nam semper pro Patribus aderit necessitas dubia solvendi,
explanationes exquirendi, emendationes proponendi aliaque huiusmodi
ad effectum deducendi, sententiis antea praehabitis virorum rei dogma-
ticae disciplinarisque peritorum; quorum opera praesertim potissimum
proderit iis qui Concilio praeerunt. Hac in re audiatur cl. Hefele: « Ne
vero proximum Concilium Oecumenicum fructibus illis qui ex con-
sultatione theologorum minorum oriri possunt, ullo modo careat, id
sine temporis dispendio duplici modo assequi poteris, si: 1) quivis prae-
latus, qui velit, theologum suum familiarem habebit, quocum cotidie
privatim de omni re graviore consilium inire poterit, et deinde 2) si San-
ctitati Suae placuerit, unicuique speciali Commissioni aliquos theologos
consultores addere, ex variis nationibus, quorum vota et sententias
Praeses Commissionis, quoties ipsi seu Commissioni necessarium vide-
bitur, postulabit, ita ut theologi hi a Praeside evocati iuxta eius iussum
vota sua seu in scriptis seu viva voce coram Commissione proferant »
(E. Cecconi, Storia dei Concilio Vaticano, Roma 1927, vol. I, p. 229
in nota).

Theologi proinde et Canonistae admittendi videntur uti consultores
singularum Commissionum quae in sinu Concilii creabuntur, ut, si ca-
sus ferat et iudicio Praesidis Commissionis vel instantibus Patribus
eiusdem, consilia et vota oretenus aut scripto suppeditare valeant. Quin
etiam peritissimus quisque inter eos eligatur, qui munere Secretarii
Commissionis fungatur; iste vero non sit ille ipse qui eodem munere est
in Commissione Praeparatoria, ut ipsa natura rei postulare videtur; nam
in laboribus instituendis diiudicandisque iam esset animo et iudicio
praeventus.

Haec insuper addenda sunt quoad Theologorum et Canonistarum
electionem. In primis consulendum est ut: a) sint pro diversis Commis-
sionibus pauci, quibusve flagitationibus et ambitionibus reiectis; b) sint
doctrina et, si agatur de disciplina, etiam experientia conspicui; c) quan-
tum fieri potest, natione, schola (ex. gr. ex pluribus Universitatibus)

SESSIO I - ACTA

et, in rebus disputatis, etiam sua sententia diversi; animo, ingenio,
aequilibrio praestantes, extremis tum in re dogmatica tum in rebus
disciplinaribus minime indulgentes; d) quaerendi denique sunt ubi
inveniuntur, etiam inter Officiales et Consultores Curiae Romanae, eo
vel magis quod, traditione conciliari neglecta, Romana Dicasteria haud
sine detrimento in Commissionibus praeparatoriis hac vice siluerunt.
Plures enim quaestiones propositae et diu disputatae fuerunt, quae fa-
cile solvi poterant interrogando competentem Sacram Congregationem et
ad eius studia et experientiam recurrendo; e contra Romanae Curiae
praxis, sub oculis Auctoritatis Supremae inducta, aliquando spiritu quo-
dam « antiromano » impugnata fuit, quin adesset eiusdem praxis defen-
sor. Haec omnia potius quam in Romanae Curiae honorem, redundare
videntur in praefati spiritus incitamentum.

Ad III. In primis videtur maxime expedire Commissiones speciales in
ipso Concilii limine erigere, iuxta exemplum Concilii Vaticani I, quod post
diligentissimam inquisitionem utrum opportunum esset constituere Com-
missiones speciales permanentes an vero pro peculiaribus quaestionibus,
prout scilicet decursu Concilii necessitas postulasset, priorem senten-
tiam secutum est.

a) Huiusmodi vero Commissionum specialium munus non in eo
esse videtur quod schemata a Commissionibus Praeparatoriis confecta et
a Commissione Centrali Praeparatoria adprobata, unaquaeque pro sua
competentia novo examini praeliminari subiciat; sed ad hoc tantum
erigendae essent, ut, si casus ferat — id est si Patrum consensus in Con-
gregatione generali coadunatorum super schemata non convenire con-
stiterit neque Praeses valeat post iteratas sessiones difficultates supe-
rare — cognitione praehabita eorum quae in Congregatione generali
acta sunt, consiliis, emendationibus, immutationibus viam sternat ad
consensum Patrum obtinendum.

Iter breviter ita describi potest: Schemata Decretorum et Canonum
iuxta textum et ordinem a Pontificia Commissione Praeparatoria Cen-
trali adprobata, sed nulla pontificia approbatione munita, integra integre
Patribus in Congregatione generali cognoscenda tradantur, ita ut per
iteratas sessiones ab omnibus examinentur; tantum et quatenus insur-
gant graves difficultates nec sperari liceat brevi eas fore superandas,
schemata mittantur Congregationi speciali ut sententiam suam proferat
aptam ad obstacula amovenda.

b) Patet inde quonam criterio eligendus sit coetus Patrum Com-
missionum Concilii. Munus earum cum sit sententiam proferre de rebus
difficilioribus, perspicuum est Membra non passim et quasi politica ra-
tione cooptanda esse, sed ratione habita de eorum peritia, ita ut collatis

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

consiliis cum consultoribus theologis et canonistis scite ipsi suo muneri
satisfacere valeant. Ad iudicandum vero de illorum peritia, praeter fa-
mam quam universaliter sibi acquirere potuerint, magni facienda est
etiam opinio Nuntiaturae Apostolicae uniuscuiusque Nationis et Dica-
steriorum Romanorum. Praeterea valde opportunum esset Praesides
Coetuum episcopalium nationalium interrogare, quia ad regendas va-
rias commissiones locales (ex. gr., De Seminariis, De Disciplina cleri,
de Religiosis, de rebus socialibus, de Actione catholica, etc.) Episcopi
scientia et experientia eminentiores vocari solent.

c) Quo numero Commissiones conciliares constituendae sunt? Quis
potest forte cogitare tot in sinu Concilii Commissiones erigendas esse
quot sunt in praesenti Commissiones praeparatoriae. Sed forsan con-
sultius erit ipsarum numerum augere, ut tum exquisitius sit earum
auxilium Patribus praestandum, tum labores expeditiores evadant.
Huiusmodi augmentum vitaret etiam inconveniens creandi Commissio-
nes mixtas, quarum erectio et functio sub aspectu sive practico sive
iuridico haud paucis scatet difficultatibus.

d ) A quonam instituendae sunt Commissiones conciliares? Eligere
Praesidem earum est Summi Pontificis, uti revera factum est in Conci-
lio Vaticano I (cfr. Litt. Apost. Inter multiplices : « Unicuique ex iisdem
Congregationibus seu Deputationibus praeerit unus ex Venerabilibus
Fratribus Nostris S. R. E. Cardinalibus Nobis designandum »; Cardina-
lis Praesidis vero erit adsciscere tum Consultores theologos tum Secre-
tarium [ibidem]). Quid de Membris? Nihil habent de hac re Litt. Apost.
Inter multiplices, sed, prae oculis habita agendi ratione Concilii Vati-
cani I, Membrorum seu Patrum Commissionum specialium electio relin-
quenda videtur Concilio. Attamen, cum multum tempus tereretur si ipsa
electio omnimode Patribus Concilii relinqueretur, valde opportunum
est Praesidibus uniuscuiusque Commissionis specialis ius praesentatio-
nis reservare. Isti, post diligentem inquisitionem (ex. gr. consiliis initis
cum Praesidibus Coetuum nationalium, cum Dicasteriis Curiae Roma-
nae, etc.) quos magis aptos, natura et muneribus inspectis Commissionis
cui praesident, eos suffragiis Concilii deferent.

Quot denique Patres unicuique Commissioni adscribendi? Numerus
(viginti quattuor), iam pro Commissionibus specialibus Concilii Vati-
cani I statutus, hodie quoque retinendus videtur. Nam, nimia Patrum
copia laborum celeritatem retardare, qualitatem vero (peritia non est
multorum) minuere posset.

Ad IV. Difficultatem nemo est qui non videat: quomodo scilicet com-
poni possit omnium et singulorum ius ad loquendum cum necessitate la-
bores adproperandi. Huiusmodi nodum solvendi difficultatem iam persen-

SESSIO I - ACTA

sit Concilium Vaticanum I, et Acta eiusdem pervolutare sufficit ad digno-
scendas crebras et aliquando acres admonitiones Praesidum ad dicendi
brevitatem vocantium. Difficultas eo gravior erit in Concilio Vaticano II
celebrando, quia maior et celebrior erit Patrum congressus. Ideo de re
normae clarae, perspicuae et congruentes statuendae sunt. Ad rem quod
attinet utiliter conferri possunt quae enarrat et explanat E. Cecconi
( Op . cit., vol. I, lib. II, cap. I, litt. e , g, pp. 205-208, 229-238); bic
tantum dicere sufficiat magis ac magis systemati « orationum » systema
« scriptorum » substitui debere.

Orationes Patrum in Congregationibus generalibus essent igitur re-
ducendae sive quoad numerum sive quoad tempus, uti evenire animad-
vertimus in publicis legumlatorum coetibus sive nationalibus sive in-
ternationalibus. Ideoque maxime expedire videtur quod Concilium Con-
gregationi generali praepositum, vel semel pro semper, vel occasione
singulorum Decretorum examinandorum, prout consultius iudicabitur,
numerum oratorum praefiniat; quin vero reliqui Patres prohibeantur
iure propriam opinionem scripto mittendi et iuxta ordinem praeceden-
tiae brevissimas animadversiones in Congregatione generali proferendi
(illas quas vocant « motivazioni di voto »).

Ad V. Historia Conciliorum, praesertim Tridentini et Vaticani I, lucu-
lenter demonstrat Praesides omni nisu contendisse ut Decreta — etsi
pluribus emendationibus, immutationibus, additionibus novisque redactio-
nibus, ideoque, iteratis Congregationibus generalibus opus esset — tan-
dem aliquando ab omnibus Patribus vel saltem a longe maiore eorum
parte comprobarentur. Quod quidem interdum, ob Patrum contentiones,
adeo difficile fuit ut Decretorum discussio ad multum tempus, Sessio-
nem publicam iterum atque iterum prorogando, producta fuerit.

Ratio quaerenda videtur in ipsa natura Concilii oecumenici, quod
« oecumenicum » esse debet non tantum ob praesentiam participantium
ex omni Ecclesiae parte confluentium, sed potissimum hac de causa,
quod ipsius Decreta quid sentiat Mater Ecclesia referre debent. Quod
vigere arbitramur non solum pro Decretis de definienda veritate dog-
matica, sed etiam — immo, quadam potiore ratione — de statuenda
disciplina: nam consensus Patrum generatim facilius obtinetur in rebus
dogmaticis quam in rebus disciplinaribus, cum, pro diversitate locorum,
mores et consuetudines aliquando haud parum differant inter se.

Quibus inspectis, quaestioni propositae respondendum videtur forte
non expedire antecedenter et absolute determinare quaenam suffragio-
rum pars requirenda sit pro ferendis decisionibus conciliaribus. In hoc
praesertim differre videtur Concilium oecumenicum a quocumque pu-
blico legumlatorum coetu.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Litterae Apost. Inter multiplices nihil pressius de huiusmodi negotio
statuerunt: solummodo satis clare innuunt unanimem Consensum vel
saltem longe maiorem partem suffragiorum expectandam esse in publi-
cis Sessionibus, ideoque tunc tantum Decreta a Congregatione generali
ad publicam Sessionem transferenda esse, quando matura ad huiusmodi
finem assequendum praevideantur. En Litterarum Apost. verba: « .. Tunc
vero rogabuntur Patres, an placeant Canones et Decreta perlecta; ... Nos
deinde supremam Nostram sententiam dicemus, eamque enunciari et
promulgari mandabimus, hac addita sollemni formula: Decreta modo
lecta placuerunt omnibus Patribus, nemine dissentiente, vel (si qui forte
dissenserint) tot numero exceptis ; Nosque, Sacro approbante Concilio,
illa ita decernimus, statuimus atque sancimus, ut lecta sunt ». Eandem
mentem prodit « Ordo agendorum Officialibus Concilii praescriptus »
(nov. 1869): « N. 5: Cum in una ex praedictis aulae partibus suffragia
omnia collecta fuerint, duo isti Scrutatores cum Notario, qui suffragia
in ea parte collegerunt, accedunt tabulam in medio positam, ibi suffra-
gia collecta computantur, et refertur in Acta, utrum omnibus qui suf-
fragia dederunt, Decretum placuerit, an sint nonnulli, quibus non pla-
cet » (cfr. E. Cecconi, Op. cit., Parte I, vol. I, Documenti, LII, LIII,

pp. 122, 128).

Proinde, exemplo prae oculis habito Concilii Vaticani I et ipsa rei
natura inspecta, nullum dubium de criterio sumendo circa maiorem
suffragiorum partem, id est: tum in scrutiniis praeparatoriis (in Congre-
gationibus generalibus) tum in scrutinio definitivo (in Sessionibus pu-
blicis) standum est pro longe maiore parte suffragiorum. Quod si nor-
mam certam hac de re statuendam esse opportunum visum fuerit, pro-
ponendum esset quod pro ferendis decisionibus in Congregatione gene-
rali (inspecto Patrum ingenti numero) saltem tres quartae partes suffra-
giorum requirantur, dum in Commissione speciali (quae natura sua est
coetus consultivus) duae tertiae partes sufficere videntur. Tantum hoc
systemate gradatim attingi potest unanimitas vel longe maior pars suf-
fragiorum in Sessionibus publicis.

Cum vero Patres magnum laborem in Concilio aggredi debeant nec,
nimio interiecto tempore, a propriis sedibus ob instantes pastorales cu-
ras abesse nequeant, uniuscuiusque Commissionis praeparatoriis schema-
tibus in Concilio approbatis — a theologicis incipiendo — Sessiones
interrumpi possent.

Ad VI. Latinam linguam sermonem unicum Concilii oecumenici, ipsis
rebus dictantibus, esse oportere nemo est qui non videat. Momentum
huiusmodi praetiosissimi mutui commercii instrumenti experientia labo-
rum Commissionum Praeparatoriarum in dies lucem ponit, quibus la-

SESSIO I - ACTA

bentibus Membra et Consultores res dilucide proponunt et concinna bre-
vitate et perspicuitate enucleant. Latina lingua enim, quae vera non enun-
tiat sed sculpit, iure lingua Conciliorum dicenda est.

At fatendum est nostris diebus etiam penes Episcopos sin minus
intellectum certe usum linguae latinae valde esse imminutum. Maxime
igitur commendandum est ut inter Concilii Vaticani II minores Offi-
ciales corpus constituatur peritorum linguae latinae ex diversis natio-
nibus, qui latino sermone, prout adest in documentis ecclesiasticis tum
dogmaticis tum disciplinaribus, familiariter utantur. Eorum erit adiu-
tricem operam non solum Consilio Praesidum Congregationum conci-
liarium praestare, sed etiam singulis Patribus adesse, si opus fuerit, tum
ad orationes Latine reddendas tum ad animadversiones, emendationes,
vota etc. exaranda.

E contra dissuadendae videntur, ad intellectum eorum quae dicta
vel dicenda sunt in Concilio, versiones in linguas vulgares, quae, ipsarum
indole inspecta, haud satis reddere solent sensus linguae latinae. Nemo
est qui non videat quanta cautela opus sit, ne, praesertim in rebus dog-
maticis, aequi vocationes oriantur.

Ad VII. Concilium Vaticanum I eximio stenographorum coetu (24)
utebatur, qui ad difficile munus explendum parati sunt per plures menses a
magistro peritissimo; quo factum est ut officii sui partibus revera per-
fectissime perfuncti sint (cfr. T. Granderath, Histoire du Concile du
Vatican, Tome II, Livre Ier, Chap. Ier, pp. 14-17, ubi testimonia prae-
clara colligi possunt tum de arte qua pollebant, tum de praecellenti
methodo quam secuti sunt).

Hodie, procul dubio stenographorum munus perfecte substitui
potest perscriptione magnetica et quidem fidelissime imprimendo ea
quae viva voce proferuntur; sed addi debet transcriptionem orationum
magnetophonice collectarum multum temporis requirere et solummodo
post sessionem posse commode ad effectum deduci. E contra (uti in
Concilio Vaticano I factum est) qui brevioribus et compendiariis notis
quod quis dixit citissime excipiunt et alterna vice et mutua opera ex-
scribunt, oratione absoluta textum tradunt, ita ut iam possit illico et
immediate legi et examinari.

Huiusmodi et aliae rationes quas longum est recensere (quid, ex.
gr. si ex inopinato apparatuum functio vitium aliquod pateretur?) prae-
sentiam stenographorum adhuc commendant, ne quid Acta Concilii
detrimenti capiant. Quod sane, progressu technico artis magnetophonicae
non obstante, vigere pergit apud quemcumque publicum legumlatorum
coetum.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

VIII

Exc.mi P. D. PRIMI PRINCIPI

Archiepiscopi tit. Tyanen.

Secretarii S. Congr. Reverendae Fabricae Sancti Petri

Ad I. Riterrei opportuno non estendere il suffragio deliberativo
oltre il numero dei Prelati fissato nel can. 223 C.I.C. comprendendo
in questo numero pur i Vescovi titolari. Con tale limitazione si avrebbe
un numero considerevole di Prelati con diritto di suffragio deliberativo.

Potrebbero essere chiamati a dare suffragio consultivo alcuni di co-
loro che si sono distinti per saggezza, dottrina e profitto di lavoro nelle
varie Commissioni Preparatorie.

Ad II. La scelta dei Teologi e dei Canonisti dei Concilio potrebbe
essere fatta tra coloro che, durante i lavori preparatori, sono emersi
su gli altri per il contributo scientifico e pratico recato nelle singole
questioni trattate, nonche tra coloro che insegnano nelle Universita Cat-
toliche delle varie nazioni, e che, attraverso scientifiche pubblicazioni,
hanno acquistato stima di profondo sapere.

Ad III. Le Commissioni dei Padri dei Concilio, secondo le varie ma-
terie da trattare, potrebbero essere costituite dalla Commissione Cen-
trale e sottoposte all’approvazione dei Sommo Pontefice.

Il criterio di scelta dei Padri alie varie Commissioni dovrebbe ba-
sarsi sulFesperimento fatto, circa il valore di ciascuno, durante i lavori
delle Commissioni preparatorie.

I Presidenti delle varie Commissioni dei Padri dovrebbero essere
eletti in conformita di quanto stabilisce il diritto sulla precedenza dei
Prelati.

Ad IV. Ogni sessione conciliare dovrebbe essere preceduta da un
discorso sulla materia da trattare, il discorso dovrebbe essere affidato
ad un Vescovo, che lo scrivera in lingua latina, la cui esposizione non
dovra durare oltre mezz’ora.

I suffragi dei Padri dovranno essere espressi, salvo qualche rara even-
tuale eccezione, in modo pubblico: o per alzata di mano, o per alzata e
seduta, lasciando a ciascuno la facolta di fare dichiarazioni sui suffragio
affermativo o negativo, che vorra esprimere.

Ad V. Per le decisioni normali riterrei che debba richiedersi la
maggioranza assoluta, per decisioni di grave importanza riterrei oppor-
tuno avere la maggioranza dei due terzi.

SESSIO I - ACTA

Ad VI. Atteso che i Padri Conciliari provengono da tutte le parti
dei mondo e non tutti hanno consuetudine di pariare e comprendere
la lingua latina, e atteso che le decisioni devono essere il portato di una
ferma convinzione, la cui espressione (che si ha nel suffragio) deve la-
sciare nei Padri la piu serena tranquillita, riterrei opportuno adottare
il sistema che vige presso FOrganizzazione delle Nazioni Unite, sistema
che renderebbe a tutti intelligibili le discussioni, anche se fatte nella
lingua materna di ciascun Padre. Ben inteso: 1’orazione introduttiva,
1’esposizione della materia, i canoni ecc., cioe la parte ufficiale dei Con-
cilio dovrebbe rimanere scritta nella lingua latina, la quale piu di ogni
altra si presta per esprimere concetti teologici o comunque materia
ecclesiastica.

Ad VII. Le discussioni dei Padri potrebbero essere riprese attraverso
i nastri magnetici, e contemporaneamente per mezzo di stenografi, i
quali dovrebbero appartenere al clero. I due metodi (nastro e stenogra-
fia) potrebbero completarsi, in caso di eventuali deficienze da una parte
o dall’ altra. Cosi pure, al fine di facilitare 1’ascolto in un ambiente tanto
vasto come la navata centrale della Patriarcale Basilica Vaticana, si
dovrebbe curare la conveniente installazione di un impianto di diffu-
sione sonora, da consentire a tutti i partecipanti al Concilio la chiarezza
di ascolto.

Exc.mi P. D. ANGELI DELUACQUA

Archiepiscopi tit. Chalcedonen.

Substituti Secretariae Status Suae Sanctitatis

Ad I. Ad ea penitus assequenda quae a futuro Concilio expectare
licet, utiliter cum iure suffragii deliberativi vocari posse videntur, prae-
ter alios ad id iure recensitos:

a) Episcopi titulares qui, quamvis potestate iurisdictionis careant,
doctrina, prudentia ac rerum gerendarum experientia tamen praestant;

b) Vicarii et Praefecti Apostolici: ipsi siquidem « iisdem iuribus
et facultatibus in suo territorio gaudent, quae in propriis dioecesibus
competunt Episcopis residentialibus » (can. 294, § 1 C.I.C.);

c ) Praelati qui, etsi charactere episcopali non pollent, in aliquod
nihilominus Ecclesiae territorium vel peculiarium christifidelium gregem
iurisdictionem ordinariam obtinent;

d) Supremi Moderatores religionum iuris pontificii non exempta-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

rum, cum non pauca earundem quoque religionum negotia cum fidei
pietatisque incremento sint hodie in Ecclesia connexa.

Ad II. Quem ad modum effectum est in deligendis viris ecclesiasti-
cis qui Commissionibus apparando Concilio Oecumenico accenserentur,
item gemina ratione Theologi ac sacrorum canonum Periti deligi pote-
runt ad suffragium in Concilio ferendum consulti vum; prout videlicet
luculento virtutis doctrinaeque testimonio enitent et, quoad fieri possit,
diversas terrarum orbis regiones ex suo ortu sustinent, adeo « ut uni-
versale seu catholicum Ecclesiae decus atque munus inde quoque eluce-
scat » (Motu Proprio Superno Dei nutu Ioannis XXIII, d. 5 iunii
1960).

Ad III. Ipsa universalis Synodi indoles ac singulare momentum procul
dubio postulant, ut Patrum Commissiones a Romano Pontifice instituan-
tur. Romanus itaque Pontifex edicet quot sint oporteat distinctae Com-
missiones rebus seu negotiis pertractandis deputandae, qui sit singula-
rum Praeses, quotque Patribus eaedem constare debeant. Hi vero a
Patribus Concilii per schedulas secretas in generali Congregatione eligi
poterunt.

Quod ad numerum tum Commissionum cum Patrum in eas cooptan-
dorum attinet, praeter speciales Commissiones quas Beatissimus Pater
ordini Concilii digerendo praeponere decretaverit, tot decet condi Com-
missiones et annumerari eis Patres quot cognoscendarum disciplinarum
seu agendorum negotiorum peculiaris natura ac gravitas suadebunt.

Ad IV. Quibuslibet sacrae Synodi Patribus libere dicendi faculta-
tem fieri in Coetibus conciliaribus liquet, si quid habeant doctrinae aut
regiminis usus edendum, quod ad conciliares decisiones cumulate perfi-
ciendas conducere censeant. Verum ut ex ordine res cedat, opus est eos
qui sermonem habituri sint, tempestivo antea tempore suum contionandi
propositum cui competat patefacere, servatisque canonicae praecedentiae
normis sententiam in Conventibus aperire.

Vota de conciliaribus deliberationibus sive in Congregationibus ge-
neralibus sive in publicis Sessionibus danda, oretenus a Patribus exquiri
proferrique poterunt, ea tamen lege, ut ipsis copia fiat in scriptis quoque
eadem ferendi. Quae quidem formulam: placetne opportune rogabun-
tur, et, sive scribendo sive loquendo promantur, formula: placet aut
non placet enuntiabuntur.

Ad V. Quandoquidem « ad legitimam decisionem etiam vere con-
ciliarem sufficit, si Romani Pontificis consensus accedat minori et saniori
parti Episcoporum » (X. F. Wernz-P. Vidal, Ius canonicum , t. II
De personis , Romae 1928, p. 453 s.), satis profecto superque foret,
ad rite pronuncianda decreta seu canones Concilii, maior suffragiorum

SESSIO I - ACTA

pars relativa, quamquam absoluta, praesertim in gravioribus expenden-
dis quaestionibus seu rebus, summopere prosit augescendae externae
sacrorum Coetuum auctoritati ac reapse desideranda sit.

Ad VI. Sane non una est ratio ex qua oporteat, ut latina lingua
sit universalis Synodi propria. Verumtamen id minime vetat quominus,
ad festinandum eius intellectum usumque, quae in sacris Conventibus
a Patribus disserentur, necessariis quidem adbibitis cautionibus, aliquo
nostrae aetatis e communioribus atque ad intelligendum magis perspicuis
reddantur idiomate et in promptu habeantur. Ceterum Ecclesiarum
Orientalium Patribus, quibus latini sermonis consuetudo non est, per
interpretes proprii muneris fideliter exsequendi iure iurando obstrictos
suas dicere sententias fas erit.

Ad VII. Elaud mediocris copia ac vis contionum disceptationumque,
quae in generali Synodo habebuntur, congruam secum ferret stenogra-
phorum idoneorum multitudinem, qui eas singillatim et ad amussim
referre valerent. Hoc vero, praeter magnum impendium, aliis haud ca-
reret difficultatibus. Satius igitur et usui magis consentaneum apparet,
si ad rem magneticae insumantur machinae, quin tamen aliqua desit
tachygraphorum manus, qui, si forte eorum opera in Concilio neces-
saria fuerit, praesto adsint.

Exc.mi P. D. CAESARIS ZERBA
Secretarii Sacrae Congregationis de Sacramentis

Ad I. Expedire censemus ut praeter ecclesiasticas personas recen-
sitas in can. 223 C.I.C., convocentur ad Concilium, in eoque ius ha-
beant voti consultivi, nonnulli Supremi Moderatores praecipuarum reli-
gionum clericalium non exemptarum, quae sive ob conspicuum mem-
brorum numerum unde coalescunt, sive ob praeclara opera, quae non
raro in Ecclesiae bonum longe lateque per terrarum orbem patrarunt et
patrant, benemerentiae titulum sunt adeptae ut in Concilium admit-
tantur.

Id proponitur ex analogia et quadam canonica aequitate cum Su-
premis Moderatoribus religionum exemptarum, quarum haud paucae
sive ratione parvi numeri sive exiguorum munerum et ministeriorum,
quae in Ecclesia exercent, a quibusdam religionibus non exemptis longe
ob egregia comparata merita superari cernuntur.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Ad II. Criterium quo sunt deligendi Theologi et Canonistae Concilii
potest sub duplici aspectu aestimari:

a) ratione peculiaris peritiae, qua praefulgent in huiusmodi disci-
plinis: quapropter erunt undique arcessendi, ubicumque eos commo-
rari contingat, licet nec in praeteritum nec in praesens has disciplinas
in nulla Academia aut studiorum Universitate aut simili Athenaeo do-
cuerint aut doceant;

b ) ratione Academiae, aut studiorum Universitatis aut id genus
Athenaei ab utroque clero moderati, cui vel sunt vel fuerunt addicti
cum munere docendi theologicas aut canonicas disciplinas, quas com-
muni existimatione vere calleant, prae oculis habitis diuturnitate prae-
stiti muneris et, praesertim, speciminibus suae doctrinae publici iuris
factis, quae peritorum adprobationem et consensum meruerunt.

Studiorum superiorum, quae appellantur, Athenaea in toto catho-
lico Orbe existentia, digesta reperiuntur in Annuario Ponti ficio a. 1961
pag. 1073 et seqq., ubi etiam quodam servato ordine praecedentiae re-
censentur, incipiendo ab Athenaeis in Urbe constitutis et descendendo
ad ea, quae extra Urbem reperiuntur. Ab istis Athenaeis sunt deligendi
Theologi et Canonistae ad Concilium vocandi.

Ad praecavendas autem pravas aemulationes et contentiones, cu-
randum est ut in hac electione facienda aequa proportio habeatur, cete-
ris paribus, inter personas cleri saecularis et personas cleri religiosi; et,
si de religiosis agatur, cavendum est, quantum fieri potest, ne numerus
membrorum cuiusdam religiosae familiae nimium excedat numerum al-
terius, spectatis ceterum copia membrorum quibus unaquaeque coalescit
atque praecipuo fine pro quo singulae familiae sunt constitutae; v. g.
si iste finis praevalens consistat in theologicis et canonicis doctrinis ex
professo in scholis tradendis.

Quod vero attinet ad ordinem quo isti Theologi et Canonistae se-
dere debeant in Concilio, censemus esse servandas regulas traditas in
Litt. Ap. Pii IX Multiplices diei 29 nov. 1869 ad IV.

Ad III. Quoad personam, quae Commissiones instituere debet et
quoad rationem habendam in iisdem constituendis ac muneribus eisdem
committendis arbitramur normas esse adhibendas quae singillatim et
accurate describuntur in memoratis Litt. Ap. Pii IX ad VII, cum hisce
tamen animadversionibus.

In Concilio Vaticano I quatuor tantum constitutae fuere Commis-
siones seu Deputationes-. at in Concilio Vaticano II, cum negotiorum
expediendorum et Patrum, qui ei intererunt, copia multo praestat nu-
mero quaestionum, quas dirimendas sibi constituerat Vaticanum I et
personarum, quae illi praevidebantur interesse, plures quam quatuor

SESSIO I - ACTA

videntur esse Commissiones instituendae, quo expeditior ordo discepta-
tionum atque scrutiniorum collectio procedat et ad suum exitum rite
perveniat.

Quod vero spectat ad rationem colligendi suffragia seu vota Patrum,
praestabit ut serventur praescripta cann. 169 et 171 §§ 2-4 C.I.C., con-
grua congruis referendo, et praefatarum Litt. Ap. Pii IX.

Ad IV. Spectato sat conspicuo, qui praevidetur, Patrum Concilii nu-
mero, orationes eorundem ad minimum temporis spatium sunt coarctan-
dae. Ad rem practice convenire existimamus ut congruo tempore ante
Concilii convocationem schema scripto confectum decretorum ferendo-
rum et canonum definiendorum eisdem Patribus mittatur, quibus inte-
grum erit suas animadversiones seu propositiones exarare astricto scripto
latino sermone in discutiendis quaestionum canonumque capitibus.

Pro norma videtur constituendum ut quindecim horae minuta non
excedat unusquisque Pater in singulis quaestionibus seu canonibus di-
scutiendis, exceptis negotiis maioris momenti, praesertim si res fidei
et morum moderentur amplioremque disceptationem mereantur (cfr. Litt.
Ap. Pii IX ad II, nisi censeatur praeferri debere regulas sub n. VII
earumdem recensitas).

Id tamen videtur esse statuendum ut non singuli Patres in Concilii
Sessionibus Suas propositiones exhibeant atque discutiant, sed unus vel
alter, nomine etiam ceterorum, qui in iisdem consentiant, eas enuntiet
atque collustret una cum animadversionibus, quas super singulos arti-
culos quaestionum disceptandarum et canonum definiendorum propo-
nere constituat.

Ad rem haec propositiones atque animadversiones, antea breviter
scripto confectae, mittendae sunt ad Praesidem vel Secretarium singula-
rum Commissionum constituendarum competentium iuxta disciplinas
sibi adsignatas, et hic easdem in unum colligat atque cum Patribus simul
collectis communicet, facta facultate uni alterive qui eas proposuerit,
in Concilio enucleandi.

Ad V. Quando agitur de rebus fidei vel morum definiendis, praestare
putamus ut duae tertiae partes votorum validorum deliberativorum pro
decisione requirantur, inspecto numero Patrum disceptationi praesentium
cum voto deliberativo; in ceteris quaestionibus resolvendis sufficere vi-
detur suffragiorum validorum deliberativorum unum ultra medietatem
Patrum praesentium cum tali voto deliberativo, ut decisio vim iuris
obtineat, quod si in hoc altero casu, suffragia aequalia fuerint, post
tertium scrutinium Concilii Praeses suo voto paritatem dirimat (can. 101);
idque dicendum est pro norma posse servire, quod tamen non prohibet

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

quominus in nonnullis quaestionibus alicuius ponderis maior exigatur
suffragiorum numerus.

Ad VI. Ut celeriter ad finem adducantur Concilii resolutiones, firma
manere dicenda est lex de adhibenda latina lingua; ast, cum accidere
queat ut nonnulli Patres eandem non satis calleant, non videntur repro-
bari subsidia, quae moderna ingeniosa mechanica ars suppeditat ut con-
ciliarii Patres suas animadversiones ac propositiones enucleate in ser-
mone sibi magis familiari valeant exarare, uti usu fit hodie expedite in
Congressibus qui inter nationes peraguntur.

Ad VII. Responsio affirmativa est in promptu.

Exc.mi P. D. PETRI PALAZZINI
Secretarii Sacrae Congregationis Concilii

Ad I. a) Praeter eos, de quibus in canone 223, vocari etiam poterunt
cum voto deliberativo supremi moderatores maiorum congregationum
clericalium iuris pontificii, qui suum apostolatum exercent in diversis
orbis regionibus atque etiam in missionibus. Bonus status Ecclesiae
enim et evangelisatio multum pendent ab actione et laboribus harum
Congregationum, ac proinde congruum videtur ut supremi moderatores
suam mentem et votum de quaestionibus, quae universam respiciunt
Ecclesiam, promere possint.

b) Alicui videntur etiam vocandi Episcopi titulares, qui munere
Administratoris stabiliter et Vicarii Apostolici, Nuntii et Delegati Apo-
stolici funguntur.

c) Repraesentantes ecclesiarum separatarum convenit ut inviten-
tur tamquam observatores, cum facultate proponendi et illustrandi
scripto quaestiones, si quas habeant, Secretariae Generali Concilii.

Ad II. Convenit ut theologi et canonistae Concilii, uti tales renun-
tiati, nonnulli tantum sint, selecti ab ipso Romano Pontifice inter eos,
qui omni exceptione maiores et versatissimi in sacra theologia et in
iure habentur.

Quisque vero Pater, si desiderat, suum theologum et canonistam
habeat.

Ad III. Commissiones inter Patres sane ab ipso Romano Pontifice
constituendae sunt.

Ratio habenda est de catholicitate Concilii, ut Patres non unam aut

SESSIO I - ACTA

alteram regionem, sed universam repraesentent Ecclesiam, atque etiam
de competentia et de desideriis ipsorum Patrum.

Ad IV. Ne tempus inutiliter teratur neque vota promantur sine ne-
cessaria ponderatione, conveniens erit ut Patrum orationes typis vel
ciclostylo edantur ac Patribus distribuantur ante sessiones.

In unaquaque sessione, orationum argumentis brevissime recollectis
a Concilii Secretario, fiat disputatio.

Qui disputationi participare vult, Secretario Concilii scripto tradere
prius debet synthesim ac conclusiones sui interventus.

Convenit ut tempus assignetur congruens Praesidi cuiusque Com-
missionis et tempus sat breve pro iis, qui interesse disputationi desi-
derant.

Ut detur Patribus tempus orandi et meditandi super materias di-
sputatas, votum non illico post disputationem exquiratur, sed aliqua
sessione subsequenti.

Votum exquiratur ac feratur ad mentem Litt. Apost. Multiplices,
congrua congrue congruis aptando.

Ad V. Cum votum decisivum ultimum sit Summi Pontificis, in
ferendis decisionibus conciliaribus sufficit maioritas etiam relativa, nisi
in quibusdam quaestionibus maioris momenti melius ad aliam sessionem
rem remittere ad profundius eam discutiendam, uti factum est in Con-
cilio Vaticano I.

Ad VI. Cum relationes ac interventus Patrum latina lingua et scripto
consignari debeant (cfr. n. 4), sufficiens erit ut Patres, qui linguam la-
tinam parum calleant, particulares sibi adsciscant secretarios pro trans-
lationibus sive relationum sive interventuum; nisi ipsa Secretaria Gene-
ralis Concilii Oecumenici providere velit ut relationes atque interven-
tus in praecipuas linguas vulgares transferantur.

Minus opportunum erit systema translationum v. d. « simultanea »,
ratione fidelitatis et expensarum.

Ad VII. Quamvis relationes et interventus antea scripto exhiberi
debeant (cfr. n. 4) attamen semper utile erit, praeter perscriptionem
magneticis machinis faciendam, uti etiam stenographorum opera, qui
dicuntur.

N. B.: In via praeliminari, prae oculis habendae sunt Litt. Apost.
in forma Brevis Multiplices d. 27 nov. 1869, quibus ordo generalis in
sacrosancti Oecumenici Concilii Vaticani I celebratione servandus con-
stituitur ( Acta S. Sedis, vol. V, 1890, pp. 231-249).

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

XII

Exc.mi P. D. PAULI PHILIPPE, O. P.

Secretarii Sacrae Congregationis Religiosorum

Ad I. Praeter illos qui ad normam can. 223 § 1 vocandi sunt ad Con-
cilium in eoque ius habent suffragii deliberativi, opportunum esse vi-
detur convocare etiam episcopos titulares et, ad normam can. 223 § 2,
ipsis concedere suffragium deliberativum, necnon Adsessores et Secre-
tarios SS. Congregationum Romanarum atque Nuntios, Internuntios et
Delegatos Apostolicos qui non sunt episcopi.

2) Ad dubium, utrum convocandi sint Supremi Moderatores Re-
ligionum non exemptarum, respondendum est boc non expedire, tum
quia nullam habent iurisdictionem proprie dictam in Ecclesia, tum quia
numerus Patrum Concilii Vaticani II iam permagnus erit.

3) Praeter Theologos et Canonistas, utrum conveniat invitare etiam
aliquos peritos, v. g. medicos ad solvendas quaestiones speciales de
matrimonio, respondendum est illos non convocandos esse uti Membra
Concilii, ad instar Theologorum et Canonistarum, sed invitandos esse
in Commissionibus specialibus et quidem in singulis casibus.

Ad II. Cum Theologi et Canonistae qui iam sunt Membra vel Consulto-
res Commissionum Praeparatoriarum sint in magno numero et quidem
selecti inter viros praeclariores in singulis disciplinis, expedit ut inter
illos deligantur Theologi et Canonistae ipsius Concilii.

Nam si Theologi et Canonistae Concilii eligerentur extra numerum
Membrorum et Consultorum Commissionum Praeparatoriarum, timen-
dum esset ne illi non cognoscerent evolutionem laborum earum Com-
missionum, nempe statum quaestionum, discussiones argumentorum,
sensum terminorum schematum etc.

2) Cum tamen numerus complexivus Membrorum et Consultorum
Commissionum Praeparatoriarum iam permagnus sit, non omnes sunt
assumendi ut Theologi et Canonistae Concilii, sed illi soli qui in dictis
Commissionibus maxime praeclaruerunt, sive magnis partibus susceptis,
sive sua eminenti scientia ac prudentia.

3) In Concilio Vaticano I, die 31 ianuarii 1869, singulis Patribus
concessum est sibi eligere unum Theologum vel Canonistam « inter pios
ecclesiasticos probatae vitae et sana doctrina praeditos » (Mansi, vol. 49,
coi. 520).

Die vero 23 maii 1869, concessum est a Commissione Directrice ut

SESSIO I - ACTA

Patres possent eligere suum Theologum vel Canonistam inter « Theolo-
gos Pontificios », id est inter illos CII Consultores, sive Commissionis
Centralis, sive Commissionum Praeparatoriarum (cfr. Mansi, vol. 49,
coi. 558; cfr. coi. 520, 611).

In Concilio Vaticano II reiteranda est facultas pro unoquoque Pa-
tre sibi eligendi aliquem Theologum vel Canonistam inter Theologos et
Canonistas Conciliares, scilicet inter illos qui ex Membris et Consulto-
ribus Commissionum Praeparatoriarum ad hoc electi fuerint.

Ad III. 1° Commissiones Praeparatoriae et Secretariatus vertendi sunt
in tot Commissiones ipsius Concilii, mutatis mutandis.

2° Patres Concilii qui erant Membra vel Consultores Commissio-
num Praeparatoriarum fiant Membra respectivarum Commissionum Con-
cilii.

3° Ceteri Patres, sive Cardinales, sive Episcopi et alii, assignentur
in Commissionibus Concilii, unoquoque pro sua idonea scientia ac pru-
dentia. Haec autem distributio Patrum in singulis Commissionibus fiat
a Sanctissimo, audito voto Exc.mi Secretarii Generalis Concilii.

4° Singulae Commissiones sic compositae constarent plus minusve
ex trecentum Patribus, inter quos XX vel XXX fuissent Membra vel Con-
sultores Commissionum Praeparatoriarum. Sic haberetur optanda con-
tinuatio inter studia Commissionum Praeparatoriarum et labores Com-
missionum ipsius Concilii.

Ad IV. 1° Dato numero permagno Patrum Concilii, non solum impos-
sibile videtur quod unusquisque eorum valeat orationem libere habere
coram. Generalem Conventum Patrum, sed etiam videtur absque vero
fructu quemdam, etsi inter praeclariores, suam sententiam oraliter ferre.

Multo melius est ergo quod unusquisque Patrum in scriptis vota
sua communicet. Tantummodo Sanctissimus, Praeses Concilii, orationem
habeat.

Propterea sic procedendum esse videtur:

2° Unaquaeque Commissio mandaret sua schemata scripta singulis
Patribus Concilii, qui quidem ius haberent dandi sua vota, observationes
et mutationes a se propositas in schematibus.

3° Vota singulorum Patrum mandarentur, non ad Commissionem
specialem a qua emanatum est schema, sed ad Commissionem Centralem,
cui praeest Sanctissimus et ad quam pertineret iudicare de opportuni-
tate retinendi vota Patrum.

4° Vota Patrum quae a Commissione Centrali digna consideratione
retenta essent, mandarentur Commissioni speciali, quae ipsa examina-
ret et, pro opportunitate, novum schema redigeret atque proponeret
Commissioni Centrali.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

T Cum Commissio Centralis iudicaverit novum schema esse defi-
nitivum, illud proponat Conventui Generali Patrum ut ipsi votum deli-
berativum super illud dent.

Ad V. 1” Cum omnes et singulae decisiones conciliares magnum ha-
beant momentum eo ipso quod sunt actus Concilii Oecumenici, non
videtur sufficere, pro ipsis ferendis, absoluta maior pars suffragiorum,
sed saltem duae tertiae partes requirendae sunt.

2° Ad suffragia Patrum colligenda et computanda, ne pretiosum
tempus perdatur, oportebit electricis vel electronicis, ut aiunt, machi-
nis uti, sicut fit in magnis publicis legislatorum coetibus.

Ad VI. Ad dubium: « Firmo quod lingua Concilii latina esse debeat,
an subsidia proponenda sint, ut ipsius usus et intellectus expeditior eva-
dat », respondendum est: Negative.

Ad VII. Ut etiam fit in Tribunalibus civilibus et in Congressibus po-
liticis, opportuna censetur opera stenographorum, qui dicuntur, praeter
perscriptionem magneticis machinis faciendam.

XIII

Exc.mi P. D. HENRICI DANTE
Secretarii Sacrae Congregationis Rituum

Ad I. Videtur non esse nimis augendum numerum eorum qui convo-
candi sunt. Quapropter stricta proponitur interpretatio can. 223 § 1
n. 4, et sequentis § 2.

Ratio est: In dies Sacra Hierarchia etiam in dissitis regionibus in-
stauratur, et in dies crescunt « religiones clericales exemptae ». Ex
quo rite deducitur Ecclesiam Universalem vere repraesentari ab his quos
supradictus canon enumerat.

Ad II. Coetus Epicopales nationales, Capitula generalia religionum
clericalium exemptarum et specialis sessio moderatorum Universitatum
et Facultatum Pontificiarum rite constitutarum, indicent nomina aliquot
theologorum et canonis tarum ex quibus Summus Pontifex eligat quos
ad Concilium vocare vult ad normam can. 223 § 3.

Ad III. Summi Pontificis est Commissiones inter Patres Concilii con-
stituere. Hoc tamen Summus Pontifex potest facere vel per se, vel per
delegatum (unum vel plures). Schema commissionum insuper potest prae-
sentari ipso Concilio in sessione plenaria ita ut Concilium mentem suam
indicet.

SESSIO I - ACTA

Ratio qua seligendae sunt commissiones potest eadem esse ac ratio
habita in parandis Commissionibus praeparatoriis.

Insuper detur singulis Patribus, voto deliberativo praeditis, facultas
utendi consiliariis (non plus quam duo) qui, iuramento de secreto ob-
servando obstricti, vel domi adiuvare Patres vel etiam, si commode
fieri potest, sessionibus interesse possunt quin tamen facultate inter-
loquendi polleant.

Ad IV. Quamvis numerus eorum qui Concilio intersunt valde magnus
sit, peropportunae videntur orationes Patrum.

Quisquis loqui vult in sessione sive particulari sive plenaria, pa-
rare debet scripto suam orationem, cuius summaria, si fieri potest, antea
omnibus Patribus distribuenda essent.

Praevideri possunt normae particulares ad ordinandam seriem in-
terventionum (sive quoad numerum sive quoad tempus).

Ad V. Per se videtur sufficere maior pars « relativa » suffragiorum
inter votantes. Num requirenda sit pars « absoluta » (meta piii uno
dei votanti) vel alia pro quaestionibus maximi momenti, ipsum Conci-
lium statuere posset.

Ad VI. Unitas linguae, et quidem latinae, ad certitudinem conclu-
sionum requiri videtur.

Quo expeditior eius usus evadat, duo videntur commendari:

a) utatur (et omnes ad hoc exhortentur) lingua latina « ecclesia-
stica », scilicet in praxi curiae romanae adhibita, omni affectatione clas-
sicae locutionis vitata;

b) parentur summaria schematum et disceptationum.

Ad VII. Videtur valde utilis, et etiam necessaria, opera « stenogra-
phorum » ad cavendum periculum dissipationis testimoniorum Patrum.
Ceterum hodie ipsi « stenographi » uti possunt mediis valde commodis
et etiam valde tutis.

XIV

Exc.mi P. D. VICTORII BARTOCCETTI
Secretarii Supremi Tribunalis Signaturae Apostolicae

Ad I. Mi pare che con i designati dal can. 223 si raggiunga un nu-
mero che si aggira suile 3.000 persone circa. E gia molto arduo far funzio-
nare un’Assemblea di tali proporzioni: quindi penserei sommessamente
che non sia opportuno allargare il numero dei votanti, salvo eccezioni
limitate che non saprei indicare.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Penso che convenga che godano dei voto deliberativo i Vescovi Ti-
tolari che sono stati convocati (can. 223 § 2).

Ad II. Penserei che sia utile ammettere con una certa larghezza i
teologi scegliendoli, oltre che tra quelli che hanno gia lavorato nella
fase preparatoria dei Concilio, tra i Professori delle Universita Pontificie,
tra le persone competenti che si sono per esempio segnalate per pubblica-
zioni ecc.

Credo superfluo raccomandare una oculata cautela per evitare l’in-
tervento di teologi e di canonisti anche dotti ma che abbiano dato scarse
garanzie di sicurezza di dottrina o che appaiano troppo amanti di no-
vita, specialmente nei campi piu delicati come quello Biblico o Filosofico.

Riguardo ai Canonisti e specialmente per la materia matrimoniale,
riterrei gia « a priori » meno idonei coloro — sacerdoti o laici — che
esercitano Pavvocatura nelle cause di nullita di matrimonio. Essi infatti
per il fatto che ordinariamente (senza avere contro un altro avvocato)
impugnano la validita dei matrimonio, sono quasi necessariamente por-
tati a sostenere principi e norme contrari alia validita dei matrimonio
e scivolano anche senza accorgersene su tesi che favoriscono troppo — sot-
to il pretesto della nullita iniziale — la dissoluzione dei matrimoni
canonici.

Ad III. Per rispondere adeguatamente a questa domanda bisogne-
rebbe conoscere — almeno in via approssimativa — quali saranno i temi
da trattare e decidere effettivamente dal Concilio. E troppo presto per
saperlo.

Comunque, attesa la vastita delFAssemblea, sara necessario portare
i temi e le proposte a Commissioni o Congregazioni particolari prima
di portarie al Consesso Plenario.

Cosl si e fatto nel Concilio Vaticano I ove esistevano 5 Deputazioni
di 24 Vescovi presiedute da un Cardinale per formulare gli schemi di
decreti da proporre al Concilio; vi erano le Congregazioni Generali che
tennero 86 sedute, mentre le Sessioni Pubbliche presiedute dal Papa
sono state solamente quattro.

Anche nello stadio preparatorio si e proceduto in maniera analoga,
quantunque non si abbia ancora un’Assemblea che puo ben assimilarsi ad
un Parlamento, chiamato a dire la parola piu importante.

Penso sommessamente che per poter avere qualche direttiva — sia
pure piuttosto remota — in materia di queste Commissioni o Congrega-
zioni minori — , si possano consultare i regolamenti e le norme che
vigono nei vari Parlamenti, che hanno tutti le loro particolari leggi e
costumanze, derivanti dalle diverse vicende storiche in cui si sono

SESSIO I - ACTA

sviluppati; ma in vari punti tutti convengono con qualche sfumatura
propria.

Mi permetto percio di unire un estratto favoritomi dal suo autore
circa le « Commissioni Parlamentari » anche perdie ricco di ampia
bibliografia.1

Questi regolamenti sono frutto delPesperienza di decenni (per il Par-
lamento Inglese di secoli) e sono stati dettati dalla necessita di evitare
inconvenienti, perdite inutili di tempo, per rendere efficiente e funzio-
nale 1’Assemblea. Purtroppo tutte le istituzioni dei mondo si perfezio-
nano ed affinano attr averso errori e vicende piu o meno penose (er-
rando discitur!).

II Concilio purtroppo, non essendo una istituzione permanente e
sempre in funzione, come sono i Parlamenti, ma durando soltanto qual-
che mese a distanza di secoli, ha poco tempo per imparare e non puo
permettersi il lusso di errare nella sua procedura e di correre il rischio
cbe i suoi lavori risultino sterili o anche scarsamente fruttuosi forse
per cause banali, per mancanza di accorgimenti tecnici, indispensabili
quando si ha da manovrare migliaia di Personaggi, a cui Pesperienza
delle Assemblee riesce per giunta dei tutto nuova.

Certamente il Concilio ha suile Assemblee Parlamentari 1’immenso
vantaggio (anche a prescindere dalPassistenza dello Spirito Santo) di
essere composta da una massa di votanti qualificati « labii unius » tra
cui possono esistere differenze di vedute su punti particolari e di minore
importanza, ma non gia nei principi e nella dottrina fondamentale, come
anche nelPaspirazione generale di lavorare per la gloria di Dio e la sal-
vezza delPUmanita.

Non si hanno, come in genere nei Parlamenti e nelle Assemblee
delPONU due o piu partiti o due o talvolta piu schiere « Puna contro
Paltra armata » e che perseguono scopi diametralmente opposti, come
accade tra comunisti e anticomunisti ecc.

Tuttavia talvolta anche differenze di vedute su punti di minore
importanza o su questioni di opportunita pratica, se vengono invele-
nite da questioni di prestigio o da qualche non dico odium ma rigidita
teologica o di scuola , cui non di rado sogliono indulgere — forse piu dei
laici — alcuni ecclesiastici, possono provocare gravi tempeste e lasciare
spiacevoli strascichi.

Per sveltire il lavoro in Assemblea le Camere hanno creato le Com-
missioni che devono discutere le leggi prima che vengano portate in As-

1 Elia Leopoldo, Commissioni Parlamentari ( Enciclopedia dei Diritto, estratto
dal settimo volume), Giuffre, Milano 1960.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

semblea. Nella Camera Italiana talvolta le Commissioni agiscono come
deliberanti, in modo che la legge approvata in Commissione non debba
essere sanzionata nelPAula parlamentare ma abbia senz’altro vigore.

II meccanismo di queste commissioni ed il loro scopo e di costituire
una copia il piii possibile fedele delTAssemblea ma in piccolo formato.
Percio ogni 20 deputati dei partito X nominano un loro rappresentante
nella Commissione Interni, Esteri, Tesoro ecc., se i deputati di quel
partito sono 100, i suoi rappresentanti in commissione saranno 5, se
200, 10 e cosi fanno gli altri partiti che hanno venti deputati o frazioni
superiori a 10.

Ne viene di conseguenza che normalmente se una data legge racco-
glie una sicura maggioranza in Commissione, la raccogliera anche in
Assemblea.

La Commissione ha il vantaggio di avere un numero limitato di
componenti, una trentina o poco piu circa, e quindi il suo funziona-
mento e piu agile e spedito, vi e maggior agio di discutere anche perche
in genere i suoi membri hanno maggiore competenza specifica circa la
materia di cui si tratta che non gli altri deputati. La Commissione e in
grado di proporre emendamenti al progetto di legge, di perfezionarlo ecc.

Molta influenza sulflefficienza defla Commissione ha il Presidente,
che e in genere un esperto dei ramo; alia sua capacita ed energia e affidato
in gran parte il successo.

Qualche cosa di simile si dovrebbe forse organizzare anche nel
Concilio, come dei resto in parte si e fatto nel Concilio Vaticano I.

Il Presidente di ciascuna Commissione potrebbe essere proposto dal
Papa e approvato dai componenti la Commissione. Dovra essere non
una figura decorativa, ma un individuo attivo e capace, munito di ampi
poteri e pronto a servirsene.

Il criterio per la formazione di queste commissioni potrebbe essere
quello di materia o quello geografico, in modo che per es. ogni 30
o 40 Padri Conciliari di ogni Nazione o di gruppi di nazioni affini
nominino un Commissario e la commissione risulti di 60 o 70 membri
circa.

Siccome nel Concilio non ci sono partiti, come ci sono invece nei
Parlamenti, e quindi e arduo sapere quel che i singoli Padri pensano
su un dato problema — ma per questo si potrebbe tener conto dei pa-
reri gia esposti per iscritto e diligentemente riassunti per materia nei
due volumi pubblicati — e forse piu facile applicare il criterio geografico
su cui non puo nascere dubbio... Certo per esempio sui problemi mis-
sionari i Vescovi piu competenti saranno quelli dei luoghi di Missione...
specie i Vescovi Indigeni.

SESSIO I - ACTA

Mi sono permesso soltanto di abbozzare idee che avranno ben poco
valore e che restano sui vago e sulPincerto, anche perche per proporre
qualche cosa di concreto occorre conoscere i punti focali su cui il Con-
cilio portera la sua attenzione specifica. Finora dalle lettere e proposte
dei Vescovi, Superiori di Ordini, Corpi accademici ecc. abbiamo un com-
plesso enorme di proposte e di questioni « de rebus omnibus et de
quibusdam aliis ».

Di tante questioni naturalmente soltanto poche resteranno a galla,
dopo che saranno state in qualche modo vagliate e selezionate; allora
si potra vedere meglio quel che convenga stabilire anche per gli organi
dei Concilio, Commissioni, Adunanze parziali o ristrette, Assemblee ecc.

Ad IV. Penserei sommessamente che nelle Commissioni o nelle Con-
gregazioni particolari in cui intervengono i Padri in numero limitato
sia opportuna la piu ampia liberta di pariare, di discutere, di obiettare
— sotto la disciplina dei Presidente — affinche le questioni vengano illu-
minate in tutti i loro aspetti e quindi le relative proposte rappresentino
il pensiero della maggior parte dei Padri.

Invece in Assemblea Generale con circa 3.000 partecipanti e inevi-
tabile che chi interloquisce sia quanto mai breve. Forse FUfhcio di
Presidenza delF Assemblea Generale potrebbe proporre ai Padri che
designino a pariare sui vari temi uno o due per il st e altrettanti per
il no, oppure un oratore per nazione, o per gruppi di piccole nazioni
affini...

Circa il voto il canone 169 per le elezioni prescrive ad validitatem
che sia segreto.

Parrebbe che tale sia da preferirsi nelle commissioni o nelle con-
gregazioni particolari anche per tutelare al massimo la libera volonta
dei votanti.

Invece nelle sessioni pubbliche alia presenza dei Sommo Pontefice
sembra piu conveniente il « Placet » o « Non placet » oppure la dichia-
razione di astenersi.

Ad V. Direi che per le decisioni delle Commissioni o Congregazioni
particolari sia preferibile la maggioranza semplice dei voti 50% piu uno,
mentre nelF Assemblea Generale occorrera la maggioranza qualificata
di due terzi.

Ma qui nascono molte non semplici questioni. La maggioranza deve
essere dei presenti o dei convocati ? Cosi pure i due terzi.

Come stabilire un minimo, o come si dice un « quorum » ed esso
di presenti o di votanti (il che sposta molto!), non raggiunto il quale la
votazione e nulla e senza effetto?

Gli astenuti vanno considerati come votanti o no?

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Si tratta di problemi tecnici solo apparentemente semplici, ma che
in realta sono complicati e su cui credo che converrebbe consultare
esperti di diritto costituzionale delle varie Nazioni e piu ancora del-
1’andamento dei vari Parlamenti o delPONU e della loro prassi, collau-
data dalPesperienza.

Ad VI. Purtroppo oggi con la scarsa familiarita dei latino di cui
soffrono anche molti Vescovi, specialmente quelli di lingua inglese,
obbligarli ad esporre il loro pensiero — specialmente in una discussione
— in latino, equi vale ad obbligarli al silenzio o a leggere — in modo
poco intelligibile! — un foglio che hanno fatto scrivere in precedenza
da qualcuno (probabilmente adorno di errori e di improprieta).

Se questo puo passare nelle sedute plenarie delPAssemblea che sono
piu che altro delle parate, il cui esito e gia scontato in precedenza, mi
pare che non possa ammettersi nelle Commissioni o nelle Congrega-
zioni particolari. Ivi, a meno che non si addivenga ad un « modus vi-
vendi » per cui si trova il modo di capirsi alia meglio pariando un po’
in latino , un po’ in italiano (la maggior parte dei Vescovi ha studiato
a Roma e mastica piu o meno bene 1’italiano), un po’ in francese e in
inglese (che oggi e la vera lingua universale che dovrebbero almeno
approssimativamente capire i dirigenti delle Commissioni o delle adu-
nanze particolari) si dovrebbe ricorrere al sistema delle cujfie coi tradut-
tori dal latino alie varie lingue moderne e viceversa come si fa alPONU,
alia FAO, ecc. Occorrerebbe fin da adesso addestrare un gruppetto di sa-
cerdoti o di laici a tale lavoro tutt’altro che agevole, ma che potrebbe
risultare indispensabile. Non sarebbe male se ormai in Curia V inglese
(che e dei resto la lingua piu facile dei mondo, senza grammatica ne
sintassi) si studiasse di piu per usarla e capirla non dico alia perfezione...
ma almeno senza infamia.

Del resto basta andare alPaeroporto per convincersene o anche nel-
la maggior parte degli alberghi di Roma...

Ad VII. Per quanto siano utili i magnetofoni ed altre simili macchine
dalle varie comodissime prestazioni, sono convinto che non abbiano resi
inutili gli stenografi.

Infatti in tutti i parlamenti vengono usati come in passato e fanno
fede per quanto poi verra stampato in forma ufficiale. La macchina
resta sempre macchina, registra parole e rumori anche estranei alPora-
tore, spesso resta oscura ed inintelligibile ecc.: non puo sostituire un
buono stenografo ma al massimo potra completare 1’opera sua; quindi
al quesito rispondo senz’ altro « affer mativamente ».

SESSIO I - ACTA

Exc.mi P. D. FRANCISCI BRENNAN
Decani Tribunalis Sacrae Romanae Rotae

Rogatus, ex benigna voluntate Summi Pontificis, uti per litteras
Istius Pont. Comm. Centralis Praeparatoriae Concilii Vaticani II diei
11 martii 1961, Prot. N. 894 Com/61, meam humillimam sententiam
aperte pandam super septem quaestionibus propositis, quaedam tamen
praemittenda putarem, claritatis dicendorum gratia atque brevitatis.

Draemittenda

Agitur, uti cuilibet legenti primo oculi ictu apparet, de quaestio-
nibus technicis, inquam, ad optimum futuri Concilii exitum spectan-
tibus atque destinatis, ac propterea illae seligendae erunt methodi, quae
magis nostris temporibus apta videantur et Ecclesiae bono magis pro-
futura, ita ut, si opus sit, nova non dedignemur invehere atque vetera
derelinquere non vereamur.

Novissime celebratum Oecumenicum Concilium, Vaticanum I sci-
licet, nonaginta abhinc annis habitum est: unum fere saeculum, itaque,
dilapsum exinde est. Insuper, numerus eorum qui in Concilio Vatica-
no II praesentes aderunt, plus quam duplicatus erit (iuxta Annuario
Pontificio 1961, p. 1369, catholica Hier archia die 31 decembris 1960
comprehendit fere duo millia Episcoporum residentialium; in Concilio
Vaticano I, vero, paulo plus quam septingenti Patres, ideoque Episcopi
aliique, fuerunt: cfr. Saba, Storia della Chiesa, III/II, p. 779; mille et
quingenti praelati iamvero ius habuerunt tunc Concilio participandi,
sed tantummodo 774, ad summum interesse potuerunt: cfr. Grande-
rath, Histoire du Concile du Vatican, tom. II, p. 37 sqq.). Quod neces-
sario secumfert alia omnino esse hodie Ecclesiae adiuncta, sive temporum
sive personarum. Ne obliviscamur, imprimis, in exoptato Concilio mox
celebrando Episcopos Romae coadunatum iri ex valde dissitis regioni-
bus, ac praesertim e clero indigena ortos, ita ut praevideri debeat magna
varietas et in seligendis urgentioribus pro unaquaque natione quaestio-
nibus sive doctrinalibus sive disciplinaribus, et in iisdem solvendis ac
decidendis. Necessitas propterea consequitur ut nullius vox negligatur.

Addendum nostris hisce temporibus laicos in Ecclesia Hierarchiae
maximo auxilio esse, in omnibus fere sectoribus pastoralis actuosita-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

tis: sive in scholis vel superioribus, sive in missionibus, sive in actione
catholica, sive in re quoque politica.

Denique praeteriri nequit etiam acatholicos, sive propter progres-
sum oecumenismum, sive propter communem pugnam contra materiali-
stica principia, valde exoptare ut Concilii Vaticani II aliquomodo parti-
cipes fiant. Ceterum, uti apprime constat ex actis antepraeparatoriis fu-
turi Concilii (cfr. Series I — Antepraeparatoria — , Appendix Volumi-
nis II, Pars I, p. 349 sq.; Appendix Voluminis II, Pars II, p. 700 sqq.),
haud pauci inter catholicos Praelatos sunt qui suadeant fratres separatos
quoque ad Concilium convocandos esse: vel ad peculiarem sessionem,
vel eos tantummodo qui episcopatum validum habeant, vel saltem cum
voto consultivo, vel tantummodo uti « observatores », vel tandem ad
specialia colloquia. Veram tamen rerum conditionem, lugendam qui-
dem, ignorare videretur qui putaret illos simpliciter vocari posse: plu-
rimi quidem habeatur eorum opinio atque fraterno animo ipsi audiantur,
sed in praelimimribus Concili, uti melius inferius dicemus.

Ad organicam dein Concilii celebrationem transiens, prae oculis ha-
bitis iis quae sive in ante-praeparatoria sive in praeparatoria periodo iam
acta sunt, putarem duo tempora in eiusdem Concilii celebratione di-
stinguenda atque determinanda esse:

I) Res enim in eodem Concilio a Patribus definiendae ita graves
atque complexiores atque numerosae videntur, ut absonum sit de his
omnibus et disceptationem et decisionem quam maxime universalitati
Ecclesiae aptam et prudentem pro temporum circumstantiis Patres brevi
tempore ferre posse: necessitas exinde ut antequam ipsi Romam adve-
niant schemata parentur de rebus agendis.

Quod, meo submisso iudicio, alius esse nequit nisi Summi Ponti-
ficis atque Episcopalis Hierarchiae.

Commissiones igitur, ad instar earum quae in sede praeparatoria
instituta iam fuere, a Summo Pontifice eligantur, ita tamen ut in una-
quaque, pro Membrorum cognita prudentia atque zelo atque scientia,
universalitas Ecclesiae significetur.

Hae Commissiones insuper, e conclusionibus haustis in periodo prae-
paratoria, rerum tractandarum schemata, ferendarum decisionum veluti
suggestiones aut propositas solutiones, atque, uno verbo, gravissimarum
quaestionum enunciationem parent.

In quo munere Commissiones frui valeant, praeterquam opera Theo-
logorum atque Canonistarum, aliorum etiam consiliis qui forte numquam
ad Concilium vocabuntur. Hic quidem sermo fiat:

a) De acatholicis. Isti namque, si ad sollemnem Concilii celebra-
tionem vocarentur, certe privari deberent voto deliberativo; neque votum

SESSIO I - ACTA

consultivum, vel ad idearum confusionem vitandam ex arcta cum ipsis
communione, promere possent. Ad summum admitti poterunt ad quan-
dam orationem vel petitionem Patribus proponendam: quod multa in-
commoda gignere poterit, quin nihil utile ad ecclesiarum christianarum
unionem conferat. Quapropter melius erit si, e variis confessionibus
dissidentium orientalium, protestandum et anglicanorum, primores vo-
centur ad suarum communitatum vota et petitiones exponenda coram
peculiari Patrum coetu vel coetibus pro diversis confessionum congre-
gationibus (« gruppi »), qui res huiusmodi bene noscant atque acatho-
licorum problemata recto iudicio perpendere queant. E quibus confe-
rendis catholicos inter et acatholicos fortasse quaedam quaestiones sca-
tebunt, dein in Concilii celebratione Patribus proponendae, quae unioni
optatae favere valeant; atque nihil prohibet, ad sinceram unitatis volun-
tatem ostendendam, quominus ex acatholicorum principibus quidam
admittantur ad sensum aperiendum coram Patribus in plenariis sessio-
nibus, ita ut vox christifidelium extra Petri ovile degentium audiatur
eique, quantum veritas sinit, apte succurratur. Nihil a fortiori, igitur,
opponendum iis qui acatholicos veluti « observatores » admittendos in
Concilio putant.

b) De laicis. Neque istorum opera in Concilio celebrando sper-
nenda videtur. E toto igitur catholico orbe, viri laici seligantur qui
propter suam scientiam sive in iure sive in re politica vel propter pru-
dentem experientiam in operibus apostolatus, vel propter suum mo-
mentum in coetibus culturae, revera emineant atque opem conferre
valeant pro Ecclesiae bono. Ipsis liceat, debito tempore praemonitis sal-
tem generico modo de quaestionibus agendis, suam sententiam promere
coram Commissione vel Commissionibus quae eorum indigeant auxilio.
Atque Patres Commissionum in parandis schematibus ne omittant eo-
rundem sententiam referre.

II) Postquam igitur Commissiones hoc suum opus, veluti praelimi-
nare, peregerint, tunc omnes Patres Romam convocari poterunt. Distri-
buantur vero ipsis Patribus schemata scripto Sessionum, ita tamen ut
de unoquoque argumento praemittatur oratio a competenti Commis-
sione paranda, quae illustret fines decisionum ferendarum, propositas
solutiones aliaque id generis. Oratio, utique, perlegatur coram Patribus
antequam ipsi discussionem atque definitionem incipiant: sed valde
utile quin etiam necessarium erit ut singuli scripto habeant et orationem
introductoriam et sessionum schemata.

Quibus praemissis, iam quaestionibus respondeo:

Ad I. Imprimis, quod iuxta can. 223, § 2, Episcopi titulares vocati ad
Concilium privari possunt suffragii deliberativi iure, puto omnes in

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

sacra Episcopatus dignitate constitutos, etsi nondum consecratos, invi-
tandos ad Concilium esse, quidem cum suffragio deliberativo. Rationes
haud paucae prostant: sive quia titulares actualem animarum curam
saepissime exercent, uti Coadiutores, Auxiliares ac praesertim Vicarii
Apostolici; sive quia illa exercuerunt; sive denique propter eorundem
haud parvam operam in Ecclesia fere semper praestitam. Ceterum, iam
ad Concilium Vaticanum I Episcopi omnes absque discrimine convocati
fuere, quidem post habitam de re disceptationem (cfr. Granderath,
Histoire du Concite du Vatican, t. I, p. 115).

Neque ratio videtur cur Praefecti Apostolici (in Annuario Vontifcio
1961 numerantur 123, ideoque haud parvum momentum hodie ha-
bent), qui revera iisdem iuribus et facultatibus in suo territorio gaudent
ac Episcopi residentiales (cfr. can. 294 § 1), ad Concilium haud vocari
debeant vel in eodem haud polleant voto deliberativo. Ex iisdem, si
difficultas, ob sacerdotum in terris missionum penuriam, gravis praevi-
deatur omnes Romam convocandi, e prudenti S. C. de Propaganda Fide
consilio, saltem pro unaquaque regione, peculiari geographica vel poli-
tica vel religiosa condicione fruente, quidam necessario adstringantur
ut ad Concilium sese conferant, suum votum suamque rerum experien-
tiam allaturi.

Denique putarem vocandos esse, cum voto deliberativo, etiam Ad-
sessores et Secretarios SS. Congregationum Romanarum, etsi episcopali
dignitate non fruentes: eosque omnes propter eorundem officiorum prae-
minentiam.

Sive de laicis, sive de acatholicis sufficiant quae in praemittendis
dixi.

Videndum tamen num can. 223 § 1, 4°, ita extendi possit ut ad
Concilium, tantum suffragii consultivi iure praediti, vocentur etiam
supremi Moderatores aliarum religionum (praeter nempe clericales
exemptas): vita etenim religiosa his praesertim temporibus maximum
momentum assecuta est vel in ipsis congregationibus laicalibus, neque
spernenda instituta saecularia. Utile fortasse erit si, etsi non omnes, datis
circumstantiis (temporis fundationis, e. gr., vel membrorum numeri)
quidam supremi Moderatores ex iisdem vocentur.

Ad II. Firmo praescripto can. 223 § 3, breviter dicam:

a) De Theologis. Obliviscendum non est, propter hodiernam
« specializzazione » etiam scientiarum sacrarum, viros peritos eligendos
esse sive in philosophia scholastica (qui ceterum non ignorent philoso-
phiam laicam), sive in re dogmatica, sive in re biblica, sive in re histo-
rica ecclesiastica. Cum vero -Athenaea romana fere omnes catholicas
methodos theologicas repraesentent, ex unoquoque singuli theologi eli-

SESSIO I - ACTA

gantur, a collegio professorum propositi. Eligantur insuper, ratione ea-
dem, theologi ex Universitatibus catholicis omnibus extra Urbem, quae
facultatem theologicam habeant, et e Facultatibus sive ecclesiasticis sive
laicis,

b) De Canonistis. Idem ac de Theologis. Attamen, cum leges
ecclesiasticae aliquando etiam a laicis cognoscantur cumque saepe ius
canonicum civiles leges saltem praeterire non debeat, mihi videretur
laicorum opera hac in re multum attendi debere, saltem in iis peragen-
dis quae praeliminaria Concilii vocavi. Hic fortasse inutile non erit op-
portunitatem pandere vocandi ad Concilium canonistas e Curia Romana,
qui optime imbuantur sive doctrina iuridica sive praxi Romanae Cu-
riae: inter quos inepte non ponentur etiam aliqui laici doctrina et hone-
state praestantes ex ecclesiasticis advocatis (Rotalibus, e. gr., vel Consisto-
rialibus).

Ad III. Iam supra, ex parte, quaestioni huic respondi. Cum, iuxta quae
exposui, istorum Patrum opera debeat immediate praecedere Concilii
celebrationem, oportebit ut iidem aliquantulum ante initium Romae ad-
sint. Numero Patrum pro singulis Commissionibus, iuxta necessitatem,
determinato ita ut in iisdem, sicuti et in Concilio, catholicitas Ecclesiae
refulgeat, Patres eligantur inter propositos a Conferentiis Episcopalibus,
ratione habita eorundem fortasse participationis in Commissionibus prae-
paratoriis.

Commissiones ipsae ut instituantur ratio haberi poterit votorum
exquirendorum sive a singulis Commissionibus praeparatoriis iam exi-
stentibus, sive a quodam coetu inter istarum membra electo: nihil-
obiciendum quominus eaedem, quoad numerum et competentiam, Com-
missiones vel Secretariatus ac in phase praeparatoria renoventur.

Ab uno Summo Pontifice tamen, qua suprema sapientia atque aucto-
ritate pollet, instituendae sunt Commissiones ipsae, utique, sive quoad
personas Patrum sive quoad numerum et competentiam earundem, vo-
tis uti diximus expetitis.

Ad IV. Si cuilibet sessioni praemittatur oratio confecta a competenti
Commissione, eaque scripto Patribus antea tradatur una cum schematibus,
facile vitabuntur superabundantes disceptationes. Utcumque, pro gravi-
tate quaestionum vel sententiarum difformitate, statui poterit certus nu-
merus oratorum, ita tamen ut ratio habeatur praecedentiae inter Pa-
tres. Ne sinatur vero, nisi ob gravissimas causas, ut orationes longius
quam per dimidiam horam protrahantur (cfr. Series I — Antepraepara-
toria — , Appendix Voluminis II, Pars I, p. 345, n. 15).

Sit vero peculiaris Patrum coetus vel officium cui munus committatur
moderandi orationes, ratione habita sive gravitatis rerum, sive varieta-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

tis sententiarum, sive denique Patrum ipsorum postulationum: secus
accidere facile poterit ut idem aspectus quaestionum agendarum a plu-
ribus exponatur vel eaedem res repetantur. Patres igitur, suam oratio-
nem dicturi, eidem constituendo officio exhibeant schema aliquod di-
cendorum.

Denique, antequam ad vota exquirenda procedatur, aliquot saltem
dies habeantur quibus Patres suum animum et conscientiam coram Deo
parare possint. Interea, Concilium alias subsequentes disceptandas quae-
stiones aggredi poterit. Dimidia tamen Patrum parte saltem id postu-
lante, in die ferendorum suffragiorum, disceptatio super eadem re re-
sumi possit, aliis oratoribus auditis.

Vota, redimendi temporis causa, exquiri poterunt scripto, pluribus
scrutatorum coetibus inter Patres, pro vicibus, electis.

Nihil demum prohibet quominus, id certo Patrum numero postu-
lante, suffragia secreto proferantur (cfr. ibid., p. 346, n. 22).

Ad V. Putarem requiri duas saltem ex tribus partes.

Ad VI. Partim subsidia iam indicavi. Recolendum etenim est linguam
latinam alios aliter adhibere, proprio originis sermone innixos. Itaque:

a) Oratio cuilibet sessioni praemittenda (uti sub n. 4) una cum
schematibus, convenienti tempore, scripto tradatur omnibus Patribus:
quod faciliorem reddet et orationum intellectum et super iisdem refle-
xionem;

b) Statim ac Patres in sessionibus suum sensum aperuerint, eo-
rum orationes, stenographorum opera conscriptas (uti in sequenti nu-
mero) typis aptis edantur ac singulis Patribus distribuantur saltem ante-
quam ad decisionem ferendam procedant;

c ) Sit denique certus numerus interpretum qui, si opus sit,
parati a Patribus inveniantur ad latine reddendas orationes dein ab ipsis
Patribus in publicis sessionibus legendas: praesumendum etenim est
non omnes Patres expeditum latinae linguae usum, praesertim pro lon-
giore oratione paranda, habere.

Ad VII. Affirmative prorsus quaestioni respondeo, uti iam e dictis
constat: adhibeantur simul et stenographi et perscriptio magneticis ma-
chinis, ita ut nihil ex actis excidere possit.

SESSIO I - ACTA

XVI

Exc.mi P. D. PETRI SFAIR
Archiepiscopi tit. Nisibeni

Ad I. Ad Concilium convocare sufficit omnes illos qui iuxta can. 223
C.I.C. convocandi sunt.

Ad II. Secretariatus seligat illos qui in doctrina theologica vel iuri-
dica excellent sive per scripta quibus famam adepti sunt, sive quatenus
diu disciplinas iuridicas vel theologicas egregie docuerunt; et eorum no-
mina sub oculos subiiciat Praesidendae Commissionis Centralis, quae erit
etiam Praesidentia Concilii. Ad hanc nominatio definitiva pertinebit.

Ad III. Pariter commissiones instituendae sunt inter Patres, at-
tentis cuiusvis candidati peritia et idoneitate, de quibus Praesidendae
Concilii erit, investigare, iudicium proferre et tandem nominare.

Ad IV. Ut fiebat antea, quamvis maior numerus Patrum longius tem-
pus requirat ad colligenda suffragia.

Ad V. Maioritas simplex, i. e. maioritas unius post medietatem,
nisi argumenti gravitas et pondus, iudicio Praesidendae, aliud requirat.

Ad VI. Censere possumus omnes episcopos catholicos linguam la-
tinam callere vel saltem recte intelligere. Si quis asseret se non posse,
loquendo latine exprimere omnes subtilitates idearum suarum, poterit
adiuvari ab interprete qui ei fiduciam inspirat. Usus unius linguae in
tota Ecclesia defendendus videtur saltem inter ecclesiasticos viros qui
in dignitate aliqua sint constituti. Nec obstat praesentia Catholicorum
Orientalium in Ecclesia qui latine non recitant preces neque latine Mis-
sam celebrant. Quia hi omnes sponte et libenter culturam latinam sibi
parant.

Ad VII. Machinae magneticae melius ac fidelius captant omnes
conciones et declarationes Patrum quam ii qui stenographi dicuntur.
Propterea post sessiones, cum erit commodum, scribae ad hoc deputati,
audiendo machinas magneticas, omnia scribunt et eorum scripta in archi-
vo speciali conservabuntur ad aeternam rei memoriam. Quamobrem
opera stenographorum qui dicuntur erit superflua.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

XVII

R. P. D. IOSEPH ROSSI
Regentis S. Renitentiariae Apost.

Ad I. Attentis peramplis quaestionibus ad rem solutis occasione prae-
sertim Concilii Oecumenici Vaticani I, in Codice luris Canonici hodie
aperte statuitur quinam ad Concilium convocandi sint (can. 223 et sq.)
et quo iure Convocati gaudeant ad suffragium quod attinet, deliberati-
vum scilicet vel consul tivum tantum.

Puto ergo ante omnia non esse a praescripto Codicis recedendum.

Attamen, humili meo iudicio, essent quoque convocandi, et quidem
cum suffragio deliberativo, etiamsi episcopali charactere careant (si enim
Episcopi Titulares sint, iam provisum est per Codicem, can. cit.):

a) Vicarii et Praefecti Apostolici, de quibus in can. 293 et sq.
C.I.C., itemque,

b) Administratores Apostolici etiam ad tempus dati, de quibus
in can. 315 § 2, utique durante munere.

Dixi: « etiamsi isti et illi charactere episcopali careant » (cfr. can. 294
§ 2 quoad Vicarios et Praefectos Apostolicos; can. 315 § 2, 2° quoad
Administratores Apostolicos). Nam tandem aliquando non ad potestatem
ordinis seu potius ad potestatem iurisdictionis, quam Praelati huiusmodi
in Ecclesia Christi exercent, videtur esse attendendum. Ipsi enim in ter-
ris missionum vel in dioecesibus amplam habent iurisdictionem; et ita
perfectius repraesentaretur universa Ecclesia.

Nonne, quaeso, hoc titulo vocantur ad Concilium, iuxta Codicem,
S. R. E. Cardinales etsi non Episcopi? Immo et Abbates et Moderatores
Supremi Religionum Clericalium exemptarum? Nonne et Episcopi electi,
quamvis nondum consecrati?

c) Per quandam, sit venia verbo, congruentiam, vocandi essent
forsan, saltem cum suffragio consultivo:

Praelati quoque Superiores, qui praesunt scilicet in Curia Romana
SS. Congregationibus ac SS. Tribunalibus.

Dixi: « saltem cum suffragio consultivo ». Ipsi tamen videntur prae-
diti vera quadam potestate ecclesiastica: adiuvant enim pro suo quisque
Officio S. R. E. Cardinales et ipsum quoque Romanum Pontificem in
regimine Ecclesiae Universalis.

Omnes supradictos, tandem aliquando, vocare vel non, pendet ex-
clusive a Summi Pontificis voluntate, cum ipsi nullo stricto iure prae-
diti sint in hodierna disciplina.

SESSIO I - ACTA

d) Quodsi sermo instituatur de acatholicis, cum adsit Coetus
seu Secretariatus pro iis qui christiano nomine decorantur, sed ab Apo-
stolica Sede sunt seiuncti (cfr. Litt. Ap. Supremo Dei nutu diei 5 mensis
iunii anni 1960, n. 9), ab ipso Moderatore S. R. E. Cardinali Augustino
Bea suadendum erit Sanctissimo quomodo amor et benevolentia erga
eos ostendendi sint, attenta praecipue paterna sollicitudine Summi Pon-
tificis ut hi omnes errantes, Deo favente, tandem aliquando ad veram
Christi Ecclesiam redeant et ita habeatur unus Pastor et unum ovile. Uti-
nam huiusmodi viri admitti possint ut « spectatores »!

Ad II. Puto eodem criterio quo delecti fuerunt Theologi et Canonistae
ut Membra vel Consultores Commissionum Praeparatoriarum Concilii.

Legitur enim in Allocutione Summi Pontificis ad Purpuratos Patres,
diei 30 maii anni 1960, inter alia, quod sequitur:

« Inoltre saranno scelti... ecclesiastici, sia dei Clero secolare che di
quello regolare, insigni per virtu e dottrina, onde possano degnamente
assolvere ai compiti di studio, che saranno loro da Noi demandati. Ab-
biamo per questo rivolto un particolare invito ai Nostri Rappresen-
tanti alPestero, perche vogliano segnalarCi i nomi di bravi ed illustri
Teologi e Canonisti, che Noi possiamo chiamare a far parte delle Com-
missioni di studio. Cosi la preparazione dei Concilio non sara 1’opera del-
la Curia Romana, ma insieme agli illustri Prelati e Consultori della
Curia Romana daranno il loro valido contributo Prelati e studiosi di
tutto il mondo ».

Ex his Theologis et Canonistis qui Commissionibus praeparatoriis
operam suam dederint, peritiores videntur esse ad Concilium invitandi,
ad praescriptum can. 223 § 3 C.I.C.

Ad III. Si Commissiones instituendae sint inter Patres Concilii, nonni-
si a Summo Pontifice videntur instituendae, eo modo quo Pontifex Com-
missiones Praeparatorias instituit.

Dico: « Si instituendae sint ». Nam:

a) in Commissionibus Praeparatoriis iam permulti adnumeran-
tur Episcopi, qui Patres Concilii erunt, quique pertractant de studiis et
votis habitis per Commissionem Antepraeparatoriam, ita ut Pontifex
Summus in Allocutione ad Patres Purpuratos in Sua privata Bibliotheca,
post Consistorium semipublicum diei 30 maii 1960, adfirmare potuerit:
« Si puo ben dire che nessun Concilio Ecumenico e stato preceduto da
una consultazione cosi vasta dell’Episcopato, della Curia Romana e delle
Universita Cattoliche, quale si e avuta per il futuro Concilio ».

b) Legimus insuper in praelaudato Motu Proprio Superno Dei
nutu n. 14: « Commissionis Centralis (cui praeerit ipse Summus Pon-
tifex per se vel per S. R. E. Cardinalem ab eodem Pontifice designatum)

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

munus esto sequi ac, si necesse sit, in ordinem disponere singularum
Commissionum labores, atque illarum conclusiones rite perpensas ad
Nos deferre, ut res in Concilio Oecumenico tractandas Nosmetipsi sta-
tuamus ».

c) Num necne huiusmodi res, in Concilio Oecumenico ex iussu
Summi Pontificis tractandae, remittantur ad Episcopos aliosque Prae-
latos ac viros qui legitime ad Concilium vocabuntur, quomodo usitatum
est in Codice luris Canonici parando (cfr. Praefationem ad ipsum Codi-
cem) ad hoc ut omnium Concilii Membrorum mens in antecessum ha-
beatur?

In casu etiam adfirmativo, munus Commissionum Patrum, si insti-
tuentur, semper magni erit momenti, si et quatenus eisdem reservetur
schemata decretorum et canonum exprimere, redigere accurateque per-
videre, sessionibus publicis Concilii postea tradenda ut Patres suffra-
gia singillatim edere valeant.

Huiusmodi Commissiones institui poterint ad instar Commissionum
Praeparatoriarum discreto numero peritorum Patrum, additis concilia-
ribus Theologis et Canonistis magnae notae, qui Consiliarii aut Consul-
tores erunt.

Ad IV. Orationes Patrum Concilii ita essent, meo humili iudicio, mo-
derandae ut non ultra horae quadrantem vel ad summum viginti mo-
menta perdurent. Ipse enim Summus Pontifex in Allocutione ad sacer-
dotes sacros temporis quadragesimalis concionatores, die 13 mensis fe-
bruarii 1961 (cfr. A.A.S., Vol. LIII, p. 154), aiebat: « Non si potra
mai abbastanza raccomandare la sobrieta, la misura. Quante cose si
possono dire in quindici, venti minuti, senza stancare, purche non si
divaghi ».

Ad hanc autem brevitatem, oporteret ut singuli oratores orationem
scriptam pronuntient, et explorata ratione, scripto quoque suffragium
exprimant.

Ad V. Si de suffragiorum parte agitur pro ferendis decisionibus conci-
liaribus ad hoc ut revera decisiones conciliares dici possint, in comperto
est non requiri ut omnes Patres Conciliares unanimiter consentiant; imo
si esset dissentio inter eos, neque requiritur ut maior pars conveniat,
ex. gr. sic dicta « maggioranza as soluta (meta piu uno) » aut « due
terzi ». Nam attenta Pontificis infallibilitate, ad legitimam et utique con-
ciliarem decisionem sufficit etiam minor pars cui Summus Pontifex ad-
haereat. Quae minor pars Episcoporum erit cum Summo Pontifice infal-
libilis. Nam ubi Petrus ibi Ecclesia.

Ad VI. Meo humili iudicio, optimum erit ut expeditior evadat usus
et intellectus linguae latinae quae, ut feliciter statutum est, esse debet

SESSIO I — ACTA

lingua Concilii, si praesto sint qui interpretis, scripto, munere fungantur.

Nec tantum optimum putarem, sed necessarium, quia pro rei veri-
tate fatendum est nobis ipsis italis non tam facile esse, non dicam
intellectum sed usum linguae latinae. Quid ergo de Patribus exterarum
Nationum?

Ad VII. Adfirmative ut media subsidiaria. Machina enim magnetica,
deficiente v. g. electrica vi, inutilis fit. Ceterum melius est abundare quam
deficere, in re tanti momenti, eo vel magis si opera stenographorum qui
dicuntur, intelligenda esset ut subsidium, de quo in superiore n. 6°, quasi
scilicet immediata interpretatio seu conversio linguae latinae.

Et omnia humiliter sint dicta, iterum tamquam minus sapiens, salvo
semper meliore iudicio.

XVIII

R. P. D. FRANCISCI TINELLO
Regentis Cancellariae Apostolicae

Ad I. Opportune fieri videtur, si omnes sive socii laboris («Membri »)
sive consiliarii viri apparando Concilio, seu, ut dicunt, Commissio Prae-
paratoria Centralis, etsi non sunt episcopali dignitate ornati, ad Oecu-
menicum Concilium convocentur; qui non modo in Romana Curia aucto-
ritate, doctrina, rerum religiosarum intelligentia praestant, verum etiam
argumentis Concilii penitus pertractatis, magnum harum rerum usum
consecuti sunt. Quem usum posse usque ad finem Concilii esse perutilem
omnibus facile patet.

Item congruum est Viros a Secretis singulorum coetuum, seu Com-
missionum, ad Concilium adscisci: hi enim, cum ad condendos articulos,
explicandos, inque formam legum redigendos maxime contulerint, vi-
dentur optimo iure sacro debere interesse Concilio.

Apte etiam iidem Viri a Secretis et alium virum designabunt, qui
praeter eos Concilio assistere possit, ex iis nempe qui forte in praepa-
randa Concilii materia egregiam operam consumpserint.

Quo iure? Nullo sane, cum ob unius Summi Pontificis voluntatem
vocentur. At tamen, si de suffragio agatur, quod ferre debent ii qui non
sunt episcopali ornati dignitate, sic sentio idem Consultivum, ut aiunt,
esse oportere, aeque ac theologorum atque iuris peritorum (cfr. can. 223
§ 3 C.I.C.).

Ad II. Salvo meliore iudicio, ii theologi iurisque canonici periti sunt
ad Concilium vocandi, qui ex « Commissionibus praeparatoriis », theolo-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

gica praesertim, antea fuerunt; quibus equidem et alii addi possunt, qui
recte de vera religione sentiant acrique polleant ingenio.

Si ex. gr. indicem virorum consideres Commissioni Theologicae ad-
dictorum, in eo et Rectores Facultatum theologicarum ascriptos reperies,
et earundem Decanos atque Doctores (cfr. lib. cui titulus: « Pontificie
Commissioni ecc. »).

Utrum vero viri illi sint quoque vocandi, theologicarum biblicarum-
que disciplinarum periti, qui aliam ac communiter receptam doctrinam
sequi videantur, eos « a priori » non excluderem: congruum est enim
ut de iis Ecclesia, quae nec fallere nec falli potest, ita recte in Concilio
iudicet ut quodvis dubium, quaevis dissensionis rationes inter christia-
nos fideles prorsus tollantur.

Quodsi nimius videatur doctorum theologorum atque iuris canonici
peritorum numerus, diligentius ii qui ad Concilium convocentur seligi
poterunt.

Ad III. Nullum dubium quin Commissiones, quae ex Patribus Con-
cilii constituentur, a Summo Pontifice nominandae sint.

Quibus rationibus ?

Opportune in Concilio gerendo eadem ratio tenebitur quae tem-
pore praeparationis suscepta est; quaevis machina enim eundem cursum
tenet, quem inivit; alium cursum petere, alios viros convocare, studia et
labores profundet inutilesque rerum prolationes consequentur. Conci-
lii Commissiones igitur quoad substantiam ex iisdem viris constituantur
ac Commissiones Praeparatoriae, cum ad Cardinales Praesides quod at-
tinet, tum ad viros a Secretis, et ad membra in quibus, ut par est, viri
tantum episcopali dignitate exornati annumerabuntur.

Excludendos tamen puto « Consultores », qui nunc temporis mu-
nus suum iam expleverunt, quorum numero, ceterum, Concilium redun-
dare timendum est.

Ad IV. Allocutiones et disputationes (« interventi »), quae a Patribus
Concilii in plenariis sessionibus proferentur, opportune de scripto dici vi-
dentur, earumque exempla antea a Secretaria Concilii cognosci; quod
sane tum rei magnitudo exigit, cum effugiendae repetitionis causa fiet,
cuiusque absonae novitatis arcendae, quibus callido Ecclesiae hostium
artificio damnum acciperet christiana religio.

Suprema enim Secretaria Concilii allocutiones ordine disponet, si-
milia in unum coniunget, iis nempe auditis quorum intersit.

Suffragia personaliter exquirantur eademque publice ferantur.

Ad V. Suffragia, sicut in eligendo Romano Pontifice, duarum partium
e tribus necessaria videntur, cum propter rei magnitudinem, tum ut

SESSIO I - ACTA

mens una Patrum eademque docentis Ecclesiae sententia manifesto ap-
pareat.

Ad VI. Nullum dubium quin publica Concilii lingua latina esse de-
beat, qua omnia definiantur. Cum tamen quaedam in ea difficiliora non-
nullis evadant, usus simul detur linguarum vernacularum quae sequuntur:
gallica, anglica, hispanica, germanica; quae cum usui sint in iis regioni-
bus quae adhuc nationum Europaearum coloniae fuerunt, ab omnibus
catholici orbis Episcopis intelleguntur. De qua re sententiam rogandos
puto Patres Ecclesiae Orientalis atque alumnos Collegii Urbaniani de
Propaganda Fide.

Ut autem in sua quisque lingua orationes, quae in Concilio habentur
intelligere valeat, singulis usui sit « cuffia telefonica » quae dicitur.

Ad VII. Magneticis machinis perscriptio peropportuna mihi videtur,
atque apprime apta verbis omnibus et fideliter accipiendis, servandis,
transcribendis, et iterum, si oporteat, audiendis.

Hoc autem non impedit quominus stenographorum, qui dicuntur,
opera praesto sit, si forte contingat ut magneticarum machinarum usus
quavis de causa per aliquod spatium temporis impossibilis evadat.

XIX

Exc.mi P. D. SILVII ROMANI

Sub-Datarii

Ad I .a) Quae Codex luris Canonici dudum vigens iubet (cann. 222-
229) in primis prae oculis habenda sunt. Idcirco, cum Concilii convocatio
iussa riteque edicta fuerit, convenire iure ipso possunt ac debent:

Cardinales omnes;

Patriarchae ceterique omnes in episcopatu residentiali constituti,
etiam nondum consecrati;

Abbates Praelatique nullius;

Abbas Primas, Abbates Superiores Congregationum monastica-
rum, ac supremi Moderatores religionum clericalium exemptarum et
aliarum religionum, si decreto convocati;

Episcopi titulares expresse vocati ac deliberativo muniti iure dandi
suffragii;

Theologi ac iuris canonici periti, expresse invitati, qui consul-
tivum tantum votum dare possunt.

Si quis ex his omnibus impedimento detineatur, mittere debet pro-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

curatorem; qui quidem, si forte sit unus e Concilii Patribus, unicum
dare poterit suffragium (can. 224).

Nemini, e Concilii Patribus modo definitis, liceat e Concilio non-
dum concluso discedere sine approbatione Praesidis Concilii (can. 225).
Ex bis, omnes praesentes possunt quaestiones alias proponere, a Concilii
tamen Praeside approbandas (can. 226). Concilii decreta vim non habent
nisi a Summo Pontifice fuerint probata (can. 227).

b) Quaeritur modo: praeter eos qui iure ad Concilium convocandi
sunt, quosnam alios et quo iure ad votum convocare expediat.

Resp.: Praeter eos, qui e can. 223 ad Concilium vocantur cum iure
suffragii deliberativi, alios quoslibet ad votum convocare, nullo iure
expedire posse censeo.

Equidem non deest qui censeat summopere aut saltem magnopere
expedire ut e non catholicis saltem Episcopi acciantur; ad votum tamen
deliberativum eosdem admittere, saltem non expedire humiliter censeo,
nisi expresse fateantur unam eamque sanctam esse Christi Ecclesiam,
unumque esse eiusdem unius Ecclesiae caput et pastorem, Christi verum
Vicarium in terris Petrique successorem unicum, Summum nimirum
Pontificem Catholicum, apostolicum, Romanum.

Ad II. Codex iuris canonici nullatenus iubet, ut modo vidimus, esse
de iure ad Concilium convocandos alios praeter Cardinales, Episcopos,
Abbates et Praelatos nullius unaque simul Supremos Moderatores cleri-
calium Religionum exemptarum, quippe qui ferme episcopali iurisdictio-
ne pollent.

Admittit nihilominus posse Theologos et sacrorum canonum peri-
tos invitari, qui tamen « suffragium non habent nisi consultivum »
(can. 223, § 3). Idcirco ad rem deligendi sunt peritiores, qui quidem
sint, in disciplinis praesertim thologicis ac iuridicis, non professores
dumtaxat qui dicuntur, sed etiam qui in variis id genus officiis obeundis,
theoretica et practica experientia pollent. Quam quidem ad rem satis
non erit v. g. Theologiae partem quamdam vel Ecclesiastici iuris (fun-
damentalis vel etiam Canonici) e cathedra docuisse, si iis desit diuturna
eaque vigilans experientia rerum et hominum. Em.mus Card. D’Anni-
bale ideo eminuisse novimus, quia non theoretice tantum sed practice
quoque studio atque experientia fulsit.

Ad III. Commissiones instituendae sunt a Summo Pontifice, ideoque
etiam ab eo qui sit ad idipsum munus ab eodem constitutus. Qua quidem
in re magna erit diligentia adhibenda, ut nimirum seligantur qui certa
quadam in theologiae iurisque scientia necnon in pastorali officio et in
diuturno usu praestent. Cum autem universa Ecclesiae disciplina et
vita, tum indi vidualis tum etiam socialis, theoretice quidem ad Theolo-

SESSIO I - ACTA

giam, practice vero ad ius ecclesiasticum (fundamentale et canonicum)
arcte pertineant, nemo non videt Commissiones inter Patres Concilii
instituendas esse, adlectis Sacerdotibus eminenter has propter discipli-
nas praestantibus, non tbeoretice tantum neque tantum practice, sed
utraque ratione, theoretica et practica, adhibitis viris altero vel utroque
praestantibus capite.

Ad IV. Orationibus Patrum concilii moderandis studere potest et de-
bet qui coetui praeest, caute tamen atque cum discreto moderamine.
Dixi « qui coetui praeest » actu tamen; ideoque primo omnium id pertinet
Summo Pontifici, dein autem Eminentissimo Principi qui inter praesentes
praestat gradu cardinalitio, nisi aliud Summus Pontifex iusserit.

Ad V. Peropportuna videtur ea ratio ad haec rem adhibenda, quae
late iamdiu adhibetur etiam ab Apostolica Sede, nimirum ut saltem binae
tertiae partes satis sint ad conciliares decisiones promendas.

Qua quidem in aestimatione ea dumtaxat suffragia computanda sunt
quae manifesto sint, seclusa quavis aequivocatione, clara et categorica.

Ad VI. Concilii lingua latina esse debet, quae vere universalis actu
dici potest atque est reapse. Abs re tamen non erit ut subsidia communia
aut saltem hodie usitatiora accedant, quo expeditior elocutio simul et
intellectus evadat. Ideoque non improbari videntur interpretes vere ca-
tholici, praesertim sacerdotes, qui, latine dicta actu ipso in vulgarem
vertant linguam, immo et vicissim vulgariter dicta in latinam reddant.

Ad VII. Peropportuna ratio ad rite scribenda quae a Patribus in Con-
cilio efferuntur, ea censenda est quae hodie adhibetur, scriptio nimirum
magnetica, scilicet magneticis machinis expedita.

Nihilominus opportuna censetur etiam stenographorum opera, quip-
pe quae plenius binae, una simul acceptae, consonantiam praebere va-
lent veritatis.

Exc.mi P. D. PII PASCHINI

Rectoris Magnifici Rerpetui Honorarii
Pontificiae Universitatis Lateranensis

Ad I. lure divino vocandi sunt omnes Episcopi, Metropolitae, Pa-
triarchae communionem cum Ecclesia Romana habentes: congruum autem
est ut vocentur Episcopi titulares. In singulis provinciis ecclesiasticis
remanere debet aliquis praelatus episcopali dignitate praeditus, pro
emergentibus necessitatibus: providere in re possunt singuli Metropo-
litae, consultis, si oportet, episcopis comprovincialibus.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 81

lure ecclesiastico convocari possunt: a) Abbates generales singu-
lorum ordinum monasticorum et canonicorum regularium; b) Superiores
generales ordinum mendicantium (Franciscanorum, Praedicatorum, Ere-
mitanorum S. Augustini, Carmelitarum); c) Superiores generales Con-
gregationum religiosarum quae excellunt numero membrorum, vel me-
ritis acquisitis (Iesuitae, Salesiani, Barnabitae, Calasanctiani, Superiores
praecipuarum Societatum pro missionibus).

Ad II. Quo criterio deligendi sunt Theologi et canonistae. Cum iam
provisum sit assignando singulis commissionibus praeparatoriis theolo-
gos et canonistas pro eorum personali idoneitate et negotiorum diver-
sitate, non patet necessitas novos deligendi. Singulae istae commissiones
durare possunt etiam cum celebratur Concilium, ad quas recurrendum
pro examine negotiorum singulis competentium.

Ad III. Actu celebrationis Concilii fieri poterit quod quaedam exur-
gant non praevisa, vel in ipsis discutiendis negotiis difficultates obve-
niant in redigendis opportuno modo et forma constitutionibus, ita ut
satisfiat desideratis Patrum; tunc institui poterunt pro singulis casi-
bus, inter ipsos Patres speciales commissiones, quarum decisiones deinde
approbari poterunt vel respui ab ipso Concilio. Hoc factum est pluries
in Concilio Tridentino, quando praesertim agebatur de residentia prae-
latorum, de matrimoniis clandestinis, de doctrina circa gratiam divinam.
In casu hae commissiones poterunt institui ab ipso Romano Pontifice
vel a Praesidentibus singularum Sessionum, et eorum membra eligi inter
defensores oppositarum sententiarum ut modus detur discussionibus op-
portunis. Hoc remedio provideretur ad abbreviandas publicas discus-
siones et difficultas committeretur componenda personis vere expertis in
re de qua agitur.

Ad IV. Prouti evenit pluries in Concilio Tridentino et etiam in Vati-
cano I quando agebatur de definienda infallibilitate Pontificis, etiam in
Vaticano II accidere poterit quod aliquis Pater nimis longe orationem
suam protrahat, vel ab argumento proposito deviet, vel quaedam indu-
cat minus convenientia, vel etiam tempus terat ad onerandam patientiam
auditorum (ostruzionismo). Ad haec vitanda tota erat habilitas praesi-
dentium vel monendo, vel etiam limitando verbositatem disserentium;
probabitur etiam fraterna et mutua patientia audientium. Ceterum in
Concilio semper clare demonstrari debet libertas Patrum in loquendo
et disputando. Praefinire tempus pro singulis orationibus vel numerum
interventuum in discussionibus significare posset coactionem contra li-
bertatem Concilii: praesertim cum quaedam maioris momenti possint
paucis verbis expediri; quaedam alia e contra minoris momenti requi-
rant longiorem tractationem. Vota debent expediri circa formulam di-

SESSIO I - ACTA

scussam et concordatam per: placet, non placet, placet iuxta modum,
pubblico suffragio.

Ad V. Singulae decisiones probantur per vota maioris partis Patrum
praesentium. Si minori parti accedat votum Romani Pontificis tunc haec
haberetur sanior pars de qua loquuntur iurisperiti.

Ad VI. Certe insistendum est ut ad Concilium veniant vel mittantur
qui linguam latinam sufficienter cognoscant, ita ut intelligere valeant quae
per scripta ipsorum examini subiiciantur et proponere quae in animo
habent, etiamsi non loquantur latine satis grammaticaliter. Conceden-
dum est certe ut in aliquo casu extraordinario communicentur in scriptis,
mediante lingua aliqua vulgari magis nota, ea quae qui in corde habet
ad utilitatem Concilii. In discussionibus autem non admittatur nisi lin-
gua latina; secus enim haberetur confusio linguarum et tempus inutiliter
tereretur. Caeterum argumenta in Concilio tractanda non sunt oecono-
mico-politica, stricte scientifica, circa quae usus linguae modernae op-
portunus sit. Advertendum etiam quod numerus harum linguarum cre-
vit numero et usu; nam praeter linguas communis usus scilicet italicam,
hispanicam, gallicam, anglicam et germanicam, habentur linguae sla-
vicae (russa, polona, serbo-croata, slovena, ceca), nordicae (norvegia,
suecia, hollandica, danica), quibus accedunt sinica, iaponica, indica, qua-
propter usus linguae traditionalis, qualis est lingua latina, necessarius
est ad vitandas etiam competitiones nationalistas.

Ad VII. De iis quae in sessionibus Concilii proferentur necessario re-
quiritur probatio autentica in scriptis subsignata a Secretario; sive hoc
obtineatur per stenographos sive per machinas. Concilium Vaticanum pri-
mum usum est stenographis, quia machinae praesto non erant. Nihil pro-
hibet quin in Vaticano secundo in usu sint ea media, quae nunc com-
muniter habentur in Parlamentis, Congressibus, Conventibus quibus-
cumque. Recurrendum ergo est ad viros peritos in hoc genere machi-
narum.

XXI

R. P. D. ARTURI WYMEN

Praelati Auditoris Emeriti Tribunalis S. Romanae Rotae

Ad I. a) In can. 223, postquam in § 1 enumeratae sunt personae quae
in Concilio ius habent suffragii deliberativi, in § 2 enuntiatur: « Etiam
Episcopi titulares , vocati ad Concilium , suffragium obtinent delibera-
tivum, nisi aliud in convocatione expresse caveatur ». Quare Episcopi

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

titulares non eo ipso sunt membra Concilii, sed exspectare debent, an
vocentur seu invitentur, et si revera vocati sunt ad Concilium, suffragium
babent decisivum, « nisi aliud convocationis decretum ferat ».

Ad rem Wernz-Vidal recte animadvertit: « Episcopi titulares cum
iurisdictione careant, tum illa universali a Bolgenio conficta tum parti-
culari (quippe iurisdictio “ in actu primo ” a Ferraris allegata in se
nulla est iurisdictio, sed mera potestas ordinis episcopalis, quae nec
magisterii nec regiminis potestatem continet et solummodo aliquam
habilitatem personae ad accipiendam iurisdictionem episcopalem), et ne-
gotia Conciliorum oecumenicorum potestate iurisdictionis , non ordinis
transigantur, ad Concilia universalia vocari non debent; at convenienter
evocari possunt, praesertim si simul sint Vicarii Apostolici in terris mis-
sionum cum ampla iurisdictione, ut ita perfectius universa Ecclesia re-
praesentetur etiam regionum sub dominatione infidelium constitutarum »
( lus can., tom. II, p. 446 s.).

Oritur tamen quaestio an vocandi sint omnes Episcopi titulares,
qui in aliqua dioecesi aut officio Vicarii Generalis funguntur aut meri
Episcopi auxiliares sunt qui Ordinarium loci in sacris functionibus per-
agendis adiuvant. Verbi gratia in dioecesi Neo-Eboracensi exsistunt
novem Episcopi titulares, quorum duo sunt Vicarii Generales et septem
simpliciter Episcopi auxiliares vocantur. In aliis vero dioecesibus, ubi
idem vel maior numerus sacerdotum dioecesanorum curam animarum
exercet, exsistit tantum unus alterve Episcopus titularis tamquam auxi-
liarius Ordinarii loci; ita in dioecesi Mediolanensi habentur tantum duo
Episcopi auxiliares. Ideo censeo sufficere ut invitentur ad Concilium
illi duo Episcopi titulares qui in dioecesi Neo-Eboracensi sunt Vicarii
Generales, et ille unus Episcopus titularis qui in dioecesi Mediolanensi
est Vicarius Generalis. Quare invitandos non esse puto illos Episcopos
titulares qui Ordinarium loci tantummodo adiuvant in peragendis functio-
nibus sacris. Similiter puto decidendum esse quoad omnes dioeceses. E
contrario censeo omnes illos Episcopos titulares vocandos esse ad Con-
cilium qui sunt Vicarii Apostolici in terris missionum, quoniam ab eis
apta consilia exspectari possunt.

b) Existimo insuper, invitandos esse ad Concilium non solum « su-
premos Moderatores religionum clericalium exemptarum » de quibus
in can. 223 § 1 n. 4, sed simpliciter omnes Superiores Generales Insti-
tutorum vel Congregationum religiosarum clericalium, dummodo maior
numerus sacerdotum ad illas pertineat. Exempli gratia Congregatio Sa-
lesianorum constat ex plus quam viginti millibus membrorum (quorum
maxima pars certe sunt sacerdotes), dum diversi Ordinarii loci non ha-
bent nisi paucissimos sacerdotes. Ita in Republica Dominicana (Isola

SESSIO I - ACTA

S. Domingo, cfr. Annuario Fontifcio 1961, p. 1396) habentur quattuor
dioeceses; et ex hisce dioecesis S. Dominici habet sacerdotes dioece-
sanos 22, Vegensis pariter 22, Higueyensis solum 5, Sancti lacobi Equi-
tum 26 sacerdotes dioecesanos. Quattuor igitur dioeceses Reipublicae
Dominicanae una simul non habent nisi 75 sacerdotes (accedit Praelatura
nullius dioecesis quae habet Episcopum titularem et 11 sacerdotes).

Nemo utique impugnare potest, illos quattuor Episcopos residen-
tiales ius habere suffragii deliberativi in Concilio Oecumenico. Solum-
modo existimatio vel persuasio haberi potest, quod Superiores Generales
Congregationum Religiosarum, quae plus minusve in omnibus partibus
Orbis terrarum curam animarum exercent, quoad necessitates et diffi-
cultates et desideria Ecclesiae magis eruditi sint et in Concilio Oecume-
nico meliora consilia dare possint quam illi Episcopi residentiales, qui
nonnisi condicionem Ecclesiae in parva illa insula cognoscunt. Et ideo
propono ut dicti Superiores Generales vocentur ad Concilium Vatica-
num II, dummodo eorum Congregationes habeant magnum numerum
sacerdotum (v. g. mille) qui in diversis partibus mundi curam animarum
exercent. Et istis Moderatoribus Generalibus dari posset votum con-
sultivum, praesertim quoad disciplinam cleri et populi et quoad mis-
siones inter infideles.

c ) Cardinalis Konig, Archiepiscopus Viennensis, iuxta Agenzia Kipa ,
1 febr. 1961: « Pariando della possibilita d’una collaborazione dei laici
ai lavori conciliari, ha fatto notare che essa sarebbe possibile e che lui
stesso la auspicherebbe, specialmente a riguardo dei rappresentanti delle
grandi organizzazioni cattoliche internazionali. £ similmente desidera-
bile che essi siano chiamati, in una forma da stabilirsi ancora ufficial-
mente, a partecipare ai lavori preparatori ». Et inter Concilii eventus
optandos adducitur ab eodem Cardinali: « Una elaborazione molto piu
completa dei diritto dei laici » (cfr. La Civilta cattolica, 4 mart. 1961).

Eadem Agenzia Kipa , 7 nov. 1960, refert Ottonem Roegele, com-
positorem (redattore) ephemeridis Rheinischer Merkur, in civitate Fulda
declarasse « che nella preparazione dei Concilio i laici hanno il diritto
(sic!) di far sentire la propria voce, essendo in grado di avanzare propo-
ste pratiche e concrete. La loro esperienza della vita quotidiana si rive-
lerebbe molto utile in discussioni e studi che potrebbero tenersi in mar-
gine ai lavori ufficiali ». Et inter Concilii eventus optandos adducitur:
« Una elaborazione molto piu completa dei diritto dei laici » (cfr. La Ci-
vilta cattolica , 17 dec. 1960, p. 638).

Iuxta La France catholique, 10 iun. 1960, et La Civilta cattolica ,
16 iul. 1960, catholici militantes Bataviae disseruerunt de deliberatio-
nibus in proximo Concilio faciendis, et inter alias proposuerunt quaestio-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

nes: « Una volta attuata una decentralizzazione molto larga delPammi-
nistrazione centrale della Chiesa, i laici dovrebbero avere la possibilita
di rappresentare la Chiesa nel mondo profano e non cristiano: cio non
sara possibile senza che una responsabilita venga loro ufficialmente accor-
data e per conseguenza fissata, nelle sue grandi linee, nel Diritto Cano-
nico. Si e pariato, similmente, di una formazione teologica dei laici, che
dovrebbero essere ammessi a posti corrispondenti a tale formazione,
specialmente per cio che riguarda Pinsegnamento della religione. La col-
laborazione coi laici permetterebbe pure una migliore soluzione di di-
versi problemi, peculiarmente nelle questioni sindacali, nelPorganizza-
zione dei divertimenti, nelle questioni d’organizzazione dei divertimenti,
nelle questioni d’organizzazione dhmprese, nel campo professionale ed
in quello politico-religioso (coesistenza, armamento atomico ecc.). Un
altro desiderio dei laici concerne la situazione e i compiti delPAzione
Cattolica, che dovrebbero essere fissati nelle grandi linee ». Minus apte
additur: « Altri desiderati riguardano la liturgia, il movimento ecume-
nico, la vita coniugale e familiare ».

Quoniam de convocatione laicorum ad futurum Concilium in mul-
tis terris et in diversis linguis continuo nova scripta apparent, impos-
sibile est de omnibus istis publicationibus referre. Quare citata tria
exempla, meri exempli gratia adducta, sufficere debent. Iamvero pro-
positio Em.mi Ordinarii Vindobonensis, qui desiderat ut ad collabo-
randum invitentur praesertim « rappresentanti delle grandi organizza-
zioni cattoliche internazionali » et ut ex officio vocati participes fiant
praeparationum Concilii, omni laude digna est. Pariter catholici mili-
tantes Bataviae, abstrahendo a desiderata « decentralizzazione molto
larga delPamministrazione centrale della Chiesa », laudabiliter deside-
rant cooperari cum sacerdotibus « nel mondo profano e non cristiano »
et instructionem theologicam accipere, ita ut apti fiant ad instructionem
religiosam pueris dandam (de facto in multis terris iam hodie boni
magistri catholici adiuvant sacerdotes erudiendo pueros in religione
catholica, quoniam praesertim in magnis civitatibus id non facere valent
sacerdotes, qui propterea sibi reservant instructionem solummodo quoad
receptionem sacramentorum). E contrario scriptor Roegele inepte et
falso asseruit: « Nella preparazione dei Concilio i laici hanno il diritto
di far sentire la propria voce »; nam neque ex fonte divino neque ex
fonte ecclesiastico laici tale ius acceperunt. Sed ex benignitate La Civilta
cattolica, 17 dec. 1960, p. 639, agnoscens bonam intentionem scriptori,
animadvertit: « Ma indubbiamente e anche nel pensiero dei signor Roe-
gele la premessa almeno implicita che la scelta dei collaboratori e dei
terni dei Concilio e di esclusiva competenza delle autorita ecclesiastiche,

SESSIO I - ACTA

le quali terranno indubbiamente conto di queste generose disposizioni
dei laicato cattolico al servizio della Chiesa ».

Ante Concilium quoque Vaticanum I multi laici desideraverant ut
Laici vocarentur. Pius IX vero in epistula Non sine gravissimo, n. 9,
diei 18 febr. 1870, animadvertit ad hoc desiderium: « Laicorum coetus
in officio suo maneat, neque in ecclesiasticas res se ullo modo immisceat.
Eorum in Ecclesia est doceri non docere, regi non regere; et Ecclesiae
Dei nihil umquam tam noxium fuit, ac propterea a Sanctis Patribus et a
Conciliis etiam Oecumenicis nil magis improbatum, quam ut Laici in ec-
clesiastica negotia sese insererent, et in ecclesiasticum ordinem insili-
rent ». Cum tamen problema Laicorum in Ecclesia ex eo tempore maio-
ris momenti factum esse videatur, cumque Ioannes Papa XXIII gloriose
regnans instituerit specialem Commissionem Apostolatus Laicorum prae-
paratoriam Concilii Vaticani II, de novo considerari debet, nonne oppor-
tunum sit convocare ad Concilium etiam Laicos. Statim autem dicen-
dum est Ecclesiam ne hodie quidem nec unquam Laicis tribuere posse
potestatem cooperandi in re dogmatica aut morali, eis concedendo vo-
tum decisivum in Sessionibus Concilii. Pariter certissimum est Laicos
numquam ullo modo se immiscere posse Administrationi Magisterii Ec-
clesiastici, neque unquam potestati iurisdictionis ecclesiasticae speciem
dari posse, quod saltem quaedam iurisdictio competat etiam Laicis. Et
ideo Laicis concedi nequit quodpiam votum consulti vum in Concilio.

At omnino suadendum est, ut Patres Concilii, uti individui, durante
periodo praeparatoria exquirant propositiones et consilia catholicorum
militantium de augendis mediis promovendi bonum et evitandi malum
et ut sese certiores reddant de adiuvando Apostolatu Laicorum et de
semper magis propaganda « actione catholica ». Aliis verbis: Patres
Concilii exquirant votum consultivum Laicorum ante Concilium.

Ad II. Per se patet non agi de cooptatione Theologorum et Canoni-
starum in Commissiones Praeparatorias Concilii iam facta, sed de deli-
gendis Consultoribus, cum voto consultivo, pro Commissionibus ipsius
Concilii adhuc constituendis.

Ante omnia prospiciendum est, ut deligendi Theologi et Canonistae
praediti sint illa qualitate quae vocatur « sentire cum Ecclesia »; nam
palam est non omnes Doctos esse ornatos hac qualitate, in casu omnino
necessaria. Deinde requiritur ut deligendi sint vere humiles, non pu-
tantes se omnia melius scire quam Summum Pontificem et Episcopos;
siquidem vera scientia homines reddit humiles, et quo doctior aliquis
est, eo humilior fieri solet, dum ab illis, qui superbia elati sunt, nihil
boni exspectari potest. Oportet etiam deligentes esse vere sapientes,
doctrinae catholicae approbatae adhaerentes et aberrantes ab omni opi-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ, DE CONCILIO CELEBRANDO

nione piarum aurium offensiva. Denique opus est deligere Theologos et
Canonistas maxime prudentes; quoniam nempe in futuro Concilio, iuxta
declarationem Summi Pontificis gloriose regnantis, forsitan agetur de
immutandis aliquibus dispositionibus Codicis luris Canonici, maximus
gradus prudentiae in delectis Canonistis omnino necessarius est, atque
consequentiae, ex novis Canonibus provenientes, quantum fieri potest
praevideri debent.

Iuxta « Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II appa-
rando », vol. I, p. 91, iussu Summi Pontificis, Legati Pontificii in di-
versis Nationibus instructionem acceperunt circa proponenda nomina
« di bravi ed illustri teologi e canonisti », qui vocari possent ad Com-
missiones Praeparatorias Concilii. Probabiliter eadem ratio proponendi
nomina observabitur quoad Consultores Commissionum ipsius Concilii.
Ad rem audeo proponere ut Legati Pontificii non ab uno solo Episcopo,
sed a pluribus Episcopis informationes de deligendis exquirant. Ut nem-
pe electio eo tutior et melior fiat.

Ad III. Cum agatur de re magni momenti, censeo ab uno Summo
Pontifice, audito consilio Patrum Purpuratorum qui sunt Secretarii vel
Praefecti Sacrarum Congregationum Romanarum, instituendas esse Com-
missiones inter Patres Concilii. Quoniam vero talia entia sine necessitate
multiplicanda non sunt, censeo sufficere ut instituantur hae Commissiones
speciales: 1) Commissio theologica; 2) Commissio Religiosorum; 3) Com-
missio Ecclesiarum Orientalium; 4) Commissio Missionum; 5) Commis-
sio Apostolatus Laicorum.

Totam aliam materiam censeo apte tractandam esse ab uno Ente,
sive hoc Ens vocetur Commissio Centralis vel quocumque alio nomine.
Siquidem singulae materiae, hodie a diversis specialibus Commissioni-
bus praeparandae, de facto saepe inter se intime cohaerent, ita ut sepa-
ratio materiae, a diversis Commissionibus specialibus praeparatae, du-
rante ipso Concilio vix retineri possit. Verbi gratia, hodierna Commissio
Episcoporum et Gubernii dioecesium de facto tractare debet etiam de
educatione et instructione clericorum, id quod hodie apte praeparatur
a Commissione Studiorum et Seminariorum; at praeparatione finita,
spectat ad Episcopos sententiam suam etiam hac de re in Concilio mani-
festare, quin oporteat distincte referre sententiam duarum Commissio-
num. Aliud exemplum: Commissio de disciplina Cleri et Populi chri-
stiani quoad istam disciplinam inquirere debet etiam de administratione
Sacramentorum, tam quoad Clerum (qui v. g. contrahentes matrimo-
nium sufficienter ad hoc Sacramentum recipiendum praeparare debet)
quam quoad Populum christianum (qui retinendus est ab abusu matri-
monii et a temeraria separatione coniugum), quamobrem hae materiae

SESSIO I - ACTA

durante Concilio non a duabus Commissionibus proponendae sunt. E
contratio Res fidei et morum, Religiosi, Orientales, Missiones inter pa-
ganos, et Apostolatus Laicorum efformant materiam adeo distinctam,
ut apte pro rebus et personis adductis speciales Commissiones institui
debeant.

Ad IV. Agitur sane de re maximi momenti, quoniam ex una parte
Patres Concilii libere suam sententiam dicere possunt et debent, et ex
altera parte cavendum est ne Patres latius et diffusius loquantur quam res
tractanda exigit. Relativum periculum, quominus tempus male dispen-
setur, eo gravius in futuro Concilio est ob immensum numerum Patrum,
multo maiorem quam in Primo Concilio Vaticano et in omnibus aliis
Conciliis Oecumenicis, ideoque omnes ambages omnino evitandae sunt,
immo requiritur ut illi Patres, qui de aliquo puncto proposito suam
sententiam pronuntiare volunt, quam brevissime loquantur.

Nihilominus videtur esse quasi impossibile statuere tempus maxi-
mum (v. g. 5 minuti) pro singulis orationibus. Potius, si ullo modo fieri
potest, schemata, circa quae votandum est, ita contrahenda et conci-
pienda sunt, ut Patres Concilii respondere debeant adhibendo alterutram
ex formulis classicis: « placet » aut « non placet ». Ut id possibile fiat,
consulendum utique est ut interrogationes proponendae iam antea in
sic dictis « congregationibus » seu « deputationibus » (quae nomina Com-
missionibus Concilii Vaticani I imposita fuerunt) accurate circumscriptae
et definitae fuerint; et si certae res statuendae unica formula exprimi
nequeunt, curandum est ut tota res respondenda appareat in duabus vel
tribus formulis brevibus, ad quas Patres in duabus vel tribus votationibus
brevissime respondere possint. Ex altera parte omnino cavendum est ne
singulis Patribus permittatur ut de aliqua quaestione discutienda pro-
dant totum aliquem tractatum.

Ad V. In omni collegio vel congressu graves res tractante decisiones
semper feruntur a maiore parte sociorum, neque quisquam unquam affir-
mavit spectare ad partem minorem aliquam rem discussam decidere.
Quoad Concilia autem, doctrinam, non decidere maiorem partem mem-
brorum, excogitavit Samuel Pufendorf, protestantismo adhaerens, qui in
suo libro De habitu religionis christ. ad vitam civilem, Bremen 1687 § 38,
p. 126, docuit: Membra alicuius concilii non esse consideranda uti
socios alicuius senatus vel collegii, « quorum maior pars suffragiis suis
propositum negotium declarare queat, sic ut ista decisione quisque Chri-
stianorum stare utique teneatur, praesertim cum in universum veritas
non semper a maiore suffragiorum numero dependeat », sed esse potius
« deputatos ecclesiarum ». Et quando agebatur de Concilio Vaticano
Primo, non afuerunt qui audacter excogitabant et proclamabant theo-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

riam unanimitatis moralis. Ita in libellis De Vunanimite morale neces-
sarie dans les Conciles pour les defmitions dogmatiques, Naples 1870;
Vunanimite dans les Conciles oecumeniques, Paris 1870.

Haec tamen theoria neque ex iure neque ex historia confirmatur,
nam unanimitas moralis Patrum Concilii est quidem optanda, sed nullo
modo expostulata. Cfr. Steccanella, Adversus novam doctrinam de
necessitate Episcoporum consensus, Romae 1870. Ne in primis quidem
sex Conciliis Oecumenicis absoluta unanimitas votorum postulata est
aut observata quoad id, quod « semper, ubique, ab omnibus » observa-
tum fuit, iuxta sententiam contrariam. Idem valet de aliis Conciliis.
Cfr. Hergenroether, Katholische Kirche und christlicher Staat, Frei-
burg 1872, p. 1023 ss. Ceteroquin excludi nequit, quod inter Patres
Concilii haeretici esse possent, qui proinde omnem decisionem reddere
possent impossibilem. Quodsi tamen maior pars suffragiorum in aliqua
re esset valde parva relate ad partem minorem votorum, consulendum
esse videtur, ut definiva decisio differatur, donec res melius sit ex-
plicata.

Ad VI. Firmiter et constanter sustinendum esse, quod lingua latina esse
et remanere debeat lingua Concilii, nulla probatione indiget. Cum tamen
negari nequeat (et ego ipse hoc expertus sum quando tempore primi belli
mundialis per quinquennium stabam apud aliquem Delegatum Aposto-
licum) non omnes Episcopos ita callere linguam latinam ut in ea se
exprimere valeant, oritur quaestio, quomodo istis Patribus Concilii pa-
rari possit facultas manifestandi suum suffragium de rebus discussis et
definiendis. Ad solvendam hanc quaestionem sat difficilem, censeo ante
omnia distinguendum esse inter vota scripto manifestata et vota viva
voce data.

Quoad vota scripta in Commissionibus Concilii, adhuc statuendis,
exhibenda, forsitan licentia dari potest eas conficiendi in lingua italica
vel gallica, dummodo in praesidio Commissionum adsint interpretes qui
^tatim, seu saltem ante riunionem membrorum respectivae Commissio-
nis, illa vota in Latinum convertere possunt. Sed, uti per se patet, prae-
ferendum est ipsos Auctores votorum, non latine scriptorum, ante pu-
blicas Sessiones sibi procurare aptum interpretem, qui illud votum (in
quacumque lingua confectum) latine reddat; et durante sessione Com-
missionis Auctor illius voti legere poterit textum latinum.

Quoad vota viva voce danda, impossibile esse censeo imitari usum
illius Entis internationalis, breviter « Onu » vocati, in quo omnes ad-
hibere possunt suam linguam maternam, quam multi interpretes statim
transferunt in omnes et singulas linguas adstantium, quorum quisque,
in suo loco residendi, sermonem oratoris audiat in sua propria lingua,

SESSIO I - ACTA

ope famosi illius « radio cuffia ». Id vero in casu fieri nequit, quia in
Basilica S. Petri institui nequit apparatus, qui inserviat Patribus Con-
cilii, idest forsitan bis mille personis. Quare iterum dico: Curari debet
ut Patres Concilii, praesertim in sollemnibus Sessionibus, votum suum
dare possint respondendo aut « placet » aut « non placet », sicuti supra
in Responsione ad quaesitum IV iam expositum est.

Ad VII. Nisi certum sit, quod in adhibendis machinis magneticis
graves interpellationes accidere nequeant (id quod vix sustineri potest),
censeo operam saltem subsidiariam stenographorum non solum opportu-
nam, sed necessariam esse.

XXII

R. P. D. ALBERTI CANESTRI
Praelati Auditoris 'Emeriti Tribunalis Sacrae Romanae Rotae

Ad I. Putamus standum esse statutis in can. 223, quin expediat illa
extendere.

Soli Episcopi residentiales vi muneris iure stricto ad convocationem
pollent, utpote proprii iudices fidei et Superiores ordinarii fidelium.

Iam satis superque in anteactis Conciliis interventus aliorum cum
voto deliberativo extensus est; et cavendum est a periculo habendi deci-
siones per praevalens suffragium eorum qui iure nativo non sedent.

Maximum his auxilium praebebit perpensio vocatorum iuxta para-
graphum tertiam citati canonis.

Ad II. Putamus deligendos esse Doctores insignium Universitatum et
Athenaeorum, praetergressa qualibet acceptione et favore inter nationes
clerumque saecularem ac regularem.

Quoad omnes ratio prae primis habeatur sanae doctrinae.

a) Theologi dogmatici scientia polleant completa per disciplinas
auxiliares sanae philosophiae, sacrae Scripturae et historiae ecclesiasticae.

Ne sint pertinaces in sustinendis veteribus diversarum Scholarum
contentionibus, uti v. g. de praedestinatione, de concordia gratiae cum
libero arbitrio, de causalitate sacramentorum et similibus, quae ab exi-
gentia praesentium temporum multoque magis a curandis in hoc Concilio,
prorsus extranea sunt; hodie enim cum fidei fundamentis, natura Ecclesiae
perlucide exponenda est eiusque iura et officia; praecipue autem quibus
mediis absque principiorum laesione, practice sese accommodare valeat
conditionibus sic dicti Status hodierni (« Stato moderno »), imbuti lai-
cismo.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Unde praeter haec nec novas dogmatum definitiones urgendas esse
ducimus.

Vocentur theologi qui methodo rationali scholasticorum atque hi-
storica hanc scientiam dogmatum excolant.

Caveatur insuper ab influxu theologorum, qui magis pietati quam
ratiocinio ex veritatibus revelatis indulgentes, definitiones inhiant ad
augendum praetensum honorem erga B. Mariam semper Virginem. Quis-
nam tenera et filiali devotione non afficitur erga communem Matrem?

Sed tria ad Eius dignitatem plene obsequendam iam exacta sunt:
definitione Ephesina, titulo Matris Dei; eiusdem singulari triumpho agno-
scendo, adversus peccatum, per Immaculatam Conceptionem et mortem
per gloriosam in caelum Assumptionem.

Caetera omnia de regalitate eius, de exclusiva mediatione omnium
gratiarum et similibus, quae in documentis Patrum priorum saeculorum
desiderantur, pie credentibus relinquantur, ne difficultates in conver-
sione nonnullorum dissidentium augeantur.

b) Quoad theologos moralistas, imperfectos et facile erroribus ob-
noxios putamus si suam a scientia iuris habeant dissociatam. Humili
nostro iudicio improbandos aestimamus eos qui relictis doctis disputa-
tionibus, in promptu continuo habent recursus ad SS. Congregationes,
ut per auctoritativum responsum rescindatur absque legitima necessi-
tate progressus et laudabilis libertas in evolvenda scientia.

c ) In electione canonistarum attendatur doctoribus qui perfectam
legum scientiam possideant, nempe per ius canonicum completum a
studio naturalis ac romani.

Ad III. Nullum Vaticano I Concilium Oecumenicum meliore ordine
fuerat paratum compositumque, unde, servatis servandis, eiusdem vesti-
giis decet inhaerere.

Prae primis constituta fuerat Commissio PP. Cardinalium; et nunc
opportunum est a Summo Pontifice illam habere per viros ex diversis
nationibus selectos, attenta praecipue eorum competentia et prudentia
in hoc determinato negotio desuper spectandi ordinationi conventus
collecti ex tam variis orbis populis.

Ab hac Cardinalium Commissione in Concilio Vaticano I, quinque
subiectae Commissiones sub ductu competentis Cardinalis et Membris
iuxta gravitatem negotii numero variantibus constantes, institutae sunt*
idque ad componenda schemata.

Ratione muneris hae Commissiones erant: dogmatica; pro disci-
plina ecclesiastica; pro religiosis; pro ecclesiis orientalibus et missio-
nibus; pro quaestionibus ecclesiasticis relate quoque ad politicas. Nunc
simile opus iam coeptum fervet.

SESSIO I - ACTA

Sed si quid ad hoc perficiendum quaeritur, ut respondeamus propo-
sitis, putamus nonnulla esse animadvertenda, ut post circiter saeculum
progressa aptemus.

Quae ad Sedem Apostolicam pertinent iuxta can. 7 C.I.C. si refor-
manda videntur, certe per humiliter postulata a SS.mo Concilium repe-
tere potest; haec enim a curis Concilii ipsius subtracta manent.

Nostro humili iudicio novem proponi possent Commissiones haud
stricte insertae Dicasteriis Romanae Curiae.

a) Quoad normas peculiares quibus et per secreta S. Officium re-
gitur, ominanda essent opportuna temperamenta.

Ne in dissidentes sectis adscriptos vel simpliciter incredulos agatur
severitate praeteritarum aetatum, et bona fides, sine discrimine, prae-
sumptione iuris denegetur; talis praesumptio admitti nequit pro illis
qui per traditiones domesticas et nationales acatholici sunt; ita pariter
in illis qui sub influxu praesentis societatis incredulae religioni valedi-
xerunt nec tam facilis culpa admittenda est.

Quoad disciplinam vero, ad rectum examen revocetur evolutio iuris
criminalis relate ad imputabilitatem quorumdam delictorum et conside-
rentur rationabiliter et caute poenae in eadem infligendae.

Peculiariter autem inspiciendi essent casus sollicitationis atque in
eos animadversio, in qua per onus denunciationis, peius gravatur ten-
tatus quam tentator. Est ne remedium ad providendum sanctitati sa-
cramenti minus incommodum?

b) Alia Commissio instituenda esset pro Episcopis.

Relate ad eorum electionem videndum esset an pedetentim haec
exsolvi posset a vinculis veteris iurisdictionalismi qui in aliquibus na-
tionibus adhuc viget dura necessitate sancitus per concordata. Perdif-
ficilis res est. Sed aliquando arrepta opportuna occasione ex immuta-
tionibus guberniorum, nonne praeferenda esset renuntiatio aliquibus
favoribus ac privilegiis ex parte Statuum his ligaminibus?

Insuper relate ad Episcopos, videndum est an assentire fas sit eorum
postulatis libertatem rationabiliter ampliando ipsorumque iura in suis
Ecclesiis regendis et administrandis; v. g. ad dispensandum a quibusdam
legibus, procedendum sive extraiudicialiter, sive iudicialiter, indepen-
denter ab interminabilibus recursibus et appellationibus in suspensivo:
abolendo demum omnes reservationes in collatione beneficiorum non
consistorialium, de quibus in can. 1435.

c) Alia Commissio instituenda est pro clero relate non tantum ad
privilegia quae enumerantur in Codice, sed praecipue ad officia et
iura inter quae nimis neglecta sunt quae ad honestam sustentationem
pertinent.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Urgentior autem ratio habeatur distributionis pastorum ultra dioe-
cesium nec non regionum limites, in terras ubi plebs catholica frustra
invocat ministerium verbi et sacramentorum.

Item convertantur viscera, non misericordiae, sed iustitiae in mil-
lia physiologice infirmorum qui sive adhuc in Ecclesia peragitantur inter
sacrilegia et remorsus conscientiae, sive ex eius castris extorres, vitam
ducunt concubinariam generatim cum prole; procedunt hi sub iugo
excommunicatae unionis, filiorum sacrilegii nota signatorum; unde tan-
dem desperantes, in protestantismi praedam incidunt.

Ad hanc Commissionem constituendam exclusis tam piis quam do-
ctis viris qui, alio intenti, tantarum miseriarum ignari manent, consu-
lentes seligantur qui pratice in ministerio exercendo et excolendo pe-
culiariter clero, versati sunt.

d) Quoad Commissionem pro Orientalibus bene per eorum Con-
gregationem providetur. Nihilominus attendatur periculo erroris in quem
vel Episcopi incidere possunt nimis indulgendi communicationibus in
divinis, ne habeatur periculum opinandi omnes religiones veras esse.

e) Quoad Commissionem pro religiosis, non deerunt prudentes et
versati viri, praecipue ex florentioribus ordinibus, qui, cuiusque commu-
nitatis indolem considerantes, obiective ad eiusdem bonum perspicere
valeant.

/) Quoad Commissionem pro missionibus, prae primis audiantur
homines iam innata suae gentis consuetudine ex clero indigena, et inde
religiosi sive antiquorum, sive recentiorum ordinum apud dissidentes et
infideles operantes; qui omnes cura S. Congregationis de Propaganda
Fide erunt consulendi.

g) Quoad Commissionem de Seminariis et Universitatibus studio-
rum, vocandi essent magistri excolentes studia quae continuo in dies
progrediuntur in ordine ad efformandos animos mentesque instruendas
iuvenum in sortem Domini vocatorum; relate vero ad collegia et scholas
catholicas a laicis frequentatas, clariores docentes in eis consulantur; in
hac vero Commissione urgeatur praecipue cura de servandis in fide et
praxi christianae vitae iuvenibus vel e seminario dimissis, vel in eisdem
collegiis et scholis simpliciter educatis.

h) Quoad Commissionem pro sic dicta « Actione catholica » seu
auxilio laicorum operantium cum hierarchia catholica, hi non tantum
pro apostolatu religioso, sed etiam pro sana politica inter fines compe-
tentiae Ecclesiae, instruantur.

Considerando autem evolutionem institutorum in re politica, so-
ciali et oeconomica usque ad eversiones nec antea suspicatas, ne man-

SESSIO I - ACTA

cimpemus cuiquam in his scientiis disciplinam, contenti enunciantionis ab-
solutorum christianae moralitatis principiorum.

i) Commissio ad retractandum Codicem iuxta sive compertas, sive
novas necessitudines, canonistis praecipue inter iudices tribunalium lo-
corum et Apostolicorum, componi valebit.

In Concilio Vaticano I schemata singularum Commissionum elige-
bantur et proponebantur ab ipso Summo Pontifice, utpote obiter Supe-
riore conventus; quod etiam nunc imitari poterit.

Pro decretis exarandis habebantur quatuor deputationes: unaquae-
que viginti quatuor membris componebatur sub ductu sibi comparati
praesidis ex quinque dirigentibus Commissiones. Quod etiam nunc,
servari potest extenso numero ad octo ob auctas Commissiones.

Ad IV. Ad hoc putamus abolendas esse orationes quae rethoricam
elegantiam a nostris temporibus alienam sapiunt, et, sicut ad praescripta
C.I.C. in normis processualibus, introducendas esse breves ac rigidas
scholasticorum formas.

Quod si haec vota verbosa aut iam dicta refricantia fiant, insuper
si in numero oratorum inutilis deprehendatur excessus, tunc, ut in Con-
cilio Vaticano I noviter introductum fuerat, fas sit, proponentibus saltem
decem Patribus, suffragium exquirere quo ad conclusionem disceptatio-
nis deveniatur; idque ne in periculum sic dicti « ostruzionismo » in-
cidatur.

In qualibet autem deliberandi quaestione, nisi agatur de rebus mi-
noris momenti, suffragia sub secreto ferantur; idque ne manifestata ab
uno, ab alio leviter imitentur ob illius forsitan auctoritatem.

Ad V. Ad hoc opportunum ducimus revocare inconvenientia quae
habita sunt in Concilio Vaticano I, peculiariter opera obstantium defini-
tionibus extensionis primatus et infallibilitatis. Dimicatum fuit contra va-
lorem superiorem ex numero ad aliquid in rebus fidei pronuntiandum;
vindicabatur necessitas cuiusdam « unitatis moralis » ad hoc ut nec minor
pars contendentium prorsus negligeretur. Ipse Episcopus Strossmayer
in sua oratione a nonnullorum obiectis impugnatus, protestari coepit ob
coarctatam suam conscientiam a numerosiori contentione; et sic in com-
munem incidit indignationem ut suggestum deserere compulsus sit; ne-
que praetereundae sunt sic dictae regulae completivae quibus iam supra
innuimus, noviter in eodem Concilio inductae die 22 februarii 1870
ad breviandas cunctationes in disputationibus et suffragiis ferendis.

Distinguendas esse ducimus in praesenti re quaestiones dogmaticas
a disciplinaribus.

Firmiter credimus relate ad priores nullam dari posse contradictio-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

nem inter magisterium ordinarium et sollemne; necnon inter collegiale
Ecclesiae ac personale R. Pontificis.

In re tam dogmatica quam disciplinari superioris momenti tenemus
tantummodo ex consensu duarum partium suffragio deliberativo pol-
lentium ad decisionem definitionum et legum esse deveniendum.

Quod si per tria scrutinia haec conspiratio obtineri nequeat, suffi-
ciant suffragia dimidiae partis uno addito. Hoc postremum tamen si
agatur de re disciplinari.

Sed si quaestio sit de veritate dogmatica definienda, quodlibet con-
silium suspendatur, donec per ulteriora studia, quae tradita et professa
sunt ab Ecclesia melius explorata habeantur.

Ab hac tamen regula eximitur casus admittentium quidem veritatem
dogmaticam, sed impugnantium tantum opportunitatem definitionis
eiusdem.

Ad VI. Certe extra controversiam manet usus linguae latinae; sed ne-
cessaria esse ducimus subsidia aliarum linguarum, non tantum ut ipsius
usus et intellectus expeditior evadat, sed quo a nonnullis percipiatur.

Quid de orientalibus qui, suis linguis utentes, neque in liturgia latinae
accedunt? Quid de occidentalibus quorum inter tot differentes stirpes una
tantum sanguinis et idiomatum radices servat, dum caeterae nulla prorsus
sermonis affinitate nobiscum conveniunt?

Experientia docet plerosque ad scholasticum liturgicumque usum
linguam latinam vix delibantes, tandem vel ad rude familiare colloquium
instituendum impares manere.

Unde ad subsidium linguarum, gallicae, anglicae, germanicae, hispa-
nicae et italicae recurrendum esse putamus, utpote quae in universis
orbis regionibus, sive patriae sive notae sunt.

Ad VII. Tenemus stenographos non esse excludendos.

a) Quia facilius deprehendi poterunt sive quae in usu verborum,
sive quae in sono pronuntiationis mendosa vel varia erunt.

b) Quia machina magnetica aliqua laesione consistere aut vitiari
potest.

c) Quia per duplicis exemplaris collationem discrepantia, si quae
orirentur, facilius componi poterunt.

SESSIO I

ACTA

XXIII

R. P. D. MARTINI GIUSTI

Praefecti Archivi Secreti Vaticani

Ad I. Ad Concilium Vaticanum I convocati sunt, ut constat, etiam
Episcopi titulares, obtinueruntque votum deliberativum; id fieri quoque
poterit in futuro Concilio, si causae convocationis adhuc adesse videan-
tur et numerus Patrum Concilii non censeatur esse nimius.

Quaeri posset an convocare expediat etiam quosdam alios praelatos
(ut Legatos Romani Pontificis charactere episcopali carentes, Praefectos
Apostolicos etc.), qui, etsi episcopi titulares non sint, tamen de consilio
et voto pariter ac episcopi requisiti sunt a Pontificia Commissione Ante-
praeparatoria Concilii. De eis canon 223 C.I.C. non loquitur, ideoque
convocatio eorum esset vera innovatio, de qua non auderem opinionem
exprimere.

Ad supremos moderatores religionum clericalium non exemptarum
et ad alios censeo convocationem non esse extendendam.

Ad II. Deligantur peritiores simul et prudentiores, praesertim ex iis
qui iam operam dant in Commissionibus Praeparatoriis et Secretariati-
bus. Numerus eorum non excedat necessitates Commissionum Patrum,
quibus adiuvandis theologi et canonistae incumbent. Ipsi possent assi-
gnari singulis Commissionibus, attenta speciali praeparatione cuiusque.

Ad III. Praesides Commissionum a Romano Pontifice nominentur.
Ad membra vero Commissionum quod attinet, in phase praeparatoria Con-
cilii Vaticani I statuta erat forma, iam in Concilio Lateranensi V recepta,
electionum mixtarum, ita ut duae tertiae partes membrorum eligerentur
a Patribus, alia tertia pars deputaretur a Romano Pontifice; at Pius IX
omnium electionem Patribus deferre maluit. Inde reperti sunt electi qui
maiora suffragia retulerunt. Quaenam forma in proximo Concilio sit
praeferenda, Summus Pontifex indicabit.

Ipse Pontifex statuet insuper numerum earundem Commissionum,
proponente (ut factum est in Concilio Vaticano I) Commissione Prae-
paratoria Centrali. Commissiones distingui poterunt criterio rerum seu
materiarum tractandarum et coincidere plus minusve cum coetibus prae-
paratoriis, nisi forte affinitas materiarum quamdam reductionem nume-
ricam suadeat.

Ad IV. In orationibus Patrum moderandis plena libertas loquendi
concilietur quantum potest cum recto ordine, qui necessarius est ad con-

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

fusionem et prolixitates praecavendas. Patres facilem ad Commissiones
accessum habeant, ut queant sive manifestare quae velint, sive orationes
melius praeparare. Orationes sint scripto redactae, planae et potius bre-
ves. Limites temporis pro orationibus dicendis statuantur. Ad repetitio-
nes vitandas optandum erit ut plures Patres, qui forte eadem dicturi
sint, inter se consentiant, ita ut unus eorum loquatur etiam pro aliis.

Vota Patrum eodem modo exquiri poterunt quo in Concilio Vati-
cano I; at nihil impedit quominus mos traditionalis perficiatur etiam
experimentis hodiernorum Coetuum seu Conventuum, praesertim inter-
nationalium, quatenus res componi possit cum indole et dignitate Con-
cilii.

Ad V. Hac de re non scirem indicare normas absolutas. Notum est
quod scribunt canonistae, quorum verba quaedam refero. Ait Chelodi:
« ... decisiones autem, in sessionibus sollemnibus, per vota maiora fe-
runtur et ne in dogmaticis quidem definitionibus requiritur unanime suf-
fragium, ut ex ipsa rei natura patet. Nec quidquam prohibet quominus
Romanus Pontifex accedat minori et saniori parti, quae ita praevalens
fit quia in ea est Ecclesia, aut etiam simpliciter repudiet quod maiori
parti placuit » ( Ius canonicum de personis, Vicenza 1957, p. 378). Et
Conte a Coronata: « ... ad habendam decisionem conciliarem non re-
quiritur ut Episcoporum maior pars absoluta cum Romano Pontifice
consentiat, sed sufficit ut consentiat pars maior in ea quantitate quae
ad Ecclesiam universalem repraesentandam sufficiat, quod fieri potest
etiam sine maioritate numerica absoluta... Profecto tamen non suffice-
ret ad decisionem conciliarem parvus numerus Patrum consensum prae-
bentium: iudicium de universalitate Concilii ad R. Pontificem pertinet »
[Institutiones luris canonici, I, Taurini 1928, p. 371). Immo Wernz
scripserat: «... minor pars Episcoporum potest esse tanta, ut iam ex
sese aequali ratione imo melius repraesentet Ecclesiam universalem quam
maior pars in Concilio dissidentium » ( Ius decretalium, II, 1, Romae
1906, p. 710). Ex his liquet esse rem non facilem statuere quaenam
pars suffragiorum requiratur pro ferendis decisionibus conciliaribus.
Romanus Pontifex indicabit pro singulis casibus quibus res dubia ma-
neat. Optandum erit ut pro iisdem decisionibus numero qualitas
uniatur.

Ad VI. Si talia subsidia inveniantur et possint decenter adhiberi, ea
non excluderem. Possent quoque distribui Patribus, saltem in Congre-
gationibus Generalibus, textus orationum, ut aiunt, « ciclostilati », vel
saltem earum compendia.

Ad VII. Quamvis opera stenographorum non videatur prorsus inutilis
et adhuc in variis coetibus (ut in « Parlamenti ») adhibeatur, substitui ta-

SESSIO I - ACTA

men poterit magneticis machinis, servatis necessariis cautionibus ad de-
fectus vitandos.

In magnis coetibus (ut in Congregationibus Generalibus) hae ma-
chinae sint plures et inter se independentes.

XXIV

R. P. D. ALFREDI CAVAGNA

Ad I. Osservazioni e suggerimenti circa il can. 223:

AI § 1:

— Ia partecipazione al Concilio potrebbe essere estesa a tutte
le Famiglie Religiose Clericali di Diritto Pontificio;

Al § 2:

— estendere il diritto di voto a tutti i Vescovi Titolari;

— convocare con voto deliberativo i Segretari delle S. Congre-
gazioni, i Nunzi e Delegati Apostolici, anche se non sono insigniti della
dignita episcopale, i Rettori delle Universita Cattoliche che siano sa-
cerdoti;

Al § 3:

— invitare oltre i Teologi e Canonisti, anche gli esperti dei
problemi pastorali relativi ai vari campi dell’apostolato moderno.

N. j B.: A proposito di questo Canone si aggiungono alcune osser-
vazioni molto marginali:

a) al Concilio Vaticano I sembra che fossero stati invitati anche
i Vescovi dissidenti o eretici validamente cons aerati (ad eccezione degli
apostati), subordinatamente al loro ritorno alia Chiesa. Allora non ade-
rirono coi pretesto che la notizia giunse loro dopo che la stampa ne
aveva gia data comunicazione. Si potrebbe ristudiare il problema nel
modo piu prudente e opportuno.

b ) Potrebbero anche essere invitati, unicamente come esperti in
settori di cui hanno una esclusiva competenza, anche quei laici, apparte-
nenti alie nostre Associazioni Cattoliche o Rettori laici delle Univer-
sita Cattoliche, dei quali forse si potrebbe avere bisogno, per qualche
nuova questione che affiorasse al Concilio e suile quali sarebbe utile
il loro consiglio.

c) Si potrebbe esaminare il problema se le Comunita Cristiane
separate possano inviare osservatori a determinate Sessioni dei Concilio.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

Tali osservatori potrebbero essere eventualmente interrogati sopra que-
stioni di comune interesse religioso, morale, sociale.

d) Converrebbe anche studiare se e in quale misura convenga
invitare qualche osservatore delle Comunita Sionistiche, Islamiche e
forse anche delle religioni orientali (Induismo, Sikhismo).

Ad II. I teologi, i canonisti e gli altri « esperti » di cui nelle precedenti
osservazioni al numero 1) dovrebbero essere nominati dal Santo Padre,
su proposta delle Commissioni Conciliari, di cui al punto seguente.

Ad III. Le Commissioni Conciliari (chiamate « Deputazioni » nel Con-
cilio Ecumenico Vaticano I) potrebbero anche corrispondere alie Com-
missioni e ai Segretariati Preparatorii secondo il Motu Proprio Superno
Dei nutu. L’esperienza pero potrebbe anche suggerire che forse il lavoro
di qualche Commissione si potrebbe meglio suddividere in nuove Com-
missioni. Sembra opportuno che queste Commissioni siano per la mag-
gior parte composte da Vescovi Ordinari e solo eccezionalmente da Ve-
scovi Titolari « ratione peculiaris competentiae ». Queste Commissioni
potrebbero essere composte da Membri eletti dalPEpiscopato di tutto
il mondo in occasione delle prime Sessioni Conciliari, oppure meglio pri-
ma di esse per consultazione epistolare, attraverso per es. le Confe-
renze Episcopali Nazionali.

Ad IV. Nelle Sessioni Plenarie dovrebbe essere concessa la parola (e
questa soltanto per uno spazio di tempo da determinare) ai Vescovi la
cui « Oratio » sia stata richiesta da un numero di Vescovi da stabilirsi
(per es. 50 Vescovi). E evidente che ogni Vesco vo puo trasmettere li-
beramente i suoi voti alie singole Commissioni Conciliari e chiedere
anche al Presidente delle medesime di esporre il suo punto di vista.

Ad V. Dovrebbe essere stabilita una differenza tra le votazioni richie-
ste per le conclusioni sottoposte alie Sessioni Plenarie delle Commissioni
Conciliari (da adottarsi con una maggioranza almeno dei due terzi) e
le votazioni richieste per le conclusioni delle Commissioni Conciliari,
la cui approvazione dovrebbe avere una maggioranza molto superiore
(per es. 90%).

Ad VI. Nelle riunioni delle Commissioni Conciliari la maturazione
delle idee e dei concetti « pro bono et utilitate Ecclesiae » richiede la
« traduzione simultanea » nelle lingue ben conosciute da tutti i Membri
della Commissione. Tuttavia anche nelle Sessioni Plenarie dei Concilio,
nelle quali dovrebbe essere ammessa solo la lingua latina, forse sarebbe
bene la traduzione nelle varie lingue che da non pochi degli stessi Vescovi
sono meglio conosciute dei latino.

Ad VII. La tecnica moderna e 1’esperienza delle grandi Assemblee
Internazionali permettono di suggerire:

100

SESSIO I - ACTA

— Ia registrazione magnetica degli interventi;

— Ia conseguente dattiloscrittura dei nastro registrato, assai piu
sicura che la stenografia.

XXV

R.mi P. ANSELMI ALBAREDA
Praefecti Bibliothecae Apostolicae Vaticanae

Ad I. Mihi videtur convocandos esse praeter eos qui convocandi
sunt iuxta can. 223, Episcopos coadiutores. Ipsis enim practice cura
pastoralis Dioecesis commissa est. Cogitandum esset etiam de opportuni-
tate convocandi Episcopos auxiliares.

Ad II. Theologi et Canonistae Concilii seligendi sunt criterio co-
gnitae et probatae competentiae et animi sensibilitatis quoad ea quae
agitanda sunt in Concilio. Propter hoc hos deberent indicare Conferendae
vel Commissiones sic dictae episcopales vel nationales vel regionales,
quae sua natura aptae sunt ad specialistas declarandos propter habitua-
lem praxim et conversationem cum eis.

Ad III. Videtur respondendum eodem modo quo ad 2.

Ad IV. Haec videtur quaestio maxima propter praevisum magnum
numerum patrum participantium. Seligendus esset e gremio uniuscuiusque
sectionis patrum sic dictus speaker. Hoc opportunum videtur ad delimi-
tanda interventa ad ea tantum necessaria.

Ad V. Quoad quaestiones disciplinares videtur suffici consensus
2/3 votantium; quoad vero quaestiones theologicas requiratur consen-
sus moraliter universalis.

Ad VI. Proponitur usus machinarum auricularium quae dicuntur,
non ut patrum orationes e latina in linguas vernaculas (quae innumeres
essent) reddant, sed ut eam patres audiant enunciatam modo eis consen-
taneo. Vere omnes Patres linguam latinam colere debent, at saepe locutio
istius linguae non parum differt ab una provincia ad aliam, ita ut fere
non comprehenditur v. gr. a gallico et aliis si dicitur ab anglosaxonis
et vicissim. Sufficeret forsitan ut dictae machinae redderent simulta-
neam locutionem latinam trium linguarum seu italicae, gallicae et an-
glicae.

Ad VII. Machinae magneticae optime substituunt opus stenographo-
rum, dummodo adhibeantur opportuno numero et secura efficentia.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

101

XXVI

R.mi P. PETRI SALMON
Abbatis S. Hieronymi de Urbe

Ad I. a) Quoad Episcopos, ne eorum numerus nimius sit, convenien-
tius videtur convocare, simul cum Episcopis residentialibus, tantum Epi-
scopos titulares aliqua iurisdictione ordinaria pollentes; sufficit enim
unamquamque Ecclesiam seu dioecesim ab unico repraesentari.

b) Quoad Superiores religiosos. Ex una parte, omnino inconve-
niens esset omnes superiores generales, religionum iuris pontificii nempe,
convocare, cum nonnulli paucissimos alumnos regant et in Ecclesia mi-
nimam auctoritatem habeant. Sed, ex alia parte, cum hodie omnes or-
dines vel cogregationes religiosae, etiam laicales, plus minusve aequi-
parentur, non videtur cur repraesentatio in Concilio Oecumenico ad or-
dines monasticos et religiones clericales contrahi debeat.

Nonne delectum haberi posset consideratione habita ad numerum
religiosorum et ad momentum ordinis vel congregationis in Ecclesia?

c ) Convocari optime essent etiam consultores ab actis et adses-
sores S. Congregationum Romanarum.

d) Moveri etiam posset quaestio de convocandi rectoribus ma-
gnificis Universitatum vel Athenaeorum catholicorum, utique cum suf-
fragio deliberativo. Isti etenim magis idonei sunt ut vocem in Concilio
habeant quam nonnulli superiores parvarum congregationum religio-
sarum.

Ad II. Theologi et Canonistae deligendi sunt secundum materiam in
Concilio tractandam. Eligantur per suffragia secreta, decem circiter in
unaquaque commissione, ab omnibus membris et consultoribus eiusdem
commissionis praeparatoriae.

Ad III. Commissiones inter Patres Concilii instituendae sint a praesi-
dibus, approbante S. Pontifice. Ratio instituendi hac commissiones se-
quens erit: Primum omnium praesides membros commissionis alicuius
centralis seligant, quae, post eius institutionem a S. Pontifice, suffragiis
omnium Patrum membra diversarum commissionum proponat.

Ad IV. Orationum Patrum moderatores sint Praesides Concilii. Opti-
meque erit si oratores, in tempore opportuno, praesidem sessionis futurae
certiores reddant de eorum intentione orationem efferendi et insimul
saltem summarium vel ordinem orationis tradent. Apud praesides sit
officium (segretariato) qui has orationes ordinet, quae semihoram num-
quam excedant.

102

SESSIO I - ACTA

Quantum ad suffragia exquirenda, cum maximus numerus Patrum
sit, ratio moderna adhibeatur (machina electrica).

Ad V. Cum ad suffragia inierit, in rebus magni momenti (ut defini-
tiones dogmaticae, condemnationes errorum, decreta immutantia gravem
disciplinam et similia), sententia quae duas e tribus partibus retulerit
suffragiorum censetur approbata (quae maior pars semper in precedentibus
conciliis adhibita fuit). Aliter, pars quae plus quam medietatem votantium
retulerit vicerit et voluntatem Concilii repraesentaverit. Nullum vero
iudicium cum maioritate tantum relativa sit legitimum.

Ad VI. Subsidia proponenda sunt ut usus et intellectus linguae latinae
expeditior evadat.

Ad VII. Si adsint magneticae machinae ad perscriptionem faciendam
eorum quae in Concilio efferuntur, non opportuna videtur opera steno-
graphorum.

XXVII

R.mi p. alberti vaccari, s. i.

Ad I. Praeter eos qui ipso iure ad Concilium convocandi sunt, expe-
diet vocare viros in scientiis ecclesiasticis singulariter versatos et insi-
gniter peritos, nempe Theologia, Iure Canonico et Sacra Scriptura. Ad
Sacram Theologiam quod attinet, ceteris paribus anteferatur, vir qui
utramque calleat, Theologiam scilicet dogmaticam seu speculativam, et
Theologiam positivam, quae de sententiis agit Patrum Conciliorum, Theo-
logorum, Scholarum, uno verbo, Traditionis. Item in Iure Canonico
praeoptetur Doctor utriusque luris, ecclesiastici et civilis. Sacrae Scrip-
turae bene periti eligendi erunt relative pauciores, et operosior videtur
esse delectus. His autem omnibus votum solummodo consultivum con-
cedendum est.

Ad II. De criterio quo eligendi sint Canonistae Concilii nihil habeo
quod dicam, defectu experientiae. De Theologis deligendis mihi videtur
criterium rei et tempori opportunum praeberi nobis in Encyclica S. P.
Pii PP. XII Humani genens die 12 augusti 1950 data, quae versatur
quidem maiori ex parte circa errores vel nimium liberas opinandi ratio-
nes in Theologia dogmatica vel Fundamentali, non pauca tamen habet
quae ad S. Scripturam proprie pertinent. Itaque generale criterium
poterit esse ut illi tantum admittantur scriptores vel professores qui
pravas opinandi rationes a Pio XII improbatas vel numquam tenuerint,
vel post dictam Encyclicam ab iis recesserint. Ad cultores S. Scripturae

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

103

speciatim pertinet, quod recentiori tempore serpere coeperunt inter
catholicos laxiora quaedam criteria de interpretatione sacrorum Libro-
rum, praesertim historicorum quod ad veritatem factorum pertinet, unde
multa dubia nascuntur de factis et dictis ipsius Christi Domini. Erunt
ergo excludendi qui eiusmodi placita voce aut scriptis divulgant, nisi
forte ex illis unus et alter videatur admittendus, ut « audiatur et altera
pars ».

Ad III. «A quonam et quibus rationibus instituendae sint Commis-
siones inter Patres Concilii » plane me fateor nescire.

Ad IV. Quoniam quaestiones in Concilio agitandae prius in Sessionibus
Commissionum late discutientur et perpendentur, in Congregationibus ge-
neralibus (de his enim agi puto in quaestione « de orationibus Patrum
Concilii moderandis ») censeo Patrum orationes ad quartam horae partem
coarctandas esse. De eorum votis exquirendis agitur, ni fallor, in Sessione
publica determinatae materiae, in qua promulgantur Constitutiones et de-
creta ad eam rem pertinentia. Ratio vero exquirendi vota nulla mihi vide-
tur plenior, expeditior, securior, quam illa quae statuta est in Actis prae-
synodalibus Concilii Vaticani I, cuius textus, titulo « Methodus ser-
vanda in sessionibus Sacri Concilii Oecumenici » prostat in Mansi, Mar-
tin et Petit, Amplissima collectio Conciliorum, tomo 50, pp. 244*
( = 1300) - 247* ( = 1303), nn. 78-81, cum declaratione quae legitur
tomo 51, p. 425 C. Eadem documenta in S. Conciliorum Recentiorum
Collectio Lacensis (Frib. Brisg. 1890) tom. VII, coi. 708 et 246 c. A
recentibus inventis e scientiarum physicarum progressu, praeter mega-
phonium, non puto aliud adiumentum peti posse, quo melior fiat optata
suffragiorum exquisitio. Si tamen inveniatur, adoptetur.

Ad V. Maior suffragiorum pars « pro ferendis decisionibus concilia-
ribus requisita » esset, meo iudicio, duarum partium ex tribus, seu 66%,
aut ad summum trium ex quattuor seu 75%.

Ad VI. Si quae subsidia inveniri possunt, quibus latinae linguae usus
et intellectus expeditior evadat, certe proponenda sunt.

Ad VII. Ad prescribenda ea quae in Concilio a Patribus efferuntur,
praeter magneticas machinas, quae maximum sunt nostrorum temporum
adiumentum, opportunum erit, puto, retinere antiquum usum aliquot
saltem stenographorum.

2 - SUMMARIUM VOTORUM CONSILIARIORUM1

PRAETER EOS QUI IURE AD CONCILIUM CONVOCANDI SUNT

QUOSNAM ALIOS ET QUO IURE AD VOTUM CONVOCARE

EXPEDIAT

A) De Episcopis Titularibus

1. Omnes Episcopos titulares ad Concilium convocandos esse et quidem
cum iure suffragii deliberativi tenent: Coussa, Staffa, Principi, Dell’ Aequa,
Philippe, Brennan, Rossi, Paschini, Giusti, Cavagna.

2. Ad Concilium convocandos esse tantum Episcopos titulares , quamdam
iuris dictionem habentes, tenent: Carpino, Samore, Palazzini, Wynen, Alba-
reda, Salmon: nempe

a) Carpino: Ordinarios Castrenses et Administratores Ap.

b) Samore: Vicarios Ap., Administratores Ap., Coadiutores cum iure
successionis.

c) Palazzini: Administratores et Vicarios Ap., Nuntios et Delega-
tos Ap.

d) Wynen: Vicarios Ap. et Vicarios Generales.

e) Albareda: Coadiutores et Auxiliares.

B) De extensione Canonis 223 C. I. C.

Convocationem extendendam esse putant:

1. Ad Adsessores et Secretarios SS. CC. RR Samore, Philippe (c.i.s.d.),*
Brennan (c.i.s.d.), Rossi (ad Praelatos Superiores, qui praesunt in Curia
Romana SS. Congregationibus ac SS. Tribunalibus, c.i.s.c.), Cavagna (c.i.s.d.),
Salmon.

2. Ad Nuntios , Internuntios, Delegatos Apostolicos, etsi dignitate episco-
pali carent: Samore, Philippe (c.i.s.d.), Cavagna (c.i.s.d.).

1 Hoc summarium a Secretaria Generali confectum est et, typis impressum,
distributum est sodalibus et Consiliariis Commissionis Centralis. Vota Exc.morum
et Rev.morum Consiliariorum summatim, per singula capita, exhibentur, indicato,
ob brevitatem, nomine dumtaxat proponentis.

* c.i.s.d. — cum iure suffragii deliberativi,
c.i.s.c. = cum iure suffragii consultivi.

SUMMARIUM VOTORUM CONSILIARIORUM

105

i 3. Ad Praelatos , qui etsi dignitate episcopali carent, quamdam tamen
iuris dictionem ordinariam exercent : Da Costa Nunes (ad Administratores
Ap.), DelPAcqua (c.i.s.d.), Brennan (ad Praefectos Ap., c.i.s.d.), Rossi (ad
Praefectos et Administratores Ap.-, c.i.s.d.).

4. Ad Supremos Moderatores Religiosos non exemptos : ita tamen:

a) Ad Supremos Moderatores religionum iuris pontificii non exempta-
rum: Coussa (s.i.s.c.), DelPAcqua, Cavagna, Brennan (c.i.s.c.).

b ) Ad Supremos Moderatores quarundam maiorum Congregationum
clericalium non exemptarum, consideratione habita earum membrorum nu-
meri et operum: Da Costa Nunes, Zerba (c.i.s.c.), Palazzini, Wynen (c.i.s.c.).

c ) Ad Supremos Moderatores Societatum clericalium in communi vi-
ventium sine votis iuris pontificii non exemptarum: Coussa (c.i.s.c.).

d) Ad Supremos Moderatores Congregationum Iaicalium iuris ponti-
ficii: Coussa (ut assistant publicis Sessionibus sine ullo voto), Brennan.

e) Ad Supremos Superiores praecipuarum Societatum pro Missionibus:
Paschini.

5. Ad Membra et Consultores Commissionis Centralis Praeparatoriae,
etsi non sunt dignitate episcopali ornati: Tinello (c.i.s.c.).

6. Ad Secretarios singularum Commissionum Praeparatoriarum : Tinello
(c.i.s.c.).

7. Ad quosdam ex illis, qui in Commissionibus Praeparatoriis doctrina et
opere excelluerunt\ Principi (c.i.s.c.).

8. Ad Rectores Universitatum et Athenaeorum Cactholicorum: Cavagna
(dummodo sint sacerdotes: c.i.s.d), Salmon (c.i.s.d.).

9. Ad laicos Superiores Actionis Catholicae, ut assistant publicis Sessioni-
bus sine ullo suffragio : Coussa.

10. Ad repraesentantes ecclesiarum separatarum tamquam observatores :
Palazzini, Cavagna.

11. Ad acatholicos, tamquam observatores : Brennan, Rossi, Cavagna.

C) De stricta interpretatione Can. 223 C. I .C.

1. Non expedire extendere can. 223 C. I. C. putant: Staffa, Principi,
Dante, Bartoccetti, Sfair, Romani, Canestri.

Rationes :

a) Iam numerus convocandorum ad normam can. 23 C. I. C. perma-
gnus erit: Staffa, Bartoccetti.

b) Iam satis superque in anteactis Conciliis interventus aliorum cum
voto deliberativo extensus est; et cavendum est a periculo habendi decisio-
nes per praevalens suffragium eorum qui iure nativo non sedent: Canestri.

c ) In dies Sacra Hierarchia etiam in dissitis regionibus instauratur, et
in dies crescunt « religiones clericales exemptae ». Ex quo rite deducitur Ec-
clesia Universalis vere repraesentari ab his, quos canon 223 enumerat: Dante.

106

SESSIO I - ACTA

d) Membrorum numerum augere, idem esset ac ianuam aperire aliis
petitionibus: Staffa.

2. Non expedire convocare Supremos Moderatores religionum non exempta-
rum putant: Philippe, Giusti.

Ratio : Tum quia nullam habent iurisdictionem proprie dictam in Ec-
clesia, tum quia numerus Patrum Concilii Vaticani II iam permagnus erit:
Philippe.

QUO CRITERIO DELIGENDI SINT THEOLOGI
ET CANONISTAE CONCILII

1. Omnes Consiliarii explicite affirmant viros eligendos esse insignes vir-
tute, doctrina, ex omnibus nationibus ex utroque clero.

In particulari vero quaedam indicantur qualitates: nempe eligantur

a) Periti etiam in re pastorali: Cavagna.

b) Vere humiles, sapientes, maxime prudentes, qui « sentiant cum Ec-
clesia »: Wynen.

c) Sanae doctrinae, absque acceptione et favore inter nationes clerumque
saecularem ac regularem: Canestri.

d) Quoad S. Theologiam, ceteris paribus, anteferatur qui calleat Theo-
logiam speculativam et positivam. In Iure Canonico praeoptetur Doctor
utriusque iuris. S. Scripturae bene periti eligantur relative pauciores et ope-
rosior sit delectus. De Theologis deligendis criterium praebetur in Enc. Pii XII
Humani generis, quae praecipue versatur circa errores vel nimis liberas opi-
nandi rationes. Generale criterium poterit esse ut illi tantum admittantur
scriptores vel professores qui pravas opinandi rationes a Pio XII improbatas
vel numquam tenuerint, vel post dictam Enciclycam ab iis recesserint. Ad
cultores S. Scripturae speciatim pertinet quod recentiori tempore serpere
coeperunt inter catholicos laxiora quaedam criteria de interpretatione SS. Li-
brorum, praesertim historicorum quod ad veritatem factorum pertinet, unde
multa dubia nascuntur de factis et dictis Christi. Erunt ergo excludendi qui
eiusmodi placita voce aut scriptis divulgant, nisi forte ex illis unus et alter
admittendus ut audiatur et altera pars: Vaccari.

e) Excludantur qui, etsi insignes, sententias parum tutas propugnant
praesertim in re biblica et philosophica. Excludantur praeterea Canonistae
qui causas nullitatis matrimonii defendunt, quia proni sunt ad theses, quae
favent nullitati matrimonii canonici: Bartoccetti.

/) Eligantur viri qui theoretica doctrina et practica, scilicet experientia
fulgeant: Staffa, Romani.

2. Numerus:

a) Non sit magnus: Coussa.

SUMMARIUM VOTORUM CONSILIARIORUM

107

b) Nonnulli tantum sint: Staffa (pauci sint pro diversis Commissioni-
bus), Palazzini.

c) Sit conspicuus: Bartoccetti.

d) Decem ex unaquaque Commissione Praeparatoria: Salmon.

e) Omnes commissiones praeparatoriae perdurare possunt etiam cum
celebrabitur Concilium: Paschini.

/) Aequa proportio servetur inter personas cleri saecularis et personas
cleri religiosi; et quoad religiosos, caveatur ne numerus membrorum cuiusdam
religiosae familiae nimis excedat numerum alterius, spectatis ceterum copia
membrorum atque praecipuo fine uniuscuiusque familiae: Zerba.

3. Selectio facienda est\

a) Ab ipso Romano Pontifice: Palazzini, Dante, Cavagna.

b) A Praesidentia Commissionis Centralis, quae erit etiam Praesi-
dentia Concilii: Sfair.

c ) Per suffragia secreta in unaquaque Commissione, ab omnibus mem-
bris et consultoribus eiusdem Commissionis Praeparatoriae: Salmon.

4. Electio facienda est, proponentibus-.

a) Episcopis et Superioribus religiosis: Coussa.

b) Conferentiis episcopalibus: Albareda.

c) Commissionibus Conciliaribus : Cavagna.

d) Coetibus episcopalibus nationalibus, Capitulis generalibus religio-
num clericalium exemptarum, speciali sessione moderatorum Universitatum
et Facultatum Pontificiarum: Dante.

5. Electio facienda est :

A. Ex Commissionibus Praeparatoriis

a) Decem ex unaquaque Commissione: Salmon.

b) Qui excelluerunt in laboribus praeparatoriis: Carpino, Principi,
Philippe, Tinello, Giusti, Rossi.

c) Non exclusive autem: Bartoccetti.

jB. Ex clarissimis Professoribus Universitatum et Athenaeorum Catho-
licorum: Samore, Staffa, Principi, Zerba, Bartoccetti, Brennan, Canestri.

C. Ex Curia Romana: Staffa, Brennan.

D. Ex « Ecclesia silentii » quidam eligantur, qui in liberis regionibus
resident: Coussa.

E. Ex Laicis Catholicis:

a) Periti Associationum catholicarum; Rectores Universitatum Ca-
tholicarum : Cavagna .

b) Insignes propter suam scientiam in iure vel in re politica; propter
prudentem experientiam in operibus apostolatus; propter momentum in
coetibus culturae: Brennan.

108

SESSIO I - ACTA

III

A QUONAM ET QUIBUS RATIONIBUS INSTITUENDAE SINT
COMMISSIONES INTER PATRES CONCILII

1. A quonam instituendae.

a) A Romano Pontifice: Da Costa Nunes, Coussa, Samore, Dell’ Aequa,
Wynen (audito consilio Cardinalium, qui sunt Secretarii vel Praefecti SS. Con-
gregationum), Palazzini, Dante, Brennan, Tinello, Rossi, Romani.

b) A Romano Pontifice vel a Praesidibus singularum Sessionum: Pa-

schini.

c) A Praesidibus, approbante Romano Pontifice: Salmon.

d) A Commissione Centrali, approbante Summo Pontifice: Principi.

e) A Praeside Concilii: Sfair.

/) Commissio Centralis instituatur a Summo Pontifice: Salmon.

2. Quanam ratione.

A. a) Ad instar Commissionum Praeparatoriarum; Carpino (unumquod-
que argumentum exclusive et plene detur tractandum uni Commissioni),
Dante, Brennan, Rossi.

b) Secundum res ( materie ) vel secundum nationes...: Bartoccetti.

c ) Normae serventur traditae in Litt. Ap. Pii IX Multiplices inter , ad
VII: Zerba.

B. Praesides singularum Commissionum:

a) Eligatur a Romano Pontifice: Staffa, Samore, Dell’ Aequa.

b) Iuxta normas Praelatorum praecedentiae: Principi.

c ) Proponantur a Summo Pontifice et approbentur a membris Com-
missionum: Bartocetti.

C. Secretarii singularum Commissionum:

a) Eligantur a Summo Pontifice: Samore.

b) Non sit ille qui eodem munere functus est in Commissione Prae-
paratoria: Staffa.

c) Eligantur a Cardinali Praeside: Staffa.

D. Membra eligenda sunt:

a) Attenta ipsorum peritia: omnes conveniunt.

b) Inter defensores oppositarum sententiarum: Pascbini.

c ) A Patribus Concilii, per schedulas secretas, in generali Congrega-
tione: Staffa (post praesentationem Praesidis Commissionis), Dell’ Aequa.

d) Membra Commissionis Centralis a Praesidibus; membra diversa-
rum Commissionum, suffragiis omnium Patrum: Salmon.

e) Ex illis, qui excelluerunt in laboribus praeparatoriis Concilii: Prin-
cipi, Brennan, Tinello.

/) Patres, qui fuerunt Membra vel Consultores Commissionum Prae-

SUMMARIUM VOTORUM CONSILIARIORUM

109

paratoriarum, fiant membra respectivarum Commissionum Concilii; ceteri
Patres assignentur in Commissionibus Concilii a Summo Pontifice: Philippe.

g) Quaedam membra a Summo Pontifice: omnes Patres possint se
inscribere Commissionibus: Samore.

h) Ex diversis nationibus: Coussa, Palazzini.

i) Secundum indicationes Conferentiarum Episcopalium: Coussa, Staffa,
Brennan, Albareda, Cavagna.

/) Secundum indicationes Nuntiaturae Apostolicae cuiusque Nationis
et Dicasteriorum Romanorum: Staffa.

3. Numerus Commissionum.

a) Determinandus a Romano Pontifice: Dell’ Aequa, Brennan, Giusti.

b) Correspondeat numero Commissionum et Secretariatuum, quae
instituta sunt ad Concilium apparandum: Philippe (mutatis mutandis), Ca-
vagna (quaedam Comm., si necessarium sit, possent subdividi), Giusti
(nisi affinitas materiarum quamdam reductionem numericam suadeat).

d) Wynen: Theologica, Religiosorum, Ecclesiarum Orientalium, Mis-
sionum, Apostolatus laicorum.

e) Canestri: De Episcopis, de Clero, de Orientalibus, de Religiosis,
de Missionibus, de Seminariis et Universitatibus Studiorum, de Actione Ca-
tholica, de Codice revisendo.

/) Plures sint quam in Concilio Vaticano I, quia maior erit copia
quaestionum: Zerba.

g) Augeatur numerus prae Commissionibus Praeparatoriis: Staffa.

4. Numerus Membrorum.

a) Determinandus a Romano Pontifice: Dell’ Aequa.

b) Singulae Commissiones compositae plus minusve ex trecentum Pa-
tribus: Philippe.

c) Viginti quattuor pro unaquaque Commissione: Staffa.

DE ORATIONIBUS PATRUM CONCILII MODERANDIS
ET DE EORUM VOTIS EXQUIRENDIS

A) De orationibus moderandis

1. Nullum est definiendum tempus: ad incommoda vitanda, praesto
sit habilitas Praesidum: Paschini, Wynen (fere impossibile videtur tem-
pus maximum statuere).

2. Tempus est definiendum , quibuslibet Patribus facultate libere dicendi
servata: Staffa, Palazzini, Dante, Giusti, Cavagna.

a) per dimidium horae: Coussa, Brennan, Salmon;

b) per quindecim minuta: Samore, Zerba, Rossi, Vaccari;

110

SESSIO I - ACTA

c) per decem minuta: Da Costa Nunes (tantum in casibus particula-
ribus);

d) per quinque minuta: Da Costa Nunes;

e) per tempus breve: Palazzini, Bartoccetti, Canestri.

3. In orationibus dicendis ordo instituatur (a Praeside, vel a Secretario,
vel a Commissione Centrali):

d) Qui sermonem habituri sunt, tempestivo antea tempore suum con-
tionandi propositum cui competat patefaciant: Da Costa Nunes, Coussa,
DelPAcqua, Palazzini, Salmon, Cavagna.

b) Praesidi vel peculiari coetui antea tradatur oratio vel eius sum-
marium scripto: Da Costa Nunes, Carpino, Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe,
Brennan, Tinello, Salmon, Cavagna.

c) Serventur canonicae praecedentiae normae: DelPAcqua, Brennan.

d) Tantum Summus Pontifex, Praeses Concilii orationem habeat.
Patres vero vota sua in scriptis communicent. Sic procedendum: Unaquae-
que Commissio schemata scripta mittat ad singulos Patres, qui habent ius
dandi sua vota, observationes et mutationes propositas. De his iudicium
ferat Commissio Centralis, quae mittet proposita vota consideratione digna
ad Commissionem specialem, ut illa examinet et, pro opportunitate, no-
vum schema redigat et proponat Commissioni Centrali. Cum vero Commis-
sio Centralis iudicaverit novum schema esse definitivum, illud proponat
Conventui Generali Patrum, ut ipsi votum suum deliberativum dent: Phi-
lippe.

e) Cum Episcopi in Concilio iudices sint sub Petro Capite , sed cum
Petro Capite, sub influxu Spiritus Sancti, disceptatio necessaria est ideoque
ipsis facultas sit libere dicendi, utique ordine servato: Parente.

4. Oratorum numerus definiendus-. Coussa, Dante, Brennan.

a) Similes orationes in unam coniungantur: Zerba, Tinello, Giusti.

b) Seligatur a gremio uniuscuiusque sectionis Patrum sic dictus
speaker : Albareda.

c ) In Sessionibus plenariis facultas dicendi orationem sit tantum Epi-
scopis quorum oratio expetita sit a quodam definito numero (v. g. 50) Epi-
scoporum : Cavagna .

d) In Sessionibus plenariis, quae ordinari deberent fere unice ad suf-
fragia requirenda, admitti potest oratio alicuius Patris ( oratore ufficiale),
qui decreta illustret de quibus suffragium ferendum est, et in determinatis
casibus admitti potest altera oratio relatoris, qui mentem exprimat minoris
partis ( minor anza ): Samore.

e) In Sessionibus generalibus, Praeses designet unum vel alterum,
qui sententiam affirmativam tenent, et unum vel alterum, qui sententiam
negativam tenent, aut etiam aliquem oratorem pro singulis nationibus vel
pro multis parvis nationibus: Bartoccetti.

/) Si in numero oratorum inutilis deprehendatur excessus, tunc fas

SUMMARIUM VOTORUM CONSILIARIORUM

111

sit, proponentibus saltem decem Patribus, suffragium exquirere quoad con-
clusionem disceptationis deveniatur: Canestri.

B) De votis exquirendis

1. De modo,

a) Per placet, non placet, placet iuxta modum : Coussa, Dell’ Aequa,
Bartoccetti, Paschini, Wynen.

b) Per altata di mano, per altata e seduta : Principi.

c) Per machinam electricam seu per medium mechanicum: Da Costa
Nunes, Salmon, Vaccari.

d) Secundum morem traditionalem: Sfair, Giusti (perfectum hodiernis
experimentis).

e) Servetur, congrua congruis referendo, Litt. Ap. Multiplices inter:
Zerba, Palazzini, Vaccari.

2. Publice : Coussa, Principi, Dell’ Aequa, Tinello, Paschini.

a) oretenus: Dell’ Aequa (ea tamen lege ut copia fiat Patribus in scriptis
quoque vota ferendi);

b) scripto: Brennan, Rossi.

3. Secrete: Zerba, Principi (tantum in quibusdam peculiaribus casibus),
Bartoccetti (in Commissionibus et Congregationibus particularibus), Bren-
nan (si id certus Patrum numerus postulet), Canestri.

4. Publice vel secrete: Samore (prouti opportunitas vel momentum rei
exiget; unus vel alter modus poterit imponi si a quodam definito numero
Patrum requiratur).

5. Ut detur Patribus tempus orandi et meditandi super materias dispu-
tatas, votum non illico post disputationem exquiratur, sed aliqua Sessione
subsequenti: Palazzini, Brennan.

DE MAIORE SUFFRAGIORUM PARTE
PRO FERENDIS DECISIONIBUS CONCILIARIBUS REQUISITA

1. Numquam maioritas tantum relativa: Salmon.

2. Per se sufficeret maioritas relativa: Palazzini (nisi in quibusdam quae-
stionibus maioris momenti melius videatur ad aliam Sessionem rem remit-
tere, ad profundius eam discutiendam); Dante (num requirenda sit maior
pars absoluta vel alia pro quaestionibus maximi momenti, ipsum Concilium
statuere posset).

3. Si minori parti accedat votum Romani Pontificis, habetur sanior pars,
de qua loquuntur iurisperiti: Dell’ Aequa, Rossi, Paschini.

4. Maior pars: Carpino, Sfair (nisi argumenti gravitas, iudicio Praesi-
dendae, aliud requirat), Paschini, Wynen (quodsi tamen maior pars in ali-

112

SESSIO I - ACTA

qua re esset valde parva relate ad partem minorem, consulendum esse videtur,
ut definitiva decisio differatur, donec res melius sit explicata).

5. In Congregatione generali tres quartae partes ; in Commissione spe *
ciali duae tertiae partes-. Staffa.

6. In Sessionibus plenariis duae ex tribus partibus; in Commissione con-
ciliari maioritas longe superior , v. g. 90%: Cavagna.

7. In Sessionibus plenariis duae ex tribus partibus ; in Commissionibus
particularibus maioritas absoluta: Bartoccetti.

8. In discussionibus dogmaticis, 75%; in quaestionibus disciplinaribus
et in ceteris, 51%: Da Costa Nunes.

9. In rebus disciplinaribus duae ex tribus partibus ; in quaestionibus theo-
logicis consensus mor aliter unanimis: Albareda.

10. Duae ex tribus partibus in rebus maioris momenti; in ceteris maio-
ritas absoluta: Coussa, Principi, Zerba, Salmon, Canestri.

11. Duae ex tribus partibus: Samore, Philippe, Brennan, Romani, Tinello,
Vaccari( aut ad summum trium partium ex quattuor, 75%).

FIRMO QUOD LINGUA CONCILII LATINA ESSE DEBEAT
AN SUBSIDIA PROPONENDA SINT UT IPSIUS USUS
ET INTELLECTUS EXPEDITIOR EVADAT

1. De subsidiis in genere.

Subsidia moderna, si inveniri possint et decenter adhiberi, adhibeantur:
Coussa, Carpino, Zerba, Giusti, Salmon, Vaccari.

2. De linguis vernaculis.

a) Quae a Patribus disseruntur, necessariis adhibitis cautionibus, ali-
quo nostrae aetatis e communioribus ad intellegendum magis perspicuis
reddantur idiomate: Dell’ Aequa.

b) Recurratur ad subsidium linguarum gallicae, anglicae, germanicae,
hispanicae et italicae: Tinello, Canestri.

c) In Commissionibus, praeter linguam latinam, usus etiam conceda-
tur quarundam linguarum vernacularum; attamen tunc Patres tradant sal-
tem quoddam summarium scripto suae orationis: Samore.

d) Tantum in aliquo casu extraordinario communicetur scriptis, lingua
vulgari, quae in corde habeantur ad utilitatem Concilii: Paschini.

3. De translatione simultanea.

A. Sententiam affirmativam tenet: ita tamen:

a) Oratio introductoria, expositio materiae, canones etc. lingua la-
tina exarentur. Attamen ut omnes Patres possint facilius loqui et discussio-
nes intelligere, adhibeatur systema quod viget apud ONU: Principi.

b) Translationes simultaneae in linguas Patribus notas: Romani, Ca-
vagna.

SUMMARIUM VOTORUM CONSILIARIORUM

113

B. Sententiam negativam tenent'. Samore, Staffa, Palazzini, Wynen.

4. De una lingua latina adhibenda.

a) Tantum lingua latina adhibeatur: Staffa, Dante, Philippe, Sfair,
Paschini.

Rationes: Argumenta in Concilio tractanda non sunt oeconomica, poli-
tica, stricte scientifica, circa quae usus linguae modernae opportunus sit.

Advertendum quoque est numerum harum linguarum crevisse, qua-
propter usus linguae traditionalis, qualis est lingua latina, necessarius est ad
vitandas competitiones nationalistas.

b ) Ad latinae linguae usum expeditiorem reddendum, adhibeatur lin-
gua latina « ecclesiastica », omni affectatione classicae locutionis vitata, et
parentur summaria schematum et disceptationum: Dante.

c) In Sessionibus plenariis tantum lingua latina adhibeatur; in Commis-
sionibus, praeter linguam latinam, usus etiam concedatur quarundam lin-
guarum vernacularum: Samore.

d) Adhibeantur machinae auriculares, non ut Patrum orationes e la-
tina in linguas vernaculas reddant, sed ut eas Patres audiant enuntiatas mo-
do eis consentaneo, nam locutio, linguae latinae non parum differt in di-
versis provinciis ita ut fere non comprehendatur. Sufficeret forsan ut dictae
machinae redderent simultaneam locutionem latinam trium linguarum seu
italicae, gallicae et anglicae: Albareda.

e) Patres, qui latinam linguam non callent, adiuvari poterunt a qui-
busdam Secretariis vel interpretibus, qui eorum orationes, lingua vernacula
exaratas, vertere possent in linguam latinam: Da Costa Nunes, Staffa, Pa-
lazzini, Brennan, Sfair, Rossi, Wynen.

VII

DE MODIS PERSCRIBENDI EA QUAE IN CONCILIO A PATRIBUS EFFE-
RUNTUR: AN PRAETER PERSCRIPTIONEM MAGNETICIS MACHINIS
FACIENDAM, OPPORTUNA CENSEATUR OPERA STENOGRAPHORUM,

QUI DICUNTUR

1. Negative respondent: Sfair, Paschini, Giusti, Cavagna, Albareda,
Salmon.

Ratio: Machinae magneticae optime substituunt stenographorum opus,
dummodo opportuno numero et secura efficientia adhibeantur, nempe ser-
vatis necessariis cautionibus ad defectus vitandos.

2. Affirmative respondent: Da Costa Nunes, Coussa, Carpino, Samore,
Staffa, Principi, Dell’ Aequa, Zerba, Palazzini, Philippe, Dante, Bartoccetti,
Brennan, Rossi, Tinello, Romani, Wynen, Canestri, Vaccari.

114

SESSIO I - ACTA

Rationes :

a) ne quicquam ex actis excidat;

b) facilius deprehendi poterunt sive quae in usu verborum sive quae
in sono pronuntiationis mendosa vel varia erunt;

c ) machina magnetica aliqua laesione consistere aut vitiari potest;

d) per duplicis exemplaris collationem discrepantia, si quae orian-
tur, facilius componi poterunt.

Confirmatio', in modernis Parlamentis et Coetibus internationalibus,
praeter « registrationem magneticam », stenographi adhibentur.

3 - PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

Die 12 iunii 1961, hora octava cum dimidio, Secretarius Generalis,
Exc.mus Pericles Felici, Archiepiscopus tit. Samosatentis, una cum Offi-
cialibus Secretariae Commissionis Centralis se confert in Aulam Con-
gregationum ad Palatium Apostolicum Vaticanum et omnia ad Commis-
sionis Centralis Congregationum initium ex ordine disponit.

Hora decima, in Aula conveniunt sodales et consiliarii Commissio-
nis Centralis. Omnes induunt habitum pianum, Adsunt 53 membra et 23
consiliarii, nempe:

A) Sodales. 31 S. R. E. Cardinales: Em.mi Micara, Pizzardo, Aloisi-
Masella, Cicognani C., Gongalves Cerejeira, Lienart, Tappouni, Aga-
gianian, de Barros Camara, Caggiano, Valeri, Ciriaci, Siri, Gracias, Cento,
Cicognani A., Garibi y Rivera, Godfrey, Confalonieri, Dopfner, Marella,
Traglia, Alfrink, Santos Rufino, Concha, Ottaviani, Di Iorio, Jullien,
Larraona, Heard, Bea;

2 Patriarchae: Beat .mi Gori, Cheikho;

12 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, Silva Santiago, Campbell, McKee-
fry, Lefebvre, Alter, Graner, Hurley, Perrin, Bernard, 0’Connor, Rako-
tomalala;

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach;

4 Superiores Generales: Rev.mi PP. Gut, Browne, Sepinski,
Janssens.

B) Consiliarii'. Da Costa Nunes, Parente, Carpino, Coussa, Samore,
Staffa, Principi, Zerba, Palazzini, Philippe, Dante, Bartoccetti, Brennan,
Sfair, Rossi, Tinello, Romani, Canestri, Giusti, Cavagna, Albareda, Sal-
mon, Vaccari.

Hora decima cum dimidio ingreditur Aulam Summus Pontifex Ioan-
nes XXIII: illum comitatur Secretarius Generalis, Exc.mus Pericles Fe-
lici. Post photographias quasdam effectas, Summus Pontifex, elata voce,
orationem dicit: Adsumus ..., qua peracta, omnes sedent. Tunc Sum-
mus Pontifex congregatos alloquitur. Illos laeto animo salutat et omina
promit pro ipsorum laboribus.

Deinde Commissionum Praeparatoriarum atque Secretariatuum Prae-
sides invitat ut summatim de laboribus ab unoquoque coetu hucusque

116

SESSIO I - ACTA

peractis referant. Ex ordine dicunt Em. mi Ottaviani, Praeses Commissio-
nis Theologicae, Marella, Praeses Commissionis de Episcopis et de dioe-
ceseon regimine, Ciriaci, Praeses Commissionis de disciplina cleri et
populi christiani, Valeri, Praeses Commissionis de Religiosis, Aloisi Ma-
sella, Praeses Commissionis de disciplina Sacramentorum, Cicognani G.,
Praeses Commissionis de Sacra Liturgia, Pizzardo, Praeses Commissionis
de Studiis et Seminariis, Cicognani H., Praeses Commissionis de Ecclesiis
Orientalibus.

Hora duodecima, omnes surgunt et Summus Pontifex orationem
dicit: Angelus Domini ..., qua peracta, Patres iterum sedent et Em.mi
Praesides Commissionum sermonem prosequuntur, nempe: Agagianian,
Praeses Commissionis de Missionibus, Cento, Praeses Commissionis de
apostolatu laicorum.

Cum Em. mus Tisserant, Praeses Commissionis Caeremonialis absit,
eius scripta Exc.mus Felici, Secretarius Generalis, legit. Inde relatio-
nem quisque suam legunt Exc.mus 0’Connor, Praeses Secretariatus de
scriptis prelo edendis et spectatulis moderandis, Em.mus Bea, Praeses Se-
cretariatus ad christianorum unitatem fovendam, Em.mus Di Iorio, Prae-
ses Secretariatus de rebus oeconomicis et technicis.

Ultimus Exc.mus Felici de laboribus Secretariae Commissionis Cen-
tralis refert et orationi suae hora 12,51 finem imponit.

Summus Pontifex omnibus Relatoribus gratulatur et gratias Deo
reddit de laboribus hucusque a Commissionibus et Secretariatibus pe-
ractis, denique auspicii verba trahit e Romano Breviario et Missali:
ad memoriam redigit Sanctos Caelites, quos hisce diebus Sacra Liturgia
nobis recolendos proponit, scilicet hesterna die S. Barnabam, hodierna
S. Leonem III Summum Pontificem, una cum S. Ioanne a S. Facundo et
Martyribus Basilide, Cyrino, Nestore et Nazario, crastina die S. Anto-
nium Patavinum.

Hora tertiadecima Summus Pontifex benedictionem apostolicam
omnibus impertit et primae Congregationi finem imponit.

Die 13 iunii 1961, hora nona cum dimidio, Commissionis Centralis
sodales et consiliarii in Aula Congregationum ad Palatium Apostolicum
Vaticanum conveniunt. Omnes induunt habitum pianum. Adsunt 54
membra et 15 consiliarii, nempe:

A) Sodales 32 S. R. E. Cardinales: Em.mi Micara, Pizzardo, Aloisi
Masella, Cicognani C, Gongalves Cerejeira, Lienart, Tappouni, Agagia-

PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

117

nian, de Barros Camara, Pia y Deniel, Caggiano, Valeri, Ciriaci, Siri,
Gracias, Cento, Cicognani A., Garibi y Rivera, Godfrey, Confalonieri,
Dopfner, Marella, Traglia, Alfrink, Santos Rufino, Concha, Ottaviani,
Di Jorio, Jullien, Larraona, Heard, Bea;

2 Patriarchae: Beat.mi Gori, Cheikho;

12 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, Silva Santiago, Campbell, Mc
Keefry, Lefebvre, Alter, Graner, Hurley, Perrin, Bernard, 0’Connor,
Rakotomalala;

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach;

4 Superiores Generales: Rev.mi PP. Gut, Browne, Sepinski,
Janssens.

B) Consiliarii : Carpino, Coussa, Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe,
Dante, Bartoccetti, Sfair, Rossi, Tinello, Canestri, Giusti, Salmon, Vac-
cari.

Hora 9,41 ingreditur Aulam Summus Pontifex loannes XXIII: il-
lum comitatur Secretarius Generalis, Exc.mus Pericles Felici. Omnes
stant et Summus Pontifex orationem legit: Adsumus ..., qua peracta,
omnes sedent.

Secretarius Generalis, elata voce, enuntiat primam quaestionem di-
sceptandam: Praeter eos qui iure ad Concilium convocandi sunt quos-
nam alios et quo iure ad votum convocare expediat.

Summus Pontifex loannes XXIII invitat Em.mum Andream Card.
Jullien ut de proposita quaestione referat.

Cum Em. mus Relator suae relationi finem imponit, Summus Ponti-
fex Sodales invitat ut ex ordine votum suum proferant.

Hora undecima Summus Pontifex breviter adstantes alloquitur et ex
Aula egreditur et Card. Micara coetus moderari incipit.

Hora duodecima cum dimidio, cum omnes votum protulerint, con-
ventui finis imponitur.

III

Die 15 iunii 1961, hora octava cum dimidio, Secretarius Generalis,
Exc.mus Pericles Felici, Archiepiscopus tit. Samosatensis, una cum of-
ficialibus Secretariae Commissionis Centralis se confert in Aulam Con-
gregationum apud Palatium Apostolicum Vaticanum et invigilat ut omnia
parata sint.

Hora nona cum dimidio, sodales et consiliarii Commissionis Centra-
lis in Aulam conveniunt. Omnes induunt habitum pianum: adsunt 51
sodales et 15 consiliarii, nempe:

118

SESSIO I - ACTA

A) Sodales. 29 S. R. E. Cardinales: Em.mi Micara, Pizzardo, Aloisi
Masella, Cicognani C., Gongalves Cerejeira, Lienart, Tappouni, de Barros
Camara, Pia y Deniel, Caggiano, Valeri, Ciriaci, Siri, Cento, Cicognani A.,
Garibi y Rivera, Godfrey, Confalonieri, Dopfner, Marella, Alfrink, San-
tos Rufino, Concha, Ottaviani, Di Jorio, Jullien, Larraona, Heard, Bea;

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho;

12 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, Silva Santiago, Campbell, Mc
Keefry, Lefebvre, Alter, Graner, Hurley, Perrin, Bernard, 0’Connor,
Rakotomalala;

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach;

4 Superiores Generales: Rev.mi PP. Gut, Browne, Sepinski,
Janssens.

B) Consiliarii-. Carpino, Coussa, Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe,
Dante, Bartoccetti, Brennan, Sfair, Rossi, Tinello, Canestri, Cavagna,
Vaccari.

Conventui praeest Em.mus Micara, ex ordine senior, qui orationem
dicit: Adsumus ..., qua peracta omnes sedent et Secretarius Generalis
communicat quosdam Patres, qui absunt, misisse scripto vota sua.

Denique, antequam ad secundam quaestionem transeatur, rogat Con-
siliarios ut si quid animadvertendum habeant circa primam iam actam
quaestionem, id continuo faciant: attamen nemo ex consiliariis habet
aliquid addendum, ideoque transitus fit ad secundam quaestionem, quam
Secretarius Generalis, elata voce, enuntiat: Quo criterio deligendi sint
Theologi et Canonistae Concilii.

Em.mus Andreas Card. Jullien de proposita quaestione relationem
habet, qua peracta sodales votum suum ex ordine proferunt.

Hora undecima Secretarius Generalis tertiam quaestionem proponit,
nempe: A quonam et quibus rationibus instituendae sit Commissiones
inter Patres Concilii.

Em.mus Gulielmus Card. Heard de ea relationem habet deinde so-
dales ex ordine votum proferunt.

Summus Pontifex Aulam ingreditur hora undecima cum dimidio.
Omnes surgunt ac devote Sanctissimum salutant, qui in scabello suo
sedet et invitat Em.mum Ottaviani ut in voto suo dicendo pergat.

Hora 11,45 Summus Pontifex breviter alloquitur praesentes, deinde
orationem dicit: Angelus ..., qua peracta, benedictionem apostolicam
impertit et finem conventui imponit.

PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

119

Die 16 iunii, hora nona cum dimidio, sodales et consiliarii Commis-
sionis Centralis in Aulam Congregationum apud Palatium Apostolicum
Vaticanum conveniunt.

Adsunt 49 sodales et 14 consiliarii, nempe:

A) Sodales 28 S. R. E. Cardinales: Em.mi Micara, Pizzardo, Aloisi
Masella, Cicognani C., Gongalves Cerejeira, Lienart, Tappouni, Copello,
de Barros Camara, Pia y Deniel, Caggiano, Valeri, Siri, Cento, Cicognani
A., Garibi y Rivera, Godfrey, Confalonieri, Dopfner, Alfrink, Santos
Rufino, Concha, Ottaviani, Di Jorio, Jullien, Larraona, Heard, Bea;

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho.

12 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, Silva Santiago, Campbell, McKee-
fry, Lefebvre, Alter, Graner, Hurley, Perrin, Bernard, 0’Connor, Rako-
tomalala;

3 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Suhr, Scharmach;

4 Superiores Generales: Rev.mi PP. Gut, Browne, Sepinski,
Janssens.

B) Consiliarii. Coussa, Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe, Dante, Bar-
toccetti, Brennan, Sfair, Rossi, Tinello, Canestri, Cavagna, Salmon.

Em.mus Card. Clemens Micara, ex ordine senior, qui conventui prae-
est orationem: Adsumus ... dicit: deinde Secretarius Generalis, Exc.mus
Pericles Felici enuntiat prosecutionem disceptationis de tertia quaestione.
Votum suum dicunt Exc.mi Archiepiscopi, quorum primus est Silva
Santiago: ceteri sequuntur ex ordine. Accedunt Exc.mi Episcopi et
Rev.mi PP. Superiores, quorum ultimus est Janssens S. I.

Hora decima finis imponitur disceptationi de III quaestione et Se-
cretarius Generalis rogat praesentes an aliquid habeant addendum: nemo
vero loquitur, ideoque transitus fit ad quartam quaestionem, quam Secre-
tarius Generalis elata voce proponit: De orationibus P 'atrum Concilii
moderandis et de eorum votis exquirendis.

Relatione Arcadii Card. Larraona peracta, sodales vota ex ordine
proferunt.

Hora undecima cum dimidio, Aulam ingreditur Summus Pontifex,
quem comitatur Secretarius Generalis, Exc.mus Pericles Felici. Omnes
surgunt et Sanctissimum devote salutant. Summus Pontifex sedet in suo
scabello et statim disceptatio prosequitur.

Hora duodecima cum dimidio discussio de quarta quaestione finem
habet. Summus Pontifex breviter praesentes alloquitur.

Oratione: Angelus ... dicta et benedictione apostolica impertita,
Summus Pontifex conventui finem imponit.

120

SESSIO I - ACTA

Die 17 iunii 1961, hora nona cum dimidio, in Aulam Congregatio-
num, apud Palatium Apostolicum Vaticanum, Commissionis Centralis
membra et consiliarii conveniunt, qui habitum pianum induunt.

Adsunt 50 sodales et 16 consiliarii, nempe:

A) Sodales. 29 S. R. E. Cardinales: Em .mi Micara, Pizzardo, Aloisi
Masella, Gongalves Cerejeira, Lienart, Tappouni, Copello, de Barros
Camara, Pia y Deniel, Caggiano, Valeri, Ciriaci, Siri, Cento, Cicognani A.,
Garibi y Rivera, Godfrey, Confalonieri, Dopfner, Traglia, Alfrink, Santos
Rufino, Concha, Ottaviani, Di Jorio, Jullien, Larraona, Heard, Bea;

2 Patriarchae: Beat.mi Gori, Cheikho;

12 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, Silva Santiago, Campbell, McKee-
fry, Lefebvre, Alter, Graner, Hurley, Perrin, Bernard, 0’Connor, Rako-
tomalala;

3 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Suhr, Scharmach;

4 Superiores Generales: Rev.mi PP. Gut, Browne, Sepinski,
Janssens.

B) Consiliarii. Carpino, Coussa, Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe,
Dante, Bartoccetti, Brennan, Sfair, Rossi, Tinello, Canestri, Giusti, Ca-
vagna, Albareda.

Em. mus Clemens Card. Micara, qui conventui praeest utpote ex
ordine senior, orationem dicit: Adsumus ...

Secretarius Generalis, Exc.mus Pericles Felici, quaedam adstanti-
bus communicat:

1) Prima Commissionis Centralis Congregationum series, proxima
feria II, die 19 iunii, complebitur et die subsequenti, scilicet feria III,
Summus Pontifex coram se admittet, in Aula Consistorii, Commissionis
Centralis sodales et consiliarios, qui harum congregationum laboribus in-
terfuerunt, necnon ceterorum coetuum praeparatoriorum sodales et con-
sultores, qui Romae degunt.

2) Chartulae viariae ad itinerum pretii deminutionem obtinendam
iam paratae sunt et proxima feria II, die 19 iunii, sodalibus et consilia-
riis tradentur una cum folio, quod ipsarum usum declaret.

Denique Secretarius Generalis praesentes rogat an velint aliquid circa
quaestionem quartam adhuc addere: nemo vero loquitur, ideoque ipse
quaestionem quintam proponit, quae ita sonat: De maiore suffragiorum
parte pro ferendis decisionibus conciliaribus requisita.

De ea refert Em. mus Arcadius Larraona. Deinde Sodales ex ordine
vota sua proferunt.

PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

121

Hora undecima cum dimidio, quinta quaestio disceptatione exhau-
ritur. Secretarius Generalis, more solito, adstantes invitat an aliquid
habeant de ea addendum et, cum omnes sileant, sextam quaestionem ipse
proponit disceptandam, quae ita se habet: Firmo quod lingua Concilii
latina esse debeat, an subsidia proponenda sint, ut ipsius usus et intellectus
expeditior evadat.

De ea refert Em.mus Andreas Card. Jullien. Dum ipse orationem
suam legit, hora 11,35, Summus Pontifex, quem Secretarius Generalis
comitatur, in Aulam ingreditur et in suo scabello sedet.

Em.mus Relator hora 11,40 orationi suae finem imponit et sodales
ex ordine vota sua proferre incipiunt.

Cum devenitur ad Em.mum Garibi y Rivera, Summus Pontifex vo-
torum prolationem suspendit et praesentes breviter alloquitur.

Hora duodecima: oratione: Angelus ... dicta et benedictione aposto-
lica impertita, Summus Pontifex quinto conventui finem imponit.

Die 19 iunii, feria II, ultima fit congregatio ex prima serie. Hora
nona cum dimidio, Commissionis Centralis sodales et consiliarii in
Aulam Congregationum apud Palatium Apostolicum Vaticanum conve-
niunt. Adsunt 48 sodales et 15 consiliarii, nempe:

A) Sodales. 27 S. R. E. Cardinales: Em.mi Micara, Aloisi Masella,
Cicognani C., Goncalves Cerejeira, Lienart, Tappouni, Copello, de Bar-
ros Camara, Pia y Deniel, Caggiano, Valeri, Ciriaci, Siri, Cento, Cico-
gnani A., Garibi y Rivera, Confalonieri, Dopfner, Traglia, Alfrink, Santos
Rufino, Concha, Di Jorio, Jullien, Larraona, Heard, Bea;

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho;

11 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, Silva Santiago, McKeefry, Le-
febvre, Alter, Graner, Hurley, Perrin, Bernard, 0’Connor, Rakotomalala;

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach;

4 Superiores Generales: Rev.mi PP. Gut, Browne, Sepinski,
Janssens.

B) Consiliarii. Carpino, Coussa, Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe,
Dante, Bartoccetti, Brennan, Rossi, Tinello, Canestri, Giusti, Cavagna,
Albareda.

Coetui praeest Cardinalis ex ordine senior, scilicet Em.mus Cle-
mens Micara, qui orationem: Adsumus ... pie ac devote legit.

Secretarius Generalis, Exc.mus Pericles Felici, in mentem soda-
lium et consiliariorum redigit crastina die, feria tertia, hora undecima,

122

SESSIO I - AGTA

Romanum Pontificem coram se admissurum esse in Aula Consistorii soda-
les et consiliarios Commissionis Centralis et ceterorum coetuum prae-
paratoriorum Concilii Vaticani II.

Deinde quaedam addit de chartulae viariae usu, admonet enim prae-
ter ipsas necessarias esse « credenziali », quas unusquisque sibi compa-
rare potest apud Secretariatum de rebus oeconomicis.

Tandem omnes rogat ut sua vota scripto tradant Secretariae Com-
missionis Centralis.

Hora decima, disceptatio de quaestione sexta prosequitur. Em. mus
Garibi y Rivera primus dicit votum suum: postmodum ex ordine ceteri
sequuntur Cardinales, Patriarchae, Archiepiscopi, Episcopi, Superiores
Generales.

Hora decima cum dimidio quaestio sexta disceptatione exhauritur et,
cum nemo habeat aliquid addendum, statim transitus fit ad septimam
quaestionem, quae ultima est et ita sonat: De modis perscribendi ea quae
in Concilio a Patribus efferuntur: an praeter perscriptionem magneticis
machinis faciendam, opportuna censeatur opera stenographorum, qui
dicuntur.

Em. mus Relator, Gulielmus Card. Heard, breviter quaestioni propo-
sitae affirmative respondet.

Deinde sodales ex ordine vota sua proferunt.

Hora undecima quaestio septima disceptatione exhauritur. Em.mus
Moderator, Card. Clemens Micara, orationem: Agimus ... dicit, qua finis
Conventui imponitur.

Commissionis Centralis prima Congregationum serie expleta, Summus
Pontifex XXIII, die 20 iunii 1961, coram se admittere dignatus est Soda-
les et Consiliarios, qui eiusdem Commissionis laboribus interfuerunt,
necnon ceterorum coetuum praeparatoriorum plures Secretarios, Sodales,
Consiliarios, Officiales, tunc Romae degentes, qui, habitu piano induti, sta-
tuta hora, in Aulam Consistorii apud Palatium Apostolicum Vaticanum
conveniunt.

Hora undecima, Summus Pontifex Ioannes XXIII Consistorii Aulam
ingreditur: illum comitatur Exc.mus Pericles Felici, Archiepiscopus tit.
Samosatensis, Secretarius Generalis Concilio Vaticano II apparando.

Summus Pontifex in suo throno sedet et praesentes alloquitur. Qua
allocutione peracta, praesentibus Apostolicam benedictionem impertit.

t Pericles Felici
Archiepiscopus tit. Samosatensis
Secretarius Generalis

4 - ALLOCUTIONES SUMMI PONTIFICIS IOANNIS XXIII

ALLOCUTIO DIEI 12 IUNII 1961, INITIO
PRIMAE SESSIONIS PROLATA

Congregatos Vos, Venerabiles Fratres ac dilecti filii, in hac Palatii
Apostolici aula laetissimo salutamus animo, ubi preces adhuc resonare
videntur, quae in novendiali Pentecostes supplicatione ubique terrarum
Nobiscum Spiritui Sancto admotae sunt, ut caelestium gratiarum in eos
praesertim copiam effunderet, qui, Concilio Oecumenico Vaticano altero
parando, sedulam operam navant.

Lectissimam coronam conspicientes vestram, in qua tot praestant
ex omni terrarum orbis regione profecti viri — scilicet Venerabiles Fra-
tres Nostri Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales, Episcopi ac Praelati,
Moderatores tum veterum tum recentiorum Religiosorum Ordinum, qui
aeque de Ecclesia tam bene merentur — in prosperioris sane exitus
eventusque spem adducimur.

Providentissimus Deus dedit Nobis, germinans tam cito, tam pro-
vide, illud conspicere semen, quod humili sed fidentissimo animo in
corde sevimus Venerabilium Fratrum Cardinalium, cum eos die vice-
simo quinto ianuarii anno millesimo nongentesimo quinquagesimo nono
apud Basilicam Ostiensem arcessivimus, eisque primum de Synodo Ro-
mana, de Concilio Oecumenico, deque luris Canonici Codice ad nostri
temporis necessitates aptando locuti sumus.

O vere, a 'Domino jactum est istud et est mirabile in oculis nostris. 1

Veniet, et cito, luris Canonici Codicis renovandi tempus. Sed iam
annum Romanae Synodi Constitutiones vigent: earum volumen prae
manibus est, idemque e longinquis quoque nationibus tanto requiritur
studio, ut id denuo imprimi opus sit. Maxima demum, eaque comis et
serena, est Concilii exspectatio, non modo a dilectis Filiis Nostris, sed

1 Ps. 117, 23.

124

SESSIO I - ACTA

etiam ab his, qui extra Ecclesiae saepta degunt. Quod quidem haud
mediocrem animi tranquillitatem parit et ad laborem prosequendum Nos
confirmat.

Interea in quindecim tomos iam egregie collecta exstant cum Epi-
scoporum et Praelatorum vota, tum monita Dicasteriorum Romanae
Curiae, tum denique studiorum Universitatum sententiae. Ex hac co-
piosa materia, illa doctrinae disciplinaeque ecclesiasticae capita depro-
muntur, quae Commissiones studio subiciant. In hoc studium qua navi-
tate, sedulitate et consilio Commissiones et Secretariatus, a Nobis insti-
tuti, incumbant, Nos Ipsi, cum coetibus quibusdam interessemus, explo-
rare potuimus.

Nunc, benedicentes Domino, novum ardui itineris gradum con-
scendimus.

Commissio Centralis, quae ceteris amplior exstat et gravior, hodie
suos aggreditur labores, postquam eiusdem Secretaria inde ab initio
prompte expediteque operam praestitit.

Quilibet coetus eo uberiores fructus reddit, quo magis disposite
ipsius labores perficiuntur. Hanc propter causam vos, Venerabiles Fra-
tres et dilecti Filii, eas res nunc attente investigatis, quae convocatio-
nem, progressum et ordinem futurorum conciliarium conventuum re-
spiciunt. Vestros hos primos coetus alii sane subsequentur, ut ea per-
pendantur schemata quae a singulis Commissionibus parata sunt.

Perdifficili s labor certe vos manet, in quo manifestum erit qua sa-
pientia, qua doctrina et prudentia, quo demum rerum hominumque usu
donaverit vos Dominus.

Vocati vos estis ut magis participes sitis Nostrae sollicitudinis in feli-
cem deproperandum tanti operis exitum. Quamobrem voluimus, iam inde
ab hoc primo coetu, verba vobis facere Nostramque impertiri benedic-
tionem, quae divinum conciliet auxilium.

Cum vosmet circa Nos videamus, longius prospicimus in Ecclesiam
universam, quae vos exhibet electos humilis Successoris Petri adiutores,
quaeque sua vota et optata vobis fidenter committit. Hic igitur conventus
magnas portendit spes, quae Nostro pariter ac vestro, id certum habe-
mus, insident animo.

Re quidem vera Concilii est indelebilia vestigia in rebus Ecclesiae
relinquere. Id prorsus factum est per iam celebrata Concilia, illa dici-
mus viginti veluti sidera, quorum lumine sancta splendet Ecclesia, quo-
rum autem opera et efficacitate doctrinae integritas, morum sanctitas,
fidelium pietas, ecclesiastica disciplina, missionalis impulsus magnis
aucta sunt incrementis.

Editis Conciliorum Oecumenicorum decretis, veluti ex sacro quodam

ALLOCUTIONES SUMMI PONTIFICIS IOANNIS XXIII

125

germine, praeclara, variis temporibus, floruerunt incepta. Concilium La-
teranense quartum, ut exemplum afferamus, rem Ecclesiae ita temperavit
ut evangelii nuntius in eas iterum regiones ferretur in quas haeresis per-
niciem erroremque invexerat. Concilium Tridentinum, nostris propin-
quius temporibus, Nobis idcirco magis notum, instituta plurima exce-
perunt cum caritati fovendae, tum tuendae doctrinae, tum clericis ad
sanctiorem vitam commonendis excitandisque.

Si facta et vices, quibus Concilia celebrata sunt, perspicue conside-
remus, animum Nostrum ad magnam spem erigi sentimus, uberes fructus
ex hoc etiam Concilio iure merito exspectantes quos carpere copiosius
poterunt, qui operam Nostram prosequentur.

Propter hanc causam supplices preces Divino Paraclito fundi in Festo
Pentecostes mox celebrato decrevimus, neque desistemus Nostros e toto
terrarum orbe filios ad precandum incitare, ut Dominus gratia sua hoc
opus grande fecundet.

Nunc vero, ut labor iam tam egregie peractus a Commissionibus
Praeparatoriis huic Centrali Commissioni plene manifestus sit, cupimus
ut singularum Commissionum et Secretariatuum Praesides brevem sui
operis afferant rationem.

Diebus qui sequentur, quaestiones expendentur de Concilio cele-
brando, quae vestro sapienti studio subiectae sunt.

Nobis gratissimum est coetibus hisce praeesse: at si contingat propter
Nostra pastoralia officia eisdem adesse Nosmetipsos non posse, mode-
randae disceptationis officium committimus Em.mo Cardinali Praesidi
Commissionis vel Secretariatus, in cuius ambitu est materia quae di'
sceptanda est.

Cum autem quaestiones, quae in praesentibus horum dierum coeti-
bus aguntur, ad unam spectent Commissionem Centralem, discussionem
moderabitur, Nobis absentibus, Em.mus Cardinalis ordine senior.

Adsit Nobis suis gratiis Divinus Paraclitus, quem suppliciter exora-
vimus: Maria exaudiat, Advocata nostra: opituletur Sanctus Ioseph,
Ecclesiae Patronus.

Post habitum coetum Summus Pontifex adstantes ita est allocutus :

Hic primus Conventus Supremae Commissionis Concilii Oecumenici
postulabat profecto auspicalia verba, quae in exordio huius coetus Nobis
adhibere placuit. Etenim, quo sollemniora fierent laborum initia, par
erat quidem, Nos indicare quodammodo iter, ominari fausta, incitare
studia.

Nunc autem trahimus verba auspicii e Romano Breviario et Missali.

126

SESSIO I - ACTA

Ad memoriam redigimus Sanctos Caelites, quos hisce diebus Sacra Li-
turgia nobis recolendos proponit; videlicet hesterna die S. Barnabam;
hodierna S. Leonem III Summum Pontificem, una cum S. Ioanne a
S. Facundo et Martyribus Basilide, Cyrino, Nabore et Nazario; cra-
stina S. Antonium Patavinum.

Ex omnibus hisce Sanctis Caelitibus manat evangelicae hortationis
monitum: Nolite timere pusillus grex, quia complacuit Patri vestro
dare vobis regnum .2

Ac primum animus Noster ad S. Barnabam convertitur, comitem
S. Pauli et postea S. Ioannis Marci in apostolatu actuoso et vivido, qui
appellatur filius consolationis ,3 vir bonus et plenus Spiritu Sancto.4

Sequitur S. Leo III, Summus Pontifex, cuius liturgicum festum
hodie celebratur, qui se Pontificem exhibuit piissimum, mitissimum,
singulari in Deum religione, erga proximum caritate, prudentia in rebus
gerendis, pauperum aegrorumque parentem, Ecclesiae defensorem, di-
vini cultus promotorem. Eius nomen arto coniungitur nexu cum Caroli
Magni rebus gestis, cui ipse Romani Imperii coronam detulit; idemque
a Lateranensi sede per viginti annos pharus exstitit christianae reli-
gionis christianique cultus praeclarissima.

Una cum S. Leone III, sanctissima quoque Ioannis a S. Facundo
memoria in Sacra Liturgia hodie recolitur; ipsi quoque supplices admo-
vemus preces, ut propositis Concilii Oecumenici, patrocinio suo apud
Deum, faveat atque obsecundet, quippe qui in terris « mirifica dissi-
dentes componendi gratia decoratus » fuerit.

Eundem, coronae instar, circumstant Romani Martyres qui via Aure-
lia passi sunt, et quorum primo S. Leo III via Merulana antiquissimam
basilicam, eius dicatam nomini, instauravit.

Cras S. Antonius Patavinus celebrabitur, cuius liturgicus cultus vi-
detur quodammodo prosequi et sancire universalis pietatis obsequium,
quod christiana plebs quasi poema exquisitissimum et dulcissimum tri-
buit. Eius sane vita tota in alacri apostolatu exercendo fuit.

E deprecatione horum Sanctorum Caelitum sumimus auspicium pro-
speri exitus et eventus apparationis Concilii Oecumenici Nostri, cuius
hodie magni ducenda praevia opera impenditur.

Propitiant caeleste auxilium verba quae in Sacra Liturgia iterum ite-
rumque personant: Nolite timere pusillus grex.5 Capilli capitis vestri

2 Luc. 12, 32.

3 Act. 4, 36.

4 Ibid. 11, 24.

5 Luc. 12, 32.

ALLOCUTIONES SUMMI PONTIFICIS IOANNIS XXIII

127

omnes numerati sunt. Nolite ergo timere : multis passeribus pluris estis

VOS.

Praesentis coetus haec peculiaris dos est, ut ad Ecclesiae trium-
phantis communionem mentes nostras erigat. Sancti caelites aeterna
f ruentes gloria et pace ad nos lumina sua convertunt, itinera nostra con-
siderant atque laeti adspiciunt crescere et amplificari operam, quam
ipsi incoharunt in terris.

Hoc oblectamento nobis esto in initio laborum, quibus vacamus,
et faustum posteri temporis exhibeat auspicium.

Haec ominati, vobis universis, qui hic adestis, Apostolicam Bene-
dictionem superni auxilii pignus peramanter impertimus.6 7

ALLOCUTIO DIEI 20 IUNII 1961, IN CONCLUSIONE
PRIMAE SESSIONIS PROLATA

Venerabiles Fratres , dilecti filii!

Progredientes leniter dies, quasi horae matutinae nitidam afferentes
lucem, nos omnes, quotquot Oecumenico apparando Concilio pro sua
quisque parte sollertes vacamus, ad huiuscemodi spectabilis operis exi-
tum, Deo opitulante, gradatim perducunt, ad quod in nomine Domini
et caelestis gratiae quodam instructu, aggressi sumus.

Etenim singularum Commissionum, quas vocare consuevit, labores
actuose feliciterque procedunt, ut Nos ipsi haud levi cum animi oblec-
tamento saepe praesentes conspeximus. Ecce nunc Princeps Commissio,
cui humilis Petri Successor et adest et praeest, ad finem ducta est
praeviorum suorum conventuum, qui tam nobili forma ac ratione supe-
rioribus diebus inaugurati sunt.

Apta sententiarum perspicuitate summaque omnium consensione
de iis praecipuis capitibus actum est, ad futurorum Concilii coetuum
conformationem atque ordinationem spectantibus, eaque omnia illustrata
et attento studio ponderata sunt, quae suum momentum patefacient,
cum ulteriores metas attingent. E quibus quaestionibus hic memorare
placet, quae presse et enucleate dicta sunt de viris ad Concilium vocan-

6 Luc. 12, 7.

7 A.A.S. 53 (1961), pp. 495-499.

128

SESSIO I - ACTA

dis, ut magnam doctrinae disciplinaeque summam pertractent, e qua
ipsius Concilii felix dependebit eventus; de theologis iurisque peritis
deligendis; de normis, quae disputationibus re et usu moderabuntur;
de suffragiorum ratione. Quod autem ad latinam linguam attinet, ea
officialis sit prorsus oportet; attamen, oblata occasione, si necessitas
poscet, etiam vulgato sermone sententiae et cogitationes exprimi et col-
ligi poterunt.

Haec omnia ad universae Ecclesiae utilitatem et delectationem respi-
ciunt, et commune excitant studium.

Hoc sane pulchrum est, hoc ad cogitandum iucundissimum: omnia
scilicet, quae hic tot per dies considerata sunt, res sunt totius Catholicae
Ecclesiae, quae ad omnes pertinent, quos per terrarum orbem amantis-
simos habemus filios, eosque delectant, solantur, accendunt.

Non tantum vos hic estis, sed universa Ecclesia exsultantibus occu-
pata laboribus hic adest; hic maternum eius palpitat cor, quod quaerit
salutem laetitiamque singulorum hominum et omnium gentium, e cuius
gremio vos, quasi electa progenies, ut omnium veluti partes ageretis,
prodiistis.

Verum, hac alacrioris navitatis data occasione, silentio praeterire
non possumus diuturnos labores, qui duos iam annos divite cum fructu
progressi sunt: scilicet sacrorum Antistitum ex universo fere terrarum
orbe collecta vota, Romanae Curiae expostulata consilia, a Catholicis
studiorum Universitatibus sententias repetitas, quibus cleri populique
christiani optata luculenter significabantur. Ex hac gravissimae molis et
auctoritatis materia singularum Commissionum cura sumpsit exordium,
ita ut vere dici possit, in Concilio Oecumenico apparando rationem
eorum habitam esse, quae a sacerdotibus et laicis hac in re desidera-
rentur.

Nec minore solacio animus Noster, qui omnes christifideles paterno
amore complectitur, affectus est — et quam suave Nobis contingit,
id vobis familiari veluti colloquio exprimere! — cum animadvertimus
maiore in dies studio laicorum ordines, et eorum maxime qui Sacrae
Hierarchiae adiutricem operam navant, progredientes Commissionum
labores prosequi, et, quod pluris est, ad aras ingeminare preces. Ad eos
quoque ex hac Aula mens revolat Nostra, de hisce omnibus grata et
gratulabunda, ab iisque petimus, ut inceptis laboribus eadem pietate
eademque contentione favere pergant, neve omnino dubitent, quin
ipsorum optata et consilia ea qua par est benevolentia a Nobis acci-
piantur.

Neque ephemeridum scriptores omittimus, qui magna semper hu-
manitate et comitate, sed saepe non sine properatione, de Concilii actis

ALLOCUTIONES SUMMI PONTIFICIS IOANNIS XXIII

129

certiores fieri cupiunt. Dum ipsis de huiusmodi attenta sollicitudine gra-
tias agimus, eos tamen ad secum recogitandum paterne hortamur, Oecu-
menicam Synodum quandam non esse Academiam nec popularium le-
gumlatorum coetum, sed potius Sacrae Hierarchiae sollemnem congres-
sionem, quae ad Ecclesiae vitam navitatemque atque ad commune ani-
morum bonum respiciat. Id autem, ut omnibus patet, dum studium
movet, modestam reverentiam prudentiamque expostulat singularem.
Oecumenici Concilii apparatio prosequitur: et ubi primi eius appare-
bunt flores, non deficiet occasio palam faciendi clero et fidelibus, quin
etiam et cunctarum gentium hominibus, tantum eventum attentis oculis
prosequentibus, nuntia, quae generosorum animorum votis obsecun-
dabunt.

V enerabiles Fratres Nostri et dilecti filii!

Quae verba Angelus quondam Eliae fecit, Nobis hodie hic etiam
resonare videntur: Surge, comede , grandis enim tibi restat via.1 Novi
enim Nos manent labores, novae res gerendae. Cum autem Commis-
siones et Secretariatus, qui vocantur, commissa studia resumunt, viam
Nostram, Dei ope unice confisi, persequimur, et eo quidem consilio,
quod iam ab initio motum fecimus: ut scilicet Oecumenica indicta
Synodus catholicorum operum vires generose exacuat, ut eae alacriore
usque impulsione christiano populo eiusque necessitatibus inserviant.

Quae ut brevi oratione complectamur, Concilii rationes ad id spec-
tant, ut cuncti cleri ordines nova sanctitate resplendeant; plebi Dei quam
aptissime christianae doctrinae capita et praecepta tradantur; adule-
scentuli, novella veluti germina in melioris aevi spem succrescentes, ad
recte vivendum bene instituantur; socialis apostolatus foveantur opera;
atque animi missionale studium alant: illud inquimus studium, quo fra-
tres et amicos omnibus et cum omnibus se demonstrent.

Cum noster horum dierum coetus iam ad exitum vertat, Nobis vide-
tur nonnulla hortari, quae et rei congruentia et utilia esse putamus.

Utrumque clerum atque christianum populum universum compel-
lamus, ut cum Romano Pontifice cohaerentes ardenter preces fundant,
ut Sancta Ecclesia mirabili qua nunc pollet unitate mutuaque concordia
semper refulgeat. Cum summi momenti sit huiusmodi coeptum, ad id
perficiendum humani nisus humanaeque vires prope deficiunt. Quam
ob rem inopiae nostrae virtus ex alto succurrat. Oportet omnino ut sup-
plicationes votaque assidua Spiritus Sancti lucem et robur implorent.

1 3 Reg. 19, 7.

130

SESSIO I - ACTA

Tum suscipiendis curis et laboribus, e caelestis gratiae instinctu et auxi-
lio, salutaria consilia et sapientiae plenae suasiones advenient, efficaces
operis exsecutiones deliberata consequentur.

Universae orbis terrarum gentes Oecumenici Concilii apparationem
attentis oculis considerant; et praesertim cum hoc ad rem deducetur,
singula quae illic decernentur hodiernis evulgandorum nuntiorum prae-
sidiis diffundentur. Nihil Nobis tacendum, quod animorum emolumento
prosit. Cum vero de gravibus negotiis agendum sit, in proponendo pru-
dentia et simplicitas eloquii eluceant; ineptae curiositates facessant;
acres contentiones amoveantur.

Serene, placide, rationum lucem afferens sermo procedat, male per-
cepta dissipans, errores vi veritatis deturbans. Ad magis profuturum
Ecclesiae universalia optata votaque vertantur, ita ut, quantum possit,
ea in sancta devotione tranquille consistat.

Quid vero de fratribus nostris semper dilectis, sed ab Ecclesiae
saeptis seiunctis? Quid de tam magna multitudine hominum, qui in
fronte signum Christi non ferunt, nec tamen possunt non reputari crea-
turae Dei? Pro certo habetote animum Nostrum voces et officia eorum
sincere aestimare. Etiam huius rei causa, Concilium speculativus coetus
non est, sed potius corpus quoddam viventi vividaque natura, quod
oculis conspicit, lacertis universum terrarum orbem amplectitur; domus,
quae festivo cultu ornatur et vernis splendoribus vestitur; Ecclesia est,
quae omnes homines ad sinum suum invitat.

Quibus dictis, Nobis temperare non possumus, quin vestram sol-
lertiam iterum iterumque laudemus, quae ad spectabiles prorsus exitus
labores vestros perduxit. Ac vobis omnibus animum addimus, ut tam
praeclari operis inceptionem egregia, qua praestatis, alacritate prose-
quamini: alacritatem dicimus, cui ne aestiva quidem tempora modum
imponent. Vobis omnibus adsit Deus, qui operatur in vobis et velle et
perficere pro bona voluntate ,2

Haec imo e pectore ominati, vobis universis, et inceptis ad quae
mentes intenditis, laude meritoque divitibus, itemque spei quam alitis,
caelestia auxilia precamur, et horum pignus Apostolicam Benedictio-
nem peramanter impertimus.3

2 Phil. 2, 13.

3 A.A.S. 33 (1961), pp. 499-503.

5 - RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM
PRAEPARATORIARUM

(Prima Congregatio: 12 iunii 1961)

Em.mi P. D. ALFREDI Card. OTTAVIANI
Praesidis Pontificiae Commissionis Theologicae

Pontificia Commissio Theologica pro apparando Concilio Oecumenico
Vaticano II primo coacta est die 27 octobris 1960: tunc quinque sub-
commissiones constitutae sunt, quae aliae de aliis rebus studiis incum-
berent, Constitutionum Conciliarium schemata respectiva apparaturae.

Diebus vero a 13 ad 16 februarii 1961 habiti sunt Conventus Gene-
rales, undique convenientibus membris et consultoribus, ad metiendos
singularum sub-commissionum tractatus et deducendas primas conclu-
siones; item ad statuenda criteria pro studiis prosequendis; memoria
porro dignum est hac occasione adlaboranti Commissioni die 14 februa-
rii interfuisse, maximo omnes honore gaudioque afficientem, Ipsum Sum-
mum Pontificem, Qui allocutus est de re praesenti.

Alacriter autem quinque sub-commissionibus impositum sibi munus
exsequentibus, iam mense iulio proxime venturo constitutionum proposi-
tiones mittentur singulis membris et consultoribus extra Urbem degen-
tibus, qui mense septembri sequenti per decem integros dies, Romae
collecti, matutinis et vespertinis sessionibus iudicium suum de singulis
proferent.

Prima sub-commissio, cuius est agere « de Ecclesia », hactenus 17
sessiones habuit, plures frequentioresque habitura usque ad mensem
iulium: nam diversitas opinionum et quaestionum gravitas opus expe-
ditu difficillimum fecerunt.

Enitetur autem ut quam primum integrum schema Constitutionis
suae perficiat, ubi res erit de quaestionibus agitatis, utputa de vera in-
dole missionis Ecclesiae, de Sacramento Episcopatus, de habitudine Epi-
scoporum ad Summum Pontificem, de gradu laicorum in Ecclesia, de Oecu-
menismo, de rationibus inter Ecclesiam et Statum.

Secunda sub-commissio, delatam sibi materiam de Fontibus Revela-
tionis, idest de S. Scriptura et Traditione, 12 sessionibus sat concorditer

132

SESSIO I - ACTA

digessit, ita ut schema Constitutionis suae Commissioni generali mense
iulio perfectum sit traditura. Ubi praesertim sunt notandae quaestiones
de vero sensu inspirationis deque inerrantia, de librorum sacrorum authen-
tia, de generibus litterariis, de habitudine Veteris Testamenti ad No-
vum, de auctoribus humanis librorum Veteris Testamenti, de valore
historico Evangeliorum deque factis et dictis Christi, de ipsa Traditione
in sua relatione ad S. Scripturam.

Tertia sub-commissio, « de Deposito Fidei fideliter custodiendo »,
14 coetus habuit et non ita progressa in studiis suis ut aliae invenitur,
non quidem ob segnitiem in laborando, sed ob specialem difficultatem
et arduitatem propositorum sibi thematum, quippe quae de arduissimis
rebus sint, ut de evolutione cosmica et creatione, de recto progressu
doctrinali, de originali peccato et monogenismo, de Eucharistia deque
indole sacrificali Missae; de salute infantium sine Baptismo morien-
dum, etc.

Speramus autem saltem potiorem Schematis partem Conventui Ge-
nerali mensis septembris exhibitum iri.

Quartae sub-commissionis, « de re morali individuali et familiari »,
habiti sunt 13 conventus eiusque res optimo successu evenerunt, in
tantum ut eius schema iam integre sit apparatum. Maximae autem in hac
provincia quaestiones fuerunt de fundamento ordinis moralis, de con-
scientia christiana, de subiectivismo et relativismo ethico, de vero sensu
peccati et de quibusdam relationibus inter coniuges.

Quinta sub-commissio, quae est « de ordine morali sociali », 6 tan-
tum conventus inivit; sed ideo pauci fuerunt coetus et minor progres-
sus in studiis quia expectandum erat in verbo Magistri tutius laxari
posse rete, proxime nimirum edendis Encyclicis Litteris de Ordine so-
ciali. Documento autem Pontificio publici iuris facto, sub-commissionis
labor expeditior et celerrime progressurus praevidetur. Faxit Deus ut
bonum semen quod hucusque agricolae a benignissimo Summo Magistro
in messem suam doctrinalem missi iecerunt, fructum et sexagesimum
et centesimum afferat.

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

133

Em. mi P. D. PAULI Card. MARELLA

Praesidis Pontificiae Commissionis
de Episcopis et de Dioeceseon regimine

Beatissime Pater,

Pontificiae Commissioni « De Episcopis et de Dioeceseon regimine »,
cui benevolenti voluntate Vestra praesideo, quattuor commissae sunt
quaestiones, quarum altera tria complectitur argumenta.

Mense septembri nuper elapso, Commissio nostra magna diligentia
et alacritate opus aggressa est, et, quo celerius procederet, rationem stu-
diorum sibi definivit.

E gremio Commissionis eliciti sunt constitutique peculiares Soda-
lium coetus seu « Subcommissiones », qui, in adsignatum sibi argumen-
tum expendendum, operam conferrent, et sententiam suam, statuto die,
scripto traderent. Pro unaquaque quaestione, unus delectus est Ponens,
qui ex omnibus Membrorum et Consultorum votis generale quaestionis
schema appararet, quod deinde, in peculiaribus vel particularibus coeti-
bus et in generalibus Sessionibus examinari, emendari et demum, maiori-
tate suffragiorum, adprobari debebat.

Decem hucusque habitae sunt Sessiones, quarum quattuor peculiares,
tres praeparatoriae et tres Generales, quae quidem elapsis mensibus no-
vembri, februario, et aprili celebratae sunt quaeque per hebdomadam
fuerunt productae.

Sessionibus peculiaribus interfuerunt sodales Romae degentes, gene-
ralibus autem omnia Commissionis Membra necnon Consultores praesen-
tes in Urbe, Cardinali Praeside moderante.

E positis quaestionibus, duae modo definitivo iam sunt pertractatae,
scilicet: De Dioeceseon partitione et de Emigrantibus .

I) De Dioeceseon partitione principia generalia tradita sunt:
praesertim de provinciis ecclesiasticis circumscribendis, de finibus immu-
tandis, de dioeceseon erectione, suppressione, unione, dismembratione,
divisione ac sedis translatione; de Abbatiis et Praelaturis nullius, de dioe-
cesibus Apostolicae Sedi immediate subiectis, de dioecesibus personalibus
praecipue ratione ritus erigendis. De his omnibus argumentis statuta sunt
criteria sequenda et in primis proposita est constitutio « peculiaris ac
permanentis Commissionis Episcoporum » in unaquaque natione, quae

134

SESSIO I - ACTA

de circumscriptionibus ecclesiasticis videat suaque vota promat Aposto-
licae Sedi subiicienda.

II) De Emigrantibus principia iuris naturalis et muneris pastoralis
breviter proposita sunt; officia et iura Episcoporum loci emigrationis et
immigrationis sunt recognita, statuta munia sive Commissionis Episco-
palis in unaquaque natione constituendae, sive Delegati ad opera de emi-
gratione; paroeciarum nationalium erectionis et suppressionis definitus
modus, necnon paroeciarum mixtarum, territorialium scilicet et perso-
nalium, commendata constitutio.

Peculiares normae insuper datae sunt, pro emigrantibus ritus orien-
talis in Occidente, et ritus latini in Oriente; et normae practicae suggestae
pro recta Sacramentorum administratione. Specialis ratio habita est pro-
gressivae integrationis advenarum in vitam christianam novae dioecesis.

De Emigratione quoque interna excussum est et praecipua officia pa-
rochorum loci emigrationis revocata sunt, inter quae commendata est
actio socialis in bonum emigrantium.

De Apostolatu Maris seu de maritimorum cura nonnullae perpensae
sunt quaestiones: de praeparatione, moderamine et actione pastorali cap-
pellanorum maritimorum, de apostolatu laicorum inter nautas, de chri-
stiana institutione in scholis nauticis tradenda.

Apostolatum Coeli quod spectat, determinata sunt media quae aero-
navigantibus vel aeroportuum et velivolorum administris auxilium prae-
stent, ad fidem integre servandam ac bonos mores firmiter tuendos.

De rationibus Episcopos inter et Sacrae Curiae Romanae Congrega-
tiones in sessionibus sive particularibus sive generalibus egit Commissio
et iam definitiva decreta apparantur post aquas excutienda.

Tractatae sunt quaestiones de Episcoporum facultatibus augendis, de
privilegiis et induitis Episcopis a iure concedendis, de facultatibus quin-
quennalibus, de officio pastorali Romae condendo, de cooptandis Epi-
scopis residentialibus e variis nationibus inter Consultores Sacrarum Con-
gregationum, de definienda figura iuridica Coadiutoris et Auxiliaris Epi-
scopi. Propositum est schema de Episcoporum coetu, seu Conferentia, in
unaquaque natione constituendo.

Rationes Episcopos inter et parochos examinatae sunt et principium
stabilitatis parochorum in suo ministerio statutum est, sepositis proinde
« inamovibilitatis » principio et distinctione inter parochos « amovibi-
les » et « inamovibiles ».

Novae determinatae sunt normae in remotione et in translatione paro-
chorum sequendae, necnon causae divisionis et dismembrationis paroe-
ciarum.

Cum vero institutum « inamovibilitatis parochorum » videndum esset

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

135

cum Commissione de disciplina Cleri et populi christiani, consilia ab hac
Commissione capta in sessione subcommissionis mixtae, mense aprili nu-
per elapso celebrata, excussa sunt et nonnullis cum emendationibus sunt
probata, ita ut examini duarum Commissionum subiici possint ad com-
mune exquirendum suffragium.

In determinandis rationibus Episcopos inter et Religiosos , singuli fere
dicam adlaboraverunt Commissionis sodales, ita ut decretorum schema
pluries fuerit recognitum, multoties emendatum et clariori ordine novis-
sime dispositum. Multa iam definita sunt argumenta, quaedam tantum
definienda manent.

De exemptione Religiosorum in ritu latino et ritibus orientalibus di-
sceptatum est propositumque principium de subiectione Religiosorum
Ordinario loci, in iis quae curam animarum et opera apostolatus respi-
ciunt. Decreta parata sunt de religiosis latini ritus in Oriente degentibus;
de obligatione Religiosorum parendi legibus ac decretis episcopalibus, de
gerenda animarum cura in religiosorum ecclesiis, de munere paroeciali
suscipiendo a religiosis sodalibus; de auxilio praestando in variis aposto-
latus operibus, in paroecialibus vel dioecesanis associationibus, in opifi-
ciis, nosocomiis et cetera; de iure Ordinarii loci visitandi scholas Religio-
sorum, de erigendis piis unionibus, tertiis ordinibus, confraternitatibus
et cetera; de activitate et negotiis oeconomicis Religiosorum ab Episcopo
inspiciendis, et de facultatibus et privilegiis Religiosorum, Episcopis etiam
tribuendis.

Peculiares denique normae traditae sunt ad fovendas concorditer ac
fructuose relationes mutuas Episcopos inter et Religiosos circa negotia
quae universim ad apostolatum in natione, in provincia ecclesiastica aut
dioecesi spectant.

Haec autem omnia quae a nostra Commissione proposita sunt consi-
lia ac vota cum Commissione de Religiosis videnda sunt et componenda.

Praecipuae de animarum cura quaestiones adhuc definiendae sunt.

De huiusmodi enim argumento, quod summi momenti est, quin immo
dicerem rerum omnium in Concilio Oecumenico agendarum princeps,
pluries in sessionibus, sive particularibus sive generalibus, dissertum est
et nonnulla sunt confecta et emendata schemata. Novissimum, ab omni-
bus Commissionis Membris et Consultoribus elaboratum schema, pasto-
ralia Episcoporum munera quinque sub aspectibus illustrat, scilicet: de
cooperatoribus Episcopi; de Episcopo magistro et doctore fidei; de Epi-
scopo Pontifice, de Episcopo pastore et servo; de Episcopo sponsore Eccle-
siae Novi Testamenti. Attamen cum arduae sint de animarum cura quae-
stiones, multaeque prudentiae magnique consilii res, cumque maxima,
urgentia, et difficilia hodierni apostolatus problemata appareant, consti-

136

SESSIO I - ACTA

tuenda esse videtur peculiaris Commissio « Pastoralis », quae Commissio-
num omnium praeparatoriarum consilia, vota ac proposita de re pastorali
diligenter examinet, sapienter componat apteque definiat.

Hoc autem Pontificiae Commissionis Centralis officium erit gravisque
labor.

Nos vero, qui iamdiu pastoralium quaestionum studium concordi ani-
mo aggressi sumus, labores sedulo prosequemur, Deoque adiuvante Teque,
Supremo Magistro ac Pastore inspirante et benedicente, expeditius opus
nostrum perficiendum curabimus.

III

Em.mi P. D. PETRI Card. CIRIACI

Praesidis Pontificiae Commissionis
de disciplina Cleri et populi christiani

Pontificiae Commissionis Praeparatoriae « De Disciplina Cleri et po-
puli christiani » Membra, seu Sodales, et Consultores qui in Urbe degunt,
conventum particularem mense octobri anni 1960 habuerunt, ut de nor-
mis generalibus statuendis ageretur, quae servari debeant in quaestionibus
examinandis et definiendis eiusdem Commissionis studio positis a Ponti-
ficia Commissione Centrali Praeparatoria Concilii Vaticani II.

I - Subsequenti mense novembri omnes ferme Sodales et Consultores
undique terrarum Romam petierunt, et postquam diebus decimatertia
et decimaquarta in Patriarchali Basilica Vaticana Sacrae sollemni Litur-
giae interfuerunt bizantino-slavico ritu peractae, necnon sollemni gravis-
simoque consessui habito in limine laborum qui ad proximum Oecumeni-
cum Concilium parandum suscepti sunt, a die decimasexta ad diem duode-
vigesimam in aedibus Sacrae Congregationis Concilii duplicem quotidie
conventum egerunt ad singulas quaestiones designandas, in propriae com-
petentiae ambitu conclusas et commune Ecclesiae bonum spectantes, qua-
rum studium accuratius pleniusque enucleandum peculiaribus Subcom-
missionibus committeretur, ut de iisdem postea expeditius et aptius in
Sessionibus Generalibus pertractari possit. Hinc, undeviginti Subcommis-
siones constitutae sunt ad has, quae sequuntur, quaestiones penitus inve-
stigandas:

1 . De distributione Cleri;

2. De inamovibilitate parochorum;

3. De obligationibus parochorum;

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM 137

4. De provisione, unione, divisione paroeciarum;

5. De habitu et de tonsura clericali;

6. De clericorum vitae sanctitate;

7. De praeceptis ecclesiasticis;

8. De catechismo et de methodo institutionis catechisticae tradendae;

9. De organizatione catechetica;

10. De notione et provisione beneficiorum ecclesiasticorum;

11. De administratione bonorum temporalium;

12. De stipendiis Missarum; de reductione onerum Missarum; de piis
ultimis voluntatibus;

13. De patrimonio historico et artistico ecclesiastico;

14. De confraternitatibus et de conditione iuridica associationum laico-
rum et clericorum;

15. De modo procedendi in processu administrativo;

16. De censuris earumque reservatione;

17. De praevidentia sociali clericorum;

18. De censura et prohibitione librorum;

19. De cura pastorali fidelium qui communismo inficiuntur.

Pro singulis praefatis quaestionibus singuli Relatores designati sunt,
quibus non solum Membra suae cuiusque Subcommissionis, verum etiam
ceteri Sodales et Consultores Commissionis sua consilia et monita tra-
dent, ut eorundem ratio habeatur in relatione conficienda et in conclusio-
nibus ponendis. Quae quidem relationes tempestive cum singulis Membris
communicabuntur antequam ad Sessionem generalem conveniant, quo eru-
ditior earum disceptatio fiat.

Praeterea statutum est ut Sessiones generales alternis mensibus con-
gregentur, in quibus per integram hebdomadam bis in die coetus Mem-
brorum Commissionis habeantur, quibus etiam Consultores interesse po-
terunt qui votum peculiare conscripserint de aliqua quaestione in respec-
tiva Sessione pertractanda.

II - In Sessione generali mense ianuario anni 1961 a die 16 ad diem
20 habita, accuratum examen, referente Rev.mo D.no Petro Mattioli,
institutum est quaestionis « De distributione cleri », et communi consilio
plures conclusiones demum probatae sunt, ad Commissionem Centralem
Praeparatoriam transmittendae.

Item, referente Rev.mo D.no Henrico Hoffmann, quaestio attente
considerata est « De habitu et tonsura clericali », circa quam unanimi fere
suffragio etiam conclusio probatur de non urgenda obligatione deferendae
vestis talaris extra sacras functiones et publicos coetus, quibus clerici qua
tales intersunt.

138

SESSIO I - ACTA

III - Mense martio anni 1961 a die 13 ad diem 18 tertia Sessio gene-
ralis habita est ad quaestiones perpendendas « De obligationibus paro-
chorum » - « De clericorum vitae sanctitate » - « De patrimonio historico
et artistico ecclesiastico » - « De censura et prohibitione librorum ».

Ad hanc postremam quaestionem quod attinet, die 13 maii in Subcom-
missione mixta, constituta ex quattuor Membris huius Commissionis de
disciplina cleri et populi christiani et ex quattuor Membris Secretariatus
de scriptis prelo edendis et de spectaculi moderandis conclusiones paratae
fuerant, quae post accuratam disceptationem huius Commissionis rursum
examinandae erunt a praefato Secretariatu cum plures innovationes eisdem
factae sint.

Item, conclusiones de obligationibus parochorum et de clericorum
vitae sanctitate in proxima Sessione generali definitive statuendae erunt,
cum sat magna circa illas varietas sententiarum fuerit.

Referente Rev.mo Iosepho Grisar quaestio pertractata est de patri-
monio historico et artistico ecclesiastico, et conclusiones definitivae com-
muni consilio probatae sunt.

IV - In quarta Sessione generali, a die 15 ad diem 20 maii 1961 habita,
conclusiones definite statutae sunt, referente Rev.mo D.no Aloysio Pio-
vesana, « de clericorum vitae sanctitate », necnon, referente Rev.mo
Garolo Lefebvre, conclusiones « de provisione, unione, divisione paroecia-
rum ». Conclusiones autem de praevia censura et prohibitione librorum,
denuo ad aliud examen habendum in proxima Sessione generali delatae
sunt, quia obscurae sunt normae a Secretariatu de scriptis prelo edendis
et de spectaculis moderandis una simul propositae de omnibus mediis pu-
blicae communicationis socialis.

Pariter rursum disceptandae erunt conclusiones « De inamovibilitate
parochorum », cum magnae mutationes ab hac Commissione inductae sint
textui qui a Subcommissione mixta cum Membris Commissionis de Epi-
scopis et de regimine dioeceseon probatus fuerat.

Quamplures conclusiones, referente Exc.mo Carolo De Provencheres,
probatae sunt « De obligationibus parochorum », sed nonnulla quaedam
adhuc discutienda erunt « de cura animarum », de qua plura pertractata
sunt in consessu habito diei 20 maii in Aula Sacrarum Congregationum
in Apostolico Palatio Vaticano, cui conventui per horam praeesse dignatus
est Sanctissimus D. N. Ioannes Pp. XXIII.

Mense iulio, diebus 17-22, quinta Sessio generalis habebitur, in qua,
praeter praefatas conclusiones definitive statuendas, quaestiones discepta-
buntur: « De notione et provisione beneficiorum ecclesiasticorum », « De
administratione bonorum temporalium », « De praevidentia sociali cleri-
corum ».

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

139

In Sessionibus generalibus denique, hoc anno 1961 habendis mense
octobri, diebus 2-7, et mense decembri, diebus 11-16, Commissio perget
in pluribus aliis ex quaestionibus examinandis ab initio iam determinatis.

Si Commissio etiam postea suos labores eadem ratione qua hucusque
prosequetur, censeri potest fore ut iidem ad finem pertingant mense iunio
anni 1962.

Em.mi P. D. VALERII Card. VALERI
Praesidis Pontifciae Commissionis de Religiosis

Activitas Pontificiae Commissionis de Religiosis praeparatoriae Con-
cilii Oecumenici Vaticani II (quae vigintiquattuor — 24 — Membris et
viginti et octo — 28 — Consultoribus constat), duplex momentum com-
plectitur: unum Praeparationis, alterum Studii.

I. Periodus praeparatoria.

Inde a mense iulii anni 1960, Secretariatus Commissionis in id inten-
dit ut varios Commissariorum et Consultorum labores pararet. Materiam
satis amplam ope Commissionis antepraeparatoriae « particularis » Sacrae
Congregationis de Religiosis digestam sedulo collegit, ordinavit atque una
cum schematibus Pontificiae Commissionis Antepraeparatoriae Centralis
apte disposuit ut haec omnia documenta studiosis inservire possent; qui-
bus varios addidit textus sive a se exaratos sive ex aliis documentis ex-
cerptos.

Mense octobris exeunte et mense novembris ineunte, plures sessiones
Commissionis habitae sunt. In hoc praeliminari stadio, curavit Commis-
sio quaestiones tractandas quam aptissime ponere et opportunas edere
animadversiones, approbata etiam procedura in laboribus explendis obser-
vanda. Cum Membra Commissionis nostrae maxima ex parte Romae com-
morentur, distinctione inter eorum coetum et alterum Consultorum ser-
vata, statutum est ut quaestiones inter Consultores pro Studio et Voto
distribuerentur antequam discuterentur et definirentur in conventibus
Commissariorum .

Quaestiones a Commissione pertractandae ad tres categorias reductae
sunt.

1. In prima categoria sunt quaestiones demandatae, scilicet, a Summo
Pontifice selectae, et Commissionis de Religiosis studio commissae, quae
novem numerantur:

140

SESSIO I - ACTA

1. De vita religiosa renovanda et de spiritu religioso firmando necnon
de disciplina in communitatibus fovenda.

2. De Constitutionibus, « Directoriis » et « Consuetudinariis » tempori-
bus nostris melius aptandis.

3. De mediis ad incrementum institutionis religiosae Monialium et So-
rorum.

4. De novitiorum institutione nostris temporibus aptanda novoque in-
cremento augenda.

5. De familiis religiosis unius eiusdemque Instituti, ad unitatem redu-
cendis vel saltem in confoederationem copulandis.

6. De Institutis religiosis quae fines eosdem vel similes persequuntur in
confoederationem uniendis.

7. De normis determinandis, quae Religiosos magis immitti sinant in apo-
stolatus opera, sub Episcoporum regimine.

8. De instituto exemptionis Religiosorum.

9. De habitu religioso, sive virorum, sive mulierum, ut sit decens, sim-
plex ac modestus, at temporum ac locorum adiunctis necnon necessi-
tatibus ministerii accommodatus.

2. In secunda categoria ponuntur quaestiones addititiae, quas nempe
Commissio utiliter addere, pro facultate qua pollet, aestimavit.

10. Constitutio doctrinalis, si Ss.mo Domino placuerit, de statibus per-
fectionis adquirendae.

11. De Institutis Saecularibus.

12. De accessione Fratrum laicorum docentium ad Sacerdotium.

13. De vocatione religiosa.

14. De precatione publica opportune amplianda in Institutis religiosis.

15. De votis sollemnibus et de Clausura Papali.

3. Tertia categoria quaestiones continet aliis Commissionibus prae-
paratoriis commissas, quae connexionem tamen habent specialem cum
Institutis religiosis, proptereaque quaestiones connexae nuncupari pos-
sunt. Commissio de Religiosis expedire censuit, de istis etiam agere, sub
hoc specifico respectu, a quo integrum earum studium praescindere nequit.

Quinque ex huiusmodi quaestionibus retentae sunt tractandae, aliis
minoris momenti praetermissis vel dilatis.

16. De beneficiis religiosis; quae practice ad solum beneficium paroeciale
quatenus Religiosis concessum reducuntur.

17. De Sacramento Poenitentiae in Institutis religiosis moderando.

18. De Sacramento Ordinis, quoad susceptionem Ordinum in Institutis
religiosis.

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

141

19. De sacerdotibus qui defecerunt: quatenus de religiosis agatur.

20. De studiis in Institutis religiosis.

Die 14 mensis novembris 1960 omnes Consultores qui pro sollemni
Audientia Sanctissimi Domini Nostri Papae Romae inveniebantur, con-
venerunt ut instructiones reciperent circa operam ab ipsis praestandam:
quo conclusa est periodus praeparatoria activitatis Commissionis.

II. Periodus studii proprie dicti.

Ut supra innuitur, quaestiones praevio studio Consultorum commis-
sae sunt ita ut pro unaquaque quaestione tria saltem haberentur vota
scripta. Haec vota, quae sexaginta et quattuor (64) numerantur, magna
cum diligentia confecta, haud sunt eiusdem meriti; sed adsunt quaedam
magni valoris quae tractatus constituunt amplissimos (non desunt vota
quadraginta et quinquaginta paginarum, unum octoginta paginarum) et
vere eruditos, quibus subiecta materia, omni sub aspectu, historico, theo-
logico, iuridico, cum vera peritia, investigatur et enucleatur.

Vota Consultorum, pro tempore quo ad Secretariatum perveniebant,
exemplaribus mechanice multiplicata, Commissariis ante Conventus tem-
pestive communicabantur. Pro unaquaque quaestione unus Commissarius
munere Ponentis fungens, votum syntheticum, ex illis Consultorum et
pro sua etiam personali peritia, conficiebat, curando conclusiones praecisas
intra conventum Commissionis discutiendas proponere. Hoc syntheticum
votum pariter exemplaribus mechanice multiplicatum transmittebatur
Commissariis qui suas proprias animadversiones ad Secretariatum scripto
mittere debebant ante diem discussionis; tunc ex his animadversionibus
cum conclusionibus Ponentis conficiebatur folium officii quod textum prae-
bebat discutiendum et definiendum in ipso Conventu Commissariorum.

Conventus Commissionis initium habuerunt die 1 februarii et sine
interruptione hucusque continuaverunt, duo in hebdomada, qui in prae-
sens numerantur triginta et quinque (35).

Hac ratione, omnes quaestiones praestitutae una excepta de studiis,
iam resolutae sunt in Commissione. Inter varios Commissionis conventus
ille speciali mentione est diei duodecimi (12) mensis aprilis, « de Apo-
stolatu Religiosorum », coram Sanctissimo celebratus, qui paterno animo
valde utilia monita impertiit atque omnibus auditoribus animum addidit
ad labores inceptos strenue perficiendos.

Opera Commissionis hucusque peracta minime tamquam definitiva
habetur. Oportet enim varias quaestiones, separatim pro suo cuique merito
tractatas, inter se coordinare in uno schemate integrali cui titulus esset:
« De statibus perfectionis adquirendae », sicuti in Concilio Tridentino

142

SESSIO I - ACTA

factum est in Sessione vigesima quinta (XXV) « De Regularibus et Mo-
nialibus ». In hoc opere coordinationis apparebit etiam necessitas mate-
riam in pluribus complendi, sententias in melius emendandi et expo-
liendi. Quod opus haud leve, Secretariatus curabit parare ut Commissio
post ferias aestivas illud ad finem perducere valeat.

Antequam huic relationi finem imponamus, liceat, cum gaudio quidem,
referre de alacri et sapienti collaboratione omnium laboribus Commissio*
nis operam navantibus, qui magna cum devotione erga Sanctam Sedem
et filiali affectu versus Sanctitatem Vestram, ad opus sibi commissum,
magna diligentia et abnegatione, sese accinxerunt et adhuc cum perse-
veranti zelo suum munus praestant.

Em. mi P. D. BENEDICTI Card. ALOISI MASELLA

Praesidis Pontificiae Commissionis de disciplina Sacramentorum

Beatissime Pater,

Pontificia Commissio Praeparatoria Concilii Vaticani de disciplina
Sacramentorum, postquam nominata fuit, sine mora labores suos di-
sponere curavit, ut studium, imprimis quaestionum a Sanctitate Tua
eidem Commissioni positarum, alacriter institueret.

Prima nostra de iis argumentis investigatio, in sessione plenaria
Commissionis diebus decima ad decimam septimam novembris elapsi
anni, habita est. Iuxta facultatem a Sanctitate Tua concessam, aliae
quaestiones, quae bono Ecclesiae profuturae videbantur, post maturam
deliberationem, tunc additae sunt. In mea hac relatione omnes enume-
rabuntur; quid circa easdem vel egimus vel agimus vel acturi sumus
breviter nunc enucleare licebit.

De ministro Confirmationis, ante praedictam sessionem « Positio »
praeparata fuerat et singulis Commissionis Membris antecedenter missa.

Idcirco haud difficile nobis fuit, omnium de argumento sententias
ore scriptoque prolatas absque mora colligere. Congruis pariter « Posi-
tionibus » efformatis, sive « de aetate confirmandorum » sive « de
patrinis », Commissio eas crebro solideque examinare potuit.

Atque habitis scripto sententiis de omnibus quae discussa erant,
Schema de Confirmatione redegit, quod in sessione plenaria celebrata
die 3 martii huius anni, definitive approbavit. Illud Schema Excellentis-
simo Secretario Commissionis Centralis illico tradidimus.

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

143

Quaestiones De Poenitentia, amplissime illustratae sunt, per oppor-
tunas de singulis « Positiones » comparatas. In sessione plenaria diebus
27 februarii ad 4 martii habita, Commissio illas accurate perpendere
potuit.

Vota a singulis Membris accepta sunt, atque Schema paratum fuit
triplicem habens partem; a) de iurisdictione ad confessiones audiendas;
b) de reservatione peccatorum; c) de potestate Conciliorum particula-
rium in ordine ad iurisdictionem pro audiendis confessionibus. Quod
Schema in sessione plenaria die 4 maii 1961 definitive approbatum.
Excellentissimo Secretario Commissionis Centralis iam transmissum fuit.

A die autem 4 ad diem 11 maii Commissio in sessione plenaria per
plures dies quaestionem De restauratione Diaconatus funditus exami-
navit.

Pro ea quoque apta « Positio » parata erat, in qua totum argumen-
tum explicabatur sive studiis peculiaribus clarissimorum virorum, sive
propositis Episcoporum et Praelatorum, sive consiliis et monitis Dica-
steriorum Curiae Romanae, necnon votis quarundam Universitatum ac
Facultatum ecclesiasticarum.

Diebus vero 29 et 30 maii, De ordinibus minoribus, scilicet: an et
quatenus quoad praxim iuxta veterem morem sint restituendi, actum est.

Cum sententia Commissionis iam satis maturata videatur, et vota
Membrorum exquisita fuerint de singulis, nunc Schema paratur de tota
quaestione Diaconatus et Ordinum Minorum, quod, cum definitive ap-
probatum fuerit, Commissioni Centrali mittetur.

Circa sacramentum Ordinis duas alias quaestiones Commissio stu-
dio submittit: de aetate, qua ordines maiores conferendi sint et de in-
terstitiis producendis; atque de irregularitatibus iterum retractandis.

Elucidationes harum quaestionum per opportuna Consultorum Vota
iam sunt perfectae; proxime autem considerationi et sententiis singulo-
rum Membrorum committentur ac tandem iudicio totius Commissionis,
ut dein opportuna Schemata redigi possint.

De matrimonio sequentes quaestiones a Sanctitate Tua nostrae Com-
missioni propositae sunt: a) an et quomodo impedimentorum numerus
minuendus sit; b) de processu matrimoniali ad expeditiorem formam re-
ducendo.

Cum circa disciplinam sacramenti matrimonii hodie perplures agiten-
tur quaestiones, de quibus in Consiliis et Votis Episcoporum et Praela-
torum ad Commissionem Antepraeparatoriam missis, fusior sermo fit,
cumque in Propositis et Monitis S. Congregationis de Sacramentis multa
idem argumentum illustrent, Commissio nostra uberrimae segetis argu-
menta quaedam selegit, quae peculiare momentum habere videntur:

144

SESSIO I - ACTA

a) circa impedimenta matrimonialia, praeter quaestionem de iis redu-
cendis, speciali modo pertractare cupit de impedimento impotentiae;

b) circa formam celebrationis matrimonii sive ordinariam sive extraordi-
nariam, difficultates quas hodierna disciplina exhibet, resolvere conabi-
tur; c ) circa consensum matrimonialem Commissio agendum esse autu-
mavit de matrimonio sub conditione celebrato, de matrimonio vi aut
metu vitiato, necnon de simulatione matrimonii. Restat ut gravem quae-
stionem de matrimoniis mixtis denuo examinemus, quoniam in Votis
Episcoporum id enixe a Concilio Oecumenico postulatur.

Omnia ista argumenta adaequatam, ut patet, praeparationem exi-
gunt. Praeparatio, quam agimus, consistit in studiis praesertim persona-
rum vere peritarum, quarum Vota plerumque iam sunt exarata vel brevi
completa fieri speramus. Sub-commissiones respectivae quaedam iam
examinaverunt, atque pro discussione fere praeparaverunt. Proximo vero
mense octobri, quando Commissio plenaria iterum sessiones habebit,
partem hanc, vere momentosam, definire curabit atque in Schemata
transferre.

Quinta sectio laborum nostrorum De sacerdotibus qui defecerunt
pertractat. Nullus non videt gravitatem atque curam solito exactiorem,
quam quaestio meretur. Plures sunt Consultores atque Membra Commis-
sionis quae rem totam debito studio submittunt. Sane, omnes circum-
stantias miserabilem statum respicientes considerare atque perpendere
oportet; quem in finem pleraque studia et Vota iam exarata sunt. Quo-
rum conclusiones, Commissionis Membris discernendas trademus, ut
ponderato animo de iis iudicium efformare valeant. Cum autem omnia
rimata fuerint, propositiones a Commissione approbatae Secretario Ge-
nerali Commissionis Centralis mittentur.

Solum mihi restat Sanctitatem Tuam certiorem reddere de intentione
nostra labores alacriter prosequendi in bonum Ecclesiae, gratiae et bene-
dictioni coelesti confisi.

Em. mi P. D. CAIETANI Card. CICOGNANI
Praesidis Pontificiae Commissionis de Sacra Liturgia

Pontificia Commissio de Sacra Liturgia Praeparatoria Concilii Va-
ticani II condita est, uti ceterae Pontificiae Commissiones, die 5 mensis
iunii anni elapsi, eaque 61 sodalibus, Membris scilicet et Consultoribus,
constat, quorum 13 episcopali charactere ornati, 27 vero ex Clero saecu-

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

145

lari, 21 ex regulari Clero delecti sunt. Nationes autem in hoc coetu re-
praesentatae sunt 21, et ad omnes continentes terras pertinent.

Peragendi laboris huius Pontificiae Commissionis haec fuit ratio:
primum, tractandarum rerum selectio; deinde Subcommissionum labores
et activitas in quaestionibus enucleandis; denique totius peracti laboris
compositio seu digestio ex parte eorum qui sunt ab Actis eiusdem Com-
missionis.

Prima periodus, i. e. de Quaestionibus seligendis:

Eo fine missus fuit omnibus Commissionis Membris elenchus duode-
cim Quaestionum, quae desumptae sunt sive ex fasciculo a Centrali Se-
cretaria digesto, sive ex Quaestionibus quas Sacra Rituum Congregatio
in antepraeparatoria sede exhibuerat; quibus insuper novae quaedam ad-
iunctae sunt. Membris autem omnibus amplissima facta fuit facultas
huiusmodi Quaestiones examinandi, aliasque, quae opportunae visae es-
sent, proponendi.

Acceptis postmodum sodalium responsionibus, coadunata est Com-
missio die 12 mensis novembris anni 1960, quae tredecim sequentes
Quaestiones definitive statuit tractandas:

10.

11.

12.

13.

mysterio Liturgiae eiusque relatione cum intima vita Ecclesiae
Missa

concelebratione sacramentali
Officio Divino

Sacramentis et Sacramentalibus
Calendario recognoscendo
lingua Latina
institutione liturgica

fidelium participatione in sacra Liturgia
Liturgiae aptatione ad ingenium et traditiones populorum
sacra supellectile, vestibus et ornamentis liturgicis
Musica sacra
Arte sacra

Eodem in conventu, 13 Sub commissiones constitutae sunt, tot scili-
cet quot Quaestiones erant pertractandae, quae Relatore, Secretario et
aliquibus membris constant.

Insequenti die, acciti fuerunt etiam Consultores, una cum Membris
Commissionis, in plenaria Sessione. Utrisque tunc exposita fuerunt: stu-
diorum laborisque ratio, procedendi modus et normae servandae, et duo
praesertim principia valde eis commendata sunt, nempe: 1) ut propositae

146

SESSIO I - ACTA

Quaestiones scientifica methodo pertractarentur, sub aspectu scilicet
theologico, historico et iuridico, utique 2) in omnibus quam maxime vita
pastoralis foveretur.

Secunda periodus :

Pontificiae huius sodales inde a die 15 mensis novembris anni 1960
muneri sibi commisso alacri animo incubuerunt. Interdum ipsis alii 30
« Consiliarii » adiecti sunt, ita ut in centum fere peritorum numerus
quaestionibus liturgicis pertractandis succreverit.

Plenarii coetus, Membris et Consultoribus praesentibus, celebrati
sunt mane et vespere a die 12 usque ad diem 22 mensis aprilis huius
anni. Tunc Subcommissionum labores peracti accurato et diligenti examini
fuerunt subiecti, ita ut singula fere verba singulaeque res discussa et
cribrata fuerint.

Tertia periodus :

Praeparatorius labor, a die 22 elapsi mensis aprilis, in tertiam pe-
riodum ingressus est: extrema videlicet nunc manus Secretariae Com-
missionis accedit ad peractum laborem, eo fine, ut logicum et organicum
cursum et formam ipse labor accipiat. Acta ita digesta omnibus et singu-
lis ipsius Commissionis sodalibus transmitterentur hisce mensibus, ut
iidem suas, si libeat, faciant animadversiones; idque non semel fiet, sed
iterum atque iterum, iuxta opportunitatem. Deinde Idibus fortasse Octo-
bribus proxime venturis arcessentur Commissionis Membra et Episcopi
sodales, postremam revisionem facturi omnium Constitutionum, quae
denique ad Secretariam Commissionis Centralis mittentur.

Notandum autem maxime illud censeo, quod in hisce tanti ponderis
Quaestionibus persolvendis, nullo non tempore, inter Commissionis so-
dales:

1) maxima enituit reverentia erga sacrum patrimonium liturgicum
Ecclesiae;

2) summa quoque sodalibus fuit cura, ut sacerdotes magis magis-
que liturgico Ecclesiae spiritu imbuantur eumque melius cognoscant, ita
ut eiusdem spiritus fiant magistri et duces fidelium;

3) apostolica etiam fuit in omnibus sollicitudo, ut Christifideles
magis in dies participes evadant sacrorum rituum, idque sapienter tamen
fiat — quod quidem in praxim deducere minime facile est — ita quidem,
ut duo illa fundamentalia principia consocientur; primum, tuendi vide-
licet et servandi hierarchicum characterem sacrae Liturgiae, prout in
Litteris Encyclicis Mediator Dei describitur; atque, secundum, extollendi

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

147

nimirum sacerdotale munus, cuius est Sacramenta Christifidelibus am-
plissime ministrare, cum haec sint propter homines;

4) in omnibus, denique, et super omnia emicuit in Commissionis
sodalibus fervens erga Ecclesiam amor, fidelis deditio atque germanum
erga supremum Magisterium Ecclesiae obsequium.

VII

Em.mi P. D. IOSEPHI Card. PIZZARDO
Praesidis Pontificiae Commissionis de Studiis et Seminariis

Beatissime Pater,

Pontificiae Commissionis de Studiis et Seminariis est, directae Con-
cilii Oecumenici praeparationi inservire in iis quae spectant ad studia
imprimis Ecclesiastica promovenda et sacrorum alumnorum formationem
spiritualem, intellectualem, pastoralem ita recognoscendam ut ea spiritui
Evangelii ac genuinae Ecclesiae traditioni apprime servetur conformis,
ac simul nostri temporis necessitatibus, in quantum opus est, opportune
adaptetur.

Omnium Sodalium Commissionis consiliis amplissime expetitis, the-
mata speciali Relatorum studio concredita sunt; quorum vota in coe-
tibus particularibus saepius congregatis et potissimum in tribus hucusque
celebratis conventibus generalibus accurate examini sunt subiecta.

Ut necessariae brevitati consulam, hic tantummodo ipsa documenta
iam elaborata, vel quae adhuc praeparantur, indicabo eorumque indolem
ac fines paucissimis illustrabo verbis:

I. Ipsa documenta recensentur indicato maturationis vel elaborationis
gradu:

A) Secunda lectione recognita et quoad substantiam approbata sunt
haec schemata decretorum:

1. De studiorum ratione Seminariorum recognoscenda;

2. De studiorum ratione Universitatum et Facultatum ecclesiasticarum
recognoscenda;

3. De fovendis vocationibus sacerdotalibus;

4. De linguae latinae cognitione et usu.

B ) Prima lectione consideratum est schema decreti: De ratione do-
cendi Sacram Scripturam.

148

SESSIO I - ACTA

C) Lineamenta fundamentalia determinata sunt sequentium sche-
matum:

1. De Institutione spirituali et de Disciplina in Seminariis;

2. De alumnorum formatione pastorali promovenda;

3. De Scholis Catholicis;

4. De Universitatibus Catholicis particulari cura fovendis;

5. De Doctrina S. Thomae in philosophica et theologica institutione
servanda.

II. Quorum documentorum indoles et finis pressis verbis sic illu-
strari possunt:

1. De studiorum ratione Seminariorum recognoscenda

Perspecta necessitate quod sacerdos sit « homo Dei » pro hominibus
sui temporis, etiam eius in studiis institutio et traditis Ecclesiae princi-
piis et temporum ac locorum exigentiis plene respondere debet. In sche-
mate proinde haec notatu digna videntur:

a) Non exaratur ipsa ratio studiorum, sed proponuntur normae ge-
nerales quibus essentialia ubique servanda in tuto collocantur, ac simul
Episcoporum coetibus committitur munus leges universales diversis
adaptandi conditionibus.

b) Studia media quod attinet, exigitur pro futuris sacerdotibus ea
formatio intellectualis, qua congruum obtinetur commercium cum pro-
priae Nationis et aetatis cultura; ipsis autem communicatur imprimis
ea scientia quae futuris Ecclesiae ministris apprime est necessaria.

c) Disponitur ut omnis institutio in curriculo studiorum proprie
ecclesiasticorum sit publica, a superioribus Ecclesiae auctoritatibus igitur
curanda ac vigilanda, congruam expostulans alumnorum, magistrorum,
subsidiorum copiam.

d) Inculcatur momentum eius formationis philosophicae qua so-
lide doceantur essentialia; introductio in huius aetatis quaestiones et er-
rores magis curetur atque in quaestionibus socialibus institutio diligen-
tius initietur; una cum hac formatione rationali intensa S. Scripturae
lectio promoveatur.

e) In curriculo theologico eae disciplinae distinctae enuntiantur,
quae hodie particularem curam exigunt; inculcatur quantum ipsa in
S. Theologia institutio ad alumnorum spiritualem vitam nutriendam
conferre debeat atque quanti momenti sit harmonica omnium discipli-
narum conspiratio.

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

149

2. De ratione studiorum Facultatum Ecclesiasticarum recognoscenda

Agnito praeclaro merito quod in superioribus studiis ecclesiasticis
promovendis convenit Constitutioni Apostolicae « Deus scientiarum
Dominus », quaedam post triginta annorum experientiam in melius re-
formanda proponuntur:

a) Momento institutionis fundamentalis religiose servato, melius
provideatur necessariae in disciplinis sacris « specialisationi ». In Fa-
cultatibus ecclesiasticis igitur, potissimum in Philosophia et Theologia,
cursus fundamentales distinguantur a curriculo specialisationis. Quae
distinctio in Facultate theologica requiritur imprimis hunc in finem, ut
futuris Theologiae dogmaticae et moralis Magistris ea concedatur for-
matio specialis, quae iam ex decennis praebetur professoribus luris Ca-
nonici, Sacrae Scripturae, historiae ecclesiasticae, archeologiae sacrae,
et qua hodie parari incipit futuris magistris theologiae pastoralis, scien-
tiae liturgicae, etc.

b) Efficacius promoveatur unitas organica

— inter omnes alicuius Facultatis disciplinas;

— inter singulas Facultates in Universitate ecclesiastica;

— inter Universitates ecclesiasticas in toto orbe existentes.

c) Remedia apta illis parentur defectibus quibus Universitates
ecclesiasticae haud raro impediuntur ne perfectionem meliorum Uni-
versitatum Status attingant; id est melior habeatur ratio momenti quod
in scientiis excolendis convenit adaequatae methodo; accuratior cure-
tur praeparatio et selectio professorum; mediis et subsidiis necessariis
generosius provideatur,

d) Universitates ecclesiasticae in aliis quoque disciplinis sacris et
in disciplinis cum ipsis connexis promoveant iustam « specialisationem »;
ampla ipsis concessa libertate disponendi de forma concreta huiusmodi
institutionis, sive in Sectionibus in sinu Facultatum erectis, sive in Insti-
tutis vel Facultatibus propriis tradendae,

3. Schema decreti « De vocationibus sacerdotalibus fovendis »

Urgente vocationum necessitate ac penuria presse evocatis ac in-
stanti praemisso monito ut ipsi vocati libere et generose Dei vocem se-
quantur, totius Ecclesiae impensissima exquiritur adiutrix opera in exci-
tandis, tuendis, provehendis vocationibus. Indicatis praecipuis huius
cooperationis mediis, iuxta experientiam S. Congregationis, arcta om-
nium virium consortio ac iuvamen generosum terris maxime sacerdotum
ministerio egentibus praestandum expetuntur.

150

SESSIO I - ACTA

4. Schema decreti « De linguae latinae cognitione et usu »

Dignitate ac momento huius praeclarissimi instrumenti compendiose
perstrictis, normae quaedam statuuntur quibus congrua sacrorum alum-
norum in lingua latina institutio protegatur ac promoveatur.

5. Schema decreti « De ratione docendi Sacram Scripturam »

Ob momentum particulare quod institutioni in Sacris Litteris con-
venit pro alumnorum formatione spirituali ac theologica, quin etiam
pro futuro eorum pastorali ministerio, de ratione docendi Sacram Scrip-
turam tum in Seminariis tum in Facultatibus ecclesiasticis normae quae-
dam fundamentales revocantur; imprimis magistros quod attinet: sint
scilicet pollentes doctrina, erga Ecclesiae Magisterium obsequio prae-
stantes, in novis explicationibus proponendis ac discutiendis prudentia
eximii, alumnos ad uberrimos ex divina lectione capiendos fructus effi-
caciter conducentes.

6. Schema decreti « De Institutione spirituali ac de Disciplina

in Seminariis »

Quo in decreto plurima debere supponi evidens est, ita ut in luce
ponantur tantum pauca quae habent particularem relationem ad exi-
gentias temporis nostri, ad ipsius necessitates et ad gravia eius pericula.
His limitibus positis agetur:

a) de Seminariorum fine et de principiis generalioribus in cleri
formatione;

h) de moderatoribus et magistris particulari cura praeparandis;

c) de alumnorum accuratiore selectione et probatione;

d) de primatu institutionis spiritualis servando;

e) de externae disciplinae necessitate.

7. Schema decreti « De alumnorum formatione pastorali promovenda »

In hoc schemate in quo exarando consilia cum aliis pluribus Com-
missionibus collata sunt et adhuc conferuntur, a Sancta Oecumenica
Synodo declaratur momentum praestantissimum institutionis pastora-
lis nostri temporis necessitatibus accomodatae atque media quaedam
indicantur, quibus et actio pastoralis fecundior reddatur et animus sa-
cerdotalis « in sanctitate et iustitia coram Deo » firmius sistatur. Di-
stinguitur institutio pastoralis:

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

151

a) in ipsis Seminariis’.

1) Ne futurus sacerdos sit mercenarius vel fune 'donarius, « anima
pastoralis » praeprimis efformari debet; quae quidem efformatio, mi-
nime ad unum alterumve annum restringenda, in tota Seminarii insti-
tutione intendi debet.

2) Formatio pastoralis specifica sit progressiva, alumnorum aetati
et curriculo studiorum adaptata, secundum Exhortationis Pii XII Menti
Nostrae monita; omnibus disciplinis sacris, imprimis autem Sacri textus
explicatione, harmonice ad id directis ut formetur « homo Dei » et
« homo apostolicus », particulari catecheticae et homileticae disciplinae
momento plene servato, de hodiernis inventis technicis et artibus iudi-
candis et adhibendis in alumnis recta et clara formata conscientia;
exercitationibus apostolicis gradatim intra fines a Superioribus determi-
natos sub sacerdotum ductu institutis.

b) post Seminarium'.

1) Novensiles sacerdotes egent quam maxime diuturna, affectuosa
et efficaci adsistentia, cum quoad actionem pastoralem, tum praecipue
quoad propriam vitam spiritualem; quae adsistentia imprimis ac directe,
in quantum fieri potest, ab ipso Episcopo praestanda est.

2) Annus pastoralis, post curriculum theologicum explendus, ad sa-
cerdotum pastoralem institutionem complendam certo confert, sed non
sufficit, aliis quoque mediis hic inde in Ecclesia iam probatis succur-
rendum erit.

8. Schema decreti « De doctrina S. T hornae servanda »

Inspectis instantissimis Summorum Pontificum monitis, praesertim
inde a Leone XIII, de renovanda doctrina S. Thomae editis, decretum
condendum considerat:

a) quaenam sit substantia documentorum Summorum Pontificum;

b) quaenam renovatio doctrinae thomisticae expostuletur;

c ) mandatum alicui virorum peritissimorum coetui conferendum,
ut redigatur corpus doctrinae thomisticae.

9. Schema decreti « De Scholis Catholicis »

Ecclesiae iure proprias scholas condendi et regendi vindicato contra
errores modernos, imprimis laicismi, liberalismi, statalismi, materialismi,
schema imprimis tractabit:

a) de mediis adhibendis ut omnes catholici bene noscant iura et

152

SESSIO I - ACTA

obligationes circa educationem et scholam, ii imprimis, qui actione sociali
maiorem influxum in leges civiles ferendas exercere possunt;

b) de obligatione diligentissime curandi ut schola catholica reapse
hoc nomen mereatur, et ut praeparatione magistrorum professionali, di-
dactica ac paedagogica atque necessariorum subsidiorum copia opinionis
publicae fervorem sibi conciliet, quo facilius aequas quoque a Statu prae-
stationes accipiat;

c) de necessitate hodie maxime urgente promovendi scholarum
catholicarum organisationem centralem, ita ut in singulis regionibus om-
nium virium conspiratio aptius coordinetur, fraterna utriusque Cleri
collaboratio foveatur, indoles vero publica scholae catholicae efficacius
vindicetur eiusque repraesentationi in coetibus internationalibus melius
provideatur;

d) de obligatione catholicorum satagendi quoque ut etiam scholae
Status spiritu christiano imbuantur.

10. Schema decreti « De Universitatibus Catholicis »

Schema condendi decreti haec praecipua continebit:

a) ut in omnibus mundi partibus quaedam dentur Universitates
Catholicae vere praecellentes, assidua virium catholicarum coordinatio
exigitur, qua tum Catholicae Universitates existentes promoveantur, tum
loci aptiores eligantur ac subsidia parentur pro huiusmodi Universitati-
bus constituendis; cavendo tamen sedulo ne aucto numero earum vis et
praestantia enervetur;

b) Gravissimum problema consideratur iuvenum studentium ex
regionibus Asiae, Africae, Americae Meridionalis ad Europae vel Ame-
ricae Septentrionalis Universitates venientium, attentis omne genus in-
sidiis ab inimicis Ecclesiae his iuvenibus paratis;

c) In magnis urbibus universitariis ubi desunt catholicae Universi-
tates, Centra Catholica erigantur, quibus non tantum adsistentia spiri-
tualis praebeatur, sed intellectuale quoque studium promoveatur quae-
stionum quae relationem inter scientiam et Fidem habent, ita ut Uni-
versitatis Catholicae munus aliquatenus suppleant.

Conclusio

Ex decretis hic brevissime delineatis quaedam nondum perfecte con-
scribi potuerunt; cetera iam praeparata ulterius sunt emendanda vel certo
expolienda. Quod proximo Conventu Generali mense octobris celebran-
do, Dei gratia adiuvante, eo felicius absolutum iri spero, quia Membra
ac Consultores alacri et indefessa navitate atque amica operae consortione
in assignato munere incumbere attestari gaudeo.

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

153

VIII

Em.mi P. D. HAMLETI I. Card. CICOGNANI
Praesidis Pontificiae Commissionis de Ecclesiis Orientalibus

Studia Pont. Commissionis de Ecclesiis Orientalibus praeparatoriae
Concilii Vaticani II initium habuerunt mensibus augusto et septembri
1960.

Commissio haec constat 26 Membris et 27 Consultoribus, ex variis
ritibus delectis: sunt in ea repraesentati: aethiopes, syri, maronitae, ma-
labarenses, malankarenses, chaldaei, armeni, graeci, melchitae, russi, ru-
meni, ucraini, alborutheni, italo-albanenses et latini; septendecim ex eis
sunt Episcopi; plures proveniunt ex Oriente, sive proximo sive longinquo;
nonnulli vero sunt orientalistae seu rerum orientalium periti, praesertim
e Pontificio Instituto pro Studiis Orientalibus.

Mense novembri actum fuit, in tribus sessionibus plenariis, de modo
procedendi; sex Sectiones constitutae fuerunt ut facilior et expeditior
sterneretur via studiorum, nempe: Sectio Theologica, Sectio Iuridica,
Sectio Historica, Sectio Liturgica, Sectio Unionistica et Sectio Pastoralis;
et insuper Subcommissio pro relationibus, fovendis et moderandis, cum
Orientalibus non catholicis.

Illico compertum est huiusmodi Sectiones non parvae esse utilitatis,
attentis praesertim diversitate et particularitate thematum, quae occur-
runt in tanta varietate rituum; profecto hae particularitates non modicas
ingerunt difficultates in labore Commissionis.

Mensibus decembri 1960 et ianuari 1961 membra Commissionis
summopere incubuerunt in studia disciplinae ecclesiasticae; schemata
paraverunt « de praeceptis generalibus Ecclesiae »; ac insuper plura vota
seu scriptas dissertationes accurate exaraverunt.

Disceptationes resumptae fuerunt mense februario (diebus 20-27)
de iisdem rebus, et septem sessiones plenariae celebratae sunt, et adpro-
bati fuerunt: articuli quattuor de communicatione in sacris (quoad Sa-
cramenta) cum dissidentibus Orientalibus; septem de diebus festis; no-
vem de ieiuniis et abstinentiis; novem de Communione Paschali; articuli
duo de decimis; et articuli tres de solemnitatibus nuptiarum.

Exinde, tempore scilicet intermedio antequam locum habuerit tertia
series sessionum plenariarum dierum 17-27 aprilis — quae fuerunt duo-
decim — studia praeliminaria facta sunt pro aliis schematibus apparan-
dis; hisce exactis, examinati et exhibiti sunt articuli 12 de ritibus in Ec-
clesia; septem de ministro Chrismatis seu Confirmationis; duo de forma

154

SESSIO I - ACTA

matrimoniorum mixtorum; quattuor de lingua liturgica; quinque de cate-
chismo unico habendo et de institutione catechetica; quattuor de diaco-
natu permanenti; et quinque de habitu clericorum.

Huiusmodi discussiones alacri studio et revera nota magistrali nitue-
runt, et quamvis multi varia et diversa proponerent, omnes convenerunt
in pacificam adprobationem thematum.

Dum plura ex huiusmodi subiectis iam ab antiquo in Ecclesia latina
suam receperunt legislationem scriptam, non ita in Oriente, ubi persaepe
magis obtinet traditio et consuetudo quam lex promulgata, et ipsae con-
suetudines discrepant in illa rituum diversitate.

Ad praesens, Commissio iam aggressa est examen quaestionum quae
tractandae erunt in sessionibus mensis iunii currentis, a die 22 usque ad
diem 30. Haec subiecta aliquo modo connectuntur cum quaestione prin-
cipali « de Patriarchis orientalibus », et erunt: « de potestate vel facul-
tatibus Episcoporum », « de Breviario », « de impedimentis matrimo-
nialibus », « de exemptione religiosorum », « de communicatione in sacris
extrasacramentali », « de ministro Poenitentiae (circa facultates)».

Concludere possumus cum hoc syntetico conspectu:

— Tredecim schemata sunt parata, distributa in 73 articulis qui
considerari possunt definite adprobati.

— Enumerantur simul 120 studia, vota et schemata quae fuerunt
edita et in gremio Commissionis ibique abunde discussa.

— Quaeque sectio habuit suas sessiones pro opportunitate et neces-
sitate. Itidem de opportuna constitutione quarundam Sub-Commissionum
mixtarum pertractatum est, et tempestive aliquid de hoc in actum de-
ductum fuit.

— Libertas disserendi semper fuit sarta tecta, cum felici exitu la-
borum et animorum concordia.

— Fere in promptu est catalogus quidam Hierarchiae dissidentium
orientalium totius orbis, et quidem nova Statistica orbis catholici orien-
talis.

— Circiter duo millia schedarum de rebus orientalibus apparata sunt
ex votis et ex litteris transmissis a Praelatis et ab aliis qui rogati fuerunt
de proponendis pro Concilio Oecumenico celebrando.

Quae omnia una cum documentis quae ad rem pertinent, Sanctitati
Vestrae, per tramitem Commissionis Centralis humiliter subiiciam.

Maximae laudes — gaudeo hoc testari — tribuendae sunt omnibus
et singulis Membris et Consultoribus Commissionis, qui in suo arduo
labore exemplum revera fulgens dederunt sui amoris erga Matrem Eccle-
siam et erga Vicarium Christi, semper solliciti in suis studiis de bono
suarum gentium et.de suprema lege, salute animarum.

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

155

Em. mi P. D. GREGORII P. Card. AGAGIANIAN
Praesidis Pontificiae Commissionis de Missionibus

Membra et consultores Pontificiae Commissionis de Missionibus pri-
ma vice convenerunt die 24 octobris anni 1960. Pro studio diversarum
quaestionum, quae ad hanc Commissionem spectant, constitutae sunt
quinque subcommissiones. Singulis subcommissionibus praeest Exc.mus
ac Rev.mus D.nus David Mathew, Secretarius Pontificiae Commissionis
de Missionibus; singulis subcommissionibus adscripta sunt nonnulla
membra et consultores Pontificiae Commissionis, e quibus in singulis
commissionibus unus fungitur munere secretarii.

— Primae subcommissioni demandatae sunt quaestiones « De Sa-
cramentis et de S. Liturgia ».

— Secundae subcommissioni: « De regimine missionum et de refor-
matione Codicis ».

— Tertiae subcommissioni: « De disciplina Cleri et populi chri-
stiani ».

— Quartae subcommissioni: « De studiis clericorum et de reli-
giosis ».

— Quintae denique subcommissioni: « De cooperatione missionali
fidelium ».

Usque ad diem 31 mensis maii 1961 singulae subcommissiones bis
fere in mense sessiones habuerunt.

Prima subcommissio habuit undeviginti sessiones;

Secunda subcommissio habuit quatuordecim sessiones;

Tertia subcommissio habuit decem et septem sessiones;

Quarta subcommissio habuit duodecim sessiones;

Quinta subcommissio habuit decem et tres sessiones.

Ad coordinandos labores et ad stabiliendam methodum procedendi,
secretarii subcommis sionum singulis mensibus convenerunt (novem ha-
buerunt sessiones).

Duae habitae sunt sessiones commissionis mixtae de Missionibus et
de S. Liturgia: diebus 31 ianuarii et 1 februarii anni 1961.

A die 17 aprilis usque ad diem 26 aprilis novem sessiones habitae
sunt totius Commissionis; his sessionibus interfuerunt quoque membra,
qui habitant extra Urbem.

Sessioni diei 22 aprilis anni 1961 praefuit ipse Romanus Pontifex.

156

SESSIO I - ACTA

In his sessionibus Commissionis plenariae discussio facta est de quae-
stionibus, quae a subcommissionibus iam examinatae fuerant et de qui-
bus subcommissiones studia confecerant.

Sunt sequentes quaestiones:

I. De regimine dioecesium

A. De relationibus Ordinariorum locorum cum Sancta Sede :

1 ) De usu linguarum modernarum in commercio litterarum cum Curia
Romana.

2) De diminuendis quaestionibus et causis ad Sanctam Sedem defe-
rendis.

3) De internationalizatione Curiae Romanae.

4) De coordinatione activitatis Sacrarum Congregationum.

5) De visitatoribus Apostolicis permanentibus.

6) De facultatibus Episcoporum amplificandis.

B. De regimine interno territoriorum dependentium a Sacra Congrega-
tione de Propaganda Fide.

1 ) De hierarchia episcopali erigenda in omnibus territoriis sub Sacra
Congregatione de Propaganda Fide.

2) De visitatione dioecesis.

3) De Synodo dioecesana et de commissionibus sy nodalibus.

4) De Conciliis provincialibus et de commissionibus conciliaribus per-
manentibus.

5) De consultoribus dioecesanis.

6) De provisione Sede vacante et Sede impedita in missionibus.

7) De ordinandis tribunalibus in territoriis dependentibus a Sacra
Congregatione de Propaganda Fide.

II. De disciplina Cleri et populi Christiani

A. De disciplina cleri.

1) De aetate maxima pastorum animarum.

2) De cleri saecularis vita communi et honesta sustentatione.

3) De sacerdotibus apostaticis.

4) De diaconatu instaurando.

5) De titulis mere honorificis forte abolendis.

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

157

B. De disciplina populi christiani.

1) De ieiunio et abstinentia.

2) De observantia festorum et de operibus servilibus.

3) De communione paschali.

III. De Sacramentis et de S. Liturgia

A. De Sacramentis.

1) De facultate confirmationem conferendi in periculo mortis omni-
bus sacerdotibus concedenda.

2) De absolutione sacramentali, etiam extra mortis periculum, forma
communi, sine praevia orali confessione a singulis peracta, impertienda.

3) De simplificatione impedimentorum matrimonialium .

4) De ieiunio Eucharistico praesertim in missionibus.

B. De Sacra Liturgia.

1) De liturgica aptatione in missionibus.

2) De Pontificalibus reservandis solis Episcopis.

IV. De studiis clericorum et de religiosis

A. De studiis clericorum.

1) De seminariis minoribus.

2) De seminariis maioribus.

B. De religiosis.

1) De competentia Sacrae Congregationis de Propaganda Fide in
Instituta religiosa et missionalia.

2) De exemptione et auxilio religiosorum.

V. De cooperatione missionali fidelium

1) De debito missionali.

2) De nova ratione ordinandi Pontificalia Opera Missionalia apud
Sacram Congregationem de Propaganda Fide.

158

SESSIO I - ACTA

A subcommissionibus denique iam examinatae sunt sequentes quae-
stiones:

I. De reformatione Codicis luris Canonici'.

1) De iure missionali apte reficiendo.

2) De iure matrimoniali reficiendo.

3) De iure poenali reformando.

4) De facultatibus habitualibus in codicem inserendis.

II. De regimine missionum'.

1) De duplici iurisdictione in nonnullis missionibus.

2) De consiliis peritorum instituendis apud Sacram Congregationem
de Propaganda Fide.

III. De Sacramentis'.

1) De facultate praedicandi et audiendi confessiones in tota Ecclesia
Episcopis concedenda.

2) De delegatione potestatis dissolvendi vinculum coniugale in favo-
rem fidei Episcopis concedenda.

3) De revisione disciplinae quoad indulgentias.

Studia peracta de his quaestionibus proponentur Commissioni plena-
riae, Deo favente, « post aquas » convocandae. In sessionibus Commis-
sionis plenariae examinari poterunt quoque quaestiones aliae, quae tempe-
stive praesententur.

Em. mi P. D. FERDINANDI Card. CENTO
Praesidis Pontificiae Commissionis de apostolatu laicorum

I. Commissio de Apostolatu Laicorum, ut ex ipso fasciculo cui titu-
lus « Quaestiones Commissionibus Praeparatoriis Concilii Oecumenici Va-
ticani II positae », patet, de gravitate et arduitate laboris sibi commissi,
plene conscia est, eo magis quod non suffragatur alicuius praecedentis Di-
casterii Pontificii subsidiis.

Multiplices ac diversae formae quibus fideles Ecclesiae servitio dedi-
cantur, propter dilatationem regni Dei et animarum salutem, diligenti
studio perscrutari munus nostrum erat.

Numquam harum quaestionum summa disquisitioni competentis or-
gani subiecta est. Commissio igitur minime poterat unam vel aliam earum

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

159

tantum tractare, sed universum problema, sub omnibus suis aspectibus,
sollerter considerari debuit.

Materia ipsa caeterum sat mobilis est: circa eam differentiae de facto
dantur iuxta nationum diversitatem; principia directiva, ab ipsa Hierar-
chia emanata, non sine aliqua nutatione secundum locorum ac temporum
adiuncta variantur.

Viventem realitatem, prout in Ecclesia inde a decennis in praxi est,
aggressi sumus; concretas situationes, praeeuntibus semper pontificiis ac
episcopalibus documentis, consideravimus, unde generalia principia erui-
mus, leges enunciavimus, dietamina circa apostolatum proferre conati
sumus.

II. Ad maiorem studiorum proficuitatem, prae oculis habentes ea quae
in citato opusculo innuuntur, opportunum duximus tres Subcommissiones
instituere: Primae ex ipsis, inquisitiones de generalibus notionibus circa
apostolatum Laicorum, necnon de Actione Catholica in particulari, concre-
ditae sunt; Secundae vero, de Actione Sociali; Tertiae denique, de Actione
Caritativa.

Divisio haec distinctionem quamdam, in re fundatam, supponit, mi-
nime vero separationem; ipsamet, in laborum decursu, perutilis visa est,
studia enim nostra perfectiora reddidit.

Subcommissiones hae, proprias conclusiones iamdudum invicem con-
ferre coeperunt, quae omnes, ad unitatem in laboribus ipsis constanter
obtinendam, singulis Membris ac Consultoribus transmittuntur.

III. Nunc, Pater Sanctissime, pauca referam de unaquaque Subcom-
missione.

Prima, quae, uti dixi, de Actione Catholica occupatur, quattuor capita
digessit, nempe: de laicis in apostolatu Ecclesiae; de eorum cum Hierar-
chia relatione; de apostolatu a singulis exercendo; de laicis qui, modo pe-
culiari, temporaliter vel permanenter, in servitium Ecclesiae addicuntur.

Plures ex his quaestionibus puncta doctrinalia pertingunt quae ad
Commissionem theologicam spectant; nos vero ea nullimode funditus per-
tractavimus, sed tamquam fundamenta studiorum nostrorum illas solum-
modo notiones revocavimus quae traditionaliter ut recepta habentur ab
omnibus.

Nonnulla adhuc argumenta investiganda supersunt in proximis sessio-
nibus.

Secunda vero Subcommissio, iam primam partem, scilicet de Actione
Sociali in genere, explevit, quae septem complectitur capita: de ordine
temporali in sua natura evolvendo et christiano spiritu animando; de laico-
rum actione in christiana hac ordinis temporalis animatione; de relatione
laicorum hac de re cum Hier archia; de variis actionis sodalis formis; de

160

SESSIO I - ACTA

laicis effor mandis ad actionem socialem; de sacerdotibus praeparandis ad
munus laicos edocendi in eorum sociali apostolatu; de perfectione tandem
supernaturali etiam per activitates temporales augenda.

Altera autem pars circa quosdam speciales et urgentioris actualitatis
campos versabitur.

Tertia denique Subcommissio, cui studium de Actione Caritativa in-
cumbit, post praeambulum introductorium, de eius supernaturalitate egit
et de eiusdem specifico obiecto: iam iam praesto sunt disceptationes de
eius obligatione, de relatione iustitiam inter et activitatem caritativam,
de caritate individuali, de caritate organizata in paroecia, in dioecesi, in
ambitu nationali et internationali, de formatione tandem clericorum et
laicorum ad exercitium actionis caritativae.

Dicere hoc non omittam nos saepe saepius consilia ac opiniones laico-
rum utriusque sexus non solum libenter accepisse sed et motu proprio
exquisivisse, utpote in materia bene peritorum.

Humilem contributionem nostram Sanctitati Vestrae ac Sacrosancto
Concilio subiciemus, ex cuius decretis laicorum apostolatus novum procul
dubio nanciscetur incrementum et impulsum, ad Christi Regis saeculo-
rum in mundo plenum triumphum.

Em.mi P. D. EUGENII Card. TISSERANT
Praesidis Pontificiae Commissionis Caerimonialis

Huic Commissioni Caerimoniali praeparatoriae Concilii Vaticani II
Summus Pontifex haec definienda commisit:

1. Peculiares Caerimonias aperiendo Concilio praemittendas, sive in
Urbe sive extra Urbem;

2. Ordinem procedendi (quod quidem ad caerimonias attinet) in sol-
lemni Concilii auspicatione et inter ipsum Concilium;

3. Ordinem praecedentiae inter Concilii Patres, theologos, iuris cano-
nici peritos;

4. Peculiares Caerimonias in Concilii conclusione habendas.
Hucusque Commissio Caerimonialis duas distinctas habuit sessiones,

diebus 7 et 20 martii, in quibus primam superius allatarum quaestionum
perpendit, hoc est peculiares caerimonias aperiendo Concilio praemitten-
das, sed tantum quod attinet ad eius praeparationem remotam.

Huius enim magni eventus praeparatio est quae, nunc quidem, maximi

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

161

interest ad omnium christifidelium studium excitandum in habendum
Concilium. Ad hoc autem consequendum Commissio Caerimonialis duo
haec Supremae Commissioni proposuit:

I. Ut dies festus Pentecostes opportunitatem praeberet edicendi pu-
blicas praeces, quibus Spiritus Sancti gratia in Concilii opera imploraretur.
Sic enim acatholicorum etiam animi bene efficerentur. Hac praeterea oc-
casione Beatissimi Patris Documentum vulgandum esset — ut reapse
factum est — quo Episcopi et christifideles omnes invitarentur ad noven-
diales preces solemniore ritu Spiritui Sancto fundendas. Simul vero dis-
sertationum series habendae essent in studiorum Universitatibus, in Semi-
nariis et Collegiis, atque etiam sacrae de eadem re conciones ad populum.

Idem dies festus Pentecostes sollemnius hoc anno in Urbe atque in
Orbe, in templis omnibus Cathedralibus et Paroecialibus celebrandus fo-
ret. Quae sollemnia, eodem tempore in toto Orbe acta, optimam exhibi-
tura essent catholicitatis et unitatis significationem.

II. Ut commentarii periodici, variis quidem linguis, publice ederentur
ad Conciliorum momentum illustrandum, in quibus praeterea fuse tracta-
rentur proximi Concilii Oecumenici proposita et lectores, quantum fieri
posset, certiores fierent de praecipuis rebus in eo discutiendis.

Commissio Caerimonialis se iterum congregare statuit ad ea decernen-
da, quae ad vere proprieque dictam praeparationem proximam aperiendi
habendique Concilii spectant. Peculiari studio curabuntur et praecedentiae
et dispositio scamnorum et locorum ordines pro Patribus, qui frequentis-
simi intererunt Concilio.

Paratam se praeterea exhibet ad quasvis fortuitas necessitates et ad
operam suam praestandam in omnibus, quae suae sint facultatis.

XII

Exc.mi P. D. MARTINI 0’CONNOR
Praesidis Secretariatus

de scriptis prelo edendis et de spectaculis moderandis

Munus Secretariatui de Scriptis Prelo edendis et de Spectaculis
Moderandis concreditum, Concilii Oecumenici Vaticani II apparandi,
sese protendit iuxta ipsa verba Litterarum Apostolicarum Superno
Dei nutu ad quaestiones « quae, cum hodiernis vulgandarum senten-
tiarum rationibus (ut sunt folia typis impressa, radiophoniae et televi-

162

SESSIO I - ACTA

sificae transmissiones, cinematographica spectacula, etc.) quoquomodo
connectuntur » (A. A. S vol. LII, pag. 436).*

Quod quidem munus quaestionem novam, arduam ac gravem exci-
tare videtur:

I. Nova quidem est, quia omnino nova sunt nonnulla subsidia seu
media communicationis socialis sicut radiophonia, televisio, cinemato-
grapheum, discophonia et alia id genus; quod si in seipsa nova non
sunt, sicut prelum, vim tamen ac formam novam diffusionis adepta sunt.

II. Praeterea agitur de quaestione sane ardua: licet enim non paucae
normae ecclesiasticae in hac materia iam latae sint, suo tamen codice
carent. Quod si ad adiuncta et circumstantias attendatur, non una est
sententia neque communis modus eas interpretandi, qui in singulis na-
tionibus saepe ac magnopere differt.

III. Agitur autem de quaestione gravi, propter eius amplitudinem
ac propter vim captivatricem quae in diem gliscendo crescit, et cre-
scendo in vitam humanam etiam sub aspectu spirituali et religioso do-
minatur.

Septendecim membra et viginti sex consultores Secretariatus ex vi-
ginti duabus nationibus ad quinque partes terrae pertinentibus ad hoc
munus delecti, sunt inter viros ecclesiasticos peritissimos in hac rerum
provincia.

Operae Secretariatus mense octobri anni praeteriti inceptae sunt:
praeter crebros coetuum peculiarium conventus, Secretariatus ter hu-
cusque in Sessiones Plenarias convenit, nempe: mense novembri, ianua-
rio, aprili in quibus condicionem hodiernam totius orbis in campo techni-
carum hodiernarum diffusionis exploratam scrutati sumus.

Attentis conclusionibus huius examinis, opportunum visum est futuro
Concilio Oecumenico solum quaestiones essentiales atque verae universa-
lisque utilitatis proponere.

Propterea sequentem ordinem subiectae materiae, in tres partes
divisum, scilicet: doctrinalem, pastoralem et practicam, amplexi sumus.

Prima pars doctrinalis, tria sequentia decretorum schemata com-
prehendit:

1) De iure Ecclesiae docendi et iudicandi de technicis diffusionis,
deque iure eis utendi ad suos fines assequendos.

2) De morum principiis quibus regitur christiana conceptio earum
rerum quae, iis technicis adhibitis, diffunduntur; peculiaris tractatio
reservatur tribus specificis problematibus nostri temporis, quae sunt: sic

* Cf. etiam « Quaestiones Commissionibus Praeparatoriis Concilii Oecumenici
Vaticani II positae », p. 24 (in hoc volumine, p. 415).

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

163

dicta « libertas diffusionis »; relatio inter artes et mores; praesentatio
mali, scilicet quando id liceat.

3) De officiis unicuique ordini virorum propriis qui, data opera, ad
efformandam opinionem publicam et ad efficienda subsidia communi-
cationis socialis adlaborant.

Secunda pars pastoralis , agit de quaestionibus quae sunt communes
omnibus technicis hodiernis diffusionis, et in quattuor decretorum sche-
mata dispertitur:

1) De usu technicarum communicationis socialis, prout ad diffun-
dendam veritatem et ad christianam educationem inserviunt.

2) De modis seu formis vigilantiae quam Ecclesia in haec media
exercet. Huiusmodi autem schema decreti, a peculiari « intercommis-
sione » exaratur, cooperante simul Commissione de Disciplina Cleri et
populi christiani.

3) De organis quibus praefata vigilantia concreditur.

4) De opibus quae ad Ecclesiae actionem pastoralem suppeditan-
dam requiruntur.

Tertia pars practica , respicit praescripta peculiaria quae ex praeci-
puis technicis diffusionis singillatim postulantur; quare haec pars di-
spertitur in decretorum schemata quae versantur circa prelum, circa
spectacula theatralia, cinematographeum, radiophoniam, televisionem et
reliqua huiusmodi.

Iuvat autem recolere difficultates quas in redigendis schematibus iam
ab initio laborum, Secretariatus noster expertus est.

Si enim in rebus quae vulgo « audiovisuales » dicuntur nonnulla
sollemnia documenta Magisterii inveniuntur (quae plerumque his ulti-
mis decem annis publici iuris facta sunt, ex quo scilicet Pontificium
Consilium de re Cinematographica, Radiophonica, Televisifica mode-
randa institutum est); ex alia vero parte nullum generale exstat docu-
mentum quod implexum regnum preli, foliorum rerumque non perio-
dice edendarum (quae tam mirifice et magnopere increbuerunt) respi-
ciat.

Floret hodie — ut ad res practicas descendam — ubique terrarum
ingens ac multiplex catholicorum operositas, a viris ecclesiasticis vel lai-
cis promota, sed saepe inordinata et incomposita; itaque tot virium di-
spersio nequit resistere iugi ac lubricae erosioni atque lapsui quibus
doctrina et mores christiani impetuntur, atque alia omnia incoepta
Ecclesiae subvertere minantur.

Quare huic Secretariatui visum est, Concilium, minutis ac particu-
laribus legibus neglectis, ad ingruentia pericula avertenda et ad salu-

164

SESSIO I - ACTA

taria Ecclesiae incepta augenda in campo technicarum diffusionis, quam
maxime contendere posse et eniti si haec tria subsidia moliatur:

A) Clara doctrinae principia edicere;

B ) Organa seu Officia erigere vel augere quae operae catholico-
rum iuxta praefata principia apte fermentare possint;

C) Urgentiora problemata solvere quae ad singulas diffusionis
technicas spectant.

His autem tribus postulatis respondent tres partes in quas — uti
nuper diximus — tota disceptationis materia Secretariatus dispertita
est et quae, uti ex corde spero, ante finem huius anni ad statutum finem
deducetur.

Quod si Concilium Oecumenicum — ut submisse opinor — huic
triplici expectationi nostrae aetatis respondebit, diuturnum ac validum
auxilium afferetur catholicis inceptis in campo hodiernae diffusionis,
atque faciliora reddentur opera salvifica Ecclesiae in quovis apostolatus
genere.

Beatissime Pater, benedicite!

XIII

Em.mi P. D. AUGUSTINI Card. BEA
Praesidis Secretariatus ad unitatem Christianorum fovendam

1. Secretariatus ad promovendam unitatem Christianorum a Sancti-
tate Vestra primum institutus tam a catholicis quam etiam a non-catho-
licis quasi unanimi consensu gratissimo cum animo salutatus est, id
quod etiam eo demonstratum est quod mox ingens numerus littera
rum, votorum et articulorum ad Secretariatum pervenit, quibus desi-
deria, propositiones, iudicia exprimebantur, ut a Secretariatu ad ipsum
Concilium referrentur. Quare in Secretariatu, inde a mense novem-
bri anni elapsi, institutae sunt « Subcommissiones » in quibus sin-
gulae quaestiones, in quantum consideratione dignae videbantur, a 3
vel 4 Membris et Consultoribus singularum rerum peritis, uno ex eis
praeside et relatore, tractarentur, ut postea Sessioni plenariae Secreta-
riatus ad disputandum proponerentur. Hae subcommissiones sunt no-
vem: ex quorum obiectis etiam quaestiones tractandae et tractatae ap-
parent: De ordine ad Ecclesiam catholicam baptizatorum non-catholi-
corum; De structura hierarchica Ecclesiae; De conversionibus indivi-
dualibus et conversione communitatum apte promovendis; De sacerdotio
omnium fidelium et de condicione laicorum in Ecclesia; De « Verbo

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

165

Dei » eiusque momento in liturgia, doctrina et vita Ecclesiae; De quae-
stionibus liturgicis; De matrimoniis mixtis; De aptiore modo orandi pro
unitate christianorum; De problemate « oecumenico » generali eiusque
momento pro Ecclesia catholica (maxime de relatione ad Consilium
Mundiale Ecclesiarum cuius sedes Genevae est). Denique, cum etiam
non pauci Iudaei desideria ac propositiones ad Concilium deferendas
attulerint, Secretariatus noster, de speciali mandato, etiam de his rebus
in particulari Sectione agere debet.

2. Prima Sessio plenaria facta est statim post inaugurationem labo-
ris praeparatorii, diebus 14 et 15 novembris anni elapsi, altera diebus
6-9 februarii, tertia diebus 16-21 aprilis, et quinta loco apto et centrali
extra Italiam habebitur in fine mensis augusti. Subcommissiones priva-
tim inter se sive hic Romae, sive alibi egerunt.

3. Postquam singulae res in praecedentibus Sessionibus discussae
et iudicatae sunt, in sessione mensis aprilis redactio definitiva senten-
tiae Secretariatus facta est de quattuor quaestionibus: in suffragatione
de quibus mirus omnium Membrorum consensus apparuit.

a) De christianorum acatholicorum ordine ad Ecclesiam;

b) De structura hierarchica Ecclesiae;

c) De sacerdotio omnium fidelium et de condicione laicorum in
Ecclesia;

d) De quaestionibus liturgicis.

Reliquae quaestiones in Sessione mensis augusti definitive tracta-
buntur.

4. Quaestiones iam decisae, sicut pleraeque reliquae, agunt de ma-
teriis quae ex parte etiam ad alias Commissiones pertinent. A Secreta-
riatu tractantur non secundum totum suum ambitum, sed ratione spe-
cialiter habita problematis Unionis et relationis ad non catholicos. Quae
decisa sunt in Secretariatu, transmittuntur ad respectivas Commissiones,
ut secundum normas a S. S. D. N. statutas de iis, in quantum necessa-
rium videbitur, in Commissionibus mixtis agatur.

Priores tres ex quaestionibus supra nominatis iam ad Commissionem
doctrinalem transmissae sunt, quarta ad Commissionem Liturgicam.
Cum Commissione de Ecclesiis orientalibus quae permultas quaestiones
nobiscum communes habet in continuis relationibus versamur, praeser-
tim cum Subcommissione de Ecclesiis orientalibus ^o^-catholicis.

5. Peculiari cura et diligentia tractata est in Secretariatu quaestio a
pluribus partibus ad nos allata de « Observatoribus » non-catholicis ad
Concilium admittendis. De ea actum est in Sessione Membrorum et Con-
sultorum Romae commorantium die 15 decembris anni elapsi, dein fuse
in Sessione plenaria mensis februarii, et demum schema definitivum

166

SESSIO I - ACTA

factum est post consultationes mensis aprilis. Haec ultima redactio con-
clusionum iam transmissa est ad Commissionem Centralem, ubi quae-
stio suo loco tractanda erit, sicut Em. mus Cardinalis Ponens de Quae-
stione prima notat (« rem spectare ad Secretariatum pro unione Chri-
stianorum). Res acta est cum Commissione de Ecclesiis Orientalibus.

6. Denique non videtur plane silendum de iis quae a Secretariatu
facta sunt ad « opinionem publicam » instruendam de quaestione unita-
tis. Experientia enim docuit et docet plures tam catholicos quam non
catholicos de natura, scopo et mediis unitatis promovendae parum recte
sentire. Quare non pauci ex Membris et Consultoribus Secretariatus
diversarum nationum et regionum articulis periodicorum et ephemeri-
dum, sicut etiam colloquiis et conferentiis publicis in conventibus va-
riorum coetuum, recta de unitate principia exponere et demonstrare
student.

Et simul omnes ad preces fundendas iterum atque iterum exhorta-
mur, ut tandem omnes baptizati conveniant ad « unum ovile et unum
Pastorem ».

XIV

Em. mi P. D. ALBERTI Card. DI JORIO
Praesidis Secretariatus pro rebus oeconomicis

Plures habitae sunt sessiones Secretariatus pro rebus oeconomicis,
quaedam « generales », aliae autem « particulares », illorum scilicet
qui ad officium speciale advocati sunt, ex. gr. ad chartulas viarias, ad
hospitia etc.

Argumenta praecipua pertractata-.

1. Acceptorum et expensarum ratio praevisa (Bilancium praeven-
tivum).

2. Acceptorum et expensarum ratio ann. consecuta (Bilancium con-
suntivum).

3. Erogationes (seu subministrationes) requirendae: ordinariae; ex-
traordinariae.

4. Materialis constitutio officiorum Commissionum et Secretaria-
tuum: loca; mobilia et machinae; honoraria seu stipendia officialium et
aliorum; stipendia ordinaria (pro iis qui tantum ad hoc officium vocati
sunt); stipendia extraordinaria (pro iis qui simul in Curia officium ge-

RELATIONES PRAESIDUM COMMISSIONUM PRAEPARATORIARUM

167

runt); expensae minutae (per viam brevem); expensae maioris momenti
(per viam ordinariam ex data auctorizatione).

5. Itinera eorum qui advocantur: chartae viariae; imminutio praetii
pro itineribus viae ferreae, pro itineribus marinis, pro itineribus aereis;
chartulae recognitionis; litterae credentiales; symbola seu tesserae (Se-
cretariatus Concilii); conventiones cum Moderatoribus Rei publicae pro
mediis viariis (Ministro dei Trasporti); conventiones cum quibusdam
Societatibus marinis; litterae eruditoriae ad omnes — quibus interest —
ad usum deduct. pretii chartae viariae.

6. Conventio cum Officio technico « Peregrinatio romana ad Petri
sedem » pro diversoriis singulatim comparandis iis qui ad Concilium
advocantur (praeter ea quae iam praesto sunt ex immediata dependentia
S. Sedis).

7. Studia pro fortuita (eventuali) radiophonica simultanea transla-
tione auriculari in varia idiomata orationum quae in aula conciliari
habentur.

8. Studium pro electricis machinis ad suffragiorum computationem.

Notandum: omnia onera hucusque significata soluta sunt.

Exc.mi P. D. PERICLIS FELICI
Archiepiscopi tit. Samosatensis, Secretarii Generalis

Beatissime Pater,

Cum Secretariae Generalis labor, hucusque peractus, iam satis uni-
versis Membris Commissionis Centralis cognitus sit, in eo describendo
brevis esse desidero.

Praeter communem Secretariae operam, officium nostrum adlabo-
ravit ad typis edenda, pro omnium Commissionum utilitate, acta et do-
cumenta periodi antepraeparatoriae. Inde edita sunt quattuor volumi-
nibus, quindecim tomis dispertitis, tum acta Sanctitatis Tuae, tum
Episcoporum et Praelatorum vota, tum monita Dicasteriorum Curiae
Romanae, tum denique Universitatum studia: duobus potissimum to-
mis exhibitus est analyticus conspectus votorum Episcoporum.

Post paucos dies, uti speramus, prodibit volumen indicum, cum
utillimis notis statisticis.

Edita volumina distributa sunt Em.mis Patribus Cardinalibus, Di-
casteriis Curiae Romanae, et, numero congruenti, omnibus Commissio-

168

SESSIO I - ACTA

nibus et Secretariatibus. Ut autem membra vel consultores, Roma di-
stantes, possent facilius eadem volumina consulere, ad praecipuas Nun-
tiaturas et Delegationes Apostolicas illa missa sunt: Nuntiaturas et
Delegationes dicimus, in quarum ambitu haud pauca degerent Membra
vel Consultores.

Praeterea Secretaria Generalis, ut sui muneris erat, necessarias fovit
rationes cum Em.mis Praesidibus aliarum Commissionum et Secreta-
riatuum et cum eorundem Rev.mis Secretariis, ut in primis iis deferrentur
quae Sanctitas Tua pro recto et ordinato labore statuisset, dein ut com-
muni labori adiumentum, ut potis esset, daretur.

Memorandum pariter est Nostram Secretariam, initis consiliis cum
Em.mo Card. Secretario Status, invitasse suo tempore omnes Exc.mos
Nuntios et Delegatos Apostolicos ut nos certiores facerent non solum
de opportunis incoeptis Episcopatus intuitu Concilii Oecumenici, ve-
rum etiam de omnibus iis rebus quas diurnarii de eadem re edidissent.
Plurima responsa iam pervenerunt, unde archivum nostrum ditius fac-
tum est.

Denique ut diurnariis totius mundi fieret satis, ut tamen natura et
ratio Concilii Oecumenici patitur, et colloquia plurima statuta sunt, et
quoddam officium est ad hoc instructum, quod pro necessitatibus am-
plius fieri poterit.

Haec, Beatissime Pater, brevi quidem sermone, Secretariae Centralis
opera, humili quidem oboedientia praestita Tuis paternis monitis et
consiliis, ut omnibus Commissionibus serviret, ad laudem et decus
Ecclesiae.

6 - RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM
SUPER QUAESTIONES DE CONCILIO CELEBRANDO

(Secunda Congregatio: 13 iunii 1961)

Praeter eos qui iure ad Concilium convocandi sunt, quosnam alios et
quo iure ad votum convocare expediat.

Em.mi P. D. ANDREAE Card. JULLIEN

Claritatis causa, super enuntiata quaestione ut concinne referam
rogatus, sub tribus res exponam ideoque agam:

1. De statu quaestionis.

2. De votis a Rev.mis Consiliariis prolatis.

3. De humillima mea sententia.

1. Status quaestionis.

Antequam quisque et alios ad Concilium futurum vocandos indu-
cat, prae oculis habeat oportet quinam de iure quotque de facto convo-
cari iam debeant. Revera, lege qua utimur atque iuxta numeros in « An-
nuario Pontificio 1961 » relatos, convocandi erunt:

1) 84 Cardinales;

2) 1.892 Patriarchae, Primates, Archiepiscopi et Episcopi resi-
dentiales (demptis scilicet Cardinalibus); sed in quibusdam nationibus,
persecutione vexatis, nonnullae sedes vacantes sunt;

3) 71 Abbates vel Praelati « nullius »;

4) 2 Abbates Primates;

5) 44 Abbates Superiores Congregationum monasticarum;

6) 76 Supremi Moderatores religionum clericalium exemptarum.
Semel tantum animadvertatur vero numeros ita relatos plurimos

minimosque esse.

Iamvero, horum omnium summa iam attingit 2.169 circiter per-
sonas.

Cum tamen Codex luris Canonici (can. 223) edicat ad Concilium,
voto quidem deliberativo pollentes, invitari posse etiam:

170

SESSIO I - ACTA

1) Moderatores aliarum religionum, quorum numerus ad 93
fertur (iuris scilicet Pontificii);

2) necnon, Episcopos titulares, qui computantur fere 907; haud
inclusis nempe illis Abbatibus Praelatisque « nullius » qui sunt Episcopi
titulares:

summa totalis, eorum nempe qui debent eorumque qui possunt, hodier-
no iure, ad Concilium vocari, clare deducitur 3.169.

Theologos ac Sacrorum Canonum peritos quidem praetereo, quia
ipsi in Concilio voto tantummodo consultivo f ruentur.

2. De votis a Rev.mis Consiliariis prolatis.

Rev.mi Consiliarii, si res summatim atque in compendium redu-
cantur, in duas videntur abiisse sententias:

Ia Sententia eorum est qui suggerunt ne lex Codicis immutetur, sed
definiatur ad mentem ipsius legis, theologicae necnon traditionis (post
longas disceptationes in Concilio Vaticano I parando habitas): vocen-
tur ideoque cum voto deliberativo cuncti Episcopi, titulares quoque, in
communione cum Sede Apostolica.

Praeter legis statutum, ianua ne aperiatur; multi equidem invitandi
iam sunt cum voto deliberativo ex iure acquisito seu concesso a Romano
Pontifice. Ne igitur vocandorum ex iure acquisito numerus maior fiat
quam vocandorum ex iure nativo.

IP Sententia requirit ut ianua aperiatur, propter mutata tempora
noviterque instituta. Ita, exempli gratia, si cum iure suffragii delibera-
tivi vocantur Abbates supremique Moderatores religionum clericalium
exemptarum, numero circiter 76 (inter quas etiam quaedam magni no-
minis umbra), nonne aequitas postulat ut indicantur quoque Modera-
tores aliarum religionum aut institutorum clericalium non exemptorum,
numero circiter 93, quae certo certius de Ecclesiae bono quam maxime
merentur?

Animadvertendum insuper, ratione muneris seu potestatis, cum voto
deliberativo vocandos esse quoque Legatos Pontificis, de quibus in
can. 267 §1 et §2, qui non sint Episcopi (fere 14 adnumerantur);

etiam Officiales Maiores Curiae Romanae, seu Secretarios vel Ad-
sessores SS. CC., Secretarium Supremi Tribunalis Signaturae, Decanum
S. R. Rotae, Substitutum Secretariae Status, qui in regendis seu mode-
randis rebus totius Ecclesiae scientia ac peritia pollent maiore quam
multi Superiores religiosorum vel etiam Episcopi. Illis autem Officia-
libus qua de causa non adscribendi quoque altiores Romanae Curiae
Praelati, uti ii qui « di Fiocchetto » nuncupantur, vel Protonotarii « de
numero participantium », etc.?

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 171

Insuper, addantur Rev.mi Secretarii Commissionum praeparatoria-
rum, qui optime adlaboraverunt atque de quaestionibus solvendis in Con-
cilio peritissimi sunt.

Ne praetermittantur, denique, Rectores Universitatum Catholica-
rum, Sacerdotes Moderatores generales in unaquaque natione Actionis
Catholicae.

Tandem, quidam Consiliarii proponunt tamquam « observatores » in-
vitandos repraesentantes ecclesiarum seu communitatum acatholicarum.

3. Quibus praehabitis, humillimum meum votum proferam.

Statim dicam de gravissima et difficillima quaestione

— an vocandi aut invitandi sint,

— et qua forma,

— et quo fine,

repraesentantes ecclesiarum seu communitatum acatholicorum, rem spec-
tare ad Secretariatum pro unione Christianorum.

Rev.mi Consiliarii rogati sunt mentem suam ut aperirent de iis quos,
posita Codicis lege, convocari ad Concilium expediat, praeter eos qui iuxta
legem vocandi sunt.

Verum Commissio Centralis, cuius participem esse maximo honori
mihi duco, praeter officium deferendi ad Romanum Pontificem conclu-
siones Commissionum Praeparatoriarum, « munus quoque (habet) propo-
nendi normas, quae ad ordinem in Concilio servandum pertinent » (M. P.
Superno Dei nutu); inter quas normas ea sane praeminet quae statuit
quinam vocari ad Concilium debeant.1

Quocirca, omni quo par est obsequio, respondendum quaestioni cen-
serem:

1) Vocentur S. R. E. Cardinales etsi non Episcopi. Ratio est quia
Cardinales a Romano Pontifice eliguntur ad Eidem auxilium praestandum
in totius Ecclesiae regimine, sede plena; et ad supplendum, sede vacante.

2) Vocentur cum voto deliberativo omnes et soli Episcopi, etsi
nondum consecrati sed tantum electi, sive residentiales, sive titulares,
quomodocumque ipsi appellantur, Patriarchae, Primates, Archiepiscopi,
Episcopi.

Aliis verbis, ad Concilium invitentur ii cuncti at soli qui ius nati-
vum ad id habent.

1 « La prima operazione dello Spirito Santo nella Chiesa e la scelta e la elezione
dei membri che la devono comporre »: S. S. Ioannes Pp. XXIII, De oecumenico
Concilio celebrando, 5 iunii 1960: Acta et Doc., I, p. 105.

172

SESSIO I - ACTA

Ratio est: « Concilium est Episcoporum » (sub et cum Romano Pon-
tifice), nam « Spiritus Sanctus posuit Episcopos regere Ecclesiam Dei »
(Act. XX, 28). 1

Summatim ita essent: 84 Patres Cardinales;

1.892 Episcopi residentiales;

951 Episcopi titulares;

atque universitas Patrum: 2.927 convocandi.^

Convenerunt ad Concilium Tridentinum: Sess. I, (1545), 30 circiter
Patres; Sess. XXV, (ult., 1563), 255 Patres; ad Concilium Vaticanum I:
700 circ. Patres.

Sane Episcopis ita restituetur debita reverentia atque oboedientia,
quae hisce diebus penes nonnullos immerito minuitur.

Abbates vero supremique Moderatores religionum quarumvis revera
instituti sunt non ad regendam Ecclesiam, sed ad ei ministrandum, sub
oboedientia prae primis Romano Pontifici tamquam Supremo Modera-
tori (can. 499 § 1), in paupertate et castitate.

Ita, Religiosi ut sic nullum ius nativum habent ad Concilium; ad
Concilia Oecumenica vero non intervenerunt nisi iure concesso a Romano
Pontifice, et, quod notetur, solummodo a Medio Aevo.

Verum Romanus Pontifex, si Ei placuerit, poterit convocare cum
voto consultivo Abbates (animadvertatur ex 18 Abbatibus « nullius »
iam 5 esse Episcopos) supremosque Moderatores religionum necnon so-
cietatum sine votis quae, puta, saltem certo numero sacerdotum constant,
uti 5.000 aut 1.000. Eiusmodi convocatio congrueret et naturae reli-
gionum et meritis religiosorum. Praeterea adnotetur ex Religiosis iam
plurimos esse Episcopos atque sane plures futuros Theologos aut Cano-
nistas conciliares.

Ne obiciatur Episcopos cum voto deliberativo acturos esse de rebus
ad Religiosos spectantibus, nam respondebo:

1 Heic verba attendamus Ss.mi D. N. Ioannis Pp. XXIII: « Sulla fine di gen-
naio ... annunciavamo il progetto della celebrazione di un Concilium Oecumenicum,
che dovrebbe convocare come a Pentecoste novella innanzi tutto tutti i Vescovi della
Chiesa, aventi comunione con la Sede Apostolica » (Allocutio diei Pentecostes anno
1959: Acta et doc. Cone. Oec. Vaticano II appar., Ser. I, vol. I, p. 24). Atque
insuper: « Quae quidem suavissima spes iam Nos duxit vehementerque excitavit
ad propositum illud publice enuntiandum, Oecumenicum videlicet cogendi Conci-
lium, ad quod sacrorum Antistites, de gravibus religionis rebus tractaturi, ex universo
terrarum orbe convenient ...» (Sollemnior Concilii Oecumenici nuntius, in Litt.
Encycl. Ad Petri Cathedram , 29 iunii 1959, op. cit., p. 34).

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 173

1) Si tractabitur de relationibus inter Episcopos et Religiosos, id
fiet auditis ipsis Religiosis qui votum consultivum habebunt, ac insuper
non disseretur de ipso exemptionis privilegio (cfr. Quaestiones Commis-
sionibus ... positae, p. 9, n. 2, c: «Exemptionis privilegio servato».1

2) De re disciplinari religiosos proprie spectante, agetur ubi Codex
luris Canonici hodiernis necessitatibus accomodabitur.

Rursus Sanctissimus, prouti Ei videbitur, ad Concilium cum voto
consultivo vocabit:

— Legatos Romani Pontificis ad normam can. 267 § 1, § 2, qui
non sunt Episcopi (numero circiter 14);

— 13 Abbates « nullius » (quorum 5 sunt Episcopi), et 10 Praelatos
« nullius » (43 sunt iam Episcopi titulares);

— Praefectos Apostolicos: 123 adnumerantur, quorum 83 in ordi-
nario rerum statu inveniuntur, 40 vero non;

— Officiales Maiores Curiae Romanae;

— Secretarios Commissionum praeparatoriarum et Secretariatus pro
Unione;

— Rectores Universitatum Catholicarum.

* * *

Postquam candide exposui votum, quod in Domino proferendum
habui, superest iam ut gressum faciam ad graviores obiectiones forte op-
ponendas. Sunt tres:

Prima obiectio : Commissionis Centralis competentia videtur esse de
iure condito futuri Concilii necessitatibus aptando, non autem de novo
iure condendo.

Jamvero, si Supremi Moderatores religionum clericalium exempta-
rum, qui a Codice (canone bis centesimo vicesimo tertio, paragrapho se-
cunda, quarto) suffragii deliberativi ius obtinent in Concilio Oecumenico,
ad ipsum eodem iure non vocarentur, Commissio Centralis illegitime quin
et invalide novum ius conderet atque sui muneris limites prorsus exce-
deret.

Respondeo’. Motu Proprio « Superno Dei nutu », « Commissionis
Centralis munus esto sequi ac, si necesse sit, in ordinem disponere singu-
larum Commissionum labores, atque illarum conclusiones, rite perpensas,
ad Nos deferre, ut res — edicit Sanctissimus — in Concilio Oecume-
nico tractandas Nosmetipsi statuamus ». — Insuper eaedem Litterae
Apostolicae decernunt: « Commissioni Centrali munus quoque com-

1 Cf. p. 409.

174

SESSIO I - ACTA

mittitur proponendi normas, quae ad ordinem in Concilio servandum
pertineant » (n. 14).

Atqui, has normas spectare tantummodo internam Concilii discipli-
nam gratis fortasse quis asserit, neque peremptorie exinde deducitur
« ordinem in Concilio servandum » haud respicere quaestionem de iis
qui Concilii participes esse debeant.

Ceterum, ad Concilium convocatio exclusivum Summi Pontificis
ius est (canone bis centesimo vicesimo secundo). Ubi vero Commissio
Centralis de re quidquam proponit, ipsa legem condere haud praesumit,
sed votum tantummodo promit, uti in casu, de vocandis cum suffragii
deliberativi iure solum Episcopis.

Itaque, si Sanctissimo placuerit huic rogationi annuere, Ipse Sum-
mus Pontifex per hoc potestate fruetur vocandi quos vult ideoque le-
gem canonicam mutandi, uti non raro etiam pro aliis rebus consuevit
(haud novissimum exemplum habes in lege pro eligendo Summo Pon-
tifice).

Secunda ohiectio : Infrascripti relatio proferri videtur contra Theo-
logicam doctrinam necnon rectam notionem potestatis Summi Ponti-
ficis.

Cum etenim, iuxta canonem centesimum decimum primum Co-
dicis luris Canonici, Religio clericos uti subditos habere possit, ea-
dem dioecesi aliquomodo aequiparatur, ac propterea Moderatores reli-
giosi Episcopali iurisdictione partim f ruuntur (can. 111).

Respondeo: Uti catholica doctrina Theologica tradit atque Codex
sancivit, « Episcopi sunt Apostolorum successores » (canone ter cente-
simo undetricesimo), cum et sub auctoritate quidem Romani Pontificis.
Atqui successionem apostolicam character episcopalis non vero iurisdictio
confert.

Quin etiam in potestate magisterii « singuli episcopi eatenus succe-
dunt apostolis, quatenus sunt magistri authentici doctrinae revelatae »
(Zapelena, S. I., De Ecclesia Christi, pars II, 1940, p. 6); atque in
nostro Codice canon millesimus ter centesimus vicesimus sextus: « Epi-
scopi quoque, licet singuli vel etiam in Conciliis particularibus congre-
gati infallibilitate docendi non polleant, fidelium tamen suis curis com-
missorum, sub auctoritate Romani Pontificis, veri do ct ores seu magistri
sunt ».

Supremi Moderatores religionum, e contra, Apostolorum successores
non sunt, sed tantummodo partem iurisdictionis et quidem internam
pro suis familiis religiosis accipiunt.

Ceterum, ipsi Vicarii et Praefecti Apostolici, etsi habent et iurisdictio-
nem et territorium, tamen ad Concilium non vocantur saltem iure nativo :

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 175

res vero neque admirationem movet neque dicitur esse contra doctrinam
theologicam vel potestatem Romani Pontificis.

Tertia obiectio\ Si Supremi Moderatores religionum clericalium
exemptarum ad Concilium non vocentur, permulti Sacerdotes in eodem
non repraesentantur.

Respondeo-. Concilium profecto non Sacerdotum sed Episcoporum
est. Revera, clerici religiosi si officium publicum in Ecclesia habeant
ab Episcopis dependent, ita ut exemptio potius internam disciplinam et
sodalium sanctificationem respicere videatur. — Neque demum prae-
tereundum Religiosos omnes eminenter repraesentari a Summo Ponti-
fice, Quo Praeside Concilium celebratur, Cuique veluti Supremo Supe-
riori illi omnes subduntur (cfr. can. 499).

Sub fine tamen mei sermonis, peropportunum duco rationes afferre
humillimae meae sententiae:

1) Necessitas imprimis urget ut Concilium futurum iuxta pristi-
nam et nativam disciplinam celebretur, ita ut ipsum Episcoporum re-
vera sit;

2) Episcopis sollemni ac publica confirmatione dignitas et auctoritas
restituantur, quae illis divina quidem institutione competunt quaeque
hisce temporibus paene despici videntur;

3) Dum in Concilio Tridentino octo tantummodo Supremi Modera-
tores adfuerunt (cfr. Bouix, De Papa , III, p. 397, post Labbe), in
futuro Vaticano II praeter centum vocandi forent;

4) Denique ianua aperiri deberet, uti Consiliariorum vota apprime
ostendunt, aliis plurimis quorum momentum in vita Ecclesiae haud
minor dici debet.

(Tertia Congregatio: 15 iunii 1961)

Quo criterio deligendi sint Theologi et Canonistae Concilii
Em. mi P. D. ANREAE Card. JULLIEN

Consiliarii omnes explicite affirmant viros eligendos esse insignes
virtute, doctrina, ex omnibus nationibus, ex utroque clero, at haud ni-
mis frequentes.

Quod planum omnino est. Insuper, generales illae qualitates sin-
gulis Consiliariis explicatur, uti iam tradit breve compendium in
fasciculo typis edito a Secretario Generali Commissionis Centralis.

Cunctis vero propositis sedulo perspectis, haec pauca proferam.

176

SESSIO I - ACTA

A Summo Pontifice, aut ab eo vel ab iis quos Sanctissimus desi-
gnare velit, eligantur Theologi et Canonistae inter illos Consultores et
Membra Commissionum praeparatoriarum et Secretariatus pro Unione,
qui non sunt vocati ad Concilium cum voto deliberativo. Eos singularum
Commissionum et Secretariatus Em. mus Praeses, facto verbo cum Secre-
tario, proponat, ita ut seligantur qui optimam praestiterint operam in
parando Concilio. Sed quisque Commissioni cuidam iam addictus pro
alia Commissione designari poterit, si ipse in hac meliorem adhuc ope-
ram navaturus merito praevideatur quam in illa.

Demptis igitur omnibus Archiepiscopis, Episcopis ceterisque qui
ad Concilium uti Patres vocabuntur, videatur utrum satis futurus sit
Theologorum et Canonistarum numerus, an potius compleri debeat.

Si compleatur oporteat, Praesides uti supra proponant eos de qui-
bus optimam scientiae theologicae vel canonisticae opinionem accepe-
runt. Deinde Nuntii seu ceteri Legati Romani Pontificis, de quibus in
can. 267, auditis Episcopis vel melius Episcoporum conventibus, nomi-
na tradant eorum qui praestantissimum auxilium laturi praevideantur.

Aequissimum autem videretur convocandos esse ad Concilium qua
theologos seu canonistas etiam quosdam Parochos, quorum scientia
theologicae disciplinae ac peritia pastoralis publice comprobantur. Ratio
est quia in Concilio de re pastorali sane multa agentur.

Regula vero sit ut qualitati haud tamen quantitati attendatur.

A laicis vota utique exquiri poterunt pro eorum peculiari scientia
ac peritia.

Hic sane non agitur de Secretariatu Administrativo, in quo maior
pars inter membra ex laicis sit oportet.

Denique, ii qui in Concilio voti deliberativi iure fruentur, poterunt
singuli unum Theologum aut Canonistam, privatum quidem, secum ha-
bere, distinctum quoque a Theologis et Canonistis Concilii. Quod in
Vaticano I concessum Patribus iam fuit. Postulatum tunc fuit ut con-
sultores eligerentur clerici probatae vitae et sana doctrina praediti,
quamvis Episcopi frui etiam possent Theologorum Pontificis opera; ce-
terum Patrum Theologi uti conciliares agniti sunt atque ius habuerunt
adsistendi sollemnibus Concilii sessionibus (cfr. Collectio Lacensis,
coi. 1077, n. 101). Si vero hoc fieri potuit in Vaticano I, animadverten-
dum tamen est in futuro Concilio Vaticano II, propter longe maiorem
Patrum numerum, istorum Theologos cunctos simul adesse in conventi-
bus plenariis difficulter posse.

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 177

III

A quonam et quibus rationibus instituendae sint Commissiones inter

Patres Concilii.

Em.mi P. D. GULIELMI T. Card. HEARD

Per litteras motu proprio datas die v iunii 1960 Summus Pontifex
decem instituit Commissiones Praeparatorias quae studio et pervesti-
gationi subiicerent consilia et vota Episcoporum et Universitatum nec-
non proposita et monita Sacrorum Dicasteriorum Curiae Romanae, et
exinde circa res in Concilio tractandas schemata vel saltem conclusiones
proponerent. Praesides et membra et consultores in praedictis Commis-
sionibus ab ipso Summo Pontifice nominati sunt.

Insuper, numero decimo eiusdem Motu Proprio instituitur Commissio
Centralis cuius munus est sequi ac, si necesse sit, in ordinem disponere
singularum Commissionum labores atque illarum conclusiones, rite per-
pensas, ad Summum Pontificem deferre « ut res in Concilio Oecume-
nico tractando (ita ibi legitur) Nosmetipsi statuamus ». Unus putat
consultor iuvare posse « ut conclusiones seu vota Commissionum prae-
paratoriarum cum futuris Patribus Concilii saltem iis de quibus in
can. 223 § 1, tempestive communicentur ut consiliis collatis examen
praevium quaestionum et obiectionum instituere valeant cuius exitum
ad Commissionem Centralem transmittant pro elencho ultimo thema-
tum elaborando », quod tamen, salvo meliore iudicio, videtur aliquan-
tulum nimis, prae oculis habito ingenti numero episcoporum per totum
orbem diffusorum et longis moris quae exinde haberentur; longe maior
pars episcoporum nil haberet dicendum, et si quis aliquid addere quae-
rat, habebit remedium sufficiens in decursu Concilii vi can. 226.

Cum ergo Commissiones Praeparatoriae suos labores ad finem du-
xerint, ad statuendas materias in Concilio tractandas procedi poterit
quod, ut dicitur in citato « Motu Proprio », ab ipso Summo Pontifice
fieri debet, auditis quidem, si opus est, consiliis huius Commissionis
Centralis vel Commissionis Cardinalium ad hoc nominandae.

Deinde ad instituendas Commissiones Conciliares procedendum est.
At notandum est has Commissiones omnino distinctas esse a Commis-
sionibus Praeparatoriis, cum e Patribus Concilii constitui debeant et
Patres vere repraesentent. Non recte igitur dicitur eas eisdem viris

178

SESSIO I - ACTA

constitui posse ac Commissiones Praeparatoriae. Una autem voce dicunt
Patres Consultores etiam has a Summo Pontifice constitui debere.

Ad materiam vero propriam quod attinet seu competentiam unius-
cuiusque Commissionis assignandam, modo definitivo loqui non possu-
mus usquedum schedulae rerum tractandarum determinentur; sed plus
minusve eadem procul dubio erunt quae Commissionibus Praeparato-
riis assignatae sunt, sicut et numerus, nisi quidem affinitas materiarum
quandam reductionem numericam suadeat.

Certo melius videtur ut praesides Commissionum a Summo Pontifice
nominentur et non ab ipsis membris eligantur. Sed quoad membra res
non est adeo clara. Scribit unus consultor: « Speculative optandum est ut
omnes Commissiones designarentur ab ipsis Patribus in aliqua sessione
praeliminari, sed multis difficultatibus scateret suggestio, eo quod Pa-
tres cognoscere non possunt idoneitatem singulorum candidatorum pro
singulis Commissionibus. Quapropter, praxim quod attinet duplex ex-
stat via, aut ut Commissiones a Summo Pontifice nominentur (sicut
Commissiones Praeparatoriae) aut ipsa Commissio Centralis praepara-
toria de mandato Summi Pontificis paret Commissiones quae in sessione
praeliminari Concilii possunt subici approbationi Patrum Concilii »;
et alter haec habet: « Eligere praesidem Commissionis est Summi Ponti-
ficis uti revera factum est in Concilio Vaticano I (cfr. Litt. Apost. Multi-
plices inter : “ Unicuique ex istis Congregationibus seu Deputationibus
praeerit unus ex Venerabilibus Fratribus Nostris S. R. E. Cardinalibus
nobis designandis ”). Cardinalis Praesidis erit adsciscere tum Consul-
tores Theologos tum Secretarium. Quid de membris? Nihil habent de
hac re Litt. Apost. Multiplices inter , sed prae oculis habita agendi ra-
tione Concilii Vaticani I, Membrorum seu Patrum Commissionum specia-
lium electio relinquenda videtur Concilio. Attamen cum multum tempus
tereretur si ipsa electio omnino Patribus Concilii relinqueretur, valde
opportunum est Praesidibus uniuscuiusque Commissionis specialis ius
praesentationis reservare. Isti post diligentem inquisitionem, quos ma-
gis aptos, natura et muneribus inspectis Commissionis cui praesident,
eos suffragiis Concilii deferent ».

Nihilominus submisse censeo electionem plene Patribus relinquen-
dam esse, et hoc quia legendo responsiones Episcoporum in voluminibus
antepraeparatoriis editis, mihi visum est apud quosdam certam invidiam,
ut ita dicam, existere contra Curiam Romanam quae voluisset nimis
omnia sub propria manu tenere, et haberi sensum propriae dignitatis
quasi exaggeratum apud aliquos. Si ita est, certe non bonam faciet im-
pressionem episcopis si vix ubi Romam pervenerint elenchum reci-
piunt nominum in Curia Romana praeparatum quem approbare invi-

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 179

tantur; multo melius erit si iam ab initio sentiunt se partem vere activam
in Concilio habere. Negari nequit in tali electione multum tempus teri,
sed in circumstantiis videtur hoc patienter tolerari debere. Et re vera
sic factum est in Concilio Vaticano I. In phasi enim praeparatoria statuta
erat forma iam in Concilio Lateranensi V recepta, electionum mixtarum,
ita ut duae tertiae partes membrorum eligerentur a Patribus, alia tertia
pars deputaretur a Romano Pontifice; at Pius IX omnium electionem
Patribus deferre maluit.

Attamen circumstantiae hodiernae eaedem non sunt ac tempore Con-
cilii Vaticani I. In Concilio mox celebrando Episcopi Romae coadunati
erunt ex valde dissitis regionibus et plures ex clero indigena orti, ideoque
magni momenti est ut in membris electis debita conservetur proportio
inter diversas nationes et culturas; nullius ergo vox negligatur. Ad
lacunas igitur eventuales vitandas et ut debita proportio in tuto ponatur,
forsan melius erit si Summus Pontifex sibi reservet nominationem ter-
tiae partis.

Defectui cognitionis ex parte Patrum, de quo primus Consultor ci-
tatus, aliquod remedium haberi poterit si per epistolas conferendae epi-
scopales nationales vel regionales tempestive invitantur nomina pro-
ponere eorum apud suos quos putant ad munus magis aptos, quae postea
ceteris Patribus communicari possunt antequam Romam veniant.

Quoad munus Commissionum, si praxim Concilii Vaticani I sequi-
mur, haec notanda sunt. Munus non in eo est quod schemata ut supra
statuta, unaquaeque pro sua competentia, novo examini praeliminari
subiiciat, sed ad hoc tantum erigendae sunt ut, si casus ferat, i. e. si
Patrum consensus in Congregatione Generali coadunatorum super sche-
mata non inveniri constiterit, neque praeses valeat per iteratas Sessio-
nes difficultates superare, cognitione praehabita eorum quae in Congre-
gatione Generali acta sunt, consiliis, emendationibus, immutationibus
viam sternat ad consensum Patrum obtinendum; tantum et quatenus
insurgant graves difficultates nec sperari licet eas brevi fore superatas,
schemata mittentur Commissioni ut sententiam suam proferat aptam
ad obstacula amovenda.

Numerus membrorum uniuscuiusque Commissionis in Concilio Va-
ticano I fuit 24, neque ullam video rationem hunc numerum mutandi.
Quo maior numerus membrorum, eo difficilius ad conclusionem per-
venitur.

Quibus positis humillime propono:

1) Ut Commissiones Conciliares a Summo Pontifice instituantur
qui et praesidem uniuscuiusque nominet;

180

SESSIO I - ACTA

2) Ut membra Commissionum eligantur a Patribus Concilii per
schedulas secretas in generali congregatione quoad duas partes e tribus;

3) Ut tertia pars ab Ipso Summo Pontifice nominetur;

4) Ut numerus membrorum in unaquaque commissione sit 24;

5) Ut post visionem conclusionum a Commissionibus praepara-
toriis propositarum provideatur de competentia uniuscuiusque Commis-
sionis, et de numero earundem.

(Quarta Congregatio: 16 iunii 1961)

De orationibus Patrum Concilii moderandis et de eorum votis exqui-
rendis.

Em.mi P. D. ARCADII Card. LARRAONA

1. Quaestio quarta, quae nobis commissa fuit exponenda et brevi-
ter enucleanda, ita se habet: « De Orationibus Patrum Concilii mode-
randis et de eorum votis exquirendis ». Ut legenti patet statim, quae-
stio bimembris est, inde, ut ipsi respondeat, bipartitus sermo.

In prima parte « De Orationibus Patrum Concilii moderandis », in
altera vero « De eorum votis exquirendis » agendum erit. Unicuique ex
duabus partibus aliqua breviter praemittimus circa sensum et ambitum
membri quaestionis exponendi, circa criteria servanda in proponendis
solutionibus, circa illa supponenda quae aliqua declaratione egere, uti-
litatis saltem causa, videntur.

Pars prima

De orationibus Patrum Concilii moderandis

Per ordinem exponemus:

I. Praemittenda.

II. De moderandis Orationibus Patrum in Concilii Sessionibus:
In Sessionibus Generalibus;

In Sessionibus Publicis coram Ss.mo.

III. De moderandis Orationibus Patrum in Commissionibus seu
Deputationibus.

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 181

I. Praemittenda

2. Sensus et extensio vocum. Tria sunt opportune declaranda, sci-
licet: quid significent et quosque in casu pateant verba in quaestione
contenta: Orationes - Patres Concilii - M.oderatio.

a) Orationes. Etsi verbum, sensu magis proprio et stricto, intel-
ligendum videtur de sollemnibus sermonibus in Aula Conciliari seu in
formalibus Concilii Sessionibus recitandis, tamen in textu propositae
quaestionis, ut omnes ipsius practicos respectus complectamur et lineam
sectemur praeclarorum Commissionis Consiliariorum qui vota exara-
runt, late ipsum duplici sensu accipimus.

1) Orationem intelligimus quamlibet rationem et formam pu-
blice utendi voce conciliari , quatenus haec speciatim usum facultatis
in Concilio loquendi exprimit. Hinc, tam sermones, quam responsa, re-
lationes, expositiones aliaque similia quaelibet comprehenduntur Ora-
tionum voce, et omnia ac singula respondentibus normis subiicere oportet.

2) Concilii nomine, non solum totius Concilii Congregationes
seu Sessiones omnium Patrum formales veniunt (Generales, Publicae,
coram Ss.mo), sed etiam Commissiones seu Deputationes venire in textu
possunt, sive in regulis generalibus sive in illis quae pro eis in Concilii
ambitu caventur.

b) Concilii Patres. Omnes, ut patet, intelligi in primis debent
qui tales stricto sensu, cum voto deliberativo, sunt sive ex iure (can. 223
§ 1), vise ex invitatione et concessione (C.I.C. can. 223 § 2, et § 1, 4°;
C.I.O. can. 168 § 1 speciatim n. 4°: De Ritibus orientalibus et de perso-
nis etc.), sed Patribus a fortiori , quoad regulas observandas in facul-
tate habita publice loquendi, aequiparantur tam Patres latiore sensu, seu
cum voto consultivo si ipsum concedatur (can. 223 § 1, 4°; § 2), quam
illi, qui absque voto et voce iuridicis, ad Concilium (can. 223 § 4) vel
ad Commissiones seu Deputationes vocantur.

c) Moderandis. Hac voce, sensu obiectivo sumpta, illas omnes
normas comprehendimus quae non solum actum loquendi immediate
regulant, ex. gr. quoad tempus, dicendi ordinem aliaque, sed etiam
illa omnia quae exercitium facultatis loquendi condicionibus subiiciunt,
practice definiunt, iustis de causis limitant, vel in casu etiam denegant,
imo vel auferunt. Praeterea, sensu subiectivo, moderatio complenda in
pluribus est ab eo qui Sessioni, Commissioni praeest, cui satis amplam
facultatem discretionalem (quam vocant) relinquere oportet ut, salvis
normarum scopis, fortiter, suaviter, comiter, patienter, eleganter etiam,
omnibus adhibitis qua Donum Consilii suggeret, discussionem denique
ad bonum portum inter undarum fluctus, ut vel in Conciliis solet, diri-

182

SESSIO I - ACTA

gere valeat. Vix non omnia, bonis quidem cautisque normis adiutus, ab
eo dependent.

3. Principia - Criteria - Elementa ex quibus normae hauriuntur
seu conficiuntur.

a) Principia. Pro casibus in quibus adhuc normas certas pro
Concilio Vaticano II non habemus, ad illas proponendas veluti ad prin-
cipia et fontes , ad leges praecedentes recurrimus, speciatim pro Vati-
cano I latas. Sane, etsi ipsae vim strictam non haberent, tamen sive ex
can. 6 (2°, 3°, 6°) sive etiam directo, non una de causa, magnam vim
exercere dicendae sunt. Inter has leges, pro illis de quibus agimus,
locum tenent primum Litterae Apostolicae Multiplices inter Pii PP. IX,
d. 27 nov. 1869 (Acta Pii IX, vol. V, pp. 81-86; Gasparri, Pontes
I. C., vol. III, pp. 31-36). Quae Summus Pontifex s. m. Pius IX in
citatis Litteris, n. II: De iure et modo proponendi, circa novas proposi-
tiones praesentandas, et n. VII: De Congregationibus Generalibus Pa-
trum, circa ordinariam veniam in Concilio loquendi impetrandam, quae-
que commoditatis ergo in Appendice transcribimus, fundamentum do-
ctrinale securum eorum quae proponuntur constituunt, quatenus Pa-
trum iura afficere videntur. Ceterum, plures minores normas ut ex prin-
cipio et fonte, ex his Litteris depromimus, ut ex citationibus patebit.

b) Criteria. Deficientibus definitis normis ad quaestiones ex omni
parte illustrandas, criteria ad ipsas proponendas ex illis tribus desumi-
mus quae, de mandato Ss.mi Domini Nostri, die 11 martii 1961 Com-
missionis Centralis Consiliariis indigitabantur, dum ab ipsis vota circa
has nostras quaestiones exposcebantur. Exarari vota debebant « prae
oculis habitis: turis canonici praescriptis; celebratorum Conciliorum
Oecumenicorum, praesertim Vaticani I, vicibus et factis ; atque rebus
iam gestis Concilio Vaticano II apparando ».

Aliqua breviter ad haec criteria animadverti possunt:

1) Relate ad luris Canonici Praescripta, duo obiter subnota-
mus: primum, nimis clarum esse quod, si agatur de vero iuris canonici
praescripto quod Concilium Oecumenicum vel rem particularem in ipso
tractandam et iure ordinatam tangat, hoc non est tantum prae oculis
habendum, sed ut ius hucusque vigens allegandum. Ex adverso, plura
satis utilia et opportuna prae oculis haberi merito possunt ex diversis
iuris partibus, sive ex iure particulari, iurisprudentia, praxi doctrinaque
ad ipsas, ut exemplis illustrabimus; secundum, dum praescripta iuris
canonici prae oculis habere monemur pro Concilio Oecumenico, illa in
singulis rebus intelligamus oportet tam iuris et Codicis Latini quam
iuris et editi Codicis Orientalis, qui, post Codicem Latinum exaratum,
ipsum in non paucis declarare, expolire, complere potuit.

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 183

2) Relate ad vices et jacta Conciliorum, Vaticani I praesertim,
et Tridentini, illa pretiosam et copiosam experientiam suggerunt ut or-
dinatio Concilii Vaticani II, si in aliquibus illorum magnorum sane Con-
ciliorum interna ordinatio defecit, opportune perfici, compleri atque
hodiernis adiunctis necessitatibus accommodari possit.

3) Denique, iure meritoque monemur et hortamur, ut prae
oculis habeamus et memoria teneamus illa quae gesta iam sunt in Con-
cilio Vaticano II apparando, ut linea fideliter servetur et omnia harmo-
nice sibi constent.

Quod momento plenum erit ex. gr. in ordinandis Commissionibus
Conciliaribus.

c) Elementa et argumenta ad normas proponendas, ex votis
Exc. morum ac Rev. morum Consiliariorum Commissionis Centralis uni-
ce vel fere depromimus, in paucis si res ferre videretur, ea declarando
vel complendo. Quae tam solide, fundate, practice, non raro etiam
scite dicta fuerunt amice componere sategimus; nec difficile sane fuit,
antiqua canonica regula semper duce: « Distingue - concordabis ».

II. Regulae practicae de moderandis Orationibus , Sermonibus etc.

V atrum in Congregationibus Concilii

4. Ordo in tractatione servandus.

a) Agimus in primis de regulis practicis circa res novas; circa
illas nempe res quae ad Schemata a Commissionibus exarata non facile
reducuntur quaeque Ss.mo Domino vel directe vel per viam Commis-
sionis praecipue Centralis ab aliquo Patre proponuntur ut sibi liceat
ipsa per sese Concilio praesentare et coram defendere ac illustrare
(infra litt. A).

b) Dein de regulis practicis erit agendum ad moderandas Ora-
tiones Patrum in diversis classibus Congregationum Conciliarium pro-
prie dictarum (infra litt. B). Dum scribimus, quod sciamus, hae diversae
classes Congregationum pro Concilio Oecumenico Vaticano II adhuc
definitae non sunt; ideo illas accipimus quae in Litteris Ap. Multiplices
inter proponebantur pro Concilio Vaticano I, scilicet: Congregationes
publicae coram Ss.mo (n. VIII) et Congregationes Generales E atrum
sive ad discussiones sive ad suffragationes (n. VII).

A) De regulis practicis pro examinandis propositionibus rerum prorsus

novarum (supra, n. 4, a).

5. Omnia generatim quae in Litteris Apostolicis Multiplices inter
circa has propositiones Concilio a Patribus particularibus directa prae-

184

SESSIO I - ACTA

scribuntur probanda et retinenda viderentur. Nonnullae ex particulario-
ribus normis possunt absque damno vel declarari vel paulo limitari ac
compleri, quod et facimus.

1) « Ius et munus proponendi negotia quae in Sancta Oecume-
nica Synodo tractanda de facto sunt, de iisque sententias rogandi non
nisi ad Nos et ad Sedem Apostolicam pertinent ».

2) Propositis a Romano Pontifice quaestionibus Patres alias pos-
sunt addere, imo a Sancta Sede hortantur ut, quoties ad publicam uti-
litatem id conferre posse existiment, eas adhibeant, a Concilii tamen
Praeside ante approbatas (can. 226; Multiplices inter).

3) Novae quaestiones deferri possunt Summo Pontifici vel dire-
cte vel per tramitem Commissionis Centralis aut specialis Commissionis
tum Em. morum Cardinalium, tum Concilii Patrum a Summo Pontifice
deputandae in sinu Commissionis Centralis.

4) Ne quaestio tempore vel modo non congruis proposita, con-
ciliarunt actionum ordini officere possit, statuitur:

a) ut scripto privatim et debita servata reservatione exhibeatur;

b) ut publicum rei christianae bonum vere respiciat non sin-
gularem dumtaxat unius vel alterius dioecesis utilitatem;

c ) ut rationes simul contineat ob quas propositio utilis et
opportuna censetur;

d) ut nihil praeseferat quod a constanti Ecclesiae sensu eius-
que inviolabilibus traditionibus alienum sit.

5) Peculiaris Congregatio cui quaestiones examinandae commis-
sae sint (cfr. supra reg. 3) diligenter expendet perpendetque an novae
sint vel potius in aliis iam contineantur aut saltem ad eas reduci possint
et an omnia comprobentur quae statuta sunt in praecedenti regula 4).

6) His omnibus accurate et absolute perpensis, Congregatio suum
circa novarum propositionum admissionem vel exclusionem consilium
Summi Pontificis iudicio submittet ut Ipse matura consideratione statuat
utrum ad conciliarem deliberationem deferri debeant.

B) Regulae practicae pro moderandis Orationibus, Sermonibus, Inter-
ventionibus Vatrum in Congregationibus Conciliaribus proprie di-
ctis (Publicis et Generalibus).

Congregationes publicae coram Ss.mo

6. Rraenotanda ad regulas. Generatim advertimus: aliqua ex iis
quae in Congregatione seu Sessione publica coram Ss.mo, iuxta Litt. Ap.
Multiplices inter fieri deberent, forsan melius in Congregatione Gene-
rali suffragationi destinata peragerentur. Post relationem generalem circa

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 185

iter et sortes Schematum ac Decretorum et circa exitum habitae iam suf-
fragationis in Congregatione Generali, sermo Ss.mi Domini indeque
lectio Decretorum e suggestu haberi posset, deinde definitiva suffragatio
sollemnis, ac denique confirmatio.

7. Regulae pro Sessione publica coram Ss.mo.

1) In Sessione publica coram Ss.mo nemo verbo utitur, nisi
Ss.mus aut ex Ipsius iussu atque designatione necnon illarum rerum quae
recitanda seu dicenda sunt, expressa approbatione.

2) In Sessione coram Ss.mo ad Decreta Concilii confirmanda
praescripta est recitatio e suggestu Decretorum quae probanda et con-
firmanda sunt.

3) Potest etiam non inutiliter praevideri Relatio Generalis a Se-
cretario Generali Concilii vel Commissionis Centralis Praeside vel aliis,
de itinere Decretorum , et de illis quae postquam ipsa in Sessione Gene-
rali probata fuerant, ad dubia pellenda quae forsan adhuc remanere
poterant, peracta fuerunt.

4) Ss.mus definiet an Orationem habere praeferat ante Relatio-
nem Generalem (cf. 3) vel melius post ipsam.

5) Exitus suffragationis publice denuntietur sive a Praeside Com-
missionis Centralis, sive a Relatore, sive a Secretario.

6) Haec ordinaria Sessio publica coram Ss.mo potest illas extra
ordinem pati mutationes quas Ss.mus statuat ex. gr. ob dilationem suf-
fragationis vel Pontificiae confirmationis.

Congregationes Generales

8. Rraenotanda ad regulas.

1) Congregationes Generales illas, ad normam Litt. Ap. Multi-
plices inter (n. VII) dicimus, in quibus omnes Concilii Patres, sub Le-
gati Pontificii auctoritate, negotia ad Concilium pertinentia ipsique le-
gitime ac rite proposita pertractant et, salva Summi Pontificis confirma-
tione (C.I.C. can. 227; C.I.O. can. 172), decidunt.

2) Congregationes Generales possunt esse tantum vel ad res
ordinis constitutivi et practici Concilii decidendas, ex. gr. (in Litt. Ap.
Multiplices inter n. VII) ad electiones Iudicum excusationum, Iudicum
querelarum et controversiarum, membrorum deputationum etc., vel ad ne-
gotia et Schemata discutienda simulque suffragatione decidenda (1. c.
n. VII), vel ad negotia, post novam in Deputatione ad quam res perti-
neat, discussionem, suffragatione absolvenda.

3) In Sessionibus Generalibus discussio certe vetari vel nimis

186

SESSIO I - ACTA

cohiberi non potest. Imo ipsam, sapientibus quidem circumscriptam li-
mitibus, liberam dicere et proclamare debemus, salvis semper iuribus
Romani Pontificis Eiusve Legati proponendi et dirigendi discussionem
(cfr. supra n. 5, 1). Etiam si possibile, nimis esset odiosum vel speciem
restrictionis libertatis praebere; tantummodo praeclaris omnino ratio-
nibus, sive ordinandi tam numerosi Conventus, sive tempori partiendi,
sive certis periculis damnisve occurrendi, limitari debet. Authentica Con-
ciliorum historia, usque ad Tridentinum et Vaticanum I discussiones
plures fuisse abunde ostendit easque nimis, satisque etiam agitatas, nec
semper utiles; tamen non ideo possumus Congregationes Generales fere
formales ac, sensu recepto, choreo graphicas reddere, et Concilium in
dioecesanam Synodum convertere eique quodammodo assimilare.

Sed non minus clarum et certum est, hac ordinata ac moderata li-
bertate salva atque in tuto posita, omnia prudenter invenienda tentanda
esse ut discussiones vix non omnes prius ac praevie in Commissionibus
cum Patrum satisfactione fiant. Hinc amice Patres recipiendi sunt, plu-
res illorum ad Commissiones vocandi, media ac subsidia ad quaestiones
illustrandas, forsan in Aula seu Bibliotheca quae omnibus pateat, liben-
ter singulis suppeditanda large erunt.

Hinc fiet amabilis atque ex rebus orta autolimitatio libertatis. Ille qui
audacter vicem ac vocem in Sessione Generali invocat: postquam suum
aliorumque omnium Patrum vota edita fuerunt, post Commissiones an-
tepraeparatorias, praeparatorias, centralem, conciliares; post iteratas in
Aula illustrationes et declarationes, clare scire, sentire debet sese levi-
tatis, nec levitatis tantum, sed et audaciae ac praesumptionis notam
inurere, vel ut ab aliis inuratur sese exponere nisi aliquid novum, soli-
dum, momentosum habeat quod exponere sibi liceat.

His dictis ad regulas veniamus.

9. R egulae pro moderandis Congregationibus Generalibus.

1) "Programmatis praeparatio. Ad facile et secure moderandas Con-
gregationes Generales et ipsarum singularum Sessiones, admodum con-
fert plena, accurata, diligens usque ad apices materiae uniuscuiusque
Sessionis et ipsius programmatis praeparatio, ita ut, pro viribus, nihil
temerariae « improvisationi » apertum relinquatur; ideo universae quae-
stiones omnium communi studio subiiciendae, sollicite, quantocius, suf-
ficienti anticipatione, ante aliquot saltem dies, typis impressae distri-
butae sint ( Multiplices inter, n. VII).

2) Obiectum discussionum. Schemata legitime praeparata, ex re-
gula, obiectum et limites discussionum constituere necessario debent.
Si discussio ultra definitos limites imprudenter atque impraeparate du-
catur, statim ad terminos a Praeside, vel a Relatore revocetur, quae-

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 187

stione incidentali, si casus ferat, competenti Commissioni seu alii Ses-
sioni amandata (cfr. infra 9).

3) Relator seu Ponens. Ad singula Schemata illustranda nomi-
nabitur, approbante Romano Pontifice, Relator qui, ante discussionem
Conciliarem, coram exponet obiectum et rationes Schematis.

4) Oratores.

a) Oratores qui ad Schemata generatim declaranda, expolien-
da, complenda vel ad aliquam momentosam quaestionem in ipsis illu-
strandam intervenire velint, veniam ab Officio Praesidendae, tempore
definito, scripto petant, clare subnotatis et orationis themate et loco
Schematis ad quem oratio referatur. Praeterea integram propositionis
explanationem tradere debent ut convenienter discussio atque danda
quolibet sensu responsa praeparentur, et si casus ferat ipsa explanatio
ac responsa typis mandari valeat atque inter Patres, initio saltem Ses-
sionis, opportune distribui. Officium Praesidendae, directo vel per Com-
missionem; informationes ac subsidia suppeditare potest, et si casus
ferat, Oratorem ad praeviam in Commissionibus consultationem, infor-
mationem etc. invitare.

b ) Officium Praesidentiae Commissionis Centralis elenchum
illorum qui veniam loquendi impetrarunt et materiam circa quam agere
desiderant conficiet. Si Oratorum numerus tempus excedat quod oratio-
nibus ex occasione praesentatis concedi in Sessione poterit, videat an
discussionem alia in Sessione continuare oporteat.

Fieri etiam poterit reductio Oratorum in eadem materia ita ut unus,
quin alium repraesentet formaliter ne factionibus faveatur, illa suae
orationi addere valeat in quibus cum alio conveniat.

Possunt etiam a praedicto Officio illa communicari quae ab inscrip-
tis, qui veniam dicendi obtinuerunt, exponenda sunt, ut libere quis voci
renuntiare valeat, quod plane vel in ipsius Sessionis decursu licet.

c) Elenchus Oratorum, postquam omnia pro Sessione ordi-
nata fuerunt, publici iuris fiat. In ipso, post Praesidentiae Officium ac
Relatores, Oratores, singuli pro dignitatis gradu, praecedentiae ordine
servato quem in Concilio obtinent, collocabuntur ( Multiplices inter,
n. VII).

d ) In Sessionis Generalis decursu, nemo ad rem aliquam e
proposito exponendam admittendus est, nisi prius (tempore iuxta casus
et discussionum vices designato; cfr. Multiplices inter, 1. c.: « saltem pri-
die ») veniam a Commissione Centrali ad vocem exercendam scripto , re-
ceptaque formula, petat, ea tamen quae libeant addendo. Formulae peti-
toriae illa alleget quae legere seu exponere intendit, sermone latino re-
dacta (melius ex integro, sed quoad substantiam resque praecipuas sal-

188

SESSIO I - ACTA

tem) ut ipsi respondere liceat. Obtenta venia, Orator in programmate
inscriptus, ordine definito, quae tradidit exponere Concilio iam valet.

e) In Sessionis decursu, vox quidem peti potest, sed adiecti-
ve tantum, i. e. non ad nova sed intra ambitus discussionum ad ea sci-
licet quae iam proposita et discussa sunt declaranda, confirmanda, im-
pugnanda si libet, postquam inscripti Oratores loquuti iam omnes fue-
rint ( Multiplices inter, n. VII).

/) Qui vero iuxta superius dicta (litt. d) in Sessionis decursu
loquendi facultatem obtinuerint, post inscriptos omnes loquentur, ser-
vato pariter inter ipsos praecedentiae ordine, nisi aliqui post alios vocem
obtinuerint iam ad loquendum parati et accedentes.

5) Tempus.

a) Tempus Oratoribus ex regula definitum non nimis rigide
intelligi debet; relinquatur Praesidi in singulis casibus discretionalis,
quam vocant, facultas, ut ponderatis peculiaribus adiunctis sive rerum
sive personarum, sive temporis iam transacti, sive Oratorum numeri
qui adhuc veniam loquendi obtinuerunt et rationabiliter vicem expectant,
Oratorem moneat et magis vel minus urgeat ad conclusionem.

b) Normae generales circa tempus concedendum, salva regula
5) a), hae fere esse possent:

— Pro Relatoribus; Definiatur singulis in casibus a Praeside cum
Praesidentiae Officio quantum temporis singulis concedatur.

— Pro Oratoribus : Regulariter, ad loquendum inscriptis, a 5 ad
10 minuta concedantur; hoc tempus, ex speciali venia, petita et impe-
trata, usque ad 15 protrahi posset. Post tamen decem minuta etiam in
his casibus, vitreum tintinnabulum suaviter agitatur, quo orator mo-
netur ut, quo citius fieri possit, ad conclusionem venire satagat. Post
15 minuta signum finiendi Oratori clare datur, quod, si necessarium sit,
fortius repetetur.

Posset in qualibet Sessione, prout res ferat, tempus aliquod inter-
rogationibus seu interventionibus destinari. Qui in ipsis veniam loquendi
impetrant a 5 ad 7 minuta non excedant. Cetera pro alia Sessione reser-
ventur.

6) Tempus inter discussionem et suf vagationem. Optimum non
raro consilium videretur, si novae Sessioni suffragatio, veluti ex gene-
rali regula (quae in facilioribus seu clarioribus exceptionem pati natu-
raliter poterit), ita ut Patres res intimius penetrare, mature omnia pon-
derare, et ad Commissiones pro difficultatibus recurrere valeant. In
Sessione suffragationi destinata, post ipsam absolutam, alius Schematis,
capituli vel diversae materiae discussio incipere statim valebit.

7) Remissio dubiorum ad Commissionem. « Sin autem circa

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 189

Schema vel res quae discutiuntur oriantur difficultates, ut, sententiis
in contraria conversis, via non suppetat qua in ipso conventu componi
possint », tunc iterum cum omnibus hinc inde allegatis, Praesidis ac
Praesidendae iussu, consultis etiam si videatur Patribus, tota res ad
Commissionem redeat ( Multiplices inter, n. VII).

8) Absolutis discussionibus, ad suffragationem conciliarem, vel
in eadem Sessione, vel, si opportunum videatur, in alia, ratione infra
descripta procedatur. In Congregatione publica coram Ss.mo in re iam
secure decisa, repetita coram suffragatione, ad confirmationem Decreto-
rum procedi iam valet si ita Ss.mo placuerit.

III. De moderandis Orationibus P 'atrum
aliorumque in Commissionibus seu Deputationibus

10. Pro moderandis discussionibus in Commissionibus Conciliaribus,
illae normae servari generatim poterunt quae in Commissionibus Prae-
paratoriis utiliter servatae fuerunt. Generatim dicimus, quia cum res
iam urgeant et materia elaborata diligenter fuerit, discussiones neces-
sario magis rapide magisque practice esse debebunt, sive in Commis-
sione Centrali sive in aliis.

11. Labor atque opus Commissionum in bis praecipue esse debet:
1) In severissima selectione materiae Concilio reapse praesentandae, ne
legibus obruatur Ecclesia et regiminis tum Episcopalis tum praesertim
Pontificii iustae libertati et efficaciae attentetur; 2) In vigilanti, cauta,
oculata formularum et clausularum castigatione; quia terribile dictu
est et pro populis et pro futuris legislatoribus, nunc leges in rebus pra-
cticis condere quae per plures decades vel forsan per saecula perdurare
poterunt; 3) In practica et sapienti Commissionum collaboratione, coor-
dinatione, unificatione, prout a vita ipsa imponitur ex. gr. in regimine,
in ministeriis, in studiis, ex parte et pro quaestionibus particularibus
relicta, illa forsan pro ordinario regimine necessaria, sed, si quod opi-
nari licet, nimis pro Concilio non raro divisa et abstracta Dicasteriorum
competentia; 4) In admittendis dubiis, in informationibus dandis, sub-
sidiis omne genus Patribus offerendis. Hi scire ac experiri debent se
posse fiducialiter pro sui muneris fideli adimpletione, ad Commissiones
recurrere, haeque deberent speciale Officium instruere pro hac iugi ac
fructibus foecunda cum Patribus communicatione.

12. Speciatim haec Patribus assistentia sollicita et ampla esse debet
post Schematum communicationem ante Sessiones Generales ad has prae-
parandas et ante Sessionem publicam coram Ss.mo.

190

SESSIO I - ACTA

Pars secunda

De Patrum votis exquirendis

Duo tantum breviter et practice tangemus:

I. Rationem ferendi suffragium.

II. Rationem ipsum exquirendi et recipiendi.

I. De ratione ferendi suffragium

13. Praecipua utilia quae in casu Commissionis nostrae interesse
viderentur, ut credimus, fere sequentia esse possunt:

1) An votum in Concilio orale aut scriptum sit. An aliae formae
(schedulae, ballotationes, per instrumenta mechanica, per motus manus
(elevatio) vel corporis (elevatio, sessio), quando, quibus condicionibus
adhiberi valeant et an ipsas exhibere expediat.

2) An votum publicum esse debeat; an secretum esse valeat; an
voti secreto favendum sit , quibus condicionibus.

3) De suffragationis formulis et de ipsarum sensu.

14. 1) Quoad votum orale et scriptum.

a) In Litteris Apostolicis Multiplices inter , agendo de approba-
tione Decretorum in Congregationibus Generalibus (n. VII in fine), di-
citur expresse: « Suffragia oretenus a Patribus edentur ; ita tamen ut ipsis
integrum sit de scripto illa pronuntiare ». Evidenter dum scripta forma
admittebatur, secreto voti pro illo consulebatur qui suum suffragium
manifestare nolebat (cfr. n. 2). In Vaticano I pro Congregationibus Ge-
neralibus et quoad approbationes Decretorum, aliae formae quam pro-
latio oralis suffragii (Placet - Non placet) et ipsius scriptio non admitte-
bantur. Quod pariter ad Congregationes publicas coram Ss.mo exten-
debatur.

b) Admittebantur ex adverso et imponebantur Schedulae secre-
tae, excluso suffragio orali pro electionibus faciendis, ex. gr. Iudicum
excusationum et Iudicum querelarum: « Statuimus ut Ipsa Synodus
per Schedulas quinque ex Concilii Patribus eligat in Iudices excusatio-
num » et postea: « ut eadem Synodus pariter per Schedulas secretas
quinque ex Patribus eligat in Iudices querelarum et controversiarum »
(n. V).

c ) Quoad alias formas praeter oralem et scriptam generatim. Pos-
sent absolute loquendo in casibus definitis, seu ad parva decidenda quae
occurrere possunt, ex. gr. circa ordinem laborum, circa dies sessionibus
assignandos et alia centum, in primis, aliquae ex formis usitatis sive in

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 191

lure canonico (in Capitulis Canonicalibus, in Capitulis Religiosorum
usque ad modernas non raro ad civiles ac sociales — in Congressi-
bus — accedentes Congregationes Institutorum Saecularium), sive in
lure civili praecipue parlamentari adhiberi: (ex. gr. in Italia: « per
alzata o seduta », « per divisione nell’Aula », « per appello nominale »,
« a scrutinio segreto »).

d) In particulari recipi possunt:

1°. Forma ballotationis, sive pallae (palline, dadi, tessere ecc.
di colori diversi e Piscrizione corrispondente, meglio per le tre ipotesi:
affermativa, negativa , di as tensione) deponantur in capsa , seu arca apud
Praesidendam, ut solent schedae electionis, sive melius, ad vitandam
illam nimis longam fere trium millium personarum processionem, per
bursas quibus per diversa loca circumeuntes designati Scrutatores pallas
colligant et ad Praesidendam ferant.

2°. Formae per elevationem manus et elevationes et sessiones,
evidentior forma, sed fatendum est in magna multitudine suffragantium
per immensam aulam non quadram, nec ad modum amphitheatri, sed
longitudinalem, ut dicunt, comprobationem suffragiorum, nisi hae for-
mae aliis compleantur, subdifficilem satisque implicatam evadere.

3°. Forma scrutinii secreti iam adest in forma ballotationis
quoad negotia aliasque propositiones disiunctivas. Forma scrutinii se-
creti per Schedulas admissa iam fuit quoad electiones in Concilio fa-
ciendas, ex. gr. Iudicum excusationum et querelarum ut supra diximus
(n. 1 b) et ad alios casus evidenter extendi absque difficultate posset.

4°. Forma electro-mechanica vel similis rationis mechanica, et-
si adhuc communiter recepta non fuerit nec polytice nec socialiter,
tamen recipi posset sive ad suffragationem faciendam, sive ad complen-
dam, communicandam, ob oculos ponendam, dummodo condicionibus
respondeat infra in 2° ubi de suffragio exquirendo et recipiendo sermo
erit.

e) Ex adverso non viderentur opportunae nec Concilii dignitati
respondentes:

— Suffragatio per appellationem personalem (appello nominale).

— Suffragatio per divisionem in Aula (divisione nelPAula) quae
prorsum saporem et colorem profanum (politicum) habet.

15. 2) Circa secretum voti in Concilio non immerito aliqua ex eo
quaeri debent, quod videretur hucusque potius publicitati, indeque se-
curitati ipsius, consultum fuisse, nec desunt rationes dubitandi ex quibus
secreto voto potius f acendum consulto censeri potest.

a) Quod suffragium ad Schemata, Decreta, canones in Sessioni-
bus Generalibus probanda, ex regula, ad normam Litt. Ap. Multiplices

192

SESSIO I - ACTA

inter, debeat esse publicum, etsi per exceptionem valeat esse secretum,
ex textu, supra iam recitato, clare constat: « Suffragia a Patribus ore-
tenus edentur, ita tamen ut ipsis integrum sit etiam de scripto illa pro-
nuntiare » (VII in fine). Quoad Sessiones publicas coram Ss.mo, suf-
fragia non tantum ex regula publica sunt, sed nec exceptio admitti vi-
detur, imo vel ipsa Sessionis forma et ratione, exclusa videretur.

En textus (n. VIII de Sessionibus publicis): « Tunc vero rogabun-
tur Patres: an placeant canones et decreta perlecta; ac statim procedent
Scrutatores suffragiorum, iuxta methodum superius costitutam, ad
suffragia singillatim et ordine excipienda, eaque accurate describant
(cfr. supra n. VI: De Officialibus Concilii; n. 4 Scrutatores). Hac autem
in re declaramus suffragia pronuntiari debere in haec verba « Placet »
aut « Non placet »; ac simul edicimus minime fas esse a Sessione absen-
tibus gravi de causa, suffragium suum scripto consignatum ad Concilium
mittere ».

b) Per exceptionem votum secretum admittitur in Sessionibus
Generalibus quoad approbationem Decretorum, Canonum, Schematum;
imponitur autem quoad electiones faciendas Iudicum excusationum et
querelarum (n. V).

c) Quaeri potest: An et quibus condicionibus secreto voti faven-
dum sit, ita ut: a’) admitti valeat etiam in Sessionibus publicis; ut b’) ad
alias quaslibet electiones, si quae in Concilio fieri oporteret, extendi
deberet (supra b); ut c’) votum secretum impetrari a Patribus valeat
semper ac agatur de rebus personalibus vel satis gravibus, iuxta criteria
in iure canonico passim recepta. Et quod facile concedi possit ac debeat,
cum definitus numerus Patrum (ex. gr. 50) expostulet etiam non directo
sed per Secretariam.

In primis notamus, secretum voti non parum momentum habere
posse: pro libertate suffragii, quae defensione eget ac defensionem me-
retur ipsaque de facto f ruitur, non solum in electionibus (can. 169, § 1,
2°; cfr. supra b), sed etiam, ad normas iuris generalis et particularis
legitime probati in tot aliis casibus, ex. gr. in rebus iudicialibus, in
admissionibus et dimissionibus, in debitis contrahendis, et ita porro.

Nunc venientes ad Concilium, non dubium momentum secretum
habere potest ut Pater ab humanis rationibus in tam gravi ferendo suf-
fragio liberetur, ex. gr. sensus indebitae fidelitatis, vel affectus erga
proprias doctrinas vel praxes, erga amicos nationis, factionis, polyticae
vel socialis inclinationis et tot huiusmodi quae, ex historia et pro vix
non omnibus Conciliis, satis constat.

Sed non solum pro libertate suffragii, sed pro bona fama et futura
actione pastorali Patrum. Quando publicum esse debet, vix possibile

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 193

est quod ipsum extra Concilium, post ipsum saltem, non sciatur. Nunc
ergo, si supponamus aliquem Patrem in rebus vel fidei vel gravis doctri-
nae, fidei proximae, vota tulisse recto Ecclesiae sensui contraria etc. ...
non facile dici aut existimari potest quosque sua bona fama, suum debi-
tum exemplum; detrimentum coram suo populo, suis sacerdotibus ac
religiosis capere valeat. Sani, prudentis et boni consilii videretur inde, si
media offerentur ut haec, prout possibile sit, vitari valeant.

d) Dum suffragium secretum offertur et securum redditur, quod
difficile non videretur, nullo modo officiendum est nec libertati et sin-
ceritati discussionum, nec claritati ac securitati suffragiorum ut in ipsis
fraudum, vel umbram, vitandi.

16. 3) De suffragationis « formulis » et de ipsarum sensu.

a) In Litt. Ap. Multiplices inter, agendo de Sessionibus publicis
coram Ss.mo dicitur: « Hac autem in re declaramus suffragia pronun-
tiari debere in haec verba: “ Placet ” aut “ Non placet ” » (n. VIII).
Excluderetur proinde tertia formula: « Placet iuxta modum », ab ali-
quibus proposita. Ut rem inspicienti patet statim, haec tertia formula:
« Placet iuxta modum », est affirmativa quoad substantiam, etsi aliqua
adsint quae, quin destruant affirmationem illam, relate ad non substan-
tialia vel denique minora, limitent. Inde videretur, intimam mentem,
in disiunctiva formula imponenda quae ceterum semper ex regula in
utroque iure in decidendis negotiis, hanc esse: etsi aliquod in re minore
dubium subsit, qui « placet iuxta modum », si possibile fuisset, suffra-
geretur, logice debet « placet » absolute suffragari, et hoc tantum nec
aliud interest ad rei solemnem definitionem. Haec clara ac solida vide-
rentur, et hoc supposito, admissio in Sessione publica formulae « Placet
iuxta modum » etiam cum facultate accessus ad placet absolutum, inuti-
lis, vel fere, reputari practice potest. Doctrina hypothetice momentum
habere poterat, in casu scilicet, quod « Placet iuxta modum » admitte-
retur in Sessione Generali, de quo statim (h), et de ipso in itinere discep-
tationum, referretur in Sessione publica coram Ss.mo. In hoc casu, in
definitiva suffragatione tacite patebit et naturalis erit transitus ad votum
absolutum (affirmativum).

h) Possunt admitti tres formulae: « Placet », « Non placet »,
« Placet iuxta modum » in suffragationibus Sessionis Generalis? Pro
illis non habemus decretoria verba, quae « Placet iuxta modum » in
Sessionibus coram Ss.mo excluderent prorsus. Ut censemus, in hoc casu,
formula « Placet iuxta modum » utilis esse potest sub duplici respectu:
1° in suffragatione non for malit er definitiva, quae demum illa tantum
est quae in Sessione coram Ss.mo completur, haec formula, quae ceterum
affirmativa est, fideliter sensum suffragantis exprimit favorabilem qui-

194

SESSIO I - ACTA

dem, sed cum reservationibus. Si non pauci hac formula suffragentur
Patres, semper ex parte Officii Praesidendae curandum diligenter est
ut omnia experiantur, tententur, compleantur ut in Aula vel extra
Aulam difficultatibus quae subsunt pro viribus satis fiat. Si autem plures
essent qui formula « Placet iuxta modum » uterentur, serio cogitandum
esset an hic casus ad illum reduci debeat de quo in Litt. Ap. Multiplices
inter (n. VIII) sermo fit, quando scilicet Schema, Decretum, Canon in
Commissionem redire debebit ut convenienter iam limata, correcta, com-
pleta sine reservatione, imo et a contrariis admitti nova quidem suffra-
gatione possit (videtis textum n. VII in App.).

II. De ratione exquirendi et recipiendi suffragium

17. Breviter haec practica expedimus et oralibus discussionibus li-
benter plura minutiora amandamus.

1) Quoad rationem exquirendi suffragia.

a) Cum suffragia Concilii numquam subsignanda sint , et raro
necessario scribenda sunt (scilicet, in illis raris electionibus de quibus
supra egimus, n. V, Litt. Ap. Multiplices inter), sed typis impressa esse
possunt, etiam quando sunt secreta, expedita est res voti praeparatio, si
ipsum praeparare oportet.

b) Exquisitio a Patribus suffragiorum potest fieri per Scruta-
tores cum Notariis et de hac ratione Litt. Ap. Multiplices inter n. VI,
sub n. 4: « Hi autem octo Scrutatores (quos prius Pontifex Ipse desi-
gnat nominatim; cfr. quoad ius commune can. 171 § 1) in quattuor
districta paria distributi, ita ad accipienda suffragia procedent, ut bina
paria unum Conciliaris Aulae latus, totidemque alterum obeant, ac
praeterea singula paria singulos ex Notariis secum habere debebunt dum
in munere fungendo versantur ».

Aliqua animadvertimus: primum, vix notare oportet hos Scrutato-
res Notariosque, si amplius ita adhibeantur, augendos esse pro aucto
numero Patrum (ter fere ducto); secundum, facillime hanc methodum
in secretam suffragationem converti posse (ad normas iuris antiqui non
revocati, dicere ad aures suffragium Scrutatori, qui iureiurando secreto
officii adstringitur, est secreta suffragatio ); tertium, ita facile est dicere
or aliter « Placet », « Non placet », quam tradere Schedulam typis im-
pressam ac respondentis coloris, aut tesseram cum inscriptione et colore
voti respondente, quae in bursam, documenti causa, immittitur, dum
coram Notarius votum signat, seu de suffragatione peracta fidem reddit.

c ) Alii modi: Electrice ita ut tres unusquisque ex Patribus
habeat in suo scrinio clauso malleolos (tasto) ex quorum pressione votum

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 195

in Schemate seu Tabula ad Praesidendam datum suffragium appareat
statim. Haec Tabula, dum suffragatio continuat, coperta esse expediet
ad voti secretum, ut non valeat ullo modo aliqua ex Patrum lineis vel
maligne nec fundate cuiusdam in partes inclinationis seu suspicionis in-
sinuari. Signo ac suffragio recepto, deberet statim responsum dari ex
accensione in Tabula, vel in scrinio secreto suffragantis, lampadis cum
colore et inscriptione voti respondente.

Similes electricae formae (combinazione colle cufffe ecc.) a technicis
quaeri possunt, ipsis criteria et necessitates clare exponendo.

18. 2) Quoad rationem recipiendi suffragia.

Pauca parvaque notamus, fere unice characteris practici.

a) Post recepta suffragia in Praesidentia scrutanda sunt. Quando
non agitur de electionibus (etsi quoad has teneremur) non ligamur
can. 171 de scrutinio peragendo. Tamen plus minus ex regulis satis
minutis et strictis in can. refertis normam gener atim sumere possumus.

b) Praecedentia in suffragio emittendo servanda, intelligitur de
membris uniuscuiusque lineae, quia ceterum suffragatio simul in omni-
bus lineis fieri valet et utiliter debet.

c) Suffragia numeranda sunt coram in Praesidentia, vel ex se nu-
merantur ex inscriptione in Tabula, si electrice fiat suffragatio. Si ex
aliqua confusione non plene responderet numerus votantium suffragio-
rum numero, sed haec illum superarent, non est absolute necessarium
suffragationem repetere, ut ex § 3 can. 171 praecipitur pro electione.
Res relinqui posset Praesidentiae.

d) Non teneremur obligatione publicandi statim unum post aliud
suffragia (ut pro electione in § 2 can. 171 praescribitur). Posset in fine
suffragationis vel megaphono seu amplificatore, vel Tabula electrice
illuminata ut res oculis fidelibus subiiciatur, vel utroque modo, exitus
suffragationis communicari.

Et haec scripto sufficere forsan possunt.

196

SESSIO I

ACTA

(Quinta Congregatio: 17 iunii 1961)

De maiore suffragiorum parte pro ferendis decisionibus conciliaribus
requisita.

Em. mi P. D. ARCADII Card. LARRAONA

1. Agendum ergo est de definienda maiore suffragiorum parte, quae
pro ferendis decisionibus conciliaribus, — sive stricte dictis (id est, to-
tius Concilii), sive paulo latius acceptis (Commissionum Conciliarium sci-
licet) — in diversis rerum ac quaestionum generibus requirenda vide-
retur.

Triplici articulo rem sub singulis respectibus illustrabimus.

In primo aliquas praevias trademus canonicas notiones, ad rem plene
facientes, quae utiles imo quodammodo necessariae nobis visa sunt, ut
dein expeditius procedere possemus et, vel umbram confusionis vita-
remus.

In secundo de maiore parte suffragiorum quae in totius Concilii, pro-
prie dictis, Conciliaribus Decisionibus requirenda est.

In tertio denique de maiore parte suffragiorum quae in Decisionibus
Commissionum Conciliarium imponi seu admitti potest.

Art. I - Praemittenda utilitatis causa

2. Ad tria, illa quae praemittenda censemus, per ordinem, ipsi quae-
stionis textui insistendo, commode reducimus.

1° Agimus nempe de suffragatione, de suffragio, de suffragiorum
classibus.

2°. De maiore suffragiorum parte seu (ut recepto verbo in utro-
que iure, canonico et civili, et in utraque pariter doctrina, nec hac in re
tantum, dici solet) de maioritate, ipsiusque rationibus seu modis.

3°. De diversis classibus decisionum conciliarium.

3. 1°. De suffragatione, suffragio, suffragiorum classibus ad rem
nostram.

a) De sufragatione .

1) Ecclesia Catholica est « ex ipsa ordinatione divina » persona
moralis collegialis (can. 100 § 1). Supremam Ecclesiae potestatem, modo
extraordinario Concilium Oecumenicum, a Romano Pontifice convoca-

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 197

tum et legitime constitutum (can. 222 ss.), collegiati ratione exercet
(can. 228).

2) Diversimode personae collegiales, sive ex iure communi sive ex
iure proprio ac peculiari, actus suos per Superiores, per Officiales etc.
legitime ponere, exercere valent, ita ut per ipsos, ita positos actus,
iure exerceant, officia adimpleant, alios obligent, erga illos obligentur.

3) Tamen modus v eluti naturalis quo persona collegialis agit, suam
communem voluntatem exprimendo, est suffragatio, illorum suorum
membrorum qui iure suffragii pollent, indeque personam repraesentant.
Est modus naturalis, et quatenus persona collegialis autonomia fruitur,
fundamentalis, a quo alii modi facile derivantur. Hinc nostri Codices,
scilicet, Codex latinus (can. 101 § 1) et Orientalis (can. 29 § 1) inter
actus personarum collegialium, hunc tantum recensent et sub respectu
legislativo ordinant.

4) Etsi Concilium Oecumenicum, quod suprema pollet in universam
Ecclesiam potestate (can. 228 § 1), nisi quoad illa quae legitimo iure
pro ipso a Romano Pontifice fuerint constituta, stricte loquendo iure
communi non teneretur et posset, prout opportunum duceret, sese ab
eo liberum seu exemptum proclamare, tamen, ut clare decet, nisi hoc
indubie expresse vel tacite dicat, intelligere debemus, ex regula, libere
iure communi sese subiicere velle.

5) Quo supposito, in casu, generales normas circa actus collegiales,
et pro munere nostro, illas speciali ratione quae suffragationes ordinant,
Concilii suffragationibus ut ius suppletorium applicamus. Hae generales
normae iuris communis pro suffragationibus a Collegiis faciendis, in
can. 101 § 1, 1° directo et praecipue continentur. Etsi can. 105, nec de
Collegiis nec de suffragationibus proprie dictis agat, sed de actibus Su-
perioris qui ad agendum eget consilio vel consensu aliquarum persona-
rum, quae nec cum ipso Superiore nec necessario inter sese, Collegium
constituunt et ut tale agunt, tamen analogice ex can. 20, quatenus de
conventu in can. 105 agitur, ex ipso aliqua theoretice et satis generali
ratione deduci pro suffragationibus collegialibus possent.

6) Applicatio can. 101 § 1, 1° suffragationibus Concilii Oecume-
nici, est semper supplet oria de iure et de facto, scilicet, vim tantum exe-
rit quando et donec deficimur mre peculiari pro Concilio constituto vel
constituendo. Sane, can. 101 § 1 in primis verbis numeri 1°, de quo tan-
tum agimus, haec clarissime statuit pro omnibus et singulis in ipso con-
tentis, quod est probe notandum, applicanda: « Nisi aliud expresse,
iure communi aut particulari, statutum fuerit » (cfr. etiam can. 29 § 1,1°
Cod. Orientalis).

198

SESSIO I - ACTA

b) De suffragio et de suffragiorum classibus in Concilio.

Recidendo quae non adeo necessaria viderentur, notamus:

1) In Concilio vota alba vel non data, etsi ad normam can. 101,
iuridice non possint computari ad maioritatem aestimandam, cum haec
tantum ex votis validis computetur, tamen in Concilio, quoad illa quae
ipsius sunt propria, moraliter computari debent sub respectu theologico,
ut aestimetur, an et quosque Ecclesia repraesentet. Hunc in finem requi-
ritur illa qualificata maior it as, de qua postea.

2) In Concilio vota secreta non nisi in aliquibus electionibus impo-
nuntur (« Multiplices inter », n. V). In aliis electionibus etiam secreta
esse deberent, si ipsae vere canonicae declararentur, cum pro his suffra-
gium stricte secretum esse praescribatur (can. 169 § 1, n. 2°), sed non
est necessarium designationes seu nominationes minoris momenti, quae
in Concilio occurrere possunt, ex. gr. alicuius parvae Commissionis vel
personae etc., ad honorem canonicae electionis elevare.

Absolute loquendo, posset secretum imponi pro aliquibus designa-
tionibus, etsi non declararentur electiones canonicae (cfr. can. 105 n. 2
et est normale in designationibus quae per suffragationem in Consiliis
religiosorum fiunt), sed, ut credimus, melius, si casus ferat, jacto verbo
cum Ss.mo imponeretur, nisi in facultatibus Praesidi concessis res fuerit
praevisa.

Ut ad quaestionem quartam iam diximus, secreto voto, hoc sensu
praecipue, favendum est, quod volenti suum suffragium secreto dari
posse, et secretum remansurum, concedatur et sua voluntas practice se-
cura reddatur, quod nullo negotio nemineque turbato, fieri valet, ut
innuimus.

3) Vota subsignata in Concilio non praevidentur, vota vero scripta
(non subsignata) necessaria vix esse possunt et semper ipsa vitare licebit
(cfr. dicta ad quaestionem quartam).

4) Vota disiunctiva in electionibus canonicis evidenter admitti non
valent (can. 169 § 1, 2°). Pro aliquibus designationibus, utiliter praevi-
deri posset elenchus nominum cum facultate clare definita aliqua no-
mina addendi vel demendi.

4. 2° De maiore suffragiorum parte seu de « Maioritate ».

a) 1) Maioritas potest in primis absoluta et relativa esse.

Absoluta habetur, dicit uterque Codex (can. 101 § 1, 1° et can. 29
§ 1, 1°) quando « demptis suffragiis nullis res placet (maioritas affirma-
tiva) vel displicet ( negativa ) parti absolute maiori », id est, quae dimi-
dium (medietatem) suffragiorum validorum superat, esto non integro
suffragio, sed dimidio suffragii, ut in numeris imparibus accidere potest.

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 199

Hinc maioritas absoluta numeri paris octo, sunt quinque; sed numeri
imparis tres, sunt duo ; quinque, sunt tres; septem, sunt quattuor, et ita
porro.

2) Poterit quidem, iure particulari, pro Concilio statui ad maio-
ritatem absolutam integrum suffragium supra medietatem requiri, quod
suffragium cum dimidio in numeris imparibus evadet. Et hoc quidem,
inoffensis Codicibus nostris, latino et orientali, certe fiet cum tantum
ipsi ius suppletorium, ut diximus, constituant. Nisi tamen hoc expresse
et legitime edicatur, regula generalis suppletoria Codicum tenebit.

b) 1) Maioritas relativa habetur quando quaestio, vel personae
eligendae, designandae, pro quibus suffragia feruntur, non obtinent maio-
rem omnium votorum partem, sed minorem, quae tamen ad illam abso-
lutam maioritatem atque ad personas vel opiniones quae suffragia retu-
lerunt comparate, maioritatem prae aliis seu relative ad alios, vel ad alia,
relativam appellamus.

2) Maioritas relativa non admittitur in Concilio, nisi relate ad
illa quae in ipso communia cum aliis Collegiis essent. Quoad haec nulla
difficultate admitti potest, ut infra ad regulas dicimus.

c) Maioritas qualificata seu exceptionalis.

1) Dupliciter accipi potest: supra ius, quando ultra illud quod
ius generatim praescribit exigitur in casu maioritas quae superat maio-
ritatem absolutam, ex. gr. duarum e tribus partibus, vel imponitur abso-
luta quando ex iure (tertio scrutinio) sufficeret relativa.

Ex adverso maioritas qualificatur infra ius, quando ex. gr. in casibus
in quibus ex iure in primo scrutinio requireretur maioritas absoluta
(can. 101 § 1, 1°), exigitur iure particulari tantum relativa in primo
iam, vel in secundo scrutinio, ex. gr. in electionibus Scrutatorum vel
Secretarii alicuius Capituli etc. (frequenter).

2) Maioritas qualificata supra ius, generatim duas e tribus suf-
fragiorum partes solet secum ferre. Potest tamen ad tres e quattuor
partibus extendi, imo et quandoque exigi potest unanimitas suffragio-
rum vel absoluta vel moralis tantum. Casus unanimitatis absolutae habe-
mus in iure hoc loco (can. 101, § 2; can. 29 § 2): « Quod autem omnes,
ut singulos, tangit ab omnibus probari debet ». Casus unanimitatis mo-
ralis, quae in Concilio speciale momentum habet et prae oculis habita
fuit ad regulas deinde proponendas (art. II, III), in iure ordinario (pa-
rum frequenti) potest accipi latius et strictius sive relate ad numerum
vocalium (si hi plures sint, etsi unus vel alter deficiat, admittetur mo-
ralis unanimitas ), sive etiam ad maiorem vel minorem rei (dispensatio-
nis ex. gr. in postulatione) difficultatem etc.

3) Maioritas qualificata supra ius (generatim duarum ex tribus

200

SESSIO I - ACTA

partibus) habetur in iure generali vel particulari pro electionibus gravio-
ribus vel ad vitam (in Pontificis, Moderatorum Supremorum, Abbatum
electione), pro reelectionibus, pro negotiis gravissimi momenti.

4) Maioritas qualificata infra ius (ex. gr. quod sufficiat primo
vel secundo scrutinio maioritas relativa) frequens est in designationibus,
electionibus, decisionibus parvi seu minoris momenti.

5. 3°. De diversis Decisionum Conciliarium classibus.

a) Distinguimus in primis Decisiones a Concilio proprie dicto, in-
tegro, collegialiter congregato, ab illis quae fiunt in Deputationibus seu
Congregationibus quae sunt Concilio adiectivae et ab una Patrum parte,
non qua Concilium repraesentante, fiunt.

b) Speciatim, pro Concilii Sessionibus, momentum habet distinctio
inter illas decisiones quae sunt Concilii propriae ac peculiares, de qui-
bus expresse agimus, prout fidem vel disciplinam tangunt, et alias quae
sunt Concilio generatim cum aliis Collegiis communes et respiciunt ipsius
Collegii functiones, ordinationes, in minoribus constitutionem.

c) Haec distinctio ( b ), potest in aliquibus utiliter deputationibus
seu Commissionibus applicari ut ad regulas dicimus.

Art. II - De maiore suffragiorum parte

IN DECISIONIBUS CONCILIARIBUS

6. Separatim agimus de decisionibus in Sessionibus publicis coram
Ss.mo et in Congregationibus Generalibus Patrum. Quoad has vero, di-
versa decisionum genera distinguenda accurate erunt.

A) De suffragiis in Sessionibus publicis {seu) coram Ss.mo.

7. Sessionum coram Ss.mo ( publicarum ) ordo et ratio.

a) In Sessionibus publicis coram Ss.mo, ex regula, ut supponimus,
illa definitiva suffragatio per « Placet » aut « Non placet » ad normam
Litt. Ap. Multiplices inter (n. VIII) fieri debet, post quam Ss.mus De-
cretorum Conciliarium confirmationem dare ultro potest ac solet. Potest
consulto dicendum est, quia non tantum dare et concedere confirmatio-
nem potest et valet, sed illam differre vel denegare (c. 227).

b) In Litt. Ap. Multiplices inter (n. VIII), praesumendo et suppo-
nendo quod omnia fauste et pacifice processerunt, solemnis etiam for-
mula confirmationis figitur ac statuitur: « Decreta modo lecta placuerunt
omnibus Patribus, nemine dissentiente (vel si qui forte dissenserint)
tot numero exceptis; Mosque, sacro approbante Concilio, illa ita decer-
nimus, statuimus atque sancimus, ut lecta sunt ».

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 201

c) Subnotare obiective et candide possumus, haec ( a , b) ordinata
fuisse ante vices et aliqua facta Concilii Vaticani I. Post ipsa, prorsus
inutile forsan non videretur, saltem ad res penitus declarandas et regulas
pro omni possibili nec improbabili hypothesi stabiliendas vel criteria
saltem figenda, speciem fingere de suffragatione, quavis ratione, nacta
occasione, reactione, coram Ss.mo non plane favorabili, quae proinde in-
certam, non securam confirmationem redderent.

d) Inde opportunum etiam ducimus, in regulis receptam allegare
doctrinam, theologice et canonice certam, quae in solida ac fundata litte-
ratura theologica et canonica, etiam recentiore, continetur et in nostris
Universitatibus et Pont. Athenaeis, Romae speciatim, traditur, circa Ro-
mani Pontificis iura. Nec favendum vel indulgendum esset irenismo cui-
dam audaci qui, esto bonis sine dubio intentionibus, neque recte, neque
iuste, neque prudenter de his et de Concilio Vaticano I loquitur. Si
factum non sit, forsitan inutile non esset, haec theologice et canonice
praeparare et prompta ad manus pro Concilio habere.

e) Denique aliqua adduntur ad omnia vel a longe his nostris tempo-
ribus vitanda quae in Sessionibus publicis coram Ss.mo minorem dare
mundo possunt aedificationem.

8. Regulae circa suffragationem et maioritatem suffragiorum in Ses-
sione publica coram Ss.mo.

1) Quin aliqua nova nec quoad fontes et documenta, nec quoad
argumenta, nec quoad auctoritates addere velimus, in primis, ut omnium
dicendorum solidum fundamentum, doctrinam theologicam et canoni-
cam certam atque receptam recolimus, circa suffragationum numerum
atque circa ipsorum maioritatem ad necessariam confirmationem a Ss.mo
Domino ut Conciliarem dandam. Dicimus, ut conciliarem, quia huc non
pertinet de definitione non conciliari a parte Concilii, diversimode mi-
nore, expetita. Circa confirmationem ergo conciliarem ex parte Romani
Pontificis et correlatas quaestiones ait clarissimus Wernz (Vidal) in ed.
post Codicem 3d (1943) sui classici Operis (II, De Personis, n. 460,
pp. 535-536): « Quare indubitanter multo maior vel simpliciter maior
pars suffragiorum, quibus consensus Rom. Pontificis accedit, ad decreta
conciliaria sive in materia fidei sive in rebus disciplinaribus plane suffi-
cit. Id enim eruitur ex ipsa natura cuiuscumque collegii, ubi certe maior
pars suffragiorum sufficit, nisi specialis exceptio possit probari, de qua
hac in re nullo iure cavetur. Porro constanti praxi et traditione Ecclesiae
idem confirmatur. Neque dubium remanere potest, si quis attendat ra-
tionem illam fundamentalem, quod Romanus Pontifex et consentientes
maior pars Episcoporum vere constituant collegium Episcoporum atque
universam praesentent Ecclesiam docentem et regentem, corpus cum capite,

202

SESSIO I - ACTA

cui Christus Dominus suam promisit assistendam, non parti corporis a
capite separatae.

Denique spectato iure et attenta singulari natura Concilii Oecume-
nici, quod Concilio provinciali vel Capitulo ecclesiastico vel senatui cui-
dam non est simpliciter aequiparandum, ad legitimam decisionem etiam
vere conciliarem sufficit, si Romani Pontificis consensus accedat minori
et saniori parti Episcoporum. Nam imprimis minor et sanior pars Epi-
scoporum non est confundenda cum aliquot Episcopis , quibuscum R. Pon-
tifex publicare possit tantum decisionem mere pontificiam, non vere
conciliarem. Etenim minor pars Episcoporum potest esse tanta, ut iam
ex sese aequali ratione, immo melius repraesentet Ecclesiam universa-
lem, quam maior pars Episcoporum in Concilio dissidentium, v. g. in
Concilio Oecumenico cum maiore numero Episcoporum Africanorum
et minore numero ex omnibus reliquis partibus Ecclesiae. At quod ma-
ximi momenti est, ibi tantum repraesentatur Ecclesia universalis, ubi
est successor S. Petri; illic enim tantum reperitur legitimum collegium
Episcoporum supremo pastori unitum, sive corpus cum suo capite. Quare
necessitas quaedam absoluta consensus maioris partis Episcoporum ne-
quit demonstrari. Multo minus admittenda est obligatio Romani Ponti-
ficis sequendi vota maiora Episcoporum, quoniam ipse canones, etiam
a maiore parte Episcoporum in aliquo Concilio conditos, reprobare
potest ».

2) Ex relatis in regula V abunde iam patet, illa quae infra circa
maioritatem suffragiorum, in Sessionibus Generalibus obtinendam pro-
ponuntur, ut res (dogmaticae, doctrinales, disciplinares) rite Sessioni
publicae praesententur ex criteriis theologicis, iuxta sequentes normas
recte esse intelligenda et accipienda.

a) Necessitas et ratio maioritatis suffragiorum quae in Sessioni-
bus generalibus praescribuntur. Omnia illa circa maioritatem ipsiusque
rationem quae pro Sessionibus generalibus praescribuntur, non tangunt
neque ullo modo afficiunt decisionum valorem et potestatem quas Do-
minus Noster in Sessione publica assumere censeat cum illa Patrum
parte et maioritate quam Ipse censuerit Ecclesiam moraliter repraesen-
tare. Praescripta in hoc tendunt ut quo melius fieri potest Concilii
abunde in diversis rebus et pro ipsarum gravitate et indole, mens et
voluntas Concilii aestimetur, unde melius eluceat convenientia, opportu-
nitas, securitas extrinseca confirmationis pontificiae. Theologice et iuri-
dice minor sufficeret maioritas in Sessione generali, sed ut omnia sua-
viter fiant, consulto amplior maioritas, nec immerito, requiritur quam
necessaria et sufficiens absolute esset, dummodo tandem rem Ss.mi Au-
gusto iudicio relinquatur.

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 203

b) Ratio et ordinatio suffragationis in Sessione generali. Ea est
ut de veto Concilii sensu ac de moraliter certo suffragationis in Sessione
publica exitu securos nos reddat, nec insperatae diversae suffragationis
coram Ss.mo, quae aedificans non esset, timorem vel incertitudinem re-
linquat. Ceterum, ex iam noto suffragationis in Sessione generali exitu,
iudicare clare licebit an expediat Congregationem publicam differre, rem
plenius illustrare, textus corrigere et ita porro, antequam ipsa prudenter
convocari possit.

c) Consequens ratio ordinandi in aliquibus minoribus Sessionem
publicam. Talis ea esse debet ut omnia in ipsa concurrant ad Patrum
suffragium liberum, sed illi fidele quod in Sessione dederunt, et quo
noto ac ponderato, Sessio publica convocata fuit. Imo, omnia favere de-
bent ut Patrum suffragia, salva semper libertate, quoad fieri possit,
veluti naturali ac prono alveo ad unanimitatem defluant et magis magis-
que accedant.

3) Triplici ratione, regula T prae oculis habita, haec viderentur,
pro Sessione publica convocanda et ordinanda, proponi apte posse:

a) Salvis Ss.mi Domini Nostri supremis potestate et iudicio circa
tempus convocationis Sessionis publicae, non prius Praesidendam ipsam
proponere debere et de ea consulere Ss.mum prudenter posse, quam
omnes suffragationes infra praescriptae in singulis rebus ad mentem et
voluntatem Concilii adaequate exprimendam aestimabuntur completae
favorabiliter fuisse. Alioquin, consulendum Ss.mo pro Sessionis publi-
cae dilatione, novi ad Commissiones Schematis regressus, ipsius oppor-
tuna modificatio et alia huiusmodi.

b) Melius in Sessione publica, ad normam Litt. Ap. Multiplices
inter, votum duplex, disiunctivum scilicet « Rlacet » aut « Non placet »
admittitur. Ut Patres qui in Sessione Generali votum « Rlacet iuxta mo-
dum » dederunt non in peius (Non placet) sed in votum plene affirma-
tivum (Placet) coram Ss.mo mutare merito et naturaliter valeant, quod
pro viribus, nulla tamen, quovis colore aut gradu, morali vi ipsis illata,
quaerendum est, convenientia intervalla inter Sessiones Generales et
Publicas semper concedantur, difficultatibus ante Sessiones Publicas sive
in Commissionibus sive quandoque forsan etiam in Aula, satisfiat et de
omnibus Ss.mus Dominus informetur ut possit etiam, si in Domino
censeat, vel difficultatum quae adhuc forsan remanent rationem habere
in Sermone Sessionis publicae vel imo aliquam etiam rationabilem cor-
rectionem seu expolitionem Schematis Suo supremo interventu, sugge-
rere seu permittere.

4) Sessio Publica coram Ss.mo ad hoc ordinatur ut, si omnia bene
cesserint, Decreta iam in Sessione Generali, singillatim prout ad doctri-

204

SESSIO I - ACTA

nam vel ad disciplinam spectant, peculiari definita maioritate concilia-
riter probata, expressis in Relatione Generali sincere et prudenter om-
nibus, etiam reservationibus, si quae fuerint, coram Ss.mo, in textu tam
fixo, perlegantur, ab Ipso, si libet, illustrari valeant, et denique suf-
fragatione disiunctiva decidantur.

5) Etsi in ordinatione Sessionis Publicae coram Ss.mo nullo modo
praevisa sit Relatio circa iter et vices Schematum in Congregationibus,
haec Relatio clare, solide et apte redacta, posset utilis esse ad perfectam
textus declarationem et etiam ad opportune exponendas ipsius, si quae
forte fuerint, expolitiones.

6) Sessionem claudet formalis ac ritualis Ss.mi confirmatio.

B) De suffragiorum maioritate in Sessionibus Generalibus Concilii.

9. Divisio negotiorum Concilii. - Ordo Regularum quae sequuntur.

a) 1) Ut supra innuebamus (A, 5. b) inter negotia ad Concilii com-
petentiam in Sessionibus generalibus spectantia, accurate distinguenda
et separanda sunt: illa quae Concilio, quatenus est collegium, cum aliis
collegiis, quoad substantiam communia esse possunt et illa quae sunt
Concilio unice propria ac peculiaria.

2) Sunt Concilio cum aliis Collegiis quoad substantiam commu-
nia ex. gr. illa quae ad constitutionem et ultimam ordinationem Collegii
pertinent ut designationes vel electiones pro aliquibus muneribus mi-
noribus (cfr. Litt. Ap. Multiplices inter n. V); ad suam expeditam
junctionem exspectant ut remissiones quaestionis ad Commissiones, no-
minationes specialium Commissionum ad aliqua negotia vel ad reci-
piendum aliquem Legatum, dispositiones pro diebus, horis Sessionum
et alia centum. Ex his aliqua relinquuntur Praesidendae, sed nullibi
omnia indicata soli Praesidendae competunt, et pariter de Concilio di-
cendum est.

3) Sunt Concilii negotia peculiaria, ipsius exclusiva eidemque
reservata, illa omnia quae ad exercitium suae in Ecclesia supremae, sub
Romano Pontifice, potestatis pertinent (cfr. cc. 227, 228, §§ 1 et 2 etc.).

b) Evidenter quoad illa quae communia sunt, quatenus communia,
possunt ex parte saltem aliquae pro suffragatione communes regulae
adhiberi, sive ex can. 101, sive aliunde, quin teneamur necessario ad
illas graviores regulas his communibus applicanda, quae pro peculiari-
bus iure meritoque constitui debent.

c) In primis de communibus agimus, de peculiaribus autem postea.
Quoad communes regulas praecipue, de quibus in Consiliariorum votis
sermo vix recurrit, potius indicationes Commissioni Centrali simpliciter

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 205

et humiliter exhibemus, quam materiam elaboratam. Post discussionem
facile cuique erit haec, si admittantur, elaborare, ut dicunt, et expolire.

10. Regulae pro illis quae communia sunt, suffragatione decidendis.

1 ) Forma suffragationis. Pro illis omnibus communibus negotiis quae
per suffragationem decidi valeant, si forma suffragationis non est alibi
praescripta (ut ex. gr. sunt praescriptae Schedae et quidem secretae pro
electionibus a Litt. Ap. Multiplices inter praevisis n. V), ipsa generatim
inter admissas (occasione quaestionis quartae, ibique propositae) ex
integro et quoad omnia (ex. gr. per Schedas, secretas vel non), auditis
Praesidentiae sociis, a Praeside definietur.

2) Forma propositionis negotii decidendi. Negotium proponatur
semper scripto, vel ad scriptum redigatur, et quidem forma disiunctiva,
clare indicando pro quo disiunctionis membro votum affirmativum, pro
quo autem negativum dandum est.

3) Maioritas requisita ex regula generali, a) Nisi aliud expresse
iure communi vel particulari aut pro Concilio his normis vel aliunde
certe praescriptum sit, id vim iuris obtinet quod, demptis suffragiis nul-
lis et computatis inde in maioritate illi tantum qui suffragium validum
emiserunt, placuit parti absolutae maiori sensu superius dicto (etiam
dimidii suffragii) aut, post duo scrutinia inefficacia, parti relative maiori
in tertio scrutinio.

b) Si suffragia aequalia post tertium scrutinium fuerint, Prae-
ses sua auctoritate, extra suffragationem, audita Praesidentia, rem deci-
dere valet. Si autem consulto nolit, in casibus electionis, seu designa-
tionis, electus seu designatus habebitur antiquior sacra Ordinatione (Co-
dex Orientalis can. 29 § 1, 1°) et deinde aetate. In quaestionibus autem,
paritas non decisa, in favorem partis negativae vertitur. (Id est, si ali-
quid acceptandum, concedendum proponebatur, non admittitur et res
ut prius erant remanent).

c) Nomine Sacrae Ordinationis in Concilio intelligimus succes-
sive et ordine praecedentiae, recognitas in iure et in Concilio ordinatio-
nes, consecrationes (can. 950), et promotiones ad diversos gradus hie-
rarchiae pertinentes.

11. Circa hanc regulam in se consideratam, et ad sequentem corre-
latam, non possumus quin aliqua animadvertamus.

Poteramus certe hanc regulam omittere, quae est expolita, sub plu-
ribus respectibus, applicatio iuris communis Concilio, et ipsa relicta
vel supposita, tantum sequentem regulam quartam proponere, circa ex-
ceptiones quae merito, tam magno et peculiari Collegio, concedi valent
imo et debent.

206

SESSIO I - ACTA

His tamen rationibus ad non omittendam regulam generalem, ducti
consulto sumus:

a) Bonum ordinis et fidelitatis exemplum a Concilio dandum.
Etsi Concilium recedere iusta ex causa possit a iure communi, eo vel
magis quod in casu ius est suppletorium, tamen hoc non generatim
et ex regula, sed iusta ratione sufiragante et intra ipsius limites, melius
faciet.

b) Aderat praeterea vera utilitas canonica pro Concilio et quo-
dammodo etiam generalis, in applicatione expressa can. 101 § 1, 1°,
adhibito etiam Codice Orientali (can. 29 § 1, 1°) qui ipsum perficit et
expolit, necnon solutis difficultatibus, quas doctrina et praxis, ipsius ca-
nonis exegesi et recto usui non raro praesentant. Est canon magni mo-
menti pro personis collegialibus et in ipso plura elementa, veluti libera
et soluta adsunt quae ultra limites normarum quae ibi dantur sese exten-
dunt.

c) Ceterum addita regula 4a circa exceptiones canonis hinc nul-
lum damnum obvenit necessariae libertati Concilii, inde magis conscius,
accuratus, et facilis erit usus canonis 101 § 1, 1° quando ipsius appli-
catio expediens videatur.

4) Exceptiones a generalibus normis sufragationis (can. 101 § 1,
1° C.I.C.; can. 29, §1,1° C.I.O.) quae ad ius peculiare Concilii Oecu-
menici hac in re pertinent.

Ad vitanda quousque fieri possint iterata scrutinia quae in Concilio
Oecumenico ex membrorum multitudine aliisque adiunctis non levibus
neque paucis incommodis obnoxia sunt:

a) Pro quaestionibus communibus non gravis momenti et pro
electionibus minoribus, conceditur facultas Praesidi, audito Praesiden-
dae Officio, reducendi scrutinia ad duo, ita ut in secundo sufficiat maio-
ritas relativa, cum libertate paritatem ad normam regulae 3ae, b) sol-
vendi. Praeses vero, de consensu sui Officii, poterit statuere quod suf-
ficiat maioritas relativa etiam in primo scrutinio, semper ac, datis indole
et momento rei, aliisque adiunctis ponderatis, sufficienter uno scrutinio
aequae eius solutioni provisum sit, applicata etiam in casu regula 3a, b).

b) Ad faciliores et expeditiores reddendas electiones et designa-
tiones, admitti etiam potest praesentatio elenchorum cum variis nomi-
nibus, ex diversis nationibus et linguis, Commissioni Centrali, ut elen-
chum officialem statuat, supra quod suffragium fertur cum facultate ali-
qua nomina addendi, usque ad propositum elenchi numerum completum.

c) Conceditur Praesidi, audito iuris peritorum voto ac de con-
sensu Commissionis Centralis, ut, servatis criteriis generalibus iuris ac

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 207

receptae praxis, valeat pro casibus non praevisis rationem suffragationis
atque ipsis normas definire.

12. Regulae pro illis suffragatione decidendis quae Concilii propria
ac peculiaria sunt. (9. a, 3).

1) Maioritas suffragiorum pro rebus ad doctrinam exspectantibus
decidendis:

a) In Sessionibus Concilii generalibus, ad boc ut conciliaris pro-
positio circa res quae fidem ac doctrinam iure decisa legitima suffraga-
tione censeatur ac proinde Ss.mo Domino ad confirmationem, salvis
semper suis iuribus et normis quae Sessionem publicam ordinant, prae-
sentari valeant ac debeant, tres ex quattuor validorum suffragiorum
partes saltem requiruntur .

b) Valida suffragia affirmativa ad tres e quattuor partibus compu-
tandas illa intelliguntur, quae « Placet » absolute vel « Placet iuxta
modum » ferunt. Suffragia negativa formula « Non placet » exprimuntur.

c) Si tamen suffragia « Placet iuxta modum » quartam partem vel
fere numeri validorum suffragiorum attingerint, proponente Praeside,
post aliquod tempus, quo durante rebus melius declaratis reservationes
auferri valeant, propositio iterum suffragationi subiicietur, et utriusque
suffragationis exitus Ss.mo brevi relatione ex officio communicabitur.

13. Rationes singulorum quae regulae continent hae sunt\

Ad a) 1° Concilium, ut Corpus ad proponendam fidei doctrinam
pro formali dogmatica definitione competens, non immerito exigere
potest, quatenus agitur de definitione conciliari, illam moralem unita-
tem in suffragatione quae morali unitati Ecclesiae respondeat sive in
iudicanda doctrina fidei, sive in iudicanda definitionis opportunitate.
Tres ex quattuor partibus suffragiorum saltem requirimus et non am-
plius, quia iam suffragatio admodum qualificata. Praeterea, quia res
subiicienda est Romano Pontifici Qui suo voto supplet quod deficere
potest et Cui licet, etiam cum minore parte quam praescripta (3/4)
conciliare votum ut tale confirmare.

2° Integrum ius remanere debet Summo Pontifici, aestimandi an
moralis certitudo de Ecclesiae favorabili iudicio in casu constet, et an
requirenda sit maior suffragatio vel minor sufficere valeat. Ideo dicimus
« salvis semper iuribus suis, et normis Sessionis publicae ».

Ad b) Admittimus votum « Placet iuxta modum », et quidem ut
affirmativum, ut ex una parte melius veram voluntatem Concilii aesti-
memus et non cogamus illum cui res placet, etsi in modo aliquid displi-
ceat, ad dandum contra suam mentem votum absolute negativum vel abso-
lute affirmativum.

Ad c) In casu quod vota « Placet iuxta modum » numero conspicua

208

SESSIO I - ACTA

fuerunt ( quarta scilicet pars non maioritatis votorum sed omnium suf-
fragiorum), « vel fere » addimus ne limitem mathematicum huic non
spernendo facto figamus, reservationes in his suffragiis contentae non
viderentur parvipendendae sed discutiendae, ut, si possibile sit, votum,
ut dicitur, purificetur. Nova suffragatio cum suo exitu Ss.mo subicienda
est, ut omnia ex sese ponderare possit. Sane, in hac nova suffragatione
sive sit favorabilis ita ut plura vota « Placet iuxta modum » conversa
sint in « Placet » absolutum, sive materialiter non fuerit utilis, investi-
ganti plura incerta remanere possunt. Omnibus perpensis, Ss.mus decidet
maioritatem in casu mentem Ecclesiae exprimere.

2) a) In Sessionibus generalibus quoad res disciplinares graviores,
quae normam novam veluti characteris constitutionalis et organici indu-
cere viderentur, non minus quam duae e tribus suffragiorum partibus
requiruntur.

b) Si vero ageretur de mutandis disciplinae capitibus, quae ad
ipsius fulcra pertinere videntur vel mutationes graviter traditiones affi-
cerent, tres e quattuor partibus suffragiorum exigendae essent.

c) In dubio Praeses, vel, consulta Commissione Centrali, rem
Concilio decidendam praevia suffragatione proponat, vel iuxta casus ad
Ss.mum referat.

3) Quoad res vero adiectivas, procedurales, minoris momenti suf-
ficit maior itas absoluta suffragiorum. Si tamen ob adiuncta, res gravior
videretur, Praeses, ut supra (reg. 2a c ), suffragationem qualificatam Con-
cilio proponere posset.

Art. III - De suffragiis in Commissionibus Conciliaribus

14. 1) Quoad illa omnia communia quae expresse hic definita non
sunt, Commissionibus Conciliaribus, congrua congruis referendo, illa
applicabuntur quae pro Collegiis (can. 101, § 1, 1°) pro Concilii Sessio-
nibus Generalibus et pro Commissionibus Concilii praeparatoriis statuta
fuerunt.

2) Quoad maioritatem requisitam in suffragatione secreta circa res
Concilio praesentandas, has proponimus regulas:

a) Si agatur de Schematibus aut Decretis quae ad fidem et doctri-
nam pertinent, illa tantum ex eis formaliter Concilio proponantur in
quibus tres saltem e quattuor partibus, absolutis suffragiis (Placet, non
placet) convenerint. Si tres e quattuor partibus non attingantur sed
quidem duae saltem e tribus, Praesidi et Commissioni Centrali propositio
ita probata transmittenda est cum relatione circa iter propositionis et

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 209

suffragationis exitus, ut, ad normam regulae 2ae de Congregationibus Ge-
neralibus (c), quod ultra agendum sit decernere valeat.

b) Si agatur de Schematibus aut Decretis ad disciplinam spectan-
tibus, ad normam regulae 2ae de Sessionibus Generalibus a) et b) duae
e tribus (a), vel tres e quattuor {b) suffragiorum partes requiruntur,
ut propositio cum voto formali Commissionis , Concilio proponatur. Si
requisitae suffragationes non attingantur applicetur etiam his casibus
norma in a) tradita.

3) Pro solvendis difficultatibus a Concilio vel a Commissione Cen-
trali alicui Commissioni propositis, si graves sint, duae tertiae suffra-
giorum partes exigantur ut solutio nomine Commissionis atque ex offi-
cio, Concilio seu Commissioni Centrali communicari valeat. Si haec maio-
ritas duarum ex tribus partibus non obtineatur, Commissio Centralis, de
facto non obtentae praescriptae maioritatis certior fiat, simulque de
suffragatione quam proposita quaestio obtinuerit, ut ipsa providere
valeat.

4) Pro solvendis quaestionibus ordinariis seu minus gravibus, pro
rebus adiectivis et internis, nisi in casibus expresse exceptis qui qualifi-
catam exigunt maioritatem, sufficit maioritas simplex, aptatis Commis-
sionis normis supra pro Concilio in rebus communibus datis et Commis-
sioni applicatis (Reg. la).

Firmo quod lingua Concilii latina esse debeat, an subsidia proponenda
sint, ut ipsius usus et intellectus expeditior evadat.

Em.mi P. D. ANDREAE Card. JULLIEN
Status quaestionis

Communis sermonis difficultas iam in exorienti Ecclesia inter primas
quaestiones sese obtulit, sed miraculo soluta fuit: « (Apostoli) coepe-
runt loqui variis linguis et audiebat unusquisque lingua sua illos lo-
quentes. Stupebant dicentes: quomodo nos audivimus unusquisque lin-
guam nostram in qua nati sumus? » (Act. II, 4-8). Nos autem, Domino
auxiliante, eam humanis mediis superare debemus.

A Consiliariis duae propositae sunt solutiones :
a) Iuxta alteram, rigidiorem quidem, una latina lingua adhibea-
tur oportet in futuro Concilio.

Ratio profertur quod sermo latinus, « propter potiorem principali-

210

SESSIO I - ACTA

tatem », lingua est Ecclesiae, quae hodiernis quoque temporibus valde
urget ut, iam ineunte clericali institutione, cuncti clerici et sacerdotes
ea imbuantur. Praeterea, latinus sermo maxime aptus videtur atque est
ad rem theologicam vel disciplinarem enucleandam ac definiendam aut
stabiliendam. Si quis igitur Pater Concilii latinam linguam non intelligat
aut non loquatur, sibimet imputet.

b) Altera solutio suadet ne una sit lingua latina in Concilio: eam
opinionem duo revera comprobant:

1° De facto, quaecumque horum est ratio de qua nunc iudicemus
haud oportet, etiam inter Episcopos nonnulli erunt qui sermonem lati-
num non ita calleant ut in disceptationibus partem utilem habere possint.

2°. De facto insuper, etsi nonnulli latine loqui sat valent, ipsi
tamen verba latina proferunt iuxta modum nativum, ita ut ab aliis,
linguam latinam quoque callentibus, verba minime aut difficilius perci-
piantur atque intelligantur.

Quibus haud dubiis difficultatibus duo remedia a Consiliariis repe-
riuntur, ut usus et intellectus latinae linguae expeditior evadat:

1) Explanator sit penes unumquemque aut, iuxta adiuncta, penes
plures eiusdem linguae vernaculae, qui adiuvet Patrem ut sese intelli-
gibili latino sermone exprimat, aut ipse vertat in latinam linguam sen-
tentiam eiusdem Patris.

2) Utantur Patres mediis inventis technicis.

His itaque praehabitis, meum humillimum votum proferam.

Claritatis gratia, distinguam, primum, inter documenta et conven-
tus; secundo, inter varios conventus.

1) Distinctio sit imprimis inter documenta et conventus. Cuncta
documenta conciliaria sint latina lingua conscripta, sive agatur de docu-
mentis super quibus deliberatio instituetur: idque statuatur pro omni-
bus conventibus, cum praesumendum sit adfuturas esse commissiones
vel etiam sub-commissiones primi gradus, ut ita dicam, et conventus
plenarios ac denique conventus generales definitivos; sive agatur de emen-
dationibus, additionibus etc., scripto proponendis in quovis conventu.

Eaque sit lex absque certa exceptione irrefragabilis.

2) Distinguam insuper inter varios conventus.

I - Si agitur de commissione aut de sub-commissione in qua non
adstant plus quam 30, vel ad summum 40 Patres diversarum gentium
et diversorum sermonum, satis erit, experientia duce, ut adsint periti
interpretes seu explanatores, sive socii, sive « minutanti », qui calleant
unam alteramve linguam vernaculam simul et latinam, atque pro adiun-
ctis eos adiuvent, qui aut animi sensus latine depromere difficulter va-

RELATIONES CARDINALIUM PONENTIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 211

leant, aut latinum sermonem eius qui loquitur vel disputat intelligere
non possint.

Animadvertatur insuper rem eo magis expedite fieri, si disceptatio
sit de documentis latine quidem conscriptis, quae tamen unusquisque
prae manibus iam pridem habuit quorumque plenum intellectum antea
adeptus est.

II - Si agitur de commissione primi gradus in qua plus quam
40 socii adsunt, qui partem utilem in disceptationibus agere valent at-
que ex officio debent, adhibeatur oportet translatio simultanea. Heic
vero, cum venia Eminentissimi Praesidis, italice loquar.

La traduzione simultanea e in uso presso tutti i congressi interna-
zionali; Pimpianto esiste alP Auditorio dei Palazzo Pio XII, alia Domus
Pacis e nella sede dei Mo vimento dei Mondo Migliore, ed ancora altrove.
Essa non sarebbe troppo dispendiosa, dovendosi eventualmente instal-
lare in un numero ristretto di sale, poiche e da presumere che le com-
missioni preparatorie non si raduneranno in molte contemporaneamente.
Si dovrebbe tuttavia approntare un impianto proporzionato ad un nu-
mero maggiore di partecipanti, ove diverse commissioni si radunassero
insieme.

Del resto, gli impianti possono prendersi anche in affitto.

II sistema con fili e piu costoso dei sistema a transistor, cioe a onde
ultra corte: ma questo secondo sistema presenta, nel caso specifico dei
Concilio, il grave inconveniente che le onde ultra corte da un esperto
possono captarsi anche fuori delle aule dei Concilio stesso, cosl che si
potrebbe alPesterno seguire agevolmente tutta la discussione.

Per la traduzione simultanea altra difficolta deriverebbe dalla scelta
delle lingue: ma, dietro Pesperienza di molti congressi internazionali,
si deve dire che sono sufficienti le tre lingue piu pariate nel mondo, e cio
al di sopra di ogni questione nazionalistica, ossia il francese, Pinglese, lo
spagnolo e, nel caso, il latino. Sappiamo bene, per esempio, che i Vescovi
tedeschi o delPOriente conoscono certamente una di queste tre lingue.

L’altra difficolta, la maggiore forse, ma non per questo insolubile,
sta nella scelta e nella pratica preparazione dei traduttori, i quali dovreb-
bero essere capaci di rendere immediatamente, nel nostro caso, il latino
ed ancora altre due lingue nella loro propria lingua. Di tali traduttori,
tuttavia, occorre preparare due o tre turni, trattandosi di lavoro este-
nuante e dovendosi essi dare il cambio ogni 15-20 minuti. D’altro canto,
per quanto ci riguarda, la fatica della traduzione sara forse meno diffi-
cile e penosa che in casi analoghi, poiche i traduttori potranno prece-
dentemente studiare i documenti in latino sui quali verteranno le di-
scussioni.

212

SESSIO I - ACTA

Che la traduzione simultanea debba accettarsi o meno per le com-
missioni di primo grado — e soltanto per queste, come diro — e que-
stione da definire in tempo, in modo che di conseguenza possa instal-
larsi 1’impianto e prepararsi un gruppo sufficiente di traduttori.

III - Si denique agitur de conventibus plenariis et de conventibus
sollemnioribus generalibus, translatio simultanea

— haud requiritur , et

— haud utilis videtur.

Ratio est, sive quia in eiusmodi conventibus disceptatio fit de docu-
mentis latinis, quae cuncti Patres prae manibus iam antea habuerunt;
sive quia disceptatio non fit turmatim inter plurimos; sed:

in conventibus plenariis secundi gradus relator rem exponit legens
documentum iam inter Patres distributum; pariter unus aut plures con-
tradictores, electi a Praeside ut nomine aliorum Patrum eiusdem sen-
tentiae loquantur, contradictores, inquam, iam exhibuerunt orationem
suam, quam prae manibus Patres habebunt; hi votum dabunt per verba:
affirmative , negative , iuxta modum; qui modus, latina lingua exaratus,
praestituto tempore tradetur ad Praesidem ut transmittatur commissioni
competenti, quae denique iuxta adiuncta reformabit textum iam pro-
positum.

Quod si in eiusmodi commissionibus secundi gradus amplior admit-
teretur disceptatio oralis, certo certius requireretur translatio simultanea.

IV - In sessionibus definitivis nulla disceptatio fiet, sed Patres
dabunt votum affirmativum vel negativum.

Ed e da augurarsi che la Commissione competente adotti il voto
elettronico con controllo e sommatore, perche il calcolo sia sicuro e velo-
cissimo.

(Sexta Congregatio: 19 iunii 1961)

VII

De modis perscribendi ea quae in Concilio a Patribus efferuntur: An
praeter perscriptionem magneticis machinis faciendam, opportuna
censeatur opera stenographorum, qui dicuntur.

Em. mi P. D. GULIELMI T. Card. HEARD

Huic quaestioni sex consultores dant responsionem negativam, af-
firmativam 20; et re quidem vera rationes ab his adductae et in folio iam
distributo expositae, conclusivae esse videntur. Opera stenographorum
specialem sibi meruit commendationem apud Granderath, Histoire
du Concile du Vatican, tome II, lib. I, cap. I, pp. 14-17.

Puto ergo operam stenographorum opportunam esse.

7 - VOTA SODALIUM SUPER QUAESTIONES
DE CONCILIO CELEBRANDO

Em. mi P. D. CLEMENTIS Card. MICARA
Episcopi Veliterni

Ad I. Primum Quaesitum Commissioni Centrali Propositum Rela-
tione Eminentissimi Cardinalis Ponentis attentissime perlecta haec, meo
sensu, humiliter proponere praesumo:

1) Standum esse Canoni 223.

2) Praeter eos qui ad normam praedicti Canonis ad Concilium vo-
candi sunt, essent etiam vocandi, et quidem cum voto deliberativo, omnes
Nuntii, Internuntii, Delegati Apostolici, qui quamvis caractere episco-
pali careant, praesunt tamen omnibus Episcopis tam residentialibus quam
titularibus Locorum suae iurisdictionis.

3) Officiales Maiores Curiae Romanae qui certe magna gaudent expe-
rientia et in negotiis tractandis dexteritate.

Haec omnia sub altissimo iudicio SS. Domini Nostri.

Ad II. In voto Eminentissimi Ponentis. Theologi et Canonistae Con-
cilii deligi poterunt inter Theologos et Canonistas qui sunt Membra seu
Consultores Commissionis Praeparatoriae. Familiae Religiosae et Facul-
tates Pontificiae praesentare poterunt aliqua nomina Theologorum et
Canonistatrum inter quos Summus Pontifex eligere poterit quos, ad nor-
mam Canonis 223, ad Concilium vocare intendit.

Sint viri humiles, pii, probatae vitae, Ecclesiae addicti, in doctrina
bene fundati et cum Ecclesia semper et in omnibus sentientes; sint, opor-
tet, prorsus immunes ab erroribus a Pio XII (Encyclica Humani Generis )
damnatis, quique pravis opinionibus numquam indulserunt.

Excludendi sunt qui laxiora criteria de interpretatione Librorum Sa-
crorum quomodocumque acceptarunt.

Sint numero convenienti, observatis debitis proportionibus inter
Clerum saeculare et regulare.

Selectio fiat a viris a Summo Pontifice designatis, electio vero ab Ipso
Summo Pontifice fiat.

214

SESSIO I - ACTA

Iuxta mentem Eminentissimi Ponentis eligi poterunt etiam aliqui
Parochi qui tamen necessarias dotes habeant.

Nihil autem prohibet quominus Patres Concilii sibi eligant aliquem
theologum aut canonistam inter illos qui electi fuerunt Consultores Com-
missionum Praeparatoriarum.

Ad III. Ad quaestionem tertiam quod attinet « A quonam nempe et
quibus rationibus instituendae sint Commissiones inter Patres Concilii »,
propositis Eminentissimi Ponentis adhaerendum esse submisse censeo,
id est:

1) ut Commissiones Conciliares a Summo Pontifice instituantur
earumque Praesides ab Eodem nominentur;

2) ut Membra Commissionum, si non totaliter, saltem quoad duas
partes e tribus a Patribus Concilii per libera et secreta suffragia eli-
gantur;

3) ut residuus Membrorum numerus Summo Pontifici eligendus
relinquatur ob rationes ab Eminentissimo Ponente allatas, praesertim quo
tutius consulatur omnium nationum aequae proportioni;

4) ut post visas conclusiones a Commissionibus Praeparatoriis pro-
positas, materia et competentia singularum Commissionum Conciliarium
definiantur necnon earumdem congruus Membrorum numerus.

Idem ac Em. mus Ponens censeo non expedire ut conclusiones Com-
missionum Praeparatoriarum Patribus communicentur ad elenchum Conci-
lii thematum conficiendum, cum sufficienter per Can. 226 provisum sit.

Ad IV. In voto Em.mi Ponentis. Iam in anteactis Conciliis difficul-
tates nonnullae exortae sunt ex eo quod aliquando oratores plus aequo
in sermonibus suis immorati sint. Hae difficultates ampliores exurgere po-
terunt in proximo Concilio, quod, ob ingentem Patrum numerum,
praeteritos omnes coetus oecumenicos superabit. Exinde patet necessitas
orationes quodammodo moderandi, in generalibus praesertim Sessionibus.

Sedulo tamen cavendum est ne talis necessaria disciplina nimis urgea-
tur ita ut quis possit suspicari de voluntate Patrum libertatem coarctandi
atque de periculo reducendi conciliares sessiones in formales seu choreo-
graphicos conventus.

Em. mus Ponens optime animadvertit disceptationes, potius quam agan-
tur in generalibus solemnioribus sessionibus, remittendas esse ad prae-
vias Commissiones seu Deputationes, ita ut, rebus ordinate compositis,
« fiat amabilis atque ex rebus orta autolimitatio » et quilibet ex Patri-
bus persentiat, post oblatam sibi antea copiosam opportunitatem dicendi,
non expedire coram omnibus loqui nisi ob proportionate graves causas.

Ceterum, circa regulas practicas pro moderandis orationibus, ad-
sentio Em.mo Ponenti.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 215

Sequentia tantummodo innuere sufficiat.

Ad brevitatem certo iuvat sententias scripto potius quam oretenus
proferre, ut nonnullis Consultoribus placet, sed caute procedendum esse
videtur ne quid detrimenti capiat perutilis opinionum comparatio et se-
lectio, ex orali expositione aptius, saltem ordinario, profluens.

Circa secretum voti, cum valde conferat — uti patet — ad suffragio-
rum libertatem et sinceritatem, videtur ei magis esse favendum.

In ferendis vero et exquirendis suffragiis, praestat ut formae ex mo-
dernis thecnicis inventae (v. g. electromecbanicae) minime, a priori, re-
cusentur.

Omnes denique Patres — quod est in primis, quamvis postremo di-
camus — memores esse debent se, in oecumenica synodo sub Petro et
cum Petro congregatos, non sui imminutionem experiri sed potius tute-
lam, ex Christi promissione, qui pro Petro rogavit ne umquam fides de-
ficeret et fratres ipse confirmaret (Luca, 22, 32).

Ad V. In voto Em. mi Ponentis atque omnibus ab Eo tanta eruditione
ac sapientia propositis adhaereo.

Romani Pontificis, Beati Petri in primatu Successoris, « suprema et
plena potestas iurisdictionis in universam Ecclesiam tum in rebus quae
ad fidem et mores, tum in iis quae ad disciplinam et regimen Ecclesiae per
totum orbem diffusae pertinent » (Can. 218 C.I.C.), huiusmodi potestas
nullam, in rebus conciliaribus decidendis, limitationem patitur ex numero
Patrum huic vel alteri sententiae suffragantium.

Praestat tamen ut res pro confirmatione et promulgatione Summo
Pontifici proponendas plerumque Patrum commendet expressa voluntas.

Propterea, pro rebus gravioris momenti, quae scilicet, ad fidem doctri-
namque pertinentia, Concilium pertractat tamquam exercens supremam,
sub Romano Pontifice, potestatem requiratur oportet suffragiorum maio-
ritas quam maxime qualificata, ut normae sententiaeque ab omnibus dein-
de servandae, ab universa fere Ecclesia videantur promanantes.

Sic revera — ut Summus Pontifex ominatus est — amplissimum Con-
cilium « mirabile praebebit veritatis, unitatis, charitatisque spectacu-
lum... mirandum unitatis spectaculum, quo Catholica Ecclesia una praestat
atque refulget » (Enc. Ad Petri Cathedram).

Ad VI. In voto Em. mi Ponentis. Linguam Concilii latinam esse de-
bere, extra controversiam ponitur: optime quidem. Valde expedit ut pro-
xima oecumenica Synodus novum atque insigne coram omnibus extollat
testimonium de latini sermonis praestantia et dignitate deque eiusdem
immutabili aptitudine ad Ecclesiae vocem personandam.

« Etenim Ecclesia — ait Summus Pontifex Pius XI — ut quae et na-
tiones omnes complexu suo contineat et usque ad consummationem saecu-

216

SESSIO I - ACTA

lorum sit permansura, et prorsus a sui gubernatione vulgus arceat, ser-
monem suapte natura requirit universalem, immutabilem, non vulgarem.
Huiusmodi cum sit sermo latinus, divinitus provisum est ut is mirifico
esset usui Ecclesiae docenti, idemque christifidelibus doctioribus ex omni
gente magnum ministraret vinculum unitatis...; loquendi genus, pressum,
locuples, numerosum, maiestatis plenum et dignitatis quod mire dixeris
comparandum ad serviendum Romani Pontificatus gloriae ad quem ipsa
Imperii sedes tamquam hereditate pervenerit » (Epist. Apost. Officiorum
omnium ad Card. C. Bisleti, die 1 augusti 1922).

Et Pius XII, in Encyclica Mediator Dei : « Latinae linguae usus, ut
apud magnam Ecclesiae partem viget, perspicuum est venustumque uni-
tatis signum ac remedium efficax adversus quaslibet germanae doctrinae
corruptelas » {A. AS., 39, 1947, p. 545).

Tot tantisque laudibus cumulatam, linguam latinam quam maxime
commendamus.

At probe novimus — proh dolor! — « afflictam (hodie) latinae linguae
sortem », ut conqueritur S. Congregatio de Seminariis et Studiorum Uni-
versitatibus in Epistula ad locorum Ordinarios die 27 octobris 1957 data
(A.A.S., 50, 1958, pp. 292-296).

Cui difficultati aliquatenus occurrendum esse putamus.

Una igitur cum Em.mo Ponente retineo:

Documenta omnia, sive ad Concilium pertinentia sive ab ipso ema-
nanda, latina sint.

In Commissionibus inferioris ordinis seu demissioris Patrum numeri
possunt admitti, praeter latinum, alii quoque sermones, qui sunt magis
usitati (ut gallicus, anglicus et hispanicus), explanatorum vel interpretum,
si quando opus sit, adhibito auxilio.

In amplioribus Commissionibus, quae scilicet non minus quam cma-
draginta Patres complectantur, permitti potest, ut mos hodiernis dieU’r
invaluit apud congressus internationales, simultanea translatio et captatio
in potioribus linguis modernis, omni adhibita cautela ut verba fideliter e*
integre reddantur.

Denique, in conventibus generalibus seu solemnioribus, ubi latina
documenta (iam antea et alibi, cooper antibus Patribus, exarata) exhi-
bentur, declarantur et per suffragia iudicantur, sola latina vox resonet,
maiestatis et unitatis perspicuum signum.

Ad VII. In voto Em.mi Ponentis. Scilicet, ad Concilii Patrum sermo-
nes perscribendos, praeter magneticarum machinarum subsidia, steno-
graphorum quoque operam opportunam esse censeo.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

217

Em.mi P. D. IOSEPHI Card. PIZZARDO
Episcopi Albanensis

Ad I. Normas traditas a Codice I. Canonici neque extendendas neque
restringendas puto: non restringendas, quia hoc esset odiosum, prae-
sertim imminente Concilio; non extendendas, quia certum deesset crite-
rium huius extensionis.

Propterea vocandos censeo, cum voto deliberativo:

1) Omnes Cardinales, etsi non sint Episcopi;

2) Omnes Episcopi, etiam titulares;

3) Abbates et Supremi Moderatores religiosorum de quibus in
Can. 223, § 1 nn. 3-4. Ad summum his addi possunt, cum voto delibe-
rativo, etsi episcopali dignitate careant, Adsessores et Secretarii Sacrarum
Congregationum Romanae Curiae et Nuntii, Internuntii ac Delegati Apo-
stolici, ob gravitatem muneris iisdem commissi et suae dignitatis tutelam.
Hierarchia Missionum iam sufficienter repraesentata videtur per Episcopos
et Vicarios Apostolicos. Supremi Moderatores religionum qui, iuxta Codi-
cem, suffragio deliberativo non gaudent, frui poterunt, si Summo Ponti-
fici placuerit, voto consultivo: Concilium enim est Episcoporum (questa
e « constans saeculorum doctrina »: cf. p. e. D. Bouix, Tractatus de Papa,
Parigi 1869, tom. III, pag. 398, nota).

Ad II. Animadvertendum est nomine theologorum hic comprehendi
theologiae sensu lato cultores, id est scientiae biblicae, pastoralis, litur-
gicae, etc.

Quamvis eminentiora membra Commissionum vel Deputationum Prae-
paratoriarum et imprimis Secretarius, tamquam Membra vel Consulto-
res Commissionum vel Deputationum Concilii eligi possint, Commissiones
vel Deputationes Concilii a Commissionibus Praeparatoriis debent esse di-
versae — Commissiones enim Conciliares interrogandae erunt super diffi-
cultatibus ortis e schematibus a Commissionibus Praeparatoriis exhibitis:
si Commissio proinde Concilii eadem aut fere erit ac Praeparatoria, quae-
stio dirimenda committetur illis quae eam enodare non valuerunt. Praete-
rea, si schema omnino reformandum erit — quod reapse accidere po-
terit — schema reformandum esset ab iis qui aliam tenuerunt et propu-
gnarunt sententiam: ab ipsis proinde iudicium ferendum esset de proprio
errore. Ob eamdem rationem praesertim Secretarius Commissionis vel
Deputationis Conciliaris idem esse non debet ac Commissionis Praepara-

218

SESSIO I - ACTA

toriae. Nec Commissio seu Deputatio Conciliaris a Praeparatoria diversa
secumferre videtur periculum opus ab altera recte perfectum evertendi,
nam ambitus Commissionis seu Deputationis Conciliaris ad peculiaria
puncta restringitur, a Congregatione Generali praefinita.

Ad III. Sicut in Concilio Vaticano I munus Commissionis seu Depu-
tationis Conciliaris non idem esse debet ac Commissionis Praeparatoriae,
sed in eo tantum ut, si casus ferat, id est, si Patrum consensus in Congre-
gatione Generali super schema non inveniri constiterit, neque aliter diffi-
cultas superari potuerit, schema controversum Commissioni seu Deputa-
tioni Conciliari mittatur ad obstacula amovenda. — His praemissis, hu-
militer propono:

1) Prout in Concilio Vaticano I, Commissiones Conciliares a Summo
Pontifice constituantur, qui et Praesidem uniuscuiusque eligat;

2) Membra Commissionum eligantur a Patribus Concilii per schedulas
secretas in Congregatione Generali quoad duas partes e tribus;

3) Tertia pars ab Ipso Summo Pontifice nominetur;

4) Membra sint generatim 24 in unaquaque Commissione seu Depu-
tatione;

5) De numero et competentia singularum Commissionum seu Deputa-
tionum videbitur post visionem schematum a Concilio examinandorum.

Ad IV. In votis est ut a peculiari coetu Commissionis Centralis Prae-
paratoriae Ordo servandus in Concilio iam ante Concilium redigatur et
iussu Summi Pontificis promulgetur. Plures tamen e regulis servandae e
Litteris Apost. Multiplices inter nn. VII-VIII erui possunt. Prout Emi-
nentissimus Relator animadvertit, in Sessionibus Generalibus, et adhuc
magis in Commissionibus seu Deputationibus discussio vetari vel nimis
cohiberi non potest, etsi idoneis normis ordinanda sit. Plures harum nor-
marum ab eodem Em.mo Relatore scite proponuntur. Nec admittendam
puto illorum sententiam, qui proponunt, ad tempori parcendum, ut sche-
mata ante Concilii convocationem mittantur omnibus Patribus vocandis,
ut scripto animadversiones suas faciant ut ante Concilium examinentur.
Cum tot sint Patres vocandi, timendum est ne iam ante Concilium sche-
mata nota fiant et publicentur. Praeterea cavendum est ne Patres extra
Urbem degentes timeant se Romam vocari ut schematibus iam paratis
solummodo subscribant. Tandem recolendum est Concilium non idem
esse ac simplicem consultationem et, historia duce, novimus aliquando, post
orationem unius, opinionem adversam mutari integri collegii vel Con-
cilii.

Tamquam forma ferendi suffragium praeferenda videtur ballottatio ,
nisi instrumentum electro-mechanicum habeatur, quo secrete , tuto, ce-
lerius, suffragia ferri et computari valeant.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

219

Ad V. Historia Conciliorum, praesertim Tridentini et Vaticani I,
voluntatem Patrum ostendit, etiam si ad hoc Sessiones prorogandae aut
repetendae erant, obtinendi longe maiorem partem suffragiorum. Con-
cilium enim oecumenicum esse debet non tantum ob praesentiam Pa-
trum ex omni parte Ecclesiae convenientium, sed potissimum quia eius
Decreta quid sentit Ecclesia referunt. Sane Concilium pari ratione aesti-
mandum non est ac parlamentum regiminis democratici, nec umquam
auditum fuit in Concilio, saltem quoad decreta doctrinam respicientia,
maioritatem relativam sufficere.

Propterea: si agatur de doctrina fidei et morum, tres saltem e
quatuor partibus suffragiorum requirendae videntur, iuxta votum Emi-
nentissimi Relatoris; si agatur de re disciplinari duae tertiae partes
suffragiorum; si vero quaestio respiciat rem internam Concilii vel ordi-
nem in eo observandum, sufficit maioritas simplex.

Ut Patrum libertati rite consulatur, cavendum est ne iidem labore
opprimatur aut nimis a suis dioecesibus diu abesse cogantur, ita ut fa-
tigati aut solliciti de proprio grege, ad finem Concilii quomodocumque
properent. Ad haec incommoda vitanda, videndum est num expediat
post aliquot menses, seu post aliquot schematum examen, Concilium
interrumpere illudque anno subsequenti continuare. Interim Patres ad
sua remeare possunt et Decreta approbata et a Romano Pontifice con-
firmata publici iuris fieri.

Ad VI. Cum ad Ecclesiam Romanam necesse sit « omnem conveni-
re Ecclesiam » (S. Iren.) et ideo Romani Pontifices adire debeant « po-
testate ordinaria et immediata tum omnes et singulas ecclesias, tum
omnes et singulos pastores et fideles » (Can. 218 § 2), maxime con-
venit ut communicationis instrumentum habeatur universale et immu-
tabile, non vulgare, ita ut proprium dici nequeat alicuius populi tantum.
Hoc instrumentum a pluribus saeculis est lingua latina, cuius studium
Romani Pontifices praeceperunt, dta ut clericus qui eandem ignoret in
Ecclesia latina, hanc ignorantiam sibimetipsi imputare debet.

Patet inde quo iure latina lingua debeat esse, sicut fuit praeteri-
torum Conciliorum, unica lingua officialis Concilii Vaticani II, volun-
tate nempe Romanorum Pontificum qui hunc sermonem tamquam pro-
prium et Ecclesiae usurparunt et saeculari Conciliorum traditione.

Cuncta igitur documenta Concilii sint latina lingua conscripta; in
Sessionibus publicis et Congregationibus Generalibus orationes sint
omnes in lingua latina; in Commissionibus seu deputationibus Praeses
permittere potest usum linguae vulgaris propriae loquentis — praeser-
tim si sit ritus orientalis — dummodo adsint interpretes vere periti

220

SESSIO I - ACTA

(consulenda videtur translatio sic dicta simultanea, de qua in voto Emi-
nentissimi Ponentis).

Qui tamen sermone uti vult a latino diverso, summarium antea
tradere teneatur in lingua latina.

Ad VII. Omnibus perpensis, praeter perscriptionem magne ticis ma-
chinis faciendam, opportuna videtur praesentia stenographorum, ne quid
acta Concilii detrimenti capiant.

III

Em.mi P. D. BENEDICTI Card. ALOISI MASELLA
Episcopi Praenestini

Ad I. Servato iure suffragii deliberativi iis, qui ex canone 223 § 1
Codicis luris Canonici id habent; sicut sunt: Abbates vel Praelati nul-
liusAbbas primas, Abbates Superiores Congregationum monasticarum,
ac supremi Moderatores religionum clericalium exemptarum:

In reliquis iuxta Votum Eminentissimi Ponentis, ita tamen ut magis
determinetur quinam ex Officialibus Maioribus Curiae Romanae con-
vocari possint cum iure suffragii consultivi.

Ad II. In Voto Eminentissimi Ponentis. Quoad Theologos et Cano-
nistas, quos, uti consiliarios privatos, Patres Concilii eligere sibi pote-
runt, si facultas eis concedatur, eorum praesentia in sessionibus plena-
riis stringenda videtur, ne numerus adstantium ultra modum accrescat.

Ad III. Iuxta propositiones Eminentissimi Ponentis, quoad nume-
ros 1), 3), 5).

Quoad numerum 2), demisse censeo illum sic mutari posse:

Quoad duas e tribus partibus, omnes Patres Concilii ius habeant pro-
ponendi ad Praesides Commissionum, nomina membrorum quae malue-
rint. Illi autem, audita Commissione Centrali, indicem seu elenchum
conficient Patribus Concilii praesentandum et in Congregatione Gene-
rali ner schedulas secretas approbandum.

Quoad numerum 4), hanc mutationem proponerem:

Ut numerus membrorum in unaquaque Commissione sit triginta et

sex.

Ad IV. Pars prima: De orationibus Patrum Concilii moderandis. —
Aestimo Regulas ab Eminentissimo Ponente sapienter compositas, pro
moderandis orationibus Patrum Concilii aptas esse et quoad substan-
tiam approbandas. Distinguere forsan oportebit inter Regulas, quae
ordinem generalem in Concilio tenendum respiciunt, quaeque in Lit-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

221

teris Apostolicis inseri poterunt, et Regulas quae ad pleniorem et expe-
ditiorem negotiorum tractationem conferunt, ad Ordinationes nempe
Concilii relinquendas. Priores ex principiis ab ipso Eminentissimo sta-
tutis facile deducuntur. Posteriores forsitan retractari poterunt a spe-
ciali quadam Commissione intra ambitum Commissionis Centralis ab ipso
Summo Pontifice nominanda.

In specie placent quae Eminentissimus Ponens proponit circa Rela-
torem in Congregationibus Generalibus Concilii pro singulis Schema-
tibus designandum, atque circa ordinem ab Oratoribus servandum. Pla-
cet etiam distinctio temporis concedendi Relatoribus, id est, singulis in
casibus a Praeside determinandum, et Oratoribus, id est, ne decem aut
ad summum quindecim momenta excedant. Quoad moram quamdam
ponendam, saltem ex regula generali, inter discussionem et suffragatio-
nem Schematum, Voto adhaereo Eminentissimi Ponentis.

Pars secunda: De Patrum Votis exquirendis et recipiendis. — Qua-
tuor sunt consideranda:

A) Quoad votum orale et scriptum distinguendum videtur:

1) pro approbatione Decretorum vel Canonum conciliarium in Con-
gregationibus Generalibus servari poterit norma posita in Litteris Apo-
stolicis Multiplices inter, num. VII in fine.

2) In electionibus faciendis schedulae secretae adhibeantur.

3) In minoribus rebus decidendis usus machinae electromechani-
cae opportunus videtur.

B) Quoad Votum secretum a regulis traditionalibus recedendum
non esse existimo.

C) Quoad formulas suffragiorum:

1) in sessionibus publicis Concilii, duae tantum admittantur: pla-
cet, non placet.

2) In Congregationibus generalibus Patrum, formulae sint tres:
placet, non placet, placet iuxta modum.

D ) Quoad exquirenda et recipienda suffragia: animadversionibus
Eminentissimi Ponentis adhaereo.

Ad V. A) De suffragiis in Sessionibus publicis seu coram Sanctis-
simo. - 1) Prae oculis habito exitu suffragationum in Congregationibus
Generalibus, ipsius Summi Pontificis erit determinare quando Sessiones
publicae celebrandae sint.

2) Decisiones conciliares habentur sive in materia fidei sive in rebus
disciplinaribus, si Summus Pontifex accedit tum ad multo maiorem, tum
ad simpliciter maiorem suffragiorum partem; quin etiam ad minorem
et saniorem partem Episcoporum.

222

SESSIO I - ACTA

B) De suffragiorum maioritate in Congregationibus Generalibus .

1) In quaestionibus communibus generatim applicetur canon 101 Co-
dicis luris Canonici.

2) In quaestionibus communibus non gravis momenti et in electio-
nibus minoribus sufficere potest in primo scrutinio maioritas absoluta,
in secundo maioritas relativa.

3) Ad proponendam Summo Pontifici decisionem circa fidem et
doctrinam ut Ipse confirmare velit, salvis Suis iuribus, tres e quattuor
partes suffragiorum validorum requirantur.

Circa res disciplinares graviores duae e tribus partibus suffragiorum
requirantur, nisi ob peculiarem rei gravitatem et disciplinae ecclesiasticae
novitatem tres e quattuor partibus suffragiorum exigendas esse videan-
tur. Dubium ipsi Summo Pontifici solvendum deferatur.

4) In rebus quae minoris momenti aestimentur, maioritas absoluta
simplex requiratur.

C) De suffragiis in Commissionibus Conciliaribus . — Eaedem nor-
mae, quae pro Congregationibus Generalibus nuper propositae sunt,
congrua congruis referendo, teneri posse videntur. Quodsi Commissio-
nes Conciliares requisitam maioritatem non obtinuerint, sed eidem valde
proximam, totum negotium ad Praesidem Commissionis Centralis defe-
ratur cum congrua Relatione.

In reliquis, Eminentissimi Ponentis suggestionibus atque propo-
sitis adhaerendum esse censeo.

Ad VI. luxta proposita ab Eminentissimo Ponente. Et quidem:

a) documenta omnia, i. e. textus, emendationes, additiones etc.
quae proponantur, lingua latina conscripta esse debebunt.

b) In Congregationibus Generalibus et in Sessionibus publicis
sola lingua latina adhibenda erit.

In Commissionibus autem, usus quarumdam linguarum magis com-
munium admitti poterit. At translatio simultanea, si membra Commis-
sionis numerum quadragesimum non superent, necessaria non est. Ora-
tiones autem, per peritos interpretes ex officio designatos, lingua latina
saltem compendiose explanare oportebit. Si quando translatio simulta-
nea utilis appareat, ea solum in quaestionibus disciplinaribus, non autem
in discussione dogmatica adhibenda videtur.

Ad VII. In Voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

223

Em.mi P. D. CAIETANI Card. CICOGNANI
Episcopi Tusculani

Ad I. Ego subscriberem voto Em.mi Card. Ponentis, quia reapse
sunt Episcopi qui iure constituunt Ecclesiam docentem, nisi tamen huic
principio obstaret canon 123 C.I.C. ubi praeter personas charactere epi-
scopali ornatas, aliae quoque speciatim ad Ordines Religiosos pertinen-
tes recensentur. Utique, Summus Pontifex, independenter a quacum-
que lege ecclesiastica, novum elenchum personarum ad Concilium Oecu-
menicum invitandarum statuere potest, praeter Episcopos, sed forte con-
venit ut observentur normae statutae a C.I.C., eo magis quod obser-
vatae fuerunt in Concilio Vaticano I; utique, Concilium Vaticanum II
independens est a primo, sed tamen adest inter duo quaedam relatio
circumstantialis. Ideoque haec est mea sententia: sequenda est eadem
via, quam secutum fuit Concilium Vaticanum I, i. e. sequendum idem
criterium. Attamen votum Em.mi Card. Ponentis prae oculis habendum
erit, quinimmo maxime perpendendum quando sermo fiet de revisione
seu reformatione (aggiornamento) C.I.C. , quod tertium est argumentum
programmatis quod sibi proposuit Sanctitas Sua, in regimine et pro
gloria Ecclesiae: Romana Synodus, quae iam peracta fuit felicissimo
exitu, Concilium Oecumenicum quod iam viam ingressum est et refor-
matio luris Canonici quae valde videtur necessaria.1

Ad II. In voto Em.mi Ponentis de plano est quod Theologi et Cano-
nistae eligendi pro Concilio Oecumenico Vaticano II insignes debent
esse:

1) virtute et doctrina;

2) seligendi ex omnibus Nationibus;

3) ex utroque clero;

4) haud numerosi esse debent, et regula selectionis sit, ut qua-
litati, non tantum quantitati attendatur;

5) eligantur ex Consultoribus qui iam operam suam praestaverunt
Commissionibus Praeparatoriis, sed hoc non modo exclusivo neque ta-
xativo, ita ut eligi possint nonnulli, qui etsi ob circumstantias quas
dicam technicas et ob quasdam normas organisationis non fuerunt adnu-

1 Votum quoad primam quaestionem transcriptum est ex taeniola magnetica.

224

SESSIO I - ACTA

merati inter Consultores Commissionum Praeparatoriarum, tamen gau-
dent maxima auctoritate pro sua scientia et experientia;

6) si novi Consultores sunt vocandi, notitiae de eorum doctrina
et virtute exquirantur sive ex Nuntiis et Delegatis Apostolicis, sive et ex
Metropolitis, auditis suis Suffraganeis;

7) omnes nominandi sunt a Summo Pontifice, aut ab iis quos
Summus Pontifex designare ad hoc velit;

8) omnes cum voto consul tivo.

Insuper conveniens mihi videtur permittere iis qui Concilio Oecu-
menico intersunt cum voto deliberativo quod unum seligant, aut seli-
gere possint, Theologum aut Canonistam privatum, uti de cetero factum
est in Concilio Oecumenico Vaticano Primo.

Hisce Theologis et Canonistis Privatis facultas detur assistendi so-
lemnioribus Concilii sessionibus. Forte — uti notat Em.mus Ponens — ,
hoc difficillimum erit propter angustiam loci, sed tamen puto quod insi-
stendum erit ut amplificetur spatium, quia interesse solemnioribus Con-
cilii sessionibus erit maximum praemium quod illi desiderare poterunt,
et cum benemeriti erunt de laboribus peragendis, saltem ita sperandum
foret, hoc privilegium eis dandum erit.

Ad III. Una cum decem Praeparatoriis Commissionibus elapso anno
institutis, quae schemata et conclusiones circa res in proxima oecume-
nica Synodo tractandas proponerent, Beatissimus Pater Ioannes XXIII
Centralem quoque constituit Commissionem, cuius est singularum Com-
missionum labores et conclusiones rite a se perpensas Summo Pontifici
exhibere, ut Ipsemet, prouti in Litteris proprio motu datis edicitur, res
in eodem Concilio tractandas statuat.

Haud necessarium censeo labores et vota Commissionum Praepara-
toriarum cum futuris Patribus Concilii communicari debere, — prout
Consultor quidam proposuit — , antequam ultimus elenchus rerum tra-
ctandarum Ipsi Summo Pontifici ab hac nostra Centrali Commissione
tradatur. Longe enim maior pars Patrum futuri Concilii suas iam mise-
runt Responsiones et Vota in sede antepraeparatoria, eaque prae oculis
habita fuerunt a Commissionibus Praeparatoriis.

Antequam verba faciam de quaestione hodierna die nobis solvenda,
scilicet: « A quonam et quibus rationibus instituendae sint Commis-
siones inter Patres Concilii », opportunum mihi videtur recolere quod-
nam sit munus harum Commissionum instituendarum. Praeter Com-
missiones Praeparatorias et Commissionem Centralem, aliae commis-
siones instituendae sunt, quae Conciliares dicam. Em.mus Cardinalis
Theodorus Heard, hodiernae Quaestionis Ponens, perspicue et brevi ca-
lamo exposuit in suo Voto Commissiones erigendas esse eo -fine, ut, si

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

225

graves aliquando insurgerent difficultates inter Concilii Patres in Con-
gregatione Generali coadunatos , nec sperare liceret eas brevi fore supe-
ratas, etiam per iteratas Sessiones, tunc schemata rerum mittenda esse
huic vel illi Commissioni conciliari, ut sententiam proferat aptam ad
obstacula amovenda et sic Patribus sternere viam ad conclusionem quae-
stionum obtinendam.

Commissiones Conciliares distinctae esse debent a Commissionibus
Praeparatoriis, utpote quae ex Concilii Patribus constent oportet, eos-
que vere repraesentent; easque a Summo Ipso Pontifice instituendas
et ego censeo.

Competentiam quod spectat, unicuique Commissioni eadem sit plus
minus, quae Commissionibus Praeparatoriis fuit propria; inde et earum
numerus idem, nisi forte rerum tractandarum affinitas minorem nume-
rum suaderit.

Praesides singularum Commissionum a Summo Pontifice censeo esse
eligendos, ut in Concilio Vaticano I factum est.

Electio vero Membrorum Commissionum aliquatenus complexa vi-
detur. Speculative utique optandum est ut omnes Commissiones desi-
gnarentur ab ipsis Patribus in aliqua praeliminari sessione, sed obser-
vatur quod Patres non possunt idoneitatem singulorum candidatorum
cognoscere; nec aptior videtur alia proposita via, ut nempe Commissio
Centralis Praeparatoria seligat Membra et in sessione praeliminari ap-
probationi Patrum subiciantur. Em. mus Cardinalis Ponens iure merito-
que putat huiusmodi electionem plene relinquendam esse ipsis Patribus
Concilii, ea ratione fultus, quod, hoc modo, Patres sentiant se habere in
Concilio partem vere activam, etsi hic procedendi modus plus temporis
requirat. Quod, de cetero, factum est et in Concilio Vaticano I.

Utique in Concilio Vaticano II numerus Patrum multiplicabitur et
quidem magna proportione, sed in hisce quaestionibus enucleandis nu-
merus, mea humillima sententia, non potest esse regula seu causa deci-
sionis.

Attentis autem hodiernis circumstantiis, cum Ecclesia latissime est
per totum terrarum orbem diffusa, sapienter propositum est ut Summo
Pontifici reservetur nominatio seu electio tertiae partis membrorum, eo
quidem fine, ut, in membris electis, debita proportio in tuto ponatur in-
ter diversas Nationes et populos variae culturae.

Quo autem facilius reddatur opus selectionis virorum peritorum et
idoneorum, Em. mus Ponens proponit recursum ad Conferendas epi-
scopales nationales vel regionales, ut nomina exhibeant eorum apud suos,
quos putant magis ad munus aptos, quae nomina postea ceteris Patri-
bus communicentur antequam Urbem conveniant.

226

SESSIO I - ACTA

Numerus denique Membrorum cuiusque Commissionis idem videtur
retinendus, qui in Concilio Vaticano I habitus fuit, videlicet viginti et
quatuor.

His brevissime dictis, plene assentior Voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad IV. Hanc amplissimam quaestionem reducam ad regulas expo-
nendas, quae in conventibus conciliaribus observandae erunt, ad pri-
mam partem quod attinet; et ad media, vota Patrum exquirendi, ad
secundam quod spectat, sequens ordinem et confirmando propositiones
quas Em.mus Ponens sua in relatione.

A) Circa res novas , quae scilicet ad Schemata a Commissionibus
exarata non facile reducuntur, et quae ab aliquo Patre proponuntur
Summo Pontifici, ut sibi liceat Concilio praesentare et coram defendere
et illustrare, plene assentior Voto Em.mi Cardinalis Ponentis, ut nem-
pe: 1) scripto proponantur, 2) publicum Ecclesiae bonum et utilitatem
respiciant, 3) rationes afferantur ob quas propositae res censeantur uti-
les et opportunae, 4) nihil prae se ferant quod alienum sit a constanti
Ecclesiae sensu eiusque inviolabili traditione.

De bis rebus peculiaris Congregatio diligenter perpendet et deinde
Summo Pontifici referat, qui decernet utrum ad Concilium deferri de-
beant necne.

B) Regulae practicae pro moderandis orationibus distinguendae sunt,
prout agitur de Congregationibus conciliaribus publicis coram Sanctis-
simo, vel de Congregationibus generalibus.

E Coram Sanctissimo

1) In sessione publica coram Ss.mo nemo verbo utitur, nisi S. Pon-
tifex, aut ex Ipsius iussu et designatione facultas detur.

2) E suggestu fiat recitatio Decretorum quae probanda et confir-
manda sunt.

3) Fieri potest Relatio generalis a Secretario Concilii de itinere De-
cretorum, et quidem ante Orationem Summi Pontificis.

4) Exitus suffragationis publice denuntietur a Secretario Concilii,
vel ab alio designando.

5) Sessio publica coram Sanctissimo potest illas mutationes extra
ordinem pati, quas S. Pontifex statuat, v. g. ob dilationem suffragationis
vel confirmationis Pontificiae.

2° Congregationes generales

Regulae pro ipsis moderandis:

1) Ne « improvisationi » locus detur, Quaestiones distribuantur,
typis impressae, ante aliquot dies.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 227

2) Schemata praeparata obiectum et limites discussionum statuere
debent. De cetero Praeses vel Relator revocare poterit ad terminos eos
qui limites imprudenter seu impreparate transgressi fuerint.

3) Nominandus est, approbante Summo Pontifice, Relator seu Po-
nens ad illustranda singula Schemata.

4) De Oratoribus:

a) Si quis velit haec Schemata expolianda vel complenda, veniam
scripto petat ab Officio Praesidentiae, tradens integram suam explana-
tionem.

b) Conficiendus est elenchus illorum qui veniam loquendi impe-
trarunt, et materiae circa quam agere desiderant. Fieri quoque poterit
reductio Oratorum, qui in eadem materia conveniunt.

c) Elenchus Oratorum, servato ordine dignitatis et praeceden-
tiae, publici iuris fiat.

d) In decursu Sessionis generalis nemo admittatur ad exponen-
dam aliquam rem ex proposito, nisi prius veniam a Commissione Centrali
scripto petierit, saltem pridie, exhibendo (lingua latina) saltem sub-
stantiam et res praecipuas quaestionis de qua loqui intendat. Obtenta
venia, Orator in programmate inscriptus, exponere valet in Concilio,
sed post alios inscriptos.

e) In decursu Sessionis generalis, loquendi venia peti possit, sed
adiective tantum, idest non ad nova exponenda sed intra ambitus
discussionum, postquam inscripti Oratores locuti fuerint.

5) Tempus Oratoribus definitum, relinquatur discretioni Praesidis;
censeo saltem dimidiam horam esse concedendam Relatoribus qui quae-
stionem aut thesim exponere debent.

Pro Oratoribus inscriptis: regulariter 10 minuta, data aliquando
venia usque ad 15 minuta.

6) Tempus detur inter discussionem et suffragationem, ut Patres
res intimius penetrare, mature omnia ponderare et ad Commissiones
pro difficultatibus recurrere valeant.

7) Ortis difficultatibus, quae in ipsa Congregatione generali com-
poni nequeunt, tota res ad Commissionem redeat.

8) In Congregatione publica coram Ss.mo in re iam secure decisa
(repetita suffragatione coram?!), procedi potest ad confirmationem De-
cretorum, si ita Sanctissimo placuerit.

3° De Patrum votis ferendis et exquirendis

Ad secundam quaestionem, sc. circa modum ferendi et exquirendi
Vota Patrum, paucissima dicam, cum amplissime haec quaestio pertra-
ctata sit ab Em.mo Ponente.

228

SESSIO I - ACTA

Votum seu suffragium esse potest publicum aut secretum, et ad
votum secretum quod spectat, illud circumdetur oportet omnibus illis
cautionibus, quae libertatem et sinceritatem voti in tuto ponent et
foveant.

Media exquirendi suffragia multa sunt: ballottatio (quae inservit
quoque ad secretum servandum), elevatio manus, schedulae diversi co-
loris, etc.; sed haec omnia media lentissima et valde incommoda sive
ad suffragium dandum, sive ad suffragia enumeranda, et ideo ipsa inser-
vire possunt quando agitur de conventibus ad numerum restrictum per-
sonarum, sed in nostro casu agitur de pluribus milibus personarum et
ideo recurrendum est ad media electrica, quae hodie perfectissima sunt,
et per ea habemus perspicuitatem, celeritatem et securitatem de numero
votantium. Quinimmo, possumus habere etiam secretum si pulsatio sit
contemporanea ex parte Patrum, et immediate, immo ictu oculorum,
habebitur summa suffragiorum.

Ad V. Cum Catholica Ecclesia sit ex ipsa ordinatione divina persona
moralis collegialis (can. 100, § 1), cumque supremam suam potestatem,
modo extraordinario per Concilium Oecumenicum, a Romano Pontifice
convocatum et legitime constitutum, exerceat, valde opportune Em.mus
Ponens recoluit iuridicas notiones suffragationis, suffragii eiusque di-
visionis. In tot enim rebus decernendis, et aliquando gravibus, moralis
unitas in suffragatione unitatem Ecclesiae exhibeat oportet.

Opportuna insuper est distinctio inter Decisiones Concilii ipsius,
collegialiter congregati, et Decisiones deputationum seu congregationum
quae ab una parte Patrum fiunt. Et etiam pro Sessionibus Concilii ipsius,
qua talis, momentum habet distinctio inter Decisiones proprias et pe-
culiares, quae fidem et disciplinam tangunt, et alias quae sunt Concilio
communes cum aliis collegiis, puta functiones, ordinationes, et alia huius-
modi.

A) De Suffragiis in Sessionibus coram Ss.mo.

1) Fundamentum solidum circa suffragationem et maioritatem suf-
fragiorum in sessione coram Ss.mo hoc est: doctrina theologica et ca-
nonica certa et recepta, quod ad legitimam decisionem etiam vere con-
ciliarem sufficit, si Romani Pontificis consensus accedat minori et saniori
parti Episcoporum, quam Ipse censuerit Ecclesiam moraliter repraesen-
tare (prouti exponit Wernz-Vidal in suo classico opere De Personis,
editione 3).

2) Sessio publica coram Ss.mo eousque differatur, donec suffragatio-
nes praevidentur favorabiles ad proportionem infra dicendam.

B) De maior it at e suffragiorum in Sessionibus Generalibus Concilii.

I. Plene as sentior Regulis ab Em.mo Ponente exaratis pro rebus,

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

229

quae communes sunt, quoad substantiam, cum aliis Collegiis (v. g. res
quae ad constitutionem et ultimam ordinationem Concilii pertinent:
designationes, electiones pro aliquibus muneribus minoribus).

II. Quoad regulas suffragationis pro rebus Concilii propriis et pe-
culiaribus sequentia propono:

1) Pro rebus ad Fidem et doctrinam spectantibus, tres ex quatuor
suffragiorum partes requiri possunt, salvis iuribus Summi Pontificis.

2) Si suffragia « Placet iuxta modum » quartam, vel fere quartam,
partem attingerint, propositio iterum suffragationi subiciatur post aliquot
tempus, quo durante, rebus melius declaratis, reservationes forsitan au-
ferri possunt; et utriusque suffragationis exitus Sanctissimo communi-
cetur.

3) Quoad res disciplinares graviores, duae ex tribus suffragiorum
partibus requirantur.

4) Si agitur vero de mutandis disciplinae capitibus, quae traditio-
nem graviter afficerent, exigendae videntur tres e quatuor partibus suf-
fragiorum.

5) Quoad res vero adiectivas, procedurales, minoris momenti, suf-
ficit maioritas absoluta suffragiorum (= unum supra medietatem).

C) De suffragiis in Commissionibus conciliariis .

1 ) Quoad res communes applicentur regulae quae pro Concilii Sessio-
nibus generalibus et pro Commissionibus Praeparatoriis statutae fuerunt.

2) Quod attinet maioritatem suffragiorum requisitam circa res Con-
cilio praesentandas, opportunae videntur eae ab Em.mo Ponente propo-
sitae, nempe:

a) Si agatur de Schematibus aut Decretis quae ad fidem et doctri-
nam pertinent, illa Concilio proponantur in quibus tres saltem e quatuor
partibus suffragiorum conveniunt. Si vero hoc non attingatur, res ita
probata transmittatur Praesidi et Commissioni Centrali, ut decernant
quid agendum sit.

b ) Si agatur de Schematibus et Decretis ad disciplinam spectan-
tibus, duae e tribus suffragiorum partibus sufficere videntur.

c) Pro solvendis difficultatibus a Concilio vel a Commissione
Centrali alicui Commissioni propositis, si graves sint, duae tertiae partes
suffragiorum exigantur, ut solutio nomine Commissionis communicari
possit Concilio.

d) Ad solvendas quaestiones ordinarias seu minus graves, sufficiat
maioritas simplex, nisi agatur de casibus expresse exceptis, in quibus
qualificata maioritas exigitur.

Ad VII. In voto Em.mi Card. Ponentis.

230

SESSIO I - ACTA

Em.mi P. D. EMMANUELIS Card. GONgALVES CEREJEIRA
Patriarchae Lishonensis

Ad I. In Voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad II. In Voto Em.mi Card. Ponentis, sed tamen mihi liceat humi-
liter addere convocandos forsan esse aliquos conciliarios benemerentes
in Actione Catholica.

Ad III. In Voto Em.mi Card. Relatoris, sed tamen ad propositum
4) de numero membrorum in unaquaque commissione, cum numerus
Patrum praevideatur multum superaturus esse Cone. Vatie. I, mihi
dubium est.

Ad IV. In Voto Em.mi Card. Relatoris.

Ad V. In Voto Em.mi Card. Relatoris.

Ad VI. In Voto Em.mi Card. Ponentis generatim.

Sed tamen censeo permittendum esse usum principalium lingua-
rum vernacularum in disceptationibus ad melius rem theologicam vel
disciplinarem enucleandam ac definiendam in commissionibus aut sub-
commissionibus saltem primi gradus. Mihi videtur, humiliter dico, ne-
cessarium etiam ut signum universalitatis Ecclesiae et libertatis Patrum
Concilii.

Ratio est: 1) de facto non omnes Patres apti sunt ad loquendum
latino sermone, quod sibi imputari non licet, cum plurimi occasionem
numquam habuerunt latine loqui discendi;

2) omnes Patres habent ius et quidem saltem officium suam sen-
tentiam exprimendi in Concilio, sed si semper deberent latine loqui,
eorum practice privati erint;

3) si Curia Romana, cum lingua latina sit officialis, non semper
ea utitur in ipsis documentis, cur non poterunt Patres Concilii vernaculo
sermone dicere?

Ad VII. In Voto Em.mi Card. Ponentis.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

231

Em.mi P. D. ACHILLIS Card. LIENART
Episcopi Insui ensis

Ad I. Mihi videtur quod ad Concilium convocare convenit cum
voto deliberativo, praeter omnes Cardinales etsi non sint Episcopi et
eos qui iure convocandi sunt, omnes Episcopos etsi nondum consecratos
sed tantum electos, titulares simul ac residentiales, quia Episcoporum
est regere Ecclesiam Dei et ideo ius nativum ad id habent.

Sed Episcopi sunt circiter tria millia, ideo ne numerus Patrum ex-
cedat, nullus alius convocari deberet cum voto deliberativo.

Attamen, si ei placuerit, Romanus Pontifex convocare poterit, cum
voto consultivo: Abbates, Legatos Romani Pontificis, Abbates et Prae-
latos nullius qui non sunt episcopi, Supremos Moderatores religio-
num et societatum sine votis, Praefectos Apostolicos et alios quos Emi-
nentissimus Cardinalis Ponens enumeravit, cuius voto plene assentio.

Auditis membrorum Commissionis Centralis votis, agnosco Prae-
fectos Apostolicos, quamvis non episcopos, quia iurisdictionem habent
super locum determinatum, saepe largiter extensum, episcopis assimilari
posse, et ideo votis eorum qui iudicant Praefectos Apostolicos convocari
posse cum voto deliberativo, assensum praebeo.

Ad II. Ad deligendos Theologos et Canonistas Concilii, consulentur
in primis Praesides Commissionum Praeparatoriarum ut, inter Consul-
tores aut Membra Commissionum et Secretariatus pro Unione designent
eos, qui optimam praestiterint operam in parando Concilio.

Sed valde opportunum erit ut, alii sacerdotes scientia et virtute
eximii, non solum magistri sed etiam parochi, qua Theologi et Canoni-
stae, ex diversis nationibus electi, eis addentur. Ideo voto Em.mi Car-
dinalis Ponentis assentio, quo exoptat ut Nuntii et Legati Romani Pon-
tificis, tales sacerdotes proponant, auditis Episcoporum conventibus.

A laicis vota utique exquiri poterunt pro eorum peculiari scientia
ac peritia.

Demum, mihi videtur necessarium, et singuli Patres Concilii, unum
Theologum aut Canonistam secum habendi ius obtineant.

Auditis membrorum Commissionis Centralis votis assentio his qui
petunt ut Theologis et Canonistis Biblistae adiungantur; et his qui pe-

232

SESSIO I - ACTA

tunt quod nullus Theologus Canonista aut Biblista eligere possit, nisi
de consensu Ordinarii sui.

Ad III. Quinque propositionibus Em.mi Cardinalis Ponentis sub-
scribo.

Ad IV. I - Quoad primam partem quae « de orationibus Patrum
Concilii moderandis » tractat, baec animadverto:

1) Certe agnoscenda est sermonis libertas omnibus Patribus, etiamsi
de quaestione « nova », id est non praevisa in Schematibus Concilii,
dummodo de re agatur quae ad bonum Ecclesiae universalis spectat.

Practice talis quaestio deferenda erit, scripto, ab Oratore. Com-
missioni Centrali Concilii cuius erit eam examinare et, venia Pontificis
accepta, concedere.

2) In Congregationibus Generalibus ordinariis ius loquendi quo
gaudent omnes Patres, disciplinae subiiciendum erit, quoad sermo-
num ordinem et quoad temporis loquendi mensuram.

Practice, pro quacumque Sessione programma stabiliendum erit, in
quo tempus congruum relatoribus tribuatur et postea oratoribus in-
scriptis secundum ordinem a Praeside statutum. Pro oratoribus tempus
oportebit ad circiter decem minuta reducere, ut prolixitas istius alio-
rum ius loquendi non impediat.

Oratoribus auditis, locum dare oportebit pro interrogationibus di-
versis quae ad quinque minuta videntur esse limitandae.

Sed ut congregationes generales alleventur valde optandum est quod
Oratores Commissionibus Concilii quaestiones proponent, potiusquam
Congregationibus generalibus.

3) In Commissionibus mihi videtur quod discussioni potiorem
partem reservare oportebit quam Em. mus Cardinalis Ponens praevi-
dit, quia labor Commissionibus Concilii demandatus diflert a labore a
Commissionibus Praeparatoriis exarato.

II - Quoad secundam partem « De Patrum votis exquirendis »:

1 ) Exceptis votis quae in Congregationibus Generalibus coram
Ss.mo Pontifice debent esse publica, suffragia sint secreta, saltem pro
rebus maximi momenti in Congregationibus Generalibus.

2) De ratione vota requirendi:

Melius erit ad media electrica recurrere.

Ad V. 1) In Congregationibus generalibus coram Ss.mo Pontifice
assensum praebeo propositionibus Em.mi Cardinalis Ponentis; scili-
cet: quod suffragia emittantur modo disiunctivo per Placet aut Non
Placet et quod sufficiat maioritas absoluta, reservatis tamen Summi
Pontificis iuribus omnibus.

2) In aliis Congregationibus Generalibus:

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

233

Si agitur de Suffragiis « communibus », sufficit maioritas absoluta
et si non obtinetur in primo et secundo scrutinio, maioritas relativa
in tertio.

Si agitur de suffragiis « peculiaribus » in quaestionibus minoribus
sufficit maioritas absoluta, aut in secundo scrutinio relativa; in quaestio-
nibus doctrinam spectantibus requiratur maioritas ad tres e quatuor
partibus suffragiorum, per placet aut placet iuxta modum, et per non pla-
cet expressorum; in quaestionibus de disciplina tractantibus requiratur
in omni casu maioritas duarum e tribus suffragiorum partibus, po-
tiusquam distinguantur tres categoriae.

3) In Commissionibus Concilii:

Regulae propositae pro suffragiis in Congregationibus generalibus,
applicentur etiam in Commissionibus pro diversis quaestionum cate-
goriis.

Auditis membrorum Commissionis Centralis votis, assentio voto
Em. mi Cardinalis Ottaviani quo standum erit in omni casu ad ma-
ioritatem absolutam, quae sufficit ad exprimendam sententiam Patrum
Concilii collegialiter unitorum; et etiam votis Em. mi Cardinalis Cico-
gnani et Em. mi Cardinalis Alfrink qui petunt ut minoritas Episcopo-
rum Graecorum non sit per maioritatem Episcoporum Latinorum domi-
nata et ideo ut proportiones non sint mere mathematice computatae.

Ad VI. Certum est quod omnia documenta et acta Concilii in la-
tina lingua conscripta esse debent.

Sed non video de quo iure pendet obligatio Patribus Concilii impo-
sita sermocinandi latine in Commissionibus nec in Congregationibus.

Immo talis obligatio practice pugnat contra ius loquendi cuius
gaudent Patres Concilii, quia multi sunt, inter quos et ego, qui, quam-
vis satis cognoscunt linguam latinam, tamen ea numquam utuntur in
sermone. Ideo isti tacebunt, aut impediti erunt ne clare mentem suam
exprimere possint.

Ergo: 1) Ut omnes Patres facultatem habeant sententias suas ex-
primere in discussionibus, sine timore vel difficultate, necessarium mi-
hi videtur ut quisque ius habeat sermocinandi in lingua usuali sibi
melius cognita.

2) Ut omnes intelligere possint oratorem, optandum est ut tra-
ductio simultanea in pluribus linguis instituatur, sicut in Adunationibus
modernis internationalibus.

3) Ad minus, ut traductio simultanea in lingua latina instituatur.

Mihi addere liceat quod si latina lingua signum est unitatis Eccle-

234

SESSIO I - ACTA

siae Romanae, usus linguarum vernacularum in Concilio signum erit
universalitatis Ecclesiae Romanae Catholicae.

Ad VII. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis, quo ipse iudicat operam
stenographorum opportunam esse.

VII

Em.mi P. D. IGNATII GABRIELIS Card. TAPPOUNI

Patriarchae Antiocheni Syrorum

Ad I. Standum videtur pro canone ducentesimo vigesimo tertio,
stricte interpretando. Non expedit enim ut per eius extensionem, prae-
valeat numerus suffragiorum eorum qui iure nativo non gaudent.

Episcopis titularibus vocandis ad Concilium, suffragium omnino
concedatur.

Ubi vero prudentia obstare non videtur, admitti possunt acatholici
tamquam observatores.

Ad II. Theologi et Canonistae eligendi videntur de utroque clero;
insignes: virtute, doctrina, et experientia; ex omnibus nationibus et
ritibus. Propterea, seligendi, quando res postulat, vere periti etiam in
iure particulari, praesertim ad quaestiones Ecclesias Orientales spe-
ctantes.

Si vero de argumentis peculiaribus agatur, respicientibus, verbi
gratia, medicinam vel artem, sociologiam etc., viri de re periti ad-
mittantur.

Numerus sit congruus, secundum quantitatem et momentum quae-
stionum tractandarum.

Electio autem et selectio, ab Ipso Romano Pontifice fiat, vel sal-
tem Ipso annuente.

Patribus vero Concilii, facultas concedatur suum quisque Theolo-
gum et canonistam habendi.

Ad III. Commissiones et earum Praesides instituantur a Roma-
no Pontifice ad instar Commissionum Praeparatoriarum.

Secretarii vero Commissionum proponantur a singulis Praesidibus.

Numerus Commissionum correspondeat numero Commissionum et
Secretariatuum quae iam instituta sunt ad Concilium parandum. Si
vero affinitas argumentorum suadeat, Commissiones competentes inter
se communicent, vel simul laborent.

Numerus membrorum non necessario sit aequalis pro unaquaque
Commissione, sed determinandus videtur a quantitate et pondere ma-
teriae.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

235

Ad IV. Tempus: Tempus consulatur breve, quin limites definiantur.

Ordo: Cum quisque Episcopus aequale habeat votum delibera-
tivum, facultas ei sit libere loquendi, ordine inscriptionis servato.

Moderatio: Praeses autem, moderatione sua, inscriptos et argumen-
ta reget, ipseque iudicet obiectum singularum sessionum, necnon, si
fieri potest, textum orationum, Patribus opportuno tempore praecom-
municare.

Modus: Per machinam electricam: placet, non placet, et placet iuxta
modum.

Forma: Oretenus vel scripto; publice vel secreto; secundum op-
portunitatem vel momentum quaestionum, iudicio Praesidis. Praesidi
denique facultas quoque concedenda videtur, in aliquibus casibus, vota-
tionem differre ut detur Patribus tempus quaestiones ipsas profundius
penetrandi.

Ad V. Salvo iure decidendi Summi Pontificis. Distinctio facienda
videtur inter:

A) res ad dogma pertinentes, pro quibus requirenda esset quasi
unanimitas, et non minus quam octoginta super centum;

B) et res ad disciplinam pertinentes pro quibus,

a) si de quaestionibus maximi momenti, duae e tribus partibus,

b) in caeteris, maioritas absoluta.

Ad VI. Subsidia moderna adhibeantur. Firmo quod lingua latina sit
officialis, necessitas tamen videtur recurrendi ad subsidium lingua-
rum vernacularum, illarum saltem quae in audientiis Summi Pontificis
habitualiter adhibentur, nempe: italicae, gallicae, anglicae, germanicae
et hispanicae.

Videtur etiam necessitas recurrendi ad systema translationis eiusdem
temporis, ut in organisationibus internationalibus nostrae aetatis.

Ad VII. Affirmative: quia systemata inter se complentur, et ita
quaevis discrepantia componi potest.

VIII

Em. mi P. D. GREGORII PETRI AGAGIANIAN 1

Ad I. Praeter eos qui iure ad Concilium convocandi sunt, firmo
manente can. 223 C.I.C., mihi videtur expedire ut convocentur Episcopi
titulares omnes et quidem cum suffragio deliberativo.

1 Em. mus Card. Gregorius P. Agagianian tantum primae et secundae Con-
gregationi interfuit.

236

SESSIO I - ACTA

Eorum convocatio cum suffragio deliberativo in ipso Codice iam
praevidetur; dicitur enim in canone 223 § 2 « etiam Episcopi titulares
vocati ad Concilium suffragium obtinent deliberativum, nisi aliud in
convocatione expresse caveatur ».

Multi Episcopi titulares munera habent non minoris momenti quam
Episcopi residentiales (Officiales Curiae Romanae, Legati S. Sedis, Vi-
carii Apostolici, Auxiliarii in magnis dioecesibus, etc.) Habent consecra-
tionem episcopalem quae specialem dat gratiam ad regendam Ecclesiam
et sunt certo, quodam sensu, successores Apostolorum. Etiam ad Con-
cilium Tridentinum vocati sunt Episcopi, qui nullam habebant pote-
statem iurisdictionis et ad Concilium Vaticanum I vocati sunt Episco-
pi titulares omnes.

Convocatio Episcoporum, vellem addere, ne sit peremptoria ita ut
adsit possibilitas remanendi in sede v. g. pro Episcopis qui in iis regio-
nibus versantur ubi quidem dioecesim relinquere possint, sed ubi non
certo possint redire, sic Episcopi in India, Indonesia et alibi, qui non
sunt nativi. Pro aliis regionibus, ubi conditiones politicae sunt valde
incertae, in Africa Centrali, Vietnam, Corea, opportunum erit si sal-
tem nonnulli Episcopi in sede remaneant.

Praefecti Apostolici, pariter cum suffragio deliberativo, et quidem
ob rationes sequentes: canon 294 § 1 sic sonat: « Vicarii et Praefecti
Apostolici iisdem iuribus et facultatibus in suo territorio gaudent, quae
in propriis dioecesibus competunt Episcopis residentialibus, nisi quid
Apostolica Sedes reservaverit ». Si in omnibus de iure aequiparantur Prae-
fecti Apostolici Episcopis, sicut Episcopi ad Concilium vocentur; quidem
non habent Consecrationem episcopalem, sed etiam Episcopi residentiales
electi nondum consecrati ad Concilium vocantur, eorum munus omnino
idem est ac Praelatorum nullius qui saepe non sunt Episcopi consecrati
et qui tamen de iure ad Concilium vocantur. Sunt operarii primae horae
qui optime cognoscunt speciales et difficile conditiones Ecclesiae in fieri.

Pro ceteris punctis accedo ad votum Em. mi Card. Ponentis.1

1 Votum transcriptum est ex taeniola magnetica.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

237

Em.mi P. D. IACOBI Card. DE BARROS CAMARA
Archiepiscopi S. Sebastiani Fluminis lanuarii

Ad I. Respondendo, censeo sicut Em.mus Card. Aloisi-Masella et
ob easdem rationes ab ipso allatas.

Ad II. Respondeo; 1) Ne multiplicetur numerus personarum, con-
sultores in re theologica et iure canonico vere periti eligantur intra
coetus eorum qui iam, alio titulo, ad aliquam commissionem perti-
nent.

Etiam quoad parochos, nam omnes episcopi residentiales, etiamsi
personaliter parochi munere functi non sint, in administratione pastorali
periti esse debent. Ideo sufficiens erit praesentia tot episcoporum, ita ut
non sint vocandi etiam parochi.

2) Consultores deligendi sunt inter eos qui reapse sentiant cum Ec-
clesia, et in re liturgica nihil innoventur, priusquam Curia Romana
consentiat.

Ad III. 1) In voto Em.mi Cardinalis Ponentis; Patres eligant duas
tertias partes membrorum Commissionum. Tertia autem pars designetur
a Summo Pontifice, ut compensatio habeatur, si fieri oporteat, et emen-
datio, quoad idoneitatem candidatorum et debitam proportionem inter
repraesentantes variarum nationum, rituum, Familiarum Religiosarum
et similia.

2) Numerus membrorum nondum determinetur, quia hoc pendet, ex
natura sua, a variis circumstantiis.

Ad IV. 1) Quoad primam partem, id est, de orationibus moderan-
dis nihil addendum puto, nisi fortasse hoc: quando aliquod argumentum
iam emissum est ab aliquo Patre, non repetendum est ab aliis. Sufficit
votum dare; et non omnia repetere. Ratio huius advertendae haec est:
experientia docet multoties aliquos velle sua scripta legere in sessioni-
bus, tantum quia ipsi scripserunt. Et minime attendunt utrum eadem res
iam dicta sit, necne. Talis repetitio solum ad terendum tempus inservit.

2) Tempus loquendi. Generatim 5 minuta. Vitanda est prolixitas.
Praesidi autem sit amplius concedere, si res ferat.

3) Ad meditandum et orandum tempus sufficiens intercedat inter
discussionem et suffragationem.

4) Pars altera - De Patrum votis exquirendis. Magis mihi placet me-
thodus qua expeditius et securius et magis secreto exquiratur Patrum

238

SESSIO I - ACTA

votum. Ratio est, quia si aliquis timidus, oretenus proferre debuerit
« placet » vel « non placet », vel alio modo se manifestandi, forsitan
animum non haberet, saltem in initio, ad iudicium suum clare emitten-
dum. Exemplum habemus in Concilio Tridentino: coram Em.mis Car-
dinalibus, archiepiscopi debebant respondere si Eminentissimi indige-
rent reformatione, an non. Admirati sunt plurimi, quando archie-
piscopus Bracarensis animum habuit dicendi, quod anteriores non ha-
buerunt, his verbis: « Eminentissimi ac Excellentissimi Domini Cardi-
nales indigent eminentissima ac excellentissima reformatione ». Postea
alii eum secuti sunt in voto. Et facta est reformatio. Sed initio nemo
protulit votum ad illam reformationem, etsi evidenter necessariam.

5) Formulae ad respondendum: Placet — Non placet — Placet
iuxta modum — Abstineo.

6) Modus recipiendi et computandi suffragia: Mechanicus seu ele-
ctricus.

Ad V. Omnino adhaereo iis omnibus quae ab Em.mo Relatore
proposita sunt. Equidem speciatim insistendum est in eo quod libertas
proferendi opiniones nunquam vulneret caritatem, ut commendat Sanctus
Augustinus, loquendo de relatione inter veritatem et caritatem: ubi
deest caritas etiam veritas abest.

Regula ergo sit: salva semper libertate, aedificatio mutua, prae-
sertim in sessionibus publicis. Ergo, quando res nondum bene et ma-
ture perspectae sunt, magis expedit differre in aliam Congregationem, ne
quaestiones ingratae oriantur coram omnibus, immo et coram SS. Do-
mino, qui non potest minus quam aegre ferre.

In suffragia computando, etiam attentio fiat ad episcopos orientales,
numero minore in comparatione episcoporum occidentalium. Adhaereo
insuper notationibus ab Em.mis Cardinalibus Ottaviani et Bea factis.

Ad VI. Censeo linguam latinam adhibendam esse in Concilio Va-
ticano II, ob rationes allatas ab Em.mo Cardinale Relatore. Quoad me-
dia moderna transmittendi sermones aliis linguis, videndum est si inter-
pretes periti et fideles inveniantur, quia personaliter perspexi in Con-
gressu Catechetico-Missionario Eichstatt celebrato anno elapso, defi-
cientiam magnam ex parte interpretum, ita ut saepe impossibile mihi
fuit expositiones oratorum sequi.

Ad VII. Utique, adhibendi sunt stenographi, sed saltem duo vel
tres in unaquaque sessione, ne aliquid omittatur vel deformetur a ste-
nographis, ob imperitiam seu difficultatem in audiendo.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

239

Em.mi P. D. HENRICI Card. PLA Y DENIEL
Archiepiscopi T oletani

Ad I. Censeo: 1) Convocandos esse ad Concilium omnes qui iuxta
canonem 223 § 1 convocandi sunt, quin possint praetermitti non episco-
pi antequam hic canon Codicis luris Canonici reformetur.

2) Praeter eos qui iuxta § 1 praedicti canonis sunt convocandi, cum
Concilia sint revera episcoporum, cum voto deliberativo non sunt con-
vocandi nisi episcopi titulares; et hi non sunt cogendi ad Concilio inte-
ressendum quando sint auxiliares vel coadiutores episcoporum resi-
dentialium et episcopi proprii assistant.

3) Audiantur cum voto consultivo et ut observatores possint Con-
cilio assistere omnes alii quibus Em.mus Card. Jullien, Ponens in hac
quaestione, proponit concedi votum consultivum ante Concilium.

Ad II. Respondeo : Deligendi sunt Theologi et Canonistae prae-
stantiores virtute, doctrina, prudentia et rerum agendarum peritia in
praxi comprobata. Optandum et curandum videtur ut sint ex clero
saeculari et religioso, ex diversis regionibus et nationibus. Excludendi qui
in re dogmatica non sint in solida doctrina securi, et in re canonica, qui
nimis sententiis personalibus adhaereant vel nimis epicheia utantur. Uti-
liter audirentur hac in re Suprema S. Officii Congregatio, sicuti Con-
gregatio De Seminariis et Studiorum Universitatibus, necnon Coetus seu
Commissiones Nationales Episcoporum.

Ad III. Respondeo: Conclusionibus Em.mi Ponentis subscribo, hac
tantum mutatione in conclusione quarta facta: « Ut numerus membro-
rum in unaquaque commissione sit 36 ». (Ob auctum Patrum nume-
rum).

Ad IV. 1 ) Cum Codex luris Canonici in capite « De Concilio Oecu-
menico » can. 226 edicat: « Propositis a Romano Pontifice questionibus
Patres possunt alias addere, a Concilii tamen praeside antea probatas »,
cuilibet Patri Concilii fas sit novas proponere quaestiones in congre-
gatione generali, non iam in sessionibus publicis coram Sanctissimo;
sed haec propositio scripto exhibeatur Commissioni Generali consti-
tuendae, cuius officium sit de his novis propositionibus iudicium ferre,
an sint admittendae nec ne, uni Concilii Praesidi reservata admissione
vel reiectione propositionis novae quaestionis. Si admittatur propositio
novae quaestionis, Patri proponenti ius conferatur ore propugnandi sche-

240

SESSIO I - ACTA

ma suae propositionis decem minutis. Aliis Patribus, qui circa novam rem
propositam loqui desiderent, sive ad illam defendendam sive ad impu-
gnandam, ius sit suam mentem quinque minutis aperiendi, sed Prae-
ses curabit ut iuri loquendi renuntient illi Patres qui nihil addendum
habeant dictis iam ab aliquo Patre.

2) Veri sermones, seu orationes solemnes paucissimae habeantur.
Tantum illae quae a Romano Pontifice utiles iudicentur in sessionibus
publicis coram Sanctissimo, ab ipso et materia et persona condonante
designatis. Istae orationes ne protrahantur ultra quindecim minuta.

3) De Patrum votis exquirendis, sic censeo. Vota emittantur per
verba « placet », « non placet », « abstineo » et quidem per schedu-
las in bursam secreto mittendas. Vere scio aperte et non secreto suf-
fragia quoad decreta (aliter in personarum electionibus) prolata esse in
Concilio Vaticano I et in Conciliis praecedentibus; sed mutata sunt
tempora et publicitas hodierna ephemeridum et radiophoniae mihi vi-
detur magnum periculum afferre, si suffragia publice emittantur. Facile
enim publica commentaria essent quoad suffragia Patrum, ostendendo
diversa criteria inter illos. In ultimo conclavi pro electione Romani
Pontificis, quamvis secretissima fuerunt Cardinalium suffragia, non de-
fuerunt ephemerides, quae diversis in nationibus, omnino sine funda-
mento et cum falsitate, attamen audacter finxerunt se scire in quolibet
scrutinio quodnam suffragium quemlibet Cardinalem emisisse. Si suf-
fragia in proximo Concilio essent publica, impossibile fore commentaria
imprudentia vitare, quae quidem fortasse etiam non deerunt si secreto
emittuntur suffragia, sed quae levitas et audacia ephemeridum patens
omnibus cordatis fieret, si secreto suffragia emissa fuissent.

Ad V. Sic censeo: salvo semper iure Summi Pontificis decre-
tum conciliare (etiam dogmaticum) ferendi cum minore parte suffra-
giorum Patrum Concilii, videtur expedire:

1) Ut non detur decretum dogmaticum nisi cum tribus ex quatuor
partibus suffragiorum Patrum, quae quidem unanimem suffragationem
constituunt, sicut proponit Em.mus Ponens.

2) Pro decretis vero disciplinam respicientibus, sufficiant duae ex
tribus partibus suffragiorum.

3) In rebus minoribus Concilii ordinandis, sufficiat maioritas re-
quisita in can. 101 § 1 n. 1 circa actus personarum moralium col-
legialium.

Expedit ut in sessionibus publicis coram Ss.mo non proponantur
quaestiones quae in sessionibus generalibus suffragationes supra dictas
non obtinuerint.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

241

Ad VI. Subscribo conclusionibus Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad VII. Censeo respondendum cum Em.mo Ponente: affirmative,
seu etiam opera stenographorum uti debet in Concilio.

Em.mi P. D. ANTONII Card. CAGGIANO
Archiepiscopi Bonaer ensis

Ad I. « Rev.mi Conciliarii munus habuerunt mentem suam aperiendi
de iis quos, posita Codicis lege, convocari ad Concilium expediat, prae-
ter eos qui iuxta legem vocandi sunt.

Verum Commissio Centralis, praeter officium deferendi ad Roma-
num Pontificem conclusiones Commissionum Praeparatoriarum, “ munus
quoque habet proponendi normas, quae ad ordinem in Concilio servan-
dum pertinent ” (Motu Proprio Superno Dei nutu); inter quas normas
ea sane praeminet quae statuit quinam vocari ad Concilium debeant ».1

Quapropter salvis semper iure et voluntate Summi Pontificis reti-
nendi et etiam ampliandi numerum convocandorum ad Concilium, cum
iure suffragii deliberativi, a can. 223 statutum, omni quo decet obsequio,
respondendum sic iudico: sententiam tenens Em.mi ac Rev.mi Relatoris
iisdem suis rationibus innixus:

1) Vocentur S. R. E. omnes Cardinales etsi non Episcopi; ipsi nam-
que a Romano Pontifice eliguntur ad Eidem auxilium praestandum in
totius Ecclesiae regimine, sede plena; et ad supplendum, sede vacante.

2) Vocentur cum voto deliberativo omnes et soli Episcopi; etsi
nondum consecrati sed tantum electi, sive residentiales, sive titulares,
quomodocumque ipsi appellantur, Patriarchae, Primates, Archiepiscopi,
Episcopi.

Aliis verbis, ad Concilium invitentur cum voto deliberativo ii cuncti
at soli qui ius nativum ad id habent.

Ratio est: « Concilium est Episcoporum » (sub et cum Romano
Pontifice), nam « Spiritus Sanctus posuit Episcopos regere Ecclesiam
Dei »: Act. XX, 28.

Convocatio autem cum voto consultivo, non solum Abbatum et Su-
premorum Moderatorum religionum clericalium exemptarum sed et
aliarum religionum aut institutorum clericalium non exemptorum et

1 Ex relatione Em.mi P. D. Andreae Card. Jullien, Ponentis: p. 171.

242

SESSIO I - ACTA

naturae religionum et meritis religiosorum congruit. Quos omnes San-
ctissimi Patris erit cum voto consultivo, prout Ei videbitur, ad Conci-
lium convocare.

Rursus Summus Pontifex, ad Concilium cum voto consultivo vocare
potest: Legatos Romani Pontificis ad normam can. 267 § 1, § 2, qui
non sunt Episcopi; Abbates « nullius » et Praelatos « nullius »; Prae-
fectos Apostolicos; Officiales Maiores Curiae Romanae; Secretarios Com-
missionum Praeparatoriarum et Secretariatus pro Unione; Rectores Uni-
versitatum Catholicarum.

Addendum insuper videtur quod si ad Concilium Tridentinum, Ses-
sione XXV et ultima, 255 Patres, et ad Concilium Vaticanum I 700 cir-
citer Patres convenerunt, nunc ad Concilium quidem Vaticanum II nu-
merus Patrum Episcoporum convocandus erit 2.927.

Ad II. Plenam conformitatem cum conclusionibus et propositionibus
relationis Em.mi ac Rev.mi Expositoris D. Andreae Card. Jullien expri-
mere placet.

Ad III. Conclusionibus Em.mi Relatoris adhaerens, propono:

1) Ut Commissiones Conciliares a Summo Pontifice instituantur
qui et praesidem uniuscuiusque nominet;

2) Ut membra Commissionum eligantur a Patribus Concilii per
schedulas secretas in generali congregatione quoad duas partes e tribus;

3) Ut tertia pars ab Ipso Summo Pontifice nominetur;

4) Ut numerus membrorum in unaquaque commissione sit 24;

5) Ut post visionem conclusionum a Commissionibus praepara-
toriis propositarum provideatur de competentia uniuscuiusque Commis-
sionis, et de numero earundem.

Ad IV. Relatio Em.mi Relatoris sapienter et clare exposita non so-
lum placuit sed efficaciter mentes illustravit.

Quapropter eius conclusionibus adhaereo, desiderium tamen expri-
mens de convenientia includendi, in Regulamento qui de ordinandis
Concilii actibus norma erit, maximam partem conclusionum ab ipso
prolatarum.

Ad V. Pro voto Em.mi Relatoris, conclusionibus expositis adhaerens.

Ad VI. Lingua latina sit lingua officialis Concilii, tamen non exclu-
dendo alias linguas Patrum qui velint clare et libere exprimere suam
propriam sententiam, quod non possent nisi ipsis detur libertas sese
exprimendi vernacula lingua.

Firmiter retinendum esse censeo documenta officialia Concilii omnia
semper latine redigenda esse.

Observationes Em.mi Cardinalis Lienart et Em.mi Cardinalis Bea
uti meas etiam propono.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

243

Ad VII. Conclusionibus Em.mi Relatoris adhaereo, opera stenogra-
phorum etiam adbibenda esse iudicans.

XII

Em.mi P. D. VALERII Card. VALERI

Ad I. Respondeo: a) Vicarios Apostolicos et Praefectos Apostolicos
propter importantiam eorum apostolatus in Missionibus, et Generarim
illos Episcopos Titulares qui quamdam iurisdictionem exercent.

b) Adsessores et Secretarios SS. CC. RR. necnon Officiales Maiores
Curiae Romanae (c. v. d.).

c ) Nuntios, Internuntios et Delegatos Apostolicos (c. v. d.).

d) Supremos Moderatores quarumdam maiorum Congregationum,
vel Societatum clericalium in communi viventium sine votis publicis,
iuris pontificii non exemptarum, ut puta eas quae plus quam tria milia
sacerdotum (3.000) habent (c. v. c.).

e) Secretarios singularum Commissionum Praeparatoriarum cum vo-
to consultivo.

/) Supremos Moderatores quarumdam Congregationum laicalium
sine ullo voto.

g) Aliquos saltem Rectores Universitatum Catholicarum (c. v. c.).

h) Tamquam observatores aliquos laicos eminentiores in iure vel in
apostolatu Actionis Catholicae. Item aliquos repraesentantes ecclesiarum
separatarum.

Obiicitur numerum eorum qui ad Concilium ex iure vocandi sunt
iam magnum esse, sed 1) restrictionibus propositis (ad d ) numerus pa-
rum augeretur, 2) putandum est non omnes quibus ius competit venire
posse ad Concilium ut puta aetatis, infirmitatis, persecutionis causa etc.

Ad II. Eligantur vere periti, sanae doctrinae, ex omnibus nationibus
et ritis, inter personas cleri saecularis et cleri religiosi, proponentibus
Episcopis vel Superioribus religiosis.

In consideratione teneantur praesertim qui in Commissionibus Prae-
paratoriis excelluerunt ingenio et studio quaestionum.

Si qui sint autem theologi et canonistae vere periti « Ecclesiae silentii »
qui in liberis regionibus vivant, opportune vocentur.

Ad III. Tamquam regula generalis puto attendendum sit ad ea quae
in Concilio Vaticano I disposita fuerunt, opportunis modificationibus, si
casus ferat, adiectis.

Itaque Commissiones Conciliares, quae necessario a Commissioni-

244

SESSIO I - ACTA

bus Praeparatoriis distinctae esse debent, in ipso limine Concilii insti-
tuendae videntur et fortasse numero maiores quam in Concilio Vati-
cano I fuerunt, propter novas exhortas quaestiones.

Praesides earum a Summo Pontifice eligantur. Unusquisque Praeses
poterit sibi tum Secretarium tum aliquos Consultores adsciscere. Mem-
bra Commissionis, adnuente Summo Pontifice, Patribus Concilii prae-
sententur pro approbatione.

Ut facilius et securius etiam res expediatur, posset tamen Summus
Pontifex sibi nominationem tertiae partis membrorum uniuscuiusque
Commissionis reservare.

Ad IV. Videtur distinguendum esse: In Congregationibus vel Ses-
sionibus particularibus in quo Patres parvo numero, saltem relative,
conveniunt, ampla detur facultas discutiendi, sub disciplina Praesidis
tamen.

In Congregationibus Generalibus orationes sive quoad numerum
sive quoad tempus reducendae sunt. Itaque expedire videretur ut Prae-
sidentia Generalis Congregationis « aliquo modo » numerum oratorum
praefiniat et ipsis quindecim minuta concedat ad summum, ut thesis in
suo duplici aspectu positivo et negativo enucleetur. Non prohibeantur
tamen Patres proprias opiniones et animadversiones scripto ad Prae-
sidendam mittere posse.

Votum in Congregationibus vel Sessionibus particularibus sit secre-
tum. In Congregationibus Generalibus et in Sessione Publica coram
Summo Pontifice sit publicum per « Placet » et « Non placet » vel « Ab-
stineo ».

Ad V. Quamvis ad legitimam decisionem, etiam vere conciliarem,
sufficiat si consensus Romani Pontificis accedat ad minorem et sanio-
rem partem Episcoporum, tamen omni nisu contendendum est ut in
scrutinio definitivo (Sessiones Publicae) Decreta seu Canones, longe
maiori parte suffragiorum fulciantur. Quod sive de Decretis in re dog-
matica sive de Decretis in re disciplinari valere putamus ut in utrisque
eluceat consensus unanimis vel quasi unanimis sanctae Matris Eccle-
siae. In praxi tres quartae partes suffragiorum exoptandae essent.

Si tamen agatur de rebus minoris momenti, praesertim in Sessioni-
bus particularibus, maioritas absoluta sufficere videtur.

De cetero Em.mus Relator magna cura et doctrina omnes fere ca-
sus possibiles enucleavit, suam sententiam declarando cui plene adhaereo.

Ad VI. Ad meliorem intelligentiam linguae latinae fiat usus linguae
sic dictae scholasticae et non classicae.

Ad difficultates vero pro aliquibus Patribus praecavendas, utile vi-
deretur si Patres orationes et enunciationem Decretorum lingua latina

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

245

utique audirent sed inflexionibus particularibus suae gentis, quod ex.
gr. valere posset pro Angliis et Gallis. Id fieri posset per machinas auri-
culares.

Concedi posset tamen ut in Commissionibus Particularibus num-
quam vero in Commissionibus Generalibus et eo minus in Sessione Pu-
blica coram Summo Pontifice Patres lingua sua utantur. Tali in casu
deberent summarium suae orationis, lingua latina exaratum, Praesiden-
dae tradere.

Ad VII. Puto ambobus mediis utendum esse sicuti fit in Parlamen-
tis et aliis similibus Coetibus.

XIII

Em. mi P. D. PETRI Card. CIRIACI

Ad I. In respectivo voto Eminentissimi Ponentis Cardinalis Jul-
lien, ea mente tamen ut eius conclusiones proponantur, pro ratihabi-
tione, Patribus Concilii, cum et sub Romano Pontifice coadunatis.

Ad II. In respectivo voto Eminentissimi Ponentis Cardinalis Jul-
lien, praesertim in eo quod Theologi et Canonistae Concilii eminere de-
bent doctrina et virtute. Non tantum, dein, permitti sed potius consuli
debet ut singuli Patres secum adducant Theologum vel Canonistam.

Ad III. Criterium debet esse natura Concilii Oecumenici, quae est
essentialiter unitaria: ipsum sunt enim Episcopi cum et sub Romano
Pontifice coadunati. Hinc, quidquid ad Commissiones spectat, debet
fieri a Concilio, cum approbatione, explicita vel implicita, Summi Pon-
tificis.

Ad IV. In voto Eminentissimi Ponentis Cardinalis Larraona, ea ta-
men mente ut eius conclusiones proponantur, pro approbatione vel
saltem ratihabitione, Patribus Concilii.

Ad V. In voto Eminentissimi Ponentis Cardinalis Larraona, cum
mente ut supra.

Ad VI. Limitari debemus ad declarandum linguam officialem Con-
cilii esse latinam. Ex hoc clare intelligitur etiam linguas viventes esse
admissas, pro quibus opportunos parari oportebit mechanismos. Decla-
rare in specie quaenam sint linguae admissae est valde delicatum, prae-
sertim hodiernis temporibus.

Ad VII. Opportunae censentur et perscriptio magneticis machinis
facienda et opera stenographorum, uti hodie ubique fit in similibus
circumstantiis.

246

SESSIO I - ACTA

XIV

Em.mi P. D. IOSEPHI Card. SIRI
Archiepiscopi lanuensis

Ad I. In voto Em.mi Cardinalis ponentis. Et quidem:

a) praeter eos, de quibus in canone 223 et qui, attento iure con-
dito, debent ad Concilium vocari, censeo omnes Episcopos titulares esse
convocandos et quidem cum voto deliberativo.

Ratio est quia, quamvis actu fidelem populum proprium non re-
gant, tamen ratione episcopalis characteris ordinem ad plenum episcopale
ministerium unquam amittunt. Praeterea plures ex illis aliquo titulo
et quodammodo de facto episcopale ministerium exercent.

b) Censeo can. 223 esse nec restringendum nec extendendum.

Concilium fundatur iure divino et purior est resolutio quae, iure

positivo ecclesiastico condito, magis sequitur statuta iuris divini.

c) Non excludo alios posse convocari cum voto tantum consultivo.
Sed, si hoc fit, attendendum est competentiam esse Concilio utilem,
non vero quantitatem.

d) Opportunum duco aliquos e fratribus separatis invitare uti « ob-
servatores », re tamen apte perpensa et apte ordinata iuxta placita pecu-
liaris Secretariatus.

Ad II. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad III. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad IV. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad V. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad VI. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Censeo tamen non esse spernendam difficultatem de qua egit Em.mus
Cardinalis Lienart.

Ad VII. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Em.mi P. D. FERNANDI Card. CENTO

Ad I. 1) Submisse reor omnes convocandos esse, et quidem cum
voto deliberativo qui in can. 223, §1,1°, 2°, 3°, 4° enumerantur. Nimis
durum mihi videretur aliquos ex eis excludere, qui ius, ut ita dicam, a
lege quaesitum iam possident.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

247

Similiter, cum voto deliberativo, censeo convocandos esse omnes
Episcopos Titulares, utpote ex hoc ipso magistros in Israel, necnon
Nuntios, Delegatos et Internuntios Apostolicos — licet hi careant epi-
scopali caractere — , et hoc quia personam Pontificis gerunt; omnes
tandemque Ordinarios, uti Praefectos Apostolicos, quamquam episcopi
non sint.

Curandum semper erit ut decisiones conciliares sumantur per prae-
valens suffragium eorum qui sedent iure nativo, nempe episcoporum.

2) Cum voto consultivo, iuxta Em.mi Ponentis votum, invitare
decet:

a) Officiales Maiores Curiae Romanae;

b) Secretarios Commissionum Praeparatoriarum Concilii Oecu-
menici Vaticani II et Secretariatus « Pro Unione »;

c ) Moderatores Supremi Institutorum Perfectionis, etiam non
exemptorum, qui saltem mille habeant sacerdotes;

d) Rectores Universitatum Catholicarum, si sint sacerdotes.

3) Sine voto, ut observatores, invitari possent laici Praesidentes Na-
tionales Actionis Catholicae, Rectores laici Universitatum Catholicarum,
necnon Directores maximorum diariorum catholicorum.

4) Itidem, uti observatores admitti possent repraesentantes aliarum
confessionum christianarum, speciatim si ipsimet hoc decenter petie-
rint.

Ad II. 1) In eodem sensu abundans Eminentissimi Cardinalis Po-
nentis, necnon quorundam Consiliariorum, reor invitandos esse, et
quidem, sicut can. 223 statuit, cum suffragio tantum consultivo, theo-
logos ac sacrorum canonum peritos, virtute simul ac doctrina insignes,
qui de gravibus problematibus hodie supra humanam societatem in-
cumbentibus, apprime sapiant: eligantur ipsi ex omni genere et natione,
ex variis ritibus ac ex utroque clero, ratione habita aequae propor-
tionis.

Adsint etiam inter eos qui pastorali disciplina eminent, quae nostris
hisce temporibus tanti ponderis est.

2) Quoad modum eos seligendi, hoc, meo humili iudicio, esse posset:
Singulae Commissiones Praeparatoriae Sacrosancti Concilii Oecumenici,
in suo generali consessu, determinatum humerum seligant ex suis soda-
libus qui excelluerunt in laboribus iam exantlatis.

Ne autem electio haec exclusiva sit, Nuntii et Delegati Apostolici
petant Conferentiis episcopalibus singularum nationum candidatos ali-
quos ad hoc idem munus.

Concedatur insuper Universitatibus Pontificiis ius eligendi mem-
brum unum.

248

SESSIO I - ACTA

Horum nomina submittantur speciali Commissioni a Romano Pon-
tifice eligenda, quae tandem, omnibus candidatis ad trutinam revoca-
tis, summam eorum, ab ipsa, si casus ferat, auctam vel minutam —
ratione tamen ut de Ecclesia silentii aliqui eligantur in liberis regioni-
bus commorantes — eiusdem Sanctissimi definitivo iudicio submittat.

3) Nihil impedit insuper, in determinatis quaestionibus, quominus
experti laici consulantur, qui probata scientia circa illas polleant et Ec-
clesiae filios devotos ac servitores solertes sese praebuerint.

4) Opportunum tandem erit ut singulis Patribus fas sit unum ha-
bere theologum cuius luminibus in dubiis uti possint.

Ad III. Iure exclusivo, variae Commissiones Sacrosancti Concilii a
Romano Pontifice instituendae sunt, sicut et eorum Praesides ab Eo
seligendi.

2) Quoad numerum Commissionum, praesumendum videtur tot eas
futuras esse quot nunc sunt Commissiones Praeparatoriae.

At practice determinatio huius numeri pendebit ex materiis qua
Sanctissimus in Concilio discutiendas definiet.

3) Sodales singularum Commissionum a Patribus nominari expe-
diet, salva eorum tertia parte cuius electionem sibi opportune Sum-
mus Pontifex reservaret.

4) Quoad tandem Sodalium numerum uniuscuiusque Commissionis,
ipse Pater Sanctus melius poterit eum designare. Praeferendus esset
numerus dispar, ne periculum adsit ut si, exempli gratia, sit 24, circa
obiectum votationis exitus habeatur: 12 pro et 12 contra.

Ad IV. 1) Plausum ac gratulationem meretur Eminentissimus Po-
nens quod hac de re tractationem quamdam elaboraverit, ad commu-
nem nostram illustrationem.

Apprime sensata atque opportuna mihi videntur sua dictamina, di-
gna prorsus quae in actum deducantur.

2) Necesse certe erit aliquod tempus oratoribus praefinire. Nihilomi-
nus relinquatur Praesidibus Commissionum vel Sessionum discretio-
nalis quaedam facultas, praesertim in casibus particularibus, semper
prae oculis habendo, iuxta Excellentissimi Domini Parente effatum:
« Episcopos iudices esse sub Petro Capite, sed cum Petro Capite », ideo-
que fas illis tribuendum libere dicendi.

3) Optima propositio erit in coetibus plenariis, ad suffragia exqui-
renda ordinatis, unum oratorem admittere qui decreta lucide patefaciat de
quibus agitur, fideliter resumendo disputationes quae circa illa habitae
sunt.

4) Quando possibile sit, speciatim cum de gravi re quaestio fiat, di-

VOTA SODALIUM SUPER QQ, DE CONCILIO CELEBRANDO

249

sputatione peracta, in sessione subsequenti votum exquiratur ad animi
serenitatem facilius assequendam.

Ad V. 1) In voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis, qui tam lucide
iura Summi Pontificis quoad Concilium Oecumenicum explanavit, totam-
que materiam huius capitis accurate distribuit et studuit.

Non dubito quin eius summa includatur in opusculo quem E. mus
Cardinalis Ottaviani edendum proposuit.

2) Placeret si Praesidibus Commissionum et Subcommissionum quae-
dam concederetur elasticitas — sit venia verbo — statuendi, in rebus mi-
noris momenti, quod maioritatis genus necessarium sit, ad disputationes
facilius dirigendas et citius concludendas.

Ad VI. In voto sentio Eminentissimi Cardinalis Ponentis. 1) Latinum
idioma, quod tantum ad, de orbe, urbem faciendam, officiale esse debet in
futuro Concilio Oecumenico.

Submisse propono ut, praeter eventuales versiones in linguis italica,
gallica, anglica, germanica, hispanica, lusitana et slavica, etiam in lin-
gua graeca fiant: eloquens manifestatio hoc esset verae oecumenicitatis
Concilii, atque fratres nostros, sic dictos Orthodoxos, optime afficeret,
sicut evenit in Pontificalibus Missis Summi Pontificis, ubi lectio Epi-
stulae et Evangelii etiam in lingua graeca fit.

2) Circa media mechanica auricularia adhibenda, quidquid munus
faciliora efficere potest ac in re introducatur, sicut in aliis conventibus
iam probatum est.

Redundabit hoc non solum ad Patrum utilitatem sed et ad demon-
strandum Sanctam Romanam Ecclesiam scientiae ac technicae modernae
inventus libentissimo animo in usum recipere.

Ad VII. Voto adhaereo Eminentissimi Cardinalis Ponentis ac maio-
ritatis Consiliariorum, peropportunum retinens hac in re nova et vetera
media simul adhibenda esse.

XVI

Em. mi P. D. HAMLETI I. Card. CICOGNANI

Ad I. Iure vocandi sunt cum voto deliberativo : a) Cardinales qui « Se-
natum Romani Pontificis constituunt eidemque in regenda Ecclesia praeci-
pui consiliarii et adiutores assistunt » (can. 230);

b) et omnes Episcopi, etiamsi tantum electi, quocumque nomine ve-
niant, Patriarchae, Primates, Metropolitae, Archiepiscopi, Episcopi, sive
residentiales, sive titulares, Vicarii Apostolici.

Concilium profecto pertinet ad regimen et moderamen Ecclesiae, et

250

SESSIO I - ACTA

« Patres Conciliorum » intelliguntur Episcopi, « iudices fidei », quos
« Spiritus Sanctus posuit regere Ecclesiam Dei » (Act. XX, 28), et
quorum collegium successit collegio Apostolorum.

Numerus Episcoporum multum crevit a tempore Concilii Vaticani I;
summa seu universitas Patrum Concilii cum voto deliberativo uti supra
erit fere trium millium (Cardinales 84, Episcopi residentiales 1892, Epi-
scopi titulares 951=2927).

Iuxta can. 223 sunt vocandi cum voto deliberativo etiam: « Ab-
bates vel Praelati nullius »; et « Abbas Primas, Abbates Superiores
Congregationum monasticarum, ac supremi Moderatores religionum cle-
ricalium exemptarum ».

Audax nunc videri potest, et quodammodo offensivum aut ius lae-
dens, contraire disposito huius canonis Codicis qui pro prima vice, oc-
casione proximi Concilii Oecumenici in actum seu in applicationem
practicam deduceretur.

Certo considerandum videtur quod nostris temporibus nonnullae
religiones non exemptae numero et praestantia non parum excellunt,
ita ut non bene intelligatur ratio huius discriminis. (In revisione Codicis
luris Canonici, haec pars can. 223 iterum perpendenda esset).

Interim omnibus perpensis, videtur nihil esse immutandum quoad
Abbates Superiores Congregationum monasticarum et Supremos Mode-
ratores religionum clericalium exemptarum.

Si vero placuerit extendere idem ius Moderatoribus Supremi alia-
rum religionum, aliqua coarctatio esset statuenda pro iis religionibus
quae numerum sodalium nimis restrictum tantum habeant.

Insuper, cum summopere Adsessores et Secretarii Sacrarum RR.
Congregationum et Legati Romani Pontificis adiuvent in regimine Ec-
clesiae, puto item eos esse vocandos ad Concilium, cum voto delibe-
rativo. Revera plures ex eis ad dignitatem episcopalem elati fuerunt.

Cum voto consultivo admittendi erunt : Praefecti Apostolici (cha-
ractere episcopali non insigniti); Abbates et Praelati « nullius » qui cha-
ractere episcopali carent; (utile videretur dare votum deliberativum
etiam Praefectis Apostolicis, qui magnam de missionibus experientiam
callent; sed iam adsunt cum hoc voto Vicarii Apostolici, omnes Episcopi
titulares et laborantes in terris missionum); insuper Secretarii Pont. Com-
missionum praeparatoriarum et Secretariatus pro Unione. Rectores Uni-
versitatum Catholicarum, si sint sacerdotes.

Vicani Capitulare s dioecesium vacantium non sunt convocandi, uti
iam deliberatum fuit in Concilio Vaticano I.

Ad II. Prostat omnino et est in voto communi, quod viri ad hoc
eligantur doctrina et virtute praestantes atque Ecclesiae sincere devoti;

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

251

sint ex utroque clero; et aliquot ex Ecclesia Orientali; non nimis nu-
merosi sed, per quantum possibile, proveniant undequaque gentium;
tali modo ipsi sibi clament pro merito aestimationem, et universaliter
sint accepti.

Deligendi videntur: 1) Ex Commissionibus Praeparatoriarum : qui
iam suae scientiae ac prudentiae argumenta dederunt, consultis illarum
Commissionum Cardinalibus Praesidibus et Secretariis.

2) Ex Universitatibus ecclesiasticis et Institutis Catholicis Urbis et
Orbis, semper praeaudito singulorum Ordinario. (Legati Summi Ponti-
ficis utiles indicationes et auxilium dare poterunt ad hunc finem).

3) Ex Consultoribus Sacrarum Congregationum Curiae Romanae.

4) Nonnulli, pauci vero, parochi, uti est in votis, etsi animadverten-
dum est quod plures Episcopi Auxiliares funguntur munere parochi, et
plurimi Episcopi functi sunt hoc officio, et reapse adhuc funguntur.

De fama plurimorum satis sciri potest tum ex eorum libris et opera
litteraria, tum ex iudicio peritorum, sed semper et inprimis exquiratur
iudicium Episcopi aut Superioris religiosi.

Nominari deberent Theologi et Canonistae Concilii — et addantur
Sacrae Scripturae Doctores ac rerum orientalium periti — per tramitem
Commissionis Centralis, cuius Praeses est Summus Pontifex.

Non videtur impediendum ut Patres Concilii habeant, si ita eis
placuerit, suum seu privatum Theologum aut Canonistam, uti concessum
fuit in Concilio Vaticano I. Huiusmodi Theologi aut Canonistae priva-
tim munere suo fungentur, nec « Conciliares » appellandi erunt, sed
tantum privati consiliarii, eisque deferendum erit iuramentum iuxta
normas generales Concilii.

Ad III. In voto Em.mi Cardinalis Relatoris (Card. Heard).

1. Commissiones Conciliares instituendas earumque Praesides no-
minandos censeo a Summo Pontifice. Auxilium et notitias ad hoc prae-
stare poterit praesertim Commissio Centralis et Cardinales Praesides
Commissionum Praeparatoriarum. Agitur nempe de eligendis ex Epi-
scopis « Patres » qui vere « periti » sint theoretice et practice et quidem
repraesentent oecumenicitatem, quo meliori poterit modo, et cum so-
lertia et praestantia doctrinae in labores incumbant in sua quisque Com-
missione.

Informationes utiles et necessariae de idoneitate subiectorum hauriri
poterunt: ex Praesidibus Conventuum Episcoporum singularum natio-
num; ex SS. Congregationibus Romanis (potissimum Consistoriali, Pro-
paganda, Orientali, pro sua quisque competentia); et ex Praesidibus
Commissionum Praeparatoriarum et Secretariatuum, qui iam noscunt
Episcopos in illis adscriptos.

252

SESSIO I - ACTA

2. Numerus Commissionum. Transmissis Commissioni Centrali do-
cumentis paratis in Commissionibus Praeparatoriis, Commissio Centra-
lis certior evadit de rebus seu materiis in Concilio tractandis. Inde
facilius erit recte rem perpendere et decernere de numero Commis-
sionum Conciliarium instituendarum; satis enim patebit ex thematibus
propositis.

In Concilio Vaticano I, Commissiones, de quibus agitur, quinque
fuerunt, « Deputationes » dictae. Tamen hodie subiecta tractanda nume-
rosiora videntur — experientia teste Commissionum Praeparatoria-
rum — ; nemo ergo mirari poterit si Commissiones Conciliares decem
circiter instituentur (Dogmatica, de regimine dioecesano, Religiosorum,
de Ecclesiis Orientalibus, de Missionibus, de apostolatu laicorum, etc.).

3. Numerus Membrorum. Singulae Commissiones Conciliares in Con-
cilio Vaticano I 24 Episcopis constabant, uno ex Cardinalibus munere
Praesidis fungente. Videtur tamen aliquantisper augendum esse hunc
numerum, sive ut nationes plures in eis repraesententur, sive quia Pa-
tres in Concilio Vaticano II numerosiores erunt quam in Concilio Va-
ticano I. Vitandum est tamen ut redundandi numero coalescant Com-
missiones (inter triginta et quinquaginta, etiam diverso numero, iuxta
materias tractandas).

Multum iuvabit si in singulis Commissionibus Praeses adsciscat
sibi ex ipsis membris Consilium Directivum, ut totus labor recte et
coordinate procedat, intus et in correlatione ad caeteras Commissiones.

Insuper maximae utilitatis erunt Sub commissiones, instituendae in-
tra ambitum uniuscuiusque Commissionis, pro studio peculiarium quae-
stionum. Ad hoc aliqui ex Patribus seligi poterunt a Praeside, concor-
dantibus Membris eiusdem Commissionis, quinimo eis adprobantibus.
Subcommissiones vocari possint proprius « Deputationes ».

Unaquaelibet Commissio, ope viri ab actis seu Secretarii, et aliis
adiuvantibus — seu Theologo, Canonista, Peritis - — schemata defini-
tiva componet et sessionibus generalibus Concilii, per tramitem Com-
missionis Centralis, subiiciet.

Ne autem Patres inopinati sint circa schemata discutienda, utile,
et illis pergratum, erit quod definitiva earum compilatio eis praebeatur
aliquo tempore ante easdem sessiones.

Ad IV. Praesides Commissionum grati erunt Em.mo Card. Relatori
pro tot et tam minutis normis propositis, de re tam momentosa. Con-
grue proponit ut exemplar Litterarum Ap. Pii IX « Multiplices inter »
tempestive detur singulis Patribus, quippe quae hae Litterae viam ster-
nunt pro pluribus rebus, difficultates solvent et ordini servando con-
sulunt.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

253

Omnia, aut fere, ad bonam trutinam deducta sunt; ergo: In voto ,
cum his humilibus animadversionibus.

Traditionalis est, et necessaria videtur, disceptatio in Conciliis;
oratores conciliares in honore habiti sunt, et eorum orationes dant suam
historicam notam Conciliis. Huiusmodi consuetudo ergo est servanda,
et libertas loquendi non arctanda. Quaedam limitationes tamen ex
seipsis commendantur, attenta magnitudine consessus Concilii Oecu-
menici, ubi necessitas urget non terendi tempus. Distinguatur tamen:

1 ) In Subcommissionibus, cum de numero restrictiori Patrum constet,
prolixitati indulgere non videtur obstare.

2) In Commissionibus : Orationes nimis protractae taedium et con-
fusionem ingerunt. Plura de cetero exponi possunt decem circiter mi-
nutis, eo vel magis quod subiecta tractanda sunt iam nota Patribus, et
scripto potius quam verbis ipsi valent suam mentem aperire.

Multum proderunt ad devitanda incongruentia comitas et dexte-
ritas Praesidum — sint suaves et sint firmi — atque spiritus coopera-
tionis singulorum.

Modis qui aptiores reputantur, remedia adhibeantur ut difficultates
minuantur: et haec praesertim:

— Nemo praesumat loqui ex tempore, seu improviso.

— Numquam permittatur repetere seu idem subiectum iterum
tractare.

3) In sessionibus plenariis : Permittendum videtur ut quidam bre-
vem orationem habeant de subiecto tractando; et de eodem antea noti-
ficentur Patres, saltem per schema vel synopsim.

Oratores communicent cum Praeside aut cum Secretario Commis-
sionis de sua oratione; loquantur ordine prae stabilito. Non permittatur
ut declinent in alias digressiones. Quando plures se offerant, Praeses
aut ipsi Patres iudicent num sit satis ut unus tantum pro omnibus ser-
mocinetur.

4) Demum pro celebratione Sessionis initialis et Sessionum fina-
lium coram Summo Pontifice bene intelligitur quod sit procedendum
cum solemnitate praestituta. Quae supra indigitata sunt ad ordinem
servandum, a fortiori obtinent in tam augusto consessu. Forsan solus
Summus Pontifex loquetur et praeterea forte aderunt pauci oratores,
tempestive selecti.

Pro suffragiis exquirendis ad peritos remittitur an instaurandum sit
systema electricum, an alio modo sit procedendum.

Quando suffragia danda sint secrete (can. 169) in rebus gravioribus,
bene sciatur ab omnibus; et omni cura servetur et tectum habeatur

SESSIO I - ACTA

254

secretum ad devitandos abusus tam faciles nostris diebus, dum agitur
de sacro et summo eventu Ecclesiae universalis.

Ad V. Acceptis iis quae sapienter exposuit E.mus Relator — cum
voto ut haberi possint prae manibus perdurante Concilio — liceat
mihi indigitare tantum modo generali normam tenendam.

Cum decisiones Conciliares maximi momenti sint habendae con-
gruum videtur quod in omnibus sit requirenda saltem maioritas abso-
luta (intelligimus: Patrum praesentium). Attamen, attenta solemnitate
consessus, distinguendum esse puto:

1) In quaestionibus de fide et moribus requirantur ad minus tres
ex quattuor partibus. In rebus potissimi momenti duae ex tribus.

2) In quaestionibus disciplinaribus (ordinariis) requiratur maioritas
absoluta.

3) Norma data a can. 101, § 1 Codicis luris Canonici circa actus
personarum moralium collegialium, quae applicationem admittit etiam
maioritati relativae, certe stat, et applicanda forte erit in rebus mino-
ris ponderis, uti si contingat, ex gr. quemdam eligere ad aliquid agen-
dum, aut aliud huius generis, sub directione Praesidis eiusque Con-
silii.

Timores quidam prodierunt, ne Ecclesiae orientales damna pati
queant quo pertinet ad suas traditiones, aut periculo cuiusdam latini-
zationis sese exponere, ex ipso modo suffragia ferendi , attento numero
Patrum latini ritus longe superiore (circiter 2000, dum Episcopi rituum
orientalium numerum 150 non attingunt).

Huic tamen timori obviam itur, tantum animadvertendo quod Pa-
tres Concilii bene noscunt Sedis Apostolicae mentem hac de re, quam
iam Innocentius III aperuit in Concilio Oecumenico Lateranensi IV,
anni 1215, in Cap. VI « Licet » de Baptismo: « Licet Graecos in diebus
nostris ad oboedientiam Sedis Apostolicae revertentes fovere et hono-
rare velimus mores ac ritus eorum , in quantum cum Domino possumus
sustinendo; in his tamen, illis deferre nec volumus nec debemus, quae
periculum generat animarum, et ecclesiasticae derogant honestati ».
{Mansi, t. XXII, 888-890).

Post Innocentium III abundant documenta Pontificia eadem de-
clarantia. Aliena certe est mens Patrum ab inductione onerum novo-
rum aut a mutatione disciplinae orientalis. Et hoc habeatur sacrum.

Procul dubio Praesules orientalium communitatum non catholicarum
intenti erunt in Concilium eiusque decisiones.

Pontificia Commissio de Ecclesiis Orientalibus suam operam exi-
miam dare continuat in iis proponendis quae bono illarum Ecclesiarum
conducunt, iuxta traditiones.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

255

Ad VI. Lingua latina sit lingua officialis.

Subsidia vero quae aptiora practice videntur, certe adhibenda sunt,
ut usus et intellectus linguae latinae expeditior evadat.

Firmum habeatur quod documenta Concilii exarata sint lingua la-
tina, item latine omnia quae enunciata in sessionibus postremis Con-
cilii, quando scilicet conclusiones adquisitae Patribus proponuntur offi-
cialiter, ut suum dent votum.

Animadvertendum tamen est quod nonnulli Episcopi rituum orien-
talium raro aut numquam lingua latina utuntur, et quidem quod pluri-
mi ritus latine practice coarctant usum linguae latinae ad liturgiam et
ad nonnullas preces; dum permagni interest quod Concilium integre
Romanum — reapse oecumenicum — sit; non quod sit integre latinum.

In sessionibus praeparatoriis, cuiuscumque gradus, dum scripta et
documenta in examen revocanda latine conscribentur et Patribus ita
distribuentur ante eorum discussionem et disceptatio latine proponenda
est et prosequenda. Attamen, si quis hoc petat, permittatur usus linguae
vernaculae, praesertim gallicae et anglicae, et quidem hispanae et ita-
licae; nec excludenda videtur germanica.

In auxilium ut latini intellectus expeditior evadat, adhiberi pos-
sunt Secretarii vel Interpretes, Explanatores seu Translatores ; et qui-
dem inventa technica quae nunc in usu apud conventus internationales.

Translationem simultaneam applicari est possibile, si experti adhi-
bentur; et periti inveniri possunt inter sacerdotes et religiosos.

Vota finalia dentur per verba traditionalia: « Placet » et « Non
placet ».

Ad VII. Affirmative respondendum puto, in voto Cardinalis Po-
nentis et viginti, ex viginti sex, Consultorum.

Revera: 1) Identidem, et saepe inopinato, machinae magneticae ob-
viae sunt laesionibus et defectibus.

2) Plurimum profuerunt stenographi in Concilio Vaticano I, et
historici promeritas laudes eis tribuunt.

In memorato Concilio 23 stenographi adfuerunt (quinque ex eis
munere revisionis seu « controllo » fungebantur), accurate distributi,
sub directione cuiusdam periti, ex variis linguis seu gentibus selecti;
— et bene plures ex Pont. Collegiis Urbis — .

Possibile reddiderunt Patribus sua verba opportune revisere et ea
adamussim perficere ipsis sessionibus perdurantibus.

Insuper, Concilio exacto, valde inservierunt ad Acta Concilii fide-
liter redigenda. In Archivis plura ex eorum servantur.

256

SESSIO I - ACTA

XVII

Em.mi P. D. IOSEPHI Card. GARIBI Y RIVERA

Archiepiscopi Guadalajarensis

Ad I. In § 1 can. 223 clare enumerantur qui vocandi sunt cum iure
suflragii deliberativi.

In § 2 loquitur de Episcopis titularibus qui possunt cum tali iure
suflragii vocari. Sed omnes vocandi sunt? In mente Codicis non videtur
quod ita sit, alias de omnibus diceretur quod de enumeratis in § 1, ergo
aliqua distinctio facienda.

Multi Episcopi titulares vel mere parochi sunt vel nullam iurisdi-
ctionem exercent et sic non videtur cur ad Concilium vocentur.

E contra, multi veram iurisdictionem habent vel res ecclesiasticas
magni momenti cognoscunt in laboribus Sacrarum Congregationum. Sic
opportunum vocari videntur:

a) Ordinarii Castrenses;

b) Vicarii vel Praefecti Apostolici;

c) Adsessores vel a Secretis SS. Congregationum;

d) Administratores Apostolici Dioecesium;

e) Nuntii vel Internuntii et Delegati Apostolici.

Reliqui titulares Episcopi non videntur vocari.

Convocari cum voto tantum consultivo videntur:

d) Adsessores vel a Secretis SS. Congregationum non Episcopi;

b ) Administratores et Praefecti Apostolici non Episcopi;

c) Nuntii, Internuntii vel Delegati Apostolici non Episcopi;

d) Supremi Moderatores Religionum non clericalium vel cleri-
calium non exemptarum si saltem 1000 subiectorum habeant;

e) Sacerdotes Rectores Universitatum Catholicarum.

Ad II. Iudicio, sicuti Eminentissimus Ponens asserit, quod viri in-
signes et virtute et doctrina eligantur. Sed magni momenti notandum
video quod aliquis praeclarissimus pater, in expositione suae sententiae
dicit, scilicet: « quod generale criterium poterit esse ut illi tantum ad-
mittantur scriptores vel professores qui pravas opinandi rationes a
Ss.mo P. Pio XII improbatas (in Encycl. Humani genens ) vel numquam
tenuerint vel post dictam Encyclicam ab ipsis recesserint. Ad cultores
S. Scripturae speciatim pertinet, quod recentiori tempore serpere coe-
perunt inter catholicos laxiora quaedam criteria de interpretatione S. Li-
brorum praesertim historicorum quod ad veritatem factorum pertinet,
ubi multa dubia nascuntur de factis et de dictis ipsius Christi Domini:

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

257

erunt ergo excludendi qui eiusdem placita aut scriptis divulgant... ».1

Uno verbo, qui cum Ecclesia sentiant.

Ad III. Adhaereo primae propositioni Eminentissimi Cardinalis po-
nentis.

Quoad secundam, eo quod Patres Concilii non cognoscunt eligendos,
opportunum videretur quod propositio Em.mi Relatoris sic incipiat:
« Praeses Commissionis nomina eorum qui ad Commissiones efforman-
das apti videantur proponat et membra » etc. prout in propositione
Em.mi Ponentis habetur.

Adquiesco tertiae propositioni Em.mi Ponentis.

In fine quartae propositionis solummodo adderem: facta autem fa-
cultate unicuique Commissioni alia membra designandi ad munus suum
adimplendum si necessarium iudicaverit.

Accepto quintam propositionem Eminentissimi Ponentis.

Ad IV. Votum emitto pro regulis ab Em.mo Ponente in prima parte
suae expositionis.

Quoad secundam partem existimo quod vota oralia et publica debent
esse ordinarie, sed Patres in casibus particularibus vota secreta postu-
lare possunt vel ipse praeses ratione subiectae materiae hoc decretare
poterit.

Formulae autem prout Eminentissimus Relator asserit.

Ad V. Accepto regulas ab Em.mo Cardinale Ponente in Art. II suae
expositionis.

Quoad regulas in Art. III expositas aliquam difficultatem habeo.

In expositione Eminentissimi Relatoris III Quaestionis dicitur:
« Ad materiam vero propriam quod attinet seu competentiam unius-
cuiusque Commissionis assignandam modo definitivo loqui non possu-
mus usque dum schedulae rerum tractandarum determinentur... ». In
Art. autem III Eminentissimi Ponentis videtur quod Commissionibus
Conciliariis tribuitur proponere schemata seu decreta tum de rebus dog-
maticis tum ad disciplinam spectantia. Credebam quod parare talia
schemata seu decreta Commissiones Praeparatoriae Concilii curabant; si
ita esset, non video quomodo Commissiones Conciliares denuo examinare
debeant et approbare schemata et decreta iam confecta.

Ad VI. Subscribo propositionem Eminentissimi Domini Cardinalis
Relatoris, solummodo adderem quod etiam aliqua lingua orientali ute-
retur, ad beneplacitum orientalium, veluti lingua graeca.

Ad VII. Omnino subscribo sententiam Eminentissimi D. Cardinalis
Relatoris.

1 Cf. P. Vaccari, pp. 102-103.

258

SESSIO I - ACTA

XVIII

Em.mi P. D. GULIELMI Card. GODFREY
Archiepiscopi W estmonasteriensis 1

Ad I. Non expedit extendere can. 223 C.I.C.

De Episcopis Titularibus. — Quantum spectat ad Episcopos Titu-
lares, convocandi sunt tantum Episcopi Titulares qui quamdam iurisdi-
ctionem habent, v. g. Vicarii Generales, et quidem cum voto delibe-
rativo.

Ratio est quia numerus convocandorum iam esset permagnus et prae-
scriptio can. 223 iam providet pro vera repraesentatione Ecclesiae Uni-
versalis.

Can. 223 C.I.C. stricte interpretari debet, secus periculum esset prae-
sentationis innumerabilium petitionum pro admissione, necnon pro iure
ad suffragium deliberativum.

Ad II. Ex utroque clero et ex variis nationibus.

Excludantur ii qui sive verbis sive scriptis parum concordes se
ostenderunt cum Encyclicis et instructionibus pontificiis, habita ratione
praesertim de clara expositione mentis Ecclesiae in Enc. Pii XII (fel. rec.)
Humani Generis.

Excludendi etiam ii qui in re liturgica faveant, in praxi, novitatibus
adhuc non concessis a Sancta Sede.

In summa, excludendi Consiliarii mentis nimis liberalis in expli-
candis Ecclesiae doctrinis theologiae sive dogmaticae sive moralis: et
modo speciali in re matrimoniali.

Iam in Commissionibus Praeparatoriis evidens esse debet qui viri
insignes sint et digni ut eligantur.

Selectio. - Ab ipso Pontifice debet fieri qui ex Commissionibus Prae-
paratoriis habebit informationem sat plenam de meritis eorum qui partem
habuerunt in discussionibus. Coetus Episcopales et Capitula generalia
religionum clericalium exemptarum necnon moderatores Universitatum
et Facultatum Pontificiarum nomina proponere possent.

Ad III. A quonam et quibus rationibus'.

a ) A Romano Pontifice.

b) Ad instar Commissionum Praeparatoriarum.

Unaquaeque Commissio habere debet tractandum unum argumen-

1 Em.mus P. D. Gulielmus Card. Godfrey sextae Congregationi non interfuit.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

259

tum quod ei exclusive traditur, ad evitandam confusionem et multiplica-
tionem entium sine necessitate.

c) Eligat Praesides Romanus Pontifex et ipse eligat secretarios et
determinet tum numerum Commissionum quum membrorum.

In caeteris subscribo opinionibus Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad IV. a) Tempus definiri debet. Orator loquatur non ultra quin-
decim minuta. Satis erit.

Ceterum qui sermonem habere velint, possint tradere orationem
summatim in scripto, tempestivo et determinato tempore, ante ses-
sionem.

b) Praeses designet oratores , at in mente habens opiniones affirmati-
vas et negativas eo modo ut varia argumenta clare intelligantur.

c) De votis exquirendis. Per placet, non placet, vel abstineo.

Oretenus, vel in scriptis si Patres desiderant, vel publice vel se-
creto secundum materiam tractandam.

Quoad cetera, grato animo pro labore exantlato adhaereo opinio-
nibus Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad V. Pro quaestionibus minoris momenti sufficeret maioritas rela-
tiva accedente voto Romani Pontificis.

In aliis quaestionibus maioris momenti duae ex tribus partibus vi-
dentur sufficere (2/3).

In quaestionibus maximi momenti (de quo iudicet ipsum Concilium)
tres partes ex quattuor (75%) sufficere deberent, sed definitiva decisio
differatur post discussionem, donec res ulterius et melius explicata
fuerit.

Quoad cetera adhaereo conclusionibus Em.mi Cardinalis Relatoris.

Ad VI. Adhibeantur subsidia moderna quantum possibile.

De linguis vernaculis. - Linguae vernaculae non sunt opportunae
quia materia de qua agetur in Concilio non facile exponi potest in lingua
moderna.

Necessarium esset uti lingua latina sed sine affectatione locutionis
classicae et in forma potius simplici qualis adhibetur in scholis eccle-
siasticis et in libris textus in seminariis.

Nihil obstat quominus in Commissionibus aliae linguae possint adhi-
beri, si necessitas ferat.

Suppono autem in Commissionibus linguam latinam esse regulari-
ter in usu. Noto, quoad subsidia moderna, quod modus loquendi latine
non est idem in variis nationibus, ideoque concedatur usus machinarum
auricularium ut Patres audiant bene et distincte.

Ad hoc magni momenti est ut oratores bene enuntient et parum
celeriter loquantur.

260

SESSIO I - ACTA

Certi Patres, uti patet, non callent latinam linguam, quare adiuvari
possunt mediis interpretibus qui orationes vertent in linguam latinam.

Ad VII. Tutius videtur uti etiam stenographis ad evitandos erro-
res. Desiderandum sane quod quae machinis electricis referuntur con-
firmari deberent. Ita per duplicis exemplaris collationem vitari possit
erronea interpretatio eorum quae Patres dixerunt.

XIX

Em. mi P. D. CAROLI Card. CONFALONIERI

Ad I. Haec mea humilis sententia. Numerus Concilio Participantium,
hodie, difficultatem saltem magnam non parit.

Quoad votum deliberativum : Episcoporum est, una cum Summo
Pontifice, Eoque praeeunte, praesidente ac moderante, ius nativum ad
Concilium Oecumenicum. Propterea Episcopi cuncti invitentur, impri-
mis Residentiales, ut patet, sed insuper Titulares, quia etsi in ipsis
potestas iurisdictionis (sive magisterii sive regiminis) quoad exercitium
quodammodo sileat, tamen in vertice sunt Hierarchiae Ordinis (cfr.
can. 108 § 3), Apostolorum sunt successores (cfr. can. 329 § 1), quibus
Christus Dominus dixit: « Ite, praedicate, docentes... etc. », quosque
Spiritus Sanctus « posuit regere Ecclesiam Dei ».

Insimul, cum voto deliberativo, invitentur, prout nunc disponit
C.I.C. (cfr. can. 223 § 1): S. R. E. Cardinales etsi non Episcopi; Ab-
bates et Praelati Nullius; Abbas Primas, Abbates Superiores Congrega-
tionum monasticarum, ac Supremi Moderatores religionum clericalium
exemptarum, quibus omnibus Ecclesia, saeculorum decursu, maiorem vel
minorem potestatem iurisdictionis, externae vel internae, attribuit.

Quoad votum consultivum-. Invitentur: Legati Romani Pontificis
qui non sint Episcopi; Praefecti Apostolici (notandum quod Vicarii Apo-
stolici et nonnulli Praefecti Apostolici iam sunt Episcopi; insuper quod
Episcopus Missionum proprie est Summus Pontifex); Praelati habentes
iurisdictionem propriam; Praelati Superiores praecipuorum Dicasterio-
rum Romanae Curiae; Secretarii Commissionum praeparatoriarum et
Secretariatuum; Rectores Universitatum et Facultatum Ecclesiasticarum;
et insuper Supremi Moderatores aliarum religionum aut Institutorum
clericalium non exemptorum. Ob simplex votum consultivum isti Reli-
giosi ne obiiciant contra Episcopos: amore ducantur, non timore; et,
fidem profitentes in Spiritus Sancti adsistentia, ipsos ut Patres habeant
in bonum plebis Dei sollicite intendentes.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

261

Quod ad Theologos et Sacrorum Canonum peritos videbimus in
quaestione secunda.

Ut simplices observatores, sine voto-. Admittantur, cum delectu:
Moderatores Supremi Congregationum non clericalium, et aliqui saltem
e Congregationibus luris Dioecesani; Moderatores Maiores Actionis Ca-
tholicae, Adsociationum, seu, in genere, viri praecipui Apostolatus Lai-
corum; insuper Repraesentantes Ecclesiarum seu Communitatum Aca-
tholicarum, et etiam aliarum Religionum qui, ad suiipsius aedificationem
et profectum, modeste ac reverenter id petant.

Ad II. In Voto Eminentissimi Ponentis: ominans insuper ut inter
Theologos et Canonistas, cum voto consul tivo Concilio admittendos, ad-
numerentur, opportuna cum prudentia, viri sive clerici sive laici vere
periti in scientiis illis « profanis », quae hodiernis praesertim tempo-
ribus necessitudinem vel magnam relationem habent cum Theologia et
Iure proprie dictis; eisque selectis imprimis ex Catholicis Universitatibus
ac Institutis et Academiis Pontificiis, maxime ex Academia Scientiarum;
ratione etiam habita de viris in re Actionis Catholicae et Laicorum Apo-
stolatus praestantissimis.

Ad III. In voto Eminentissimi Ponentis: tamen convenientiam ex-
primens aliquantulum augendi numerum membrorum, proportione ha-
bita, etsi non absoluta, cum numero et origine Patrum, qui Concilio Va-
ticano primo interfuerunt, et cum tractandarum disciplinarum, nostro
tempore, auctis adspectibus; membra insuper — nominibus opportune
iam propositis — a Concilio nominentur, Summo Pontifice seu Prae-
side adprobante.

Ad IV. Haec, post amplam ab Eminentissimo Ponente propositam
quaestionem, submissa mea sententia:

De Orationibus moderandis-. In generalibus et ordinariis Patrum
Conventibus disceptatio necessaria est; sed, dato numero participan-
tium, singuli Patres — ad interloquendum a Praeside iure admissi —
non amplius loquantur per quinque minuta (sufficientia omnino ad thema
bene explanandum, si concinne et sapide praeparetur); si quis loquatur
nomine saltem decem Confratrum (qui antea sunt Praesidi scripto no-
tificandi) per decem minuta loqui possit; si nomine saltem triginta Pa-
trum, quindecim minuta ei concedantur.

Rogentur Patres ut — pro omnium et proprio commodo — orationes
similes in unam coniungant, et Oratorem officialem pro ipsis seligant.

Praesidi sit facultas etiam interrumpendi Oratorem, qui, praemorr
tus, illegitime protrahat tempus.

Ordo dicendi instituatur a Praeside, iuxta petitionum praeceden-

262

SESSIO I - ACTA

tiam; sed oratores tempestive petitionem scriptam eidem Praesidi fa-
ciant; simulque schema seu summarium tradant.

In Commissionibus seu Deputationibus ratio generatim servetur ut
in Commissionibus praeparatoriis; de cetero ipsi Patres videant.

De Votis exquirendis-. Adhibeatur formula per verba: « placet -
non placet - placet iuxta modum ».

Scripto vota tradantur; et hoc ad evitandas confusiones et contesta-
tiones, quae facillime, alio adbibito modo, exoriri possunt.

Generatim secreta sint vota, ad omnimodam libertatem tuendam.

Ne tempus teratur, vota colligantur per Officiales numero sufficien-
tes, Patribus in suis sedibus manentibus.

Non illico vota exquirantur post disputationem, sed in aliqua sub-
sequenti Sessione, ut tempus orandi et meditandi Patribus relinquatur.

Ad V. In praeclaro voto, quoad substantiam, Eminentissimi Ponen-
tis. Existimo enim Concilii Oecumenici acta omnino perspicua esse de-
bere, ideoque aliquando et qualificatam maioritatem requiri. Quapro-
pter in generalibus et ordinariis Concilii Sessionibus: a) circa res fidem
et graviores novasque disciplinae dispositiones spectantes, saltem tres
ex quattuor partibus suffragiorum requirantur; b) circa res disciplina-
res alicuius momenti, duae ex tribus partibus suffragiorum; c) circa or-
dinarias res disciplinares, maioritas absoluta sufficiat; d) circa res orga-
nizationis, processus, ordinationis internae et similia, sive Concilii sive
Commissionum, observetur ius commune (can. 101 etc.) tum de abso-
luta cum de relativa maioritate.

Quidquid euphemistice dicant libri et auctores, facta non verba si
spectemus, quando Summus Pontifex rem definiat cum minoris partis
Concilii suffragatione, submisse puto tunc decisionem esse papalem (uti-
que validam et pervalidam ratione Primatus), non vero conciliarem.

Episcopi insuper (salvis tamen omnino exigentiis Ecclesiarum Orien-
talium ac Rituum propriis) non sunt aestimandi ratione originis et loci,
sed prouti revera sunt, ut Episcopi simpliciter Catholici, Ecclesiam Ca-
tholicam ubique repraesentantes.

Peto ut Normae votationis in praeviso « Regulamento » clare in-
cludantur.

Ad VI. Claro ac sufficienti voto Eminentissimi Ponentis adhaereo:
quoad linguam latinam ut officialem et ordinariam in Concilio adhiben-
dam; facta possibilitate et aliis linguis pro necessitate aliquando et cum
moderamine utendi; ratione tamen habita de interpretibus et technicis
inventis.

Ad VII. In voto Eminentissimi Ponentis, ad praecavenda damna ex
machinarum interruptione seu laesione faciliter exorientia.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

263

Em. mi P. D. IULII Card. DOPFNER
Episcopi Berolinensis

Ad I. Generatim dicendum est, numerum convocandorum — iam
de se permagnum — sine vera necessitate non esse augendum. Norma
generalis sit illud antiquum axioma: « Concilia esse Episcoporum », et
quidem Episcoporum sensu undequaque perfecto ita ut simul ordine
episcopali et iurisdictione instructi sint.

1. Episcopi Titulares ii solummodo convocandi sunt, qui quadam
iurisdictione gaudent, i. e. Vicarii Apostolici, Administratores Aposto-
lici, Coadiutores cum iure successionis; et quidem omnes cum voto de-
liberativo. Iis adiungendi sunt Nuntii et Delegati Apostolici. Si autem
pro Episcopo impedito sec. c. 224 eius Auxiliaris ut procurator adsit,
utatur voto deliberativo.

2. Limites C.I.C. 223 extendendi esse videntur ad Adsessores et
Secretarios SS. CC. RR. necnon ad Secretarios Commissionum et Secreta-
riatuum Praeparatoriorum, et quidem — nisi sunt Episcopi — cum
voto consulti vo.

3. Proposito Eminentissimi Ponentis participationem in Concilio
cum voto deliberativo restringendam esse ad eos solos, qui ius nativum
ad id habent, nempe ad Episcopos, assentior ex causis ab ipso allatis. Sed
adiungendum est convocationem Episcoporum mere titularium in di-
scussione ante Vaticanum I mota ut privilegium iudicatam esse, etsi pro-
pter potestatem ordinis non est mere privilegium. Proinde in Vaticano II
— praesertim respecto ingenti numero Episcoporum residentialium —
hoc privilegium Episcoporum mere titularium non esse instaurandum
videtur.

4. Repraesentantes ecclesiarum separatarum et christianorum aca-
tholicorum (sine voto, uti patet) invitandi esse censentur secundum mo-
dum intra Secretariatum pro unione christianorum diligentissime deli-
berandum.

Ad II. Praemittere mihi liceat me plane assumere vota Eminentis-
simi Ponentis.

1. De Qualitate seligendorum. Per se patet, theologos et canoni-
stas seligendos insignes debere esse virtute, doctrina, sensu vere catho-
lico, atque ex omnibus nationibus et utroque clero iusta proportione
esse sumendos. Requiruntur prae primis, uti liquet, in theologia dog-
matica, theologia morali, atque in iure canonico periti.

264

SESSIO I - ACTA

Insuper speciali mentione digna censeo sequentia:

a) Vere sufficiens numerus adsit exegetarum, qui in methodis
et viis hodiernis optime sunt versati, simul autem sanum iudicium cum
solido sensu catholico coniugunt. Et ratio quidem est haec: Ex una
parte periculum innovationum perniciosarum negari nequit, ex altera
autem parte non minor est obligatio, ut illae plurimae et multiformes
indagationes et discussiones in vastissimo campo scientiarum biblicarum
cordato animo fructificentur ad Scripturam Sacram melius explicandam.

Deinde in apertis est, hodie theologiam de Verbo Dei et pariter de
praedicatione Verbi Dei maximi esse momenti. Denique sperandum est,
fore ut enixa studia huius generis christianis separatis viam reditus ad
Ecclesiam Catholicam faciliorem reddant.

b) Nonnulli praeterea vocandi sunt experti in theologia pastorali.
Propter indolem pastoralem, quam futurum Concilium obtinebit, re-
ctum iudicium de conditionibus hominum nunc temporis viventium, et
methodus correspondens in operibus pastoralibus, fundata in principiis
theologicis, maxime desideratur.

c ) Experti in philosophia et theologia, qui ideologiam communismi
reapse norunt, advocentur, quia Concilium disceptationem cum doctrina
communismi vix praetermittere potest.

2. De modo seligendi.

a) Theologi et canonistae Concilii nominentur a Summo Pon-
tifice.

b) In electione prae primis ii respiciantur, qui excelluerunt in
laboribus Commissionum praeparatoriarum, quae autem selectio prae-
sertim propter causas supra nominatas non sit exclusiva.

c ) Sumantur ex iis, qui a conferentiis et coetibus episcopalibus na-
tionalibus, a curiis generalitiis religionum clericalium commendantur.
Respiciendi sunt pro tali electione, praeter Universitates et Facultates
ecclesiasticas, etiam professores facultatum theologicarum in Universitati-
bus publicis a Sancta Sede approbatarum.

d) Proponantur Summo Pontifici a Commissionibus Conciliaribus.

e) Patres Concilii liberi sint in eligendo quodam idoneo theolo-
go, qui eos aptis consiliis in opere conciliari adiuvet.

3. De Laicis peritis vocandis. Dolendum est, quod in praeparatoriis
Commissionibus opus consultivum laicorum non magis et apertius adhi-
bitum est. Intra (et extra) Ecclesiam magnopere attenditur, ut in Con-
c*lio huius horae historiae, quae conditionem theologicam et munus
laicorum perspicacius perpendit et altius aestimat, laici periti — servata
structura hierarchica Ecclesiae — ad cooperandum vocentur. Hinc iuxta
diversitatem materiae in Concilio tractandae, e. gr. in quaestionibus at-

VOTA SODALIUM SUPER QQ, DE CONCILIO CELEBRANDO

265

tingentibus et theologiam et scientias naturales, res sociales, aposto-
latum laicorum et similia, laici periti, digni, vere catholici, munere con-
sultorum fungantur.

Ad III. 1) Commissiones singulae Concilii quarum munus iuxta de-
clarata e Cardinali Ponente circumscribere velim, instituantur a Summo
Pontifice, proponente Commissione Centrali Praeparatoria vel etiam, si
durante Concilio occurrat necessitas, proponente Commissione Centrali
definitiva. Institutio fiat omnino iuxta materiam in Concilio proponen-
dam. Ex natura rei quidem Commissiones Concilii ipsius Commissio-
nibus Praeparatoriis similes erunt, sed minime eis correspondere debent.
Prae primis consulendum erit competentiae distinctae pro unaquaque
materia ac proin ad faciliorem rerum tractationem potius augendus est
numerus Commissionum quam restringendus.

2. Membra singularum Commissionum eligenda esse videntur iuxta
modum ab Eminentissimo Relatore propositum. Assentior etiam ra-
tionibus ibi allatis.

Proinde membra Commissionum eligantur a Patribus Concilii per
schedulas secretas in generali congregatione quoad duas partes ex tribus.
Tertia autem pars ab Ipso Summo Pontifice nominatur.

Patet illos Patres, qui in correspondentibus vel similibus Commis-
sionibus Praeparatoriis bene laboraverunt, notatu dignos esse in tali
electione propter eorum scientiam in materiis iam praeparatis.

Confirmare velim verba sequentia Ponentis: « Defectui cognitionis
ex parte Patrum... aliquod remedium haberi poterit, si per epistolas con-
ferendae episcopales nationales vel regionales tempestive invitantur no-
mina proponere eorum apud suos quos putant ad munus magis aptos,
quae postea ceteris Patribus communicari possunt antequam Romam
veniant ».

Numerus membrorum Commissionum singularum ne excedat 24.

3. Praesides singularum Commissionum nominentur a Summo Pon-
tifice, uti factum est in Vaticano I.

4. Secretarius uniuscuiusque Commissionis, qui sit maxime aptus
ex consultoribus huius Commissionis, proponatur a praeside auditis
membris Commissionum et approbetur a Summo Pontifice. Sed hic se-
cretarius non sit ille, qui eodem munere in Commissione Praeparatoria
correspondenti iam functus est, ne sit forsan animo et iudicio prae-
ventus.

Ad IV. A) De orationibus moderandis. - Eluic quaestioni nonnullae
animadversiones praemittantur: Cum numerus Patrum in Concilio Vati-
cano II tantus sit, impossibile est, singula schemata ab initio secundum
modum in historia conciliorum solitum, i. e. orationibus et discussio-

266

SESSIO I - ACTA

nibus oralibus perficere. Iam in Concilio Vaticano I haec difficultas
aderat. Ideo adnotationes Patrum quam maxime scripto faciendae sunt
ante Concilium et durante Concilio. Id fieri potest et fiat, quin ullo
modo libertas proferendi sententias proprias diminuatur.

Ante Concilium sic procedendum videtur. Schemata, quae Summus
Pontifex post deliberationem in Commissione Centrali Praeparatoria fa-
ctam Concilio proponenda esse decreverit, singulis Patribus et etiam
Conferentiis Episcoporum variarum nationum vel regionum transmittan-
tur. Tempus utile ad maturam considerationem et iudicium efformandum
concedendum esset. Quicumque autem tale Schema acceperit, tenetur
infra tempus praefinitum sensum manifestare. Sic in conspectu ponitur,
quae puncta omnino omitti possint, quaenam ante initium Concilii
ulteriorem praecisionem postulent, quaenam denique in Concilio di-
sceptari debeant.

Etiam in Concilio primus passus in emendandis schematibus scripto
faciendus esse videtur. Si nempe Schema prima vice Concilio proponitur,
Patres suas adnotationes breviter scripto dent, quae in respectiva Com-
missione sedulo examini subiciuntur et ad totalem mutationem vel par-
tialem emendationem adhibentur. In Congregatione Generali, quae tem-
pore opportuno statuenda est, relator ex tali Commissione Patres ad
amussim certos faciet et de propositis emendationibus et de opere Com-
missionis.

Hoc demum momento totius processus orationes fructuosae et uti-
les esse videntur.

His igitur praemissis, haec pauca ad primam partem quaestionis dicam:

1) In orationibus annuntiandis ordo instituatur hoc fere modo:
Praesidi vel peculiari coetui (e. g. commissioni parvae de discussione mo-
deranda) antea tradatur oratio vel eius summarium scripto. Orator in-
dicet, utrum de schemate ut toto an de aliqua parte loqui velit. Com-
petentibus facultas esto commendandi oratoribus, ut argumenta similia
in unicam orationem coniungant.

2) Tempus orationum in discussione de schemate ut toto ad sum-
mum et exceptionaliter dimidiam horam durare potest. Argumenta, quae
partem aliquam schematis attingunt, breviter exponantur, ita ut gene-
ratim quindecim vel decem minuta (vel potius minus) sufficere possint.

3) Non videtur opportunum, a priori numerum orationum limitare.
Attamen, si in numero oratorum inutilis deprehendatur excessus, tunc
fas erit, proponentibus saltem decem patribus, suffragium exquirere,
quo ad conclusionem disceptationis deveniatur.

4) Si in aliqua quaestione disceptationes oriuntur, quae difficulter
superari queant, forsan pro hoc casu parva commissio constituatur ex iis

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

267

Patribus, qui sententias oppositas defendunt. Hi tunc suas opiniones
discutiant et conentur, ut communem, ab utraque factione acceptam,
solutionem inveniant. Denique in Congregatione Generali de via et exitu
discussionis relatio detur.

B) De votis exquirendis.

1) Vota definitiva in Sessionibus dentur modo naturali e. g. «per
alzata di mano ». In suffragiis Sessionem Publicam praeparantibus et
praesertim in suffragiis minoris momenti, e. g. si agatur de ordine agen-
dorum, vota dentur « per machinam electricam ».

2) In supra dictis votis definitivis decisio Patrum detur per « pla-
cet » vel « non placet », in quo votum « placet iuxta modum » subsu-
mitur.

3) Vota generatim dentur publice; sed si a quodam numero Patrum
definito vel definiendo requiratur, dentur vota secrete.

Ceteroquin in relatione Cardinalis Ponentis multa utilissima affe-
runtur pro nostra quaestione. Attamen suadere liceat, ut modus proce-
dendi sit facilis et perspicuus.

Ad V. Assentior conclusionibus in voto acutissimo Eminentissimi
Ponentis evolutis.

Ad VI. Assentiens generatim voto Eminentissimi Ponentis haec
adiungere velim:

1) Inter linguas modernas pro translatione simultanea admissas
sint etiam, ut iam nonnulli Patres proposuerunt, lingua Germanica et
aliqua lingua orientalis.

2) Consulendum esse videtur, ut etiam in conventibus Generalibus
— saltem pro congrua parte sedium — translatio in dictis linguis mo-
dernis simultanea instituatur, ita ut omnes sine exceptione Patres dictis
et lectis intellectu pleno sequi possint.

Ad VII. Respondendum est: affirmative propter rationes ab Emi-
nentissimo Relatore allatas.

XXI

Em. mi P. D. PAULI Card. MARELLA1

Ad I. Censeo: 1) Convocandos esse omnes Episcopos titulares c. i.
s. d., qui tamen non tenentur participare eodem modo quo residentiales,
ad normam can. 224 § 1 C.I.C.

1 Em.mus P. D. Paulus Card. Marella interfuit tantum primae, secundae et
tertiae Congregationi.

268

SESSIO I - ACTA

2) Convocationem extendendam esse ad sequentes Praelatos, etsi
dignitate Episcopali carent:

a) Ad Adsessores et Secretarios SS. CC. RR. c. i. s. d.

b) Ad Praelatos qui veniunt sub appellatione « Ordinarii loci »,
exceptis Vicariis generalibus, c. i. s. d.

c) Ad Nuntios, Internuntios et Delegatos Apostolicos, utique
sine charactere episcopali c. i. s. d.

d) Ad membra et Consultores Commissionis Centralis c. i. s. c.

e) Ad Secretarios singularum Commissionum Praep. c. i. s. c.

/) Ad Rectores Universitatum Catholicarum, dummodo sint sa-
cerdotes c. i. s. c.

Ad II. 1) Sint viri insignes virtute, doctrina, ex omnibus nationi-
bus, ex utroque clero.

2) Numerus sit sufficiens et proportionatus variis « specializationi-
bus » in disciplinis theologicis et Canonicis, ex. g. in re dogmatica,
morali, pastorali, biblica, historica, in iure de religiosis, iure missio-
nario etc. ...

3) Aequa proportio servetur inter personas cleri saecularis et per-
sonas cleri religiosi. Quad religiosos autem caveatur ne numerus mem-
brorum cuiusdam religiosae familiae nimis excedat numerum alterius.

4) Omnes Commissiones praeparatoriae perdurare debent etiam du-
rante Concilio, mutato tamen officio et titulo, v. g. « Secretariatus »,
scii, pro interpretationibus, explicationibus, pro Archivo etc. etc. ...

5) Selectio Theologorum facienda est a Commissione Centrali Praep.
de consilio Praesidum singularum Commissionum Praep.

Ad III. 1) A Commissione Centrali Praep. de consilio Praesidum
singularum Commissionum Praep. et ad instar earumdem.

2) Praesides Commissionum inter Patres Concilii eligantur a Sum-
mo Pontifice.

3) Secretarii eligantur ab eodem Summo Pontifice, proponente Prae-
side Commissionum.

4) Membra eligantur ex diversis nationibus, attenta eorum peritia
et competentia.

5) Quoad numerum, sequatur criterium diversarum Commissionum
Praep., ita tamen ut numerus reducatur, componendo simul in unam
Commissionem illas quarum materiae inter se interferentes aptius in
unum redigi possunt: ex. gr. de Episcopis, de disciplina Cleri et de
apostolatu laicorum.

6) Numerus membrorum a Summo Pontifice determinandus est, ad
instar numeri Membrorum Commissionum Praep.

Ad IV. 1) Cum Episcopi in Concilio iudices sint sub Petro sed cum

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

269

Petro Capite, sub influxu Spiritus Sancti, disceptatio necessaria est, proin-
de ipsis facultas sit libere dicendi, utique servato ordine, iuxta normam
canonicae praecedentiae.

2) Qui sermonem habituri sunt, tempestivo antea tempore, suum
contionandi propositum Secretario Generali Concilii patefaciant: eidem
tradant textus orationis, atque cum eo concordent tempus contionandi.

3) In discussionibus ordinariis, seligatur in unaquaque Commissione
unus relator qui mentem suae Commissionis patefaciat, salvo semper
iure pro singulis Patribus petendi a Praeside facultatem loquendi.

4) In rebus in quibus facile praevideri potest unanimitas vel quasi
unanimitas, votum feratur collective, seu surgendo vel manum attol-
lendo.

5) Quoad eas in quibus discussio suggerit numerationem votorum
exactam, tunc votum feratur per instrumentum mechanicum.

Ad V. 1) Per se, maioritas absoluta sufficiens erit ad considerandam
probatam quamvis propositionem.

2) Iudicio autem Summi Pontificis relinquendum erit iudicare utrum
maioritas obtenta de facto sufficiens habeatur ad inserendam propositio-
nem de qua agitur in definitiva Constitutione Conciliari.

3) Aliter Summus Pontifex poterit commendare ut nova studia fiant,
sive in ipso Concilio, sive postea extra Concilium, semper tamen attento
principio quod Pontificis adprobatio quoque momento est decisiva.

Ad VI. 1) In sessionibus plenariis tantum lingua latina adhibeatur:
m commissionibus praeter linguam latinam usus etiam concedatur qua-
rumdam linguarum vernacularum.

2) Machinae auriculares adhibeantur qui in tres vel quattuor lin-
guas vernaculas reddant non omnes orationes Patrum, eorumque inter-
ventiones, sed tantum, momento opportuno, textus concordatos et cano-
nes antequam votum exquiratur.

Ad VII. Affirmative. — Praeter machinas magneticas, adhibeantur
etiam stenographi.

270

SESSIO I - ACTA

XXII

Em. mi P. D. ALOISII TRAGLIA 1

Ad I. Quaeritur a nobis an praeter eos qui iure ad Concilium vocandi
sunt quosnam alios et quo iure ad votum vocare expediat. De iis nempe
agitur qui ad Concilium vocandi sunt voto deliberativo, nam de iis qui voto
consultivo admittendi sunt nulla potest esse difficultas, ex his quaestio-
nis terminis patet non agi de coangustanda sed potius de proferenda
Codicis lege et ideo in can. 223 statuta sunt servanda.

Praeterea cuncti Episcopi etiam tantum titulares, etsi vocari noti
debeant, convenienter tamen vocantur cum voto deliberativo. His accen-
sendi sunt Praefecti Apostolici qui in suo territorio eisdem iuribus et
facultatibus gaudent quae in propriis dioecesibus competunt Episcopis;
Superiores Religiosi in Codice indicati et ii tantum vocari debent cum
voto deliberativo. Cavendum enim est ne qui e concessione Pontificia
ad Concilium vocantur numero praestent ac superent quos iure nativo
sunt vocandi; quapropter standum est praescriptis can. 223: vocentur
insuper cum voto deliberativo omnes Episcopi et Praefecti Apostolici.

Ad V. Evidens est non requiri absolute maiorem suffragiorum par-
tem, quia ibi est Ecclesia, ubi, est Petrus.

At cum agatur de Concilio Oecumenico prudens et peropportunum
videtur ut quaestiones in Concilio definiantur maiore suffragiorum parte;
quae maior pars diversimode requiritur sive ratione argumenti sive ra-
tione publici consessus. In Sessionibus generalibus publicis mihi videntur
requirendae tres ex quattuor partibus suffragiorum ad ostendendam con-
cordiam Patrum. Ideoque ad Congregationem generalem gradus ne fiat
nisi prius apparuerit Patrum concordia. In aliis sessionibus, si agatur
de modo procedendi, sufficiat maioritas absoluta. In quaestionibus di-
sciplinaribus duae tertiae partes sufficiant. In re dogmatica tres ex quat-
tuor partibus requirantur. Quoad cetera plene adhaereo Relatoris voto,
exoptans ut regulae de maioritate votorum computanda sint paucae, cla-
rae, atque ad rem idoneae et in unum redactae ut omnibus praesto sint.

Ad VI. Sum in voto Em. mi Relatoris de sermone latino adhibendo
in documentis, et in plenariis vel sollemnioribus sessionibus. Quoad ses-
siones minoris ordinis, melius esset, meo humili iudicio, loqui tantum

1 Em.mus Card. Aloisius Traglia tertiae et quartae Congregationi non in-
terfuit.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

271

latine, adhibita, quatenus opus sit, simultanea translatione. Alii sermo-
nes non possunt haberi, quia plures essent linguae ob earum nobilitatem
admittendae, quae cum omnes recipi non possint, aliae vix sine iniuria
excluderentur.

Ad VII. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.1

XXIII

Em.mi P. D. BERNARDI IOANNIS Card. ALFRINK
Archiepiscopi Ultraiectensis

Ad I. Concilium cum sit coetus episcoporum Ecclesiae, omnes qui
dignitatem episcopalem possident, invitentur iure nativo cum voto de-
liberativo.

Episcopis aequiparentur Em.mi Cardinales, et etiam Praefecti Apo-
stolici quia gregem suum repraesentant.

2) De cetero Sanctus Pater invitet quos vult cum voto consultivo,
sed numerus ne extendatur supra modum.

3) Sanctus Pater videat si vocare expediat etiam quosdam laicos.

4) Invitentur etiam « observatores » Ecclesiarum acatholicarum.

Ad II. 1) Eligantur, ut patet, Theologi et Canonistae insignes vir-
tute et sana doctrina, ex omni natione, ut universalitas Ecclesiae reprae-
sentetur, ex utroque clero.

2) Eligantur praesertim Theologi, inter quos et Biblistae, et pauci
Canonistae. In isto mundo hodierno — mea humili opinione — sat
grave est periculum, si Ecclesia regi videatur a Canonistis. Etiam pericu-
losum est Ecclesiae, si quaestiones theologicae et biblicae diiudicentur
a Canonistis.

3) Eligantur Theologi et Canonistae non sine consilio hierarchiae
localis. Ergo non designentur a solis Nuntiis vel Legatis Pontificiis.

Ad III. Relationi Em.mi Cardinalis Ponentis adhaereo — - solummo-
do numerus membrorum Commissionum determinetur secundum cir-
cumstantias.

Ad IV. Placuit quae Em.mus Card. Ponens fuse et abundanter de
sermonibus moderandis et de suffragiis exquirendis exposuit.

Quoad quaestionem an in sessionibus generalibus formula « Pla-
cet secundum modum » sit adhibenda, respondendum puto trinam

1 Vota transcripta sunt ex taeniola magnetica.

272

SESSIO I - ACTA

formulam (Placet — non placet — Placet secundum modum) iuste et
utiliter adhiberi.

De cetero curandum erit ne suffragiorum exquisitio nimis protra-
hatur.

Ad V. Valde placent quae Em.mus Cardinalis Ponens de maiore suf-
fragiorum parte exposuit.

Maioritas quae in votis episcoporum exquiritur mihi videtur valde
difficulter definiri posse.

Etenim illa tantum votorum copia ut vere maioritas considerari
potest, quae realiter et vere universalitatem Ecclesiae repraesentat.
Ideoque vota emissa non sunt tantum numeranda sed et ponderanda,
sicut Em.mus Cardinalis egregie exposuit.

Ideoque non a priori mathematice et iuridice definiri potest quae
pars votorum materialis istam universalitatem Ecclesiae repraesentet,
etsi regulae quaedam generales necessariae videntur. In singulis casi-
bus Sanctissimus Dominus videbit, si maioritas materialis revera uni-
versalitatem Ecclesiae repraesentet, et etiam si locus sit minoritati ma-
teriali onus quoddam imponere.

Citare liceat haec verba Concilii Hierosolymitani ex Actibus Apo-
stolorum: « Visum est Spiritui Sancto, et nobis nihil ultra imponere
vobis oneris quam haec necessaria » {Act. Ap. 15, 28). Nobis omnibus
patet hoc officium gravissimum, ideoque cum omnibus nostris rogare
volumus Spiritum Sanctum ut Sanctissimum Dominum, cui cum omni
Ecclesia ex corde fiduciam sinceram exhibemus, sua luce illustret et
adjuvet.

Ad VI. De linguis in Concilio Oecumenico Vaticano II loquendis
— de qua materia Em.mus Cardinalis Ponens apte et egregie exposuit —
liceat quasdam cogitationes afferre.

Concilium Oecumenicum convocatur ex una parte ut Ecclesia Uni-
versalis per totum mundum dispersa, Romae unita, audiat vocem Ec-
clesiae Romanae — et quidem audiat reverenter cum illa reverentia qua
caput et mater omnium Ecclesiarum meretur.

Ex altera autem parte — et hoc non est minoris momenti — Con-
cilium convocatur ut vox omnium Ecclesiarum, quae Romano Pontifici
coniunctae sunt, Romae audiatur — et quidem audiatur mente aperta
in caritate fraterna.

Nullam vocem prohibere licet, si tamen cum reverentia se audire
facit. — Nulla vox aliam impediat.

Admirabilis manifestatio unitatis, pacis et caritatis, quam omnes
de Concilio Oecumenico Vaticano II speramus, tunc tantum realis erit,
si — salvis Romani Pontificis iuribus, quae non tantum Romae, sed et

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

273

extra Urbem generatim docentur et venerantur, — omnes Ecclesiae par-
tes suam vocem libere et facile cum qua par est reverentia in Concilio
audiri faciunt.

Quare episcopus quisque qui ad Concilium Romam petit, convictio-
nem habeat vocem suam libenter accipi et ideo in Concilio occasionem
inveniat facile loquendi i. e. in quantum fieri potest sine linguae diffi-
cultatibus.

Ideoque — firmo quod lingua Concilii latina esse debet et salvis
quae Em. mus Cardinalis Ponens sapienter exposuit — rogare auderem
ut Secretariatus Generalis Concilii studens bene omnia media apta,
praesertim moderna technica — videat ut unusquisque episcopus, sal-
tem in conventibus commissionum et subcommissionum, si vult, sua
lingua nativa uti possit, quae postea a translatoribus peritis in linguam
latinam aut etiam in alias linguas vertatur.

Ad VII. In voto Em. mi Card. Ponentis.

XXIV

Em. mi P. D. RUFINI J. Card. SANTOS
Archiepiscopi Manilensis

Ad I. Humiliter subscribo opinioni iam praeclare expositae ab Emi-
nentissimo Cardinali Ponente; cum observationibus et voto Em.mi Car-
dinalis Agagianian.

Ad II. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis; et quidem, ut Theologi
et Canonistae Concilii seligendi sunt viri insignes, eminentes in virtute
humilitatis et prudentiae, sanae doctrinae, pro diversis Nationibus, vel
saltem Regionibus, ex utroque Clero, etiam parochiali.

Eorum selectio fiat ab Ipso Romano Pontifice ex illis a Commissione
Centrali propositis, per tramitem:

a) Commissionum Conciliarium;

b) Coetuum Episcopalium seu Conferendarum Episcoporum
uniuscuiusque Ditionis; et

c ) Superiorum Religiosorum.

Congruus sit numerus, secundum necessitatem unius vel alterius
Commissionis: notandum sane, Singuli Patrum Conciliarium poterunt,
etsi privatim, secum habere suum proprium Theologum et Canonistam.

Ad III. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis:

A) Commissiones inter Patres Concilii instituendae sunt a Romano
Pontifice.

274

SESSIO I - ACTA

B) Hae Commissiones distinctae esse debent a Commissionibus Prae-
paratoriis; etsi, ad eas efformandas fortasse sequi potest Schedula rerum,
quae ab Ipsis Commissionibus Praeparatoriis iam pertractatae fuerunt.

Praesides harum Commissionum item ab Ipso Sanctissimo eligi de-
bent: et singuli, quoad Consultores et Secretarium nominandos, consu-
lentur.

Tandem, electio membrorum (duarum tertiarum partium) relinqua-
tur Patribus, prae oculis habita proportione diversarum Nationum; et
quidem, ad hoc obtineatur votum Conferentiarum Episcopalium Nationis
vel Regionis.

C) Servetur idem numerus ac in Commissionibus Praeparatoriis et Se-
cretariatibus.

D) 25 sit numerus membrorum pro unaquaque Commissione, cum
Ipso Praeside.

Ad IV. In toto humiliter subscribo expositionibus et voto Em. mi
Cardinalis Ponentis.

Ad V. In toto adhaereo expositis et voto Em.mi Cardinalis Po-
nentis.

Ad VI. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis: et quidem, lingua adhi-
beatur latina in Sessionibus Generalibus, et speciatim coram Sanctis-
simo. luvabit multum quod vulgo «translatio simultanea » vocatur.

In Sessionibus vero Commissionum, permittatur usus etiam lingua-
rum vernacularum.

Ad VII. Affirmative est respondendum.

XXV

Em.mi P. D. ALOISII Card. CONCHA
Archiepiscopi Bogot ensis

Ad I. Meo iudicio standum est statutis a canone 223. Sanctissimus
tamen convocare quoscumque potest consultores, nempe theologos et
canonistas, cum voto consultivo, ut in praefato canone statuitur.

Omnes titulares Episcopos convocandos existimo et quidem cum
suffragio deliberativo.

Acatholici admitti possunt, si id Sanctissimo videbitur, tamquam
observatores.

Ad II. Plene expositis ab Eminentissimo Relatore assentior, quibus
nihil addendum opinor.

Ad III. Ad votum accedo Eminentissimi Relatoris.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO 275

Ad IV. Quae ab Eminentissimo Ponente exposita sunt, erudita qui-
dem et apta videntur.

Attamen humiliter mihi suggerendum videtur conveniens esse ut
regulae propositae ab Eminentisimo Ponente in scriptis condensatae con-
signentur et etiam praelo dentur ante Concilium, ita ut quod vulgo dicitur
regolamento habeatur.

Illud fieri poterit a Summo Pontifice quo modo ei aptior videatur.

Ad V. Adhaereo iis quae luculenter sunt exposita ab Eminentissimo
Cardinali Ponente.

Optandum tamen mihi videtur ut ea omnia ad regulas praecisas
redigantur in aliquo documento Pontificio, et quidem ante Concilium,
forma quae Sanctissimo aptior videbitur.

Ad VI. Documenta officialia Concilii exarari debent lingua latina.

Sed Patribus Concilii facultas fieri debet sese exprimendi lingua
nativa. Non enim omnes, etiamsi linguam latinam plene sciant, sen-
tentiam suam in ea facile et enucleate enuntiare valent.

Ver sio simultanea adhiberi poterit.

Ad VII. Non videtur facile statuere quibus mediis acta Concilii per-
scribi possint ac debeant, tantus siquidem in iisdem factus est progres-
sus ut forte res omnis expertis committi videatur solvenda.

XXVI

Em.mi P. D. ALFREDI Card. OTTAVIANI 1

Ad I. A) De Episcopis Eitularibus. - Omnes qui charactere episco-
pali pollent convocandi sunt:

1) quia omnes sacerdotio sunt pares et aeque successores Apo-
stolorum vocari possunt, si ad potestatem ordinis attendamus;

2) can. 223 etiam Titularium Episcoporum convocationem ad-
mittit;

3) difficillimum erit discriminare seu discernere quinam vel non
convocandi sint, quandoque exclusio posset esse etiam oflensiva. Ipsa
diversitas opinionum Consultorum qui in varias abierunt sententias
ostendit quam difficile sit criteria statuere pro inclusione vel exclusione
quorundam Episcoporum Titularium;

4) ceterum maioritas Consultorum praetulit convocationem om-
nium Episcoporum Titularium;

1 Em.mus P. D. Alfredus Card. Ottaviani sextae Congregationi non interfuit.

276 SESSIO I - ACTA

5) nec timendum est nimium evadere posse Episcoporum Titu-
larium numerum: multi abesse debebunt vel ob aegritudinem, vel ob
aetatem, vel ob penuriam mediorum, vel si sint Auxiliares, ob necessi-
tates pastorales durante absentia Ordinarii loci,

B) De extensione can. 223 C.I.C.

1) Ex variis, ne dicamus confusis, Consiliariorum argumentis
cogitur nos inexplicabilibus tricis esse illiciendos nisi claram omnino et
definitissimam assumamus regulam, vigentis quidem iuris canonici in-
stituto suffultam; dicerem igitur invitandos esse illos solummodo qui etsi
non sunt Episcopi, nomine tamen Ordinarii loci veniunt: comprehen-
duntur hac ratione Praefecti Apostolici et Administratores Apostolici
charactere episcopali carentes. Quoad Adsessores et Secretarios Dica-
steriorum Romanorum: invitandos non censeo Officiales maiores Tribu-
nalium et Officiorum, quippe qui opus impendant suum in provinciis
ex se alienis ab universali Ecclesiae regimine.

2) Quoad Superiores Ordinum et Congregationum standum est
can. 223. Quae obiecta sunt incommoda et inconcinna, de numero vide-
licet et proportione subditorum eorum, iam exstabant tempore redacti
Codicis: nec tamen de his habita est ratio: et patet quare ita factum sit:
nam distinctio difficilior et odiosa evaderet, et periculum subesset mul-
tiplicandae « gentis », et multis qui numeri et momenti praerogativam
praetendunt iniuriam irrogaretur. Caeterum nonnulli ex Superioribus
Maioribus Congregationum multis membris constantium invitari pote-
runt ex alio capite: ut puta theologi et canonistae.

Videtur invitationem extendendam esse etiam ad Secretarios Com-
missionum et Secretariatuum, qui adlaboraverunt ad apparandum Con-
cilium. Caeterum quoad strictam interpretationem can. 223, consentio
cum rationibus adductis ab iis Consultoribus qui regulam strictam com-
mendant.

Ad II. Tamquam criterium generale dixerim esse sequendum illud
quod Summus Pontifex duxit in selectione membrorum et Consultorum
Commissionum Praeparatoriarum:

1) quia supponendum est ipsos habere qualitates doctrinales, mo-
rales et spirituales requisitas iuxta vota Consultorum Commissionis Cen-
tralis;

2) quia experientia ab ipsis acquisita in laboribus praeparatoriis
idoneos eos reddit prae ceteris qui Concilio apparando nondum adla-
boraverunt;

3) quia Praesides et Secretarii Commissionum Praeparatoriarum
valorem seligendorum metiri potuerunt durantibus laboribus praepara-
toriis. Igitur primum omnium audiendi sunt Praesides et Secretarii Com-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

277

missionum Praeparatoriarum, qui ex membris vel consultoribus earun-
dem Commissionum proponant eos qui in laboribus praeparatoriis do-
ctrina, sollertia, et socialitate antecellebant. Quod si aliqui seligendi sint
extra numerum horum membrorum vel consultorum, maxima ratio ha-
beatur eorum quae R.mus P. Vaccari profert de adhaesione principiis
Litt. Enc. Humani Genens, et sanae exegesi biblicae. (Quod vero spectat
ad Commissiones praeparatorias, eaedem non dissolvantur, sed maneant
ut sunt, mutato nomine et functione: scilicet tamquam organa consultiva
a quibus sive Concilium sive singula membra Concilii sententias exqui-
rere possint).

Quoad verum numerum et selectionem eligantur non multi et sal-
tem numero sufficientes ad ingentem laborem Consultationum quae
erunt necessariae durantibus laboribus Concilii.

Personis selectis ex Commissionibus praeparatoriis adiungendi erunt
Rectores Universitatum catholicarum stricto sensu sumptarum (debet
esse diploma pontificium erectionis in Universitatem et non solummodo
in Athenaeum, secus multiplicaremus numerum rectorum religiosorum).
Omnino autem excludendi sunt laici: ii quidem si quid proponere vel
petere censuerint, id praesentare poterunt mediante proprio Episcopo,
vel Secretario Commissionis pro apostolatu laicorum.

Ad III. a) Commissiones seligendae erunt a Summo Pontifice, au-
dito consilio Commissionis Centralis, quae iam quadam universalitate et
speciali prestigio gaudet.

Istis Commissionibus, quae cum « Deputationibus » constitutis in
Concilio Vaticano I aequiparari possunt, facultas fiet constituendi sub-
commissiones; cum autem perdurantibus conciliariis disputationibus
emergere poterit necessitas vel opportunitas constituendi specialem Com-
missionem ad particulare quoddam negotium dumtaxat (v. g. de sacer-
dotibus lapsis, vel de diaconis), fas erit Patribus Concilii petere a Sum-
mo Pontifice constitutionem huiusmodi specialis Commissionis;

b) numero pauciores sint quam actuales Commissiones praepara-
toriae, quia ad unitatem redigendae sunt Commissiones quae de rebus
mixtis agunt, v. g. Concilii, Consistorialis et Apostolatus laicorum: nihil
autem prohibet quominus amplior laborum divisio peragatur per sub-
commissiones.

Praesides eligantur a Summo Pontifice, Secretarii vero ab ipsis Com-
missionibus.

Ad IV. a) Libera fiat facultas dicendi et condonandi in Commissio-
nibus;

b) Commissionum autem membra seligant Relatorem, qui illu-
stret ea quae pro suffragiis ferendis proponantur; haec quidem proposita

278

SESSIO I - ACTA

debent tempestive distribui typis edita singulis Patribus, quibus facultas
erit etiam in scriptis suas animadversiones proponere;

c ) praesentibus autem sessioni generali facultas fiat tantummodo
interpellandi per duo vel tria minuta, sive ad explicationes exquirendas,
sive ad difficultates proponendas;

d) auditis interpellationibus singulorum, Relator iterum concio-
nem habeat ad explicationes solvendas; iis expletis, transitus fiat vel
ad suffragium ferendum, vel ad schema iterum remittendum Commis-
sioni ut corrigatur.

Quoad votationes-. Quoniam suppono schemata proposita non in
globo seu in sua totalitate Patrum suffragiis submitti, sed per commata
seu paragraphos, hae distinctiones faciendae erunt:

a) in iis in quibus praevidetur unanimitas vel quasi unanimitas,
fiat votatio collectiva brachium dexterum extollendo vel surgendo a sub-
sellis;

b) in iis in quibus discussio praecedens ostendit esse quasdam
dissensiones, sed non valde diffusas, votum excipiatur per singulorum
expressionem verbis datam « placet », « non placet ».

c) ad petendum suffragium secretum ope machinarum dandum
(palline bianche o nere, etc.) requiratur subscriptio saltem 50 Patrum,

Ad V. Quoad maioritatem sufficit maioritas absoluta qualiscumque
ipsa sit, firmo tamen iure Summi Pontificis concedendi vel minus suam
definitivam adprobationem, vi cuius res adnumeretur inter Concilii sta-
tuta definita ac probata. Prae oculis autem certe habendum erit in rebus
dogmaticis, quae irreformabiles sunt, maximam consensionem haben-
dam esse, quae Summus Pontifex suffultus luculentius ostendere possit
talem esse mentem Ecclesiae quae coincidit cum mente Summi Ponti-
ficis; in rebus vero disciplinaribus, quae mutabiles et reformabiles de-
cursu temporis poterunt esse, minorem quoque consentionem esse suffi-
cientem. Hoc modo discussiones et cavillationes circa percentuales vi-
tabuntur.

Ad VI. Conciones Praesidis Concilii itemque Relatorum Commissio-
num singulorum debent praevie typis edi et distribui Patribus; iis autem
facultas fiat eas melius intelligendi per versiones in praecipuas linguas
ope microphonii auricularis.

Ad VII. De registratione eorum quae dicuntur omnino videtur ne-
cessarius usus tum magnetophonii tum stenographorum.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

279

Addenda

Ad II. Theologi et canonistae seligantur ex commissionibus prae-
paratoriis, quia praeter doctrinam iam habent experientiam discussionum
praehabitarum.

Ad III. Quoad Commissiones:

1) Sint distinctae omnino a Commissionibus praeparatoriis, quae
possunt remanere tamquam organa consultiva.

2) Sint numero pauciores, coadunando ea quae permixta sunt.

3) Harum Praesides nominentur a Summo Pontifice, membra vero
a Commissione Centrali, quae sat distincta est a Curia Romana, et con-
stituta est ex membris variarum Nationum.

Antecedens praeparatio Commissionum expeditiores reddet labores
Concilii, prae oculis habendo quantum temporis terendum esset in vota-
tionibus, scrutiniis, proclamationibus, etc., electorum. Praeterea con-
stitutio Commissionum vitare potest incommoda quae sequentur ex in-
sufficienti cognitione personarum seligendarum, vel etiam ex collusione
membrorum nationis quae numero praevalet ob multitudinem Episco-
porum.

De maiori fate vel minor it at e votorum.

In genere sum in Voto Ponentis; in memoriam autem revoco illa
quae iam dixeram in Voto meo generali, scilicet: « Quoad maioritatem
sufficit maioritas absoluta qualiscumque ipsa sit, firmo tamen iure Summi
Pontificis concedendi vel minus suam definitivam adprobationem... Prae
oculis autem certe habendum erit in rebus dogmaticis, quae irreforma-
biles sunt, maximam consensionem habendam esse, qua Summus Pon-
tifex suffultus luculentius ostendere possit talem esse mentem Ecclesiae
quae concidit cum mente Summi Pontificis; in rebus vero disciplinari-
bus, quae mutabiles et reformabiles decursu temporis poterunt esse,
minorem quoque consensionem esse sufficientem. Hoc modo discussio-
nes et cavillationes circa percentuales vitabuntur.

XXVII

Em. mi P. D. ALBERTI Card. DI IORIO

Ad I. Serventur quae in canone 223 C.I.C. praescripta sunt, hac
tamen adnotatione:

Vocentur Episcopi etiam Titulares et quidem cum voto deliberativo
ii tantum qui iurisdictionem iure ordinario, foro externo, erga fideles

280

SESSIO I - ACTA

exercent. Pro opportunitate etiam alii singulatim vocari possunt cum
voto consultivo at definito numero, ne ex copiosa multitudine maxima
confusio exoriatur.

Ad II. Theologi et Canonistae Concilii (quorum numerus pro neces-
sitatibus erit decernendus) deligantur, sub auctoritate Romani Pontificis,
inter eos qui, sive in docendo, sive in libris vel aliis scriptis edendis,
praecellunt catholicitate, soliditate et claritate doctrinae, ex utroque
clero, nullo excepto ritu (qua ratione fieri possit) et praecipue ex catho-
licis universitatibus et athenaeis vel studiis, quae iam clara fama excellunt.

Ad III. Summus Pontifex, audita Commissione centrali, decernit
quaenam sint Commissiones instituendae et quibus Patribus aliisque
membris constare debeant.

Rationes quibus instituendae sint iam adsignatae videntur in ipsis
Commissionibus praeparatoriis, quae ita sunt ex singulis obiectis seu
argumentis pertractandis.

Attamen possunt etiam institui, sive immediate sive decursu tem-
poris, prouti necessitas postulat, et aliae Commissiones pro peculiari
argumento.

In Commissionibus instituendis eorumque membris eligendis, spe-
cialis ratio habeatur de Ecclesiae catholicitate seu universalitate.

In particulari quoad electionem membrorum et praesidis Commis-
sionum accedo ad ea quae ab Eminentissimo Cardinali Ponente propo-
sita sunt sub numeris 1), 2) et 3).

Ad IV. In sessionibus generalibus tempus maximum ad normam
definiatur (ex. gr. quadrans horae) quo orationes adstringantur sub
forma tamen exhortationis obligantis.

In conventibus particularibus fas sit Praesidi, attenta gravitate et
extensione materiae, seu ratione obiecti disceptationis, tempus mode-
randi ea tamen ratione ne longius et inutiliter evadant.

Argumenta disceptanda prius scripto singulis membris communi-
centur.

In orationibus dicendis, serventur canonicae praecedentiae normae.

Ad Patrum vota requirenda, argumenta simplici et clara forma pro-
ponantur.

Vota scripto dentur a Patribus, assueta forma: placet, non placet,
placet iuxta modum.

Quae videntur servari etiam si computatio — praecipue ad errores
praecavendos — insimul machina electrica fiat.

Ad V. In rebus maioris momenti attendatur, per quandam analo-
giam ad ea quae praescripta sunt in electione Romani Pontificis: duae
tertiae partes.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

281

Pro minoribus (quae distinctio fiet vel a iure communi vel a Com-
missione centrali, adprobante Summo Pontifice): maior pars.

Statuendus tamen in primis videtur, ad validitatem consilii, numerus
legalis suffragiorum.

Ad VI. Videntur quaedam subsidia proponi possent ut argumenta
facilius ab omnibus intelligantur.

1) Schemata argumentorum et praecipue decretorum typis bilinguis
— secundum Nationes — edantur et opportuno tempore Conciliariis
mittantur.

2) Eodem modo fiat officiale summarium disceptationis habitae in
sessione et Patribus mittatur ante votum.

3) In sessionibus praesto sint actuarii (seu stenographi) et officiales
deputati ad idiomata, qui opus dent pro opportunitate.

4) Tandem aliquid de novissimis instrumentis electricis pro simul-
tanea auriculari translatione sermonum in varias linguas.

Duplex est systema transmissionis:

a) forma normalis et tutior: per conductiones electricas seu per
filum (ad modum telephonii);

b) vel per inductionem magneticam, quae dicitur transistor (ad
modum radiophoniae).

Haec altera forma — secundum peritiores — minus apta videtur,
sive quia usus minus facilis evadit, sive quia inventa longitudine undae,
qua transmissio fit, captari potest vel in confusionem induci.

Apud nos exstat complexus huiusmodi transmissionis, sub priori et
tutiori forma iam dicta, in Palatio Pio, aula magna, quae dicitur « Audi-
torium ». Sufficiens est ad transmissionem in quinque idiomata pro
tercentis auditoribus in sellis adstantibus. Apparatum tamen ne videatur
quodammodo simplex.

Constat variis elementis: quaedam habenda sunt inamovibilia, alia
sunt movibilia.

Ad prima pertinent: cabinae traductorum (unaquaeque pro lingua,
seu quinque, quae esse debent in conspectu aulae); cabina directoris trans-
missionis; ductus electrici, qui currunt sub stratu seu pavimento aulae.

Elementa movibilia: calauticae electricae (v. cuffie) ad recipienda
sonum et vocem directe per aures.

Notandum: Aula in qua fieret fortuita collocatio stationis trans-
missionis tantummodo vicissim uti potest a Commissionibus.

Aliud elementum essentiale, seu primi ordinis, sunt traductores qui
difficillime inveniuntur et tantum per dimidiam oram, pro unaquaque
vice suum laborem explere valent.

Haec omnia prae oculis habenda erunt in casu positionis in actu,

282

SESSIO I - ACTA

in Aedibus Vaticanis, huiusmodi apparati, qui comparari potest ad sum-
mam c. novem decies centena millia libellarum (L. 9.000.000) dempta
tertia parte, si uti velimus calauticis electricis Auditorii.

Ad VII. Opportuna censetur opera actuariorum, qui stenograpbi ap-
pellantur, praeter relationem magnetophoni, hisce rationibus:

simul utraque methodus adoptatur etiam in modernis civium con-
ventibus;

facilis collatio et errorum deprehensio.

XXVIII

Em.mi P. D. ANDREAE Card. JULLIEN

Ad III. - 1 .In voto Ponentis, ut Commissiones Conciliares a Sum-
mo Pontifice instituantur, Qui et Praesidem uniuscuiusque nominet.

2. De numero Commissionum. - Humillimo meo iudicio, quaestio
de numero Commissionum instituendarum aliam secumfert prius defi-
niendam: quaenam scilicet res in futuro Concilio tractari debeant.

Historia etenim magistra, Concilia in Ecclesia semper coadunata
fuere pro peculiaribus adiunctis atque pro peculiaribus gravissimis rebus
doctrinam vel Ecclesiae mores spectantibus. En igitur fundamentalis et
urgentis sima quaestio definite nunc constabilienda ac solvenda: Quid
Patres in futuro Concilio Vaticano II discutiendum ac definiendum
habebunt?

Quapropter, uti respondet Em.mus Relator ad 5°, pro nunc seponi
debere videtur quaestio de numero Commissionum.

N. B.: Cum tandem aliquando seligi debeant quaestiones Concilio
deferendae ex iis praecipue quae in Commissionibus praeparatoriis actae
sint, animadvertendum censerem quod si, inter innumeras ac veluti ency-
clopedicas, ut ita dicam salva reverentia, res a Commissionibus ipsis
praeparatoriis iam elaboratas, nonnullae in Concilio tractandae non erunt,
hae tamen quam maxime utiles futurae sunt pro Codicis refusione, atque
ita tantus labor non erit cassus.

3. De Commissionum Membris. — Membra proprie dicta distin-
guantur a Consiliariis. - Membra vero sint e Patribus Concilii, ex iis sci-
licet qui etiam votum consultivum in Concilio habebunt; Consiliarii, e
contra, e Theologis vel Canonistis Concilii sumantur ideoque eadem ra-
tione eligantur.

4. De ratione eligendi Membra. - Si electio etiam magna ex parte
Patribus relinquatur, duplex difficultas sese praebet:

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

283

a) numerus Patrum eorumque provenientia e dissitis regionibus
haud sinit inter eos cognitionem ad invicem;

b) exindeque nimium temporis impendi debet.

Itaque, Membra et Consiliarii a Summo Pontifice designentur; magis
consonum attamen Oecumenico Concilio videtur quod Patres singularum
Commissionum ita eligantur ut in unaquaque Ecclesiae catholicitas re-
fulgeat.

Quapropter exquirantur indicationes nominum et peculiaris peritiae
personarum, sive a Conferentiis Episcopalibus, sive a Legatis Pontificis,
sive a Dicasteriis Romanis, sive denique ab ipsis Praesidibus vel Secre-
tariis Commissionum praeparatoriarum.

Si Patres, obiicitur, a Romano Pontifice designentur, per hoc videtur
eis adimi quaedam libertas. — Sed, respondeo, haud obliviscendum li-
bertatem definitive decidendi Patribus minime tolli.

5. De Membrorum numero. — Membrorum numerus rationem habeat
oportet sive catholicitatis repraesentandae, sive laboris perficiendi. Sed
insuper, eo minor erit numerus Commissionum eo maior sit Membro-
rum numerus, atque eo maior erit numerus Commissionum eo minor erit
Membrorum numerus uniuscuiusque Commissionis.

Ad IV. De regulis sic dictis practicis omnino consentio cum Em.mo
Relatore, ita ut regulae ab eo scriptae sint fundamentum Regulamenti
Concilii. De moderandis orationibus, instat Em.mus Relator de severa
selectione materiae Concilio reapse praesentandae. Ita heri instabamus
quoque de urgente necessitate determinandi obiectum Concilii Vatica-
ni II. De secreto suffragio affirmative respondendum esse censeo. Scri-
bantur vero responsiones, seu tradantur per schedulas scriptas. De rebus
enim tanti momenti diffidentiam quamdam haberem de novis modis tech-
nicis; attamen si iuxta votum peritorum systema electhronicum sit cer-
tum, idest suffragium sit secretum et velox calculus sit quoque securus,
videatur.

Ad V. In voto Em. mi Ponentis, ita ut regulae, sapienter nunc propo-
sitae, attentis rectis animadversionibus passim allatis (puta de gradua-
tione), sint proxime redigendae in forma veluti codicis normarum a
Concilio iure exsequendarum.

Ad VII. In voto Em.mi Ponentis, sed in praxi tempestive immo quam
primum seligantur e diversis nationibus atque exercitentur futuri steno-
graphi, sive studentes sive religiosi.1

1 Vota ad IV- V- VII quaestionem transcripta sunt ex taeniola magnetica.

284

SESSIO I - ACTA

XXIX

Em. mi P. D. ARCADII Card. LARRAONA

Ad I. - I. In primis, ut e textu quaestionis non exeamus et fidem
servemus criteriis generalibus ad vota apparanda datis, inter quae hoc
adest, quod prae oculis habeantur res iam gestae pro Concilio prae-
parando, — supponimus omnes illos qui ad Concilium iure vigenti, ad
normam can. 223, § 1, l°—4° convocandi sunt et venire debent (can. 224
§ 1) seu mittere Procuratorem ut impedimentum probent si venire non
valeant, in suo iure securos tutosque esse relinquendos.

II. Hoc probe supposito, en nostra responsa propositae quaestioni:
« Quosnam alios et quo iure ad votum convocare expedit ». In responsis
dandis omnia accurate perpendere sategimus quae ad haec Em. mus ac
Rev.mus Ponens diligenter et practice collegit atque illustravit.

1) Agitur semper in quaestione, ad normam can. 223 § 1, 4° et
§ 2, non de iure generali novo in hac re condendo, sed de concessione
voti pro hoc Concilio concedendo. Nimis tamen patet hanc concessio-
nem momentum habere posse, et pro paribus concessionibus in aliis
futuris Conciliis faciendis et etiam pro iure novo adornando, perficien-
do, complendo.

2) Pro voto deliberativo concedendo et relative obtinendo, « inten-
tionem » seu rationem quodammodo seu hypothetice habent in iure
vigenti, tantum duae personarum ecclesiasticarum classes, scilicet, or-
dine Codicis servato : 1) ex can. 223 § 1, 4°, Superiores Generales
Religionum Clericalium non exemptarum ; 2) ex § 2 eiusdem canonis
Episcopi titulares omnes, cum lex nullo modo distinguat.

Etsi fundamentum ex textu iuris atque etiam ex ratione iuridica,
tam generali quam analogica, concessio magis urgeret, ut in notula ad
Votum illustro, pro concessione voti deliberativi tam Superioribus Gene-
ralibus Religionum Clericalium ex can. 111 § 1, 585 et 198 § 1
recte interpretato, quam Episcopis titularibus, tamen pluribus rationi-
bus actus et votis plurium ex Em.mis ac Rev.mis nostris Consiliaribus
faciens satis haec proponerem.

A) Invitentur ad Concilium cum voto deliberativo omnes Episcopi
titulares absque ulla distinctione. Sane, cum distinctio nullatenus in
iure indicetur, vix non odiosa videretur.

B) Invitentur ad Concilium cum voto vero consultivo ad normam
iuris (quod scilicet audiri debeat cfr. can. 105, 1°, 2°) non tantum cum
illo improprie dicto de quo can. 223 § 3 agendo de theologis ac iurispe-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

285

ritis, Superiores Generales Religionum Clericalium iuris Pontificii , non
plene exemptarum ad normam iuris (can. 488, 2°).

Si tamen Commissioni Centrali placeret, concessio voti deliberativi
praedictis Superioribus Religionum Clericalium non exemptarum et
ipse adhaereo libenter, dummodo propositio recte canonice definiatur.

3) Nullum alium, praeter Episcopos titulares , cum voto deliberativo
invitandum ad Concilium censerem, cum quolibet argumento iuridico
proprio deficiamur et ius prorsus novum per saltum introducere vi-
deremur. De iure proprie dicio et consulto condendo, aliqua quae pro-
ponuntur discussione digna esse possunt.

4) Pro illis quidem non omnibus sed sane pluribus pro quibus no-
stri Em.mi ac Rev.mi Consiliarii convocationem proponunt inter Con-
cilii membra, si Commissioni Centrali placet, faverem tantum pro hoc
Concilio concessioni voti consultivi.

In particulari, votum consultivum proprie dictum iuridicum con-
cederem:

1°. Adsessoribus, Secretariis iisque aequiparatis Dicasteriorum
Romanae Curiae non Episcopis.

2°. Nuntiis , Internuntiis, Delegatis Apostolicis non Episcopis.

3°. Praefectis Apostolicis et Administratoribus Apostolicis non
Episcopis.

4°. Posset etiam forsan concedi convocatio cum voto consultivo
non tantum in Commissionibus Conciliaribus sed etiam in Aula, sive
Consiliariis omnibus Commissionis Centralis, sive etiam Secretariis Com-
missionum quae praeparatoriae dicuntur.

5) Nihil vetat quominus Commissio Centralis proponere valeat con-
cessiones personales convocationis et voti consultivi. Deberent tamen, ut
modeste crederem, satis rarae et evidenter iustae esse.

6) De invitationibus diversis quae proponuntur cum vota non tan-
gant, nisi fallor, ad hanc quaestionem non pertinent.

7) De theologis et iurisperitis aliisque peritis in Quaestione II sermo
fit et ceterum ad hanc quaestionem non pertinet de ipsis agere, quia
nullum votum iuridicum nec consultivum habent (etsi non feliciter
can. 223 de ipso agat), sed tantum sententiam rogati proponunt.

Ad II. 1) Sequendo fideliter sive votum Em.mi Cardinalis Ponen-
tis, sive illa nostrorum Consiliariorum, sub formula, « quo criterio »,
omnia complectimur quae ad electionem et selectionem practice pertinent:
scilicet, a) dotes ac qualitates deligendorum ; b) criteria ad selectionem
faciendam; c) fontes unde proponenda nomina hauriri possunt; b) electio-
nis formam et processum.

2) Sub nomine « theologorum et canonistarum », de quibus antono-

286

SESSIO I - ACTA

mastice canon 223, § 3 loquitur, non solum, his in disciplinis , cultores
particulares subordinatarum partium quae Concilii speciatim intersunt
intelligimus, ut ecce Theologiae moralis, Theologiae pastoralis, Sacrae
Scripturae, Liturgiae, rei Sociologicae ac in sphaera iuris: cultores iuris
civilis, internationalis aut particularis, sed generatim Technicos omnes,
quos vocant, in rebus ac disciplinis ad Concilium quoque adspectu sed
vere habitualiter seu generali quadam ratione spectantibus. In rebus
particularibus singularia vota cuilibet sub secreto committi possunt.

3) Quoad qualitates deligendorum, a) sub respectu negativo, non
sunt parvipendendi aliqui defectus qui selectionem, non obstantibus vel
optimis qualitatibus, necessario impedirent, ut ecce: non plena securitas
ac soliditas in doctrina; temeritas et audacia in opinionibus proferendis,
defendendis; imprudentia et superbia; mens nimis abstracta quae facile
somnia fingit; minor disciplinae ac sanctitatis ecclesiasticae sincera aesti-
matio seu bonae famae defectus; in partes personarum seu factionum in-
clinatio seu non dubium nec prorsum rectum interesse in aliquibus propo-
nendis et a Concilio obtinendis; b) dotes quae ex adverso requirendae
sunt et in candidatis magni faciendae, evidenter hae dignae sunt quae
numerentur: doctrina solida, secura, ampla, non solum theoretica sed
practica in criterium et vitam conversa, quae ceterum recte comprobata
fuerit sive in docendo, sive in functis muneribus, sive in libris seu gene-
ratim publicationibus in vulgus editis; c) addi merito possunt diligentia,
capacitas, quam vocant, et facilitas laboris, mens clara, aperta, non ob-
stinata sed ductilis ac sincera; linguarum recentiorum et antiquarum
cognitio et peritia etc.

4) Cr iter ia electionis :

a) Eligantur numero ad Concilium et ad Commissiones sufficienti,
sed potius restricto.

b) Non figerem pro omnibus Commissionibus eundem, certum ac
definitum numerum.

c) Prae oculis habendum est plures ex illis qui forsan votum iuridi-
cum consultivum in Concilio obtinebunt, sub ratione doctrinae voto
praecipue donari, ipsosque alti ac recogniti valoris Magistros, Docto-
res, Scriptores, Technicos etc. esse.

d) Fontes ex quibus candidatorum nomina hauriri possunt hi prae-
cipue numerantur:

1°. Ex Curiae Officialibus et Consultoribus. Optime facta fuit
separatio inter Curiam ac Commissionem Antepraeparatoriam et Commis-
siones Concilii Praeparatorias, nunc ad Concilium prudenter ex utroque
fonte nomina peti possunt et ut petantur expedit ut ceterum iam pro

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

287

Centrali Commissioni factum est. Sunt in Curia numero non pauci viri
tam doctrina quam in praxi eximii quibus cum fructu uti et licebit et,
nisi fallor, expediet.

2°. Ex Membris et Consultoribus Commissionum Praeparatoria-
rum, ita tamen ut bae nullo modo convertantur in Conciliares sed fideliter
lineam sectemur. Hinc, neque omnes, neque veluti in corpus, neque ne-
cessario ad correlatas Commissiones vocentur. Aequitas affici possit et
non uno modo libertati discussionum offici.

3°. Prae oculis habitis Candidatorum dotibus, hi Theologi, Iuri-
speriti, Technici seligantur ex utroque Clero; ex diversis Religionibus,
Societatibus, Institutis; ex diversis nationibus, gentibus, linguis.

5) Methodus electionis :

1°. Accurate distinguenda est nominatio formalis, quae semper Do-
mino Nostro reservatur, ab officiosa propositione, quae, ut videretur, spe-
ciali Commissioni esset relinquenda et ab indicationibus et informa-
tionibus.

2°. Si Commissio quae officiose nomina Sanctissimo proponere de-
bet, in sinu Commissionis Centralis constituatur, quod necessarium non
est, forsan prudenter aliis elementis compleretur ex. gr. ex Patribus
Concilii, ex Secretaria Status, etc. petitis.

3°. Indicationes et informationes Commissio, iuxta criteria ipsi
data, petat et requirat, ita tamen ut hae non habeant sensum iuridicum
(quae necessario sunt petendae et iniuria cuiquae inferatur si Commissio
abstineat ab hoc vel illo informationis fonte cum sese sentiat sufficienter
informata) sed sensum practicum, utilitatem, opportunitatem respicien-
tem.

Ad III. — 1. In voto Eminentissimi Ponentis, illis omnibus completo
et expolito quae Eminentissimi Patres atque Excellentissimi Praesules
practice et sapienter addiderunt.

Ex his omnibus quaestioni 3ae satis superque responsum fuit ita
ut pro nunc non obscure illis provisum sit quae directe quaerebantur.

Obscura ex adverso illa fere omnia remanet quae spectant:

1) ad munera pressius et clare definienda Commissionis Centralis;

2) ad ipsius Commissionis Centralis internam pro singulis muneri-
bus ordinationem et organisationem in subcommissionibus et sectionibus;

3) ad rationem et relationem inter Commissiones Praeparatorias et
Commissionem Centralem, inter hanc et illas ac Commissiones Con-
ciliares.

2. Nisi fallimur quaestio 3a his omnibus evolvenda esset ut suum ve-
rum scopum consequatur et linea praeparationis Concilii in suo triplici

288

SESSIO I - ACTA

stadio (antepraeparatorio - centrali - immediato) usque ad Concilium
inviolata servetur et clara evadat. Post haec omnia quaestio retractanda
esset ut res ex integro definita remaneret.

QUAESTIO III

A quo et quibus rationibus instituendae sint Commissiones
inter Patres Concilii

3. Ut pro nostris modicis viribus, aliquam rei accuratae definitioni
lucem afferamus per ordinem agimus:

I - De Officiis et muneribus Commissionis Centralis.

II - De ulteriori organizatione Commissionis Centralis.

III - De relationibus Commissionis Centralis ad Commissiones
praeparatorias atque ad Commissiones Conciliares.

Fatendum materiam quam evolvendam suscipimus non una ratione
arduam esse.

OFFICIA ET MUNERA COMMISSIONIS CENTRALIS

4. Textus Motu proprio « Superno Dei nutu » (5-VI-1960) ita haec of-
ficia et munera delineat n. 14: « Commissionis Centralis munus esto: sequi
ac, si necesse est, in ordine disponere singularum Commissionum labores,
atque illarum conclusiones rite perpensas, ad Nos deferre ut res in Concilio
Oecumenico tractandas Nosmetipsi statuamus. Commissioni Centrali munus
quoque committitur proponendi normas quae ad ordinem in Concilio ser-
vandum pertineant ».

5. A) Primum munus quod Commissioni Centrali committitur et impo-
nitur est sequi singularum Commissionum labores.

Ut coniici potest duplici ratione respondere potest haec imposita obli-
gatio sequendi labores Commissionum: Ut hinc Commissio Centralis urgere
possit Commissionum labores et prudenter de ipsis consulere, ut ex. gr.
haec vel illa omittantur vel citius expediantur quae non ita Concilii Oecu-
menici intersint; ut inde proprios labores ordinare valeat.

B) a) Secundum munus Commissionis Centralis sese refert ad elabora-
tionem et ordinationem materiae singularum Commissionum, ita ut ipsa
immediate pro Concilio praeparetur. Haec elaboratio diversa complectitur
et plus vel minus late patebit prout necessitas exigat in materia uniuscuiusque
Commissionis. Hinc nihil est pertimescendum quoad illa omnia quae ex in-
tegro ad Concilium transire certo sive quoad substantiam, sive quoad for-
mulas, sive quoad ordinem possunt.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

289

b) In particulari, Commissio Centralis, dum sereno oculo Commissio-
num Praeparatoriarum materiam, etiam adhibitis novis personis non minus
competentibus, sive ex Em. is Cardinalibus, sive ex Patribus Conciliaribus,
sive ex Sacris Congregationibus, (qui omnes in Commissionibus praepara-
toriis vel vix vel nullo modo intervenerunt), ad trutinam revocat, haec ne-
cessario complere debet:

1° Selectionem materiae Concilio reapse praesentandae.

2° Revisionem non solum materiae in ordine ad Concilium, sed prae-
cipue formularum et clausularum ipsius, omnino necessariam pro legisla-
tione absque termino et absque organo permanenti et respondenti (Con-
cilio).

3° Ordinationem materiae modo et ratione Concilio accommodatis.

C) Tertium munus Commissionis Centralis ita in Motu proprio « Super-
no Dei nutu » describitur: « Commissioni Centrali munus quoque commit-
titur proponendi normas quae ad ordinem in Concilio servandum perti-
neant ».

6. Relicto primo munere, i. e. sequi Commissionum singularum labores,
(A) quod etsi satis practicum sit et posset constituere primum ac necessa-
rium punctum contactus inter Commissionem Centralem et Praeparatorias,
sive ad urgendos labores, sive ad declarationes recipiendas, sive ad docu-
menta transmittenda Commissioni Centrali et Commissionibus Conciliariis
et ita porro, tamen quia non offert difficultates doctrinales vel iuridicas, ad
secundum gradum faciamus.

7 . Secundum munus Commissionis Centralis (B) tria complectitur et de
singulis per ordine est agendum.

1° Quoad « selectionem » materiae quae de facto est Concilio prae-
sentanda.

a) In primis notandum est, possibile non esse, et etiam si possibile
esset nullo modo expedire, omnia quae sive Patres proposuerunt sive Com-
missiones Praeparatoriae discutiunt, Concilio praesentare.

Sane: 1) Talis est materiae amplitudo, quae abunde superat et possibi-
litatem laboris Concilii et tolerabilis ipsius durationis.

2) Indolis materiae quae saepe saepius nullo modo ad Concilium spectat,
sive quia sunt res nimis particulares quae non tolerant regimen ubique
commune, sive quia nimis sunt technicae quae non respondent nec formae
mentis nec possibilitati discussionis trium millium Patrum. Plura ex his
amandanda sunt prorsus Codici, imo aliqua nec Codici inserviunt sed desti-
nari debent thesauro iurisprudentiae singulorum Dicasteriorum, in quibus
constituere possunt elementa satis utilia et practica ad criteria pro quaestio-
nibus decidendis. Hinc nullo modo labor Commissionum inutilis fuit.

3) Limites et ratio competentiae non patiuntur, plura ex illis quae in
Commissionibus tractata fuerunt Concilio praesentari ex. gr. illa omnia
quae tangunt ordinationem particularem et technicam Curiae Romanae. Haec

290

SESSIO I - ACTA

absolute pertinent Romano Pontifici, qui suam Curiam ordinat, prout Ipsi
in Domino videtur. Optime possunt admitti aliqua vota generalia circa ali-
quos adspectus Curiae quae totius Ecclesiae interesse viderentur, ut sic
dicta magis intensa Curiae internationalizatio, sed non Curiae ultima technica
organizatio quae fundamentaliter in Codice fiet, ut in vigenti Codice factum
est. Insuper, accurate illa debent singula omitti quae exercitium liberum,
expeditum, plenum Primatus Pontificii impedire seu coarctare quoquomodo
possent. Et idem dicito de libero exercitio potestatis episcopalis.

b) Addendum est quod attenta duratione fere illimitata legislationis con-
ciliaris, ita ut saltem ipsius finis praevideri non valeat et per saecula immutata
remanere de facto possit, et attento etiam quod haec legislatio careat organo
permanenti quod ipsius indoli collegiali respondeat et de ea curam gerat ut
abroget, interpretetur, accommodet, compleat, nisi ipsa ad generalia criteria
sese limitet, omnia particularia excludendo quae facile mutantur et difficul-
ter possunt ad integram Ecclesiam applicari, convertitur in legislationem ab-
solutam plus minus opprimentem neque vitae currentis necessitatibus res-
pondentem. Hodie vix concipi potest legislatio aliquantulum concreta et
definita quae per quinquaginta annos immutata neque revisa permaneat. Ve-
rum est Romanum Pontificem posse leges conciliares sicut pontificias tan-
gere, interpretari, accommodare, sed non minus verum practice est quod
minore libertate faciet, quia sunt conciliares.

2° Quoad «revisionem » materiae pro Concilio selectae.

a) Fixis criteriis ad selectionem materiae quae Concilio rationabiliter et
sine periculo intr omissionis , limitationis potestatis ordinariae, nimiae de-
terminationis, transmitti potest, ipsa revidenda est et Concilio accommo-
danda.

b) Etsi hoc moderate fiat et sincera veneratione erga Commissiones prae-
paratorias, non potest non fieri, speciatim in rebus ad disciplinam spectanti-
bus. Vix coniici potest quot formulae cautiores fieri debebunt, quot clau-
sulae corrigendae erunt ut legislatio prudens, accurata, practica evadere de-
nique possit. Qui legislationis et speciatim codificationis practicus sit, pon-
derare poterit quousque haec vera sint.

3° Quoad « ordinationem » materiae selectae (1°) ac revisae (2°) modo
et ratione Concilio accommodatis.

a) Ait textus M. Pr. « ac si necesse sit in ordinem disponere singularum
Commissionum labores ». Sane, nullo modo nec necessarium, nec utile est,
imo ex adverso admodum periculosum esse posset, Commissiones Concilia-
res omnes, respondere debere Commissionibus Praeparatoriis.

Consulto diximus omnes, quia sunt aliquae quae, sive ex materia ipsa
(quae in se circumscripta ita adaequate est ut vix cum aliis relationes habeat,
ex. gr. Liturgia), sive ex adspectu quo materiam respicit (ex. gr., doctrinali),
ex quo autonomiam substantivam habent.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

291

Ex adverso, pro aliis Commissionibus plures difficultates orirentur ex
separatione in Concilio facta plurium rerum quae, etsi in competentia hodie
pertineant diversis Sacris Congregationibus, tamen, quidquid sit de ordina-
tione competentiae in novo Codice, in Concilio et pro qualibet hypothesi
melius uniuntur. Hinc, vitatur ordinatio legislationis partialis respondens
menti tantum unius Sacrae Congregationis et non aliarum, in rebus pluribus
Sacris Congregationibus communibus, et ex adverso ordinatio communibus
consiliis facta non tantum non contradicet, sed rationabili unificationi fa-
vere etiam poterit.

b ) Exempla allegare licet. Quae ad studia ecclesiastica et formationem
sacerdotalem pertinent, quoad clerum saecularem et in territoriis iuris
communis, spectant ad S. C. de Seminariis. Quoad clerum saecularem in
territoriis missionum et quoad clerum religiosum, sunt competentes S. C.
de Religiosis (tertia pars cleri) et S. C. de Propaganda Fide, necnon S. C.
pro Ecclesia Orientali quoad omnes Orientales. Ut illa quae communia in
his rebus merito esse possunt aequo et sapienti animo definiri valerent,
Commissio seu Subcommissio ex elementis quattuor Congregationum et ex
Episcopis ac Religiosis necessario constare deberet. Alioquin, facilis prophe-
tia: in peccato poenitentia, legislatio vana.

— Studia Universitaria ab studiis clericalibus separari prorsus debent
et sub ipsis merito comprehenderentur non tantum Facultates canonicae,
sed etiam Universitates civiles quae, etsi civiles sint, ab aliquo Ente eccle-
siastico vel religioso geruntur.

— Ministerium docendi in iure vigenti sub diversis respectibus diversis
SS. Congregationibus de iure et de facto pertinet. Relicta pro Codice, cui
ipsa spectat, quaestione an expediat et qua ratione et quosque sub una
vel alia Congregatione hoc ita momentosum ministerium unificari, in Con-
cilio, quatenus in Concilio de hac re sit agendum, schema redigendum seu
revisendum est a Commissione vel Subcommissione in qua diversae SS. Con-
gregationes et relativa elementa repraesententur.

— Quoad Commissionem de Episcopis et de Dioecesium regimine,
ipsi ut Subcommissio seu Subsectio uniretur disciplina cleri. Non sine aliqua
violentia in praxi regiminis separatur Clerus superior a Clero inferiori: Duces
ab exercitu. Prius haec non erant separata, sed unita in Sacra Congregatio-
ne Episcoporum et Regularium et nunc, agendo de vita ecclesiastica non
abstracte et iuridice sed concrete et practice, ut censeo, in Commissionibus
Conciliaribus , non praeiudicata competentia iuridica, merito unirentur. Quod
pariter valet, et iam factum est, quoad quaestiones vitae religiosae quae
Episcoporum intersunt.

— Pariter disciplina populi christiani quoad illa omnia quae ad Associa-
tiones et Apostolatum pertinent iure meritoque uniretur, esto sub diversis
Subcommissionibus, cum Apostolatu Laicorum. Etsi diversis Apostolatibus
Laicorum sapientem et sufficientem autonomiam concedamus, multa suadent
unitatem inter ipsos rumpendam non esse, sed omnes spiritu vere superna-

292

SESSIO I - ACTA

turali et ecclesiastico imbuendos esse et fraterna inter ipsos collaboratione
quae non uno cum fructu promoveri potest.

— Commissio Theologica iam de facto complectitur illa quae ad Com-
missionem biblicam pertinebant.

— Alia exempla allegari facile possunt, sed dicta sufficiant.

8. Tertium munus Commissionis Centralis (C) « proponendi normas quae
ad ordinem in Concilio servandum pertineant » practice diversimode ad
praxim reduci potest, scilicet:

a) Modo completo et iam omnibus numeris absoluto, redigendo Ordinem
seu Rationem procedendi in Concilio (il « Regolamento Conciliare »). Hunc
in finem poterit nominari aliqua nunc parva Commissio V atrum et Consilia-
riorum Commissionis Centralis ut ipsi, adiuti a Secretariatu Generali, Schema
redigant Commissioni Centrali postea subiiciendum ac denique SS.mo pro
approbatione exhibendum. Huic parvae Commissioni elementa suppeditanda
essent quae ad Ordinem concurrere debent ex. gr. ex Commissione Caeri-
moniali, ex Secretaria Status, ex Commissione Centrali (Vota), ex Secretariatu
Generali et si quid pertineat ex Commissionibus Praeparatoriis.

b) Rationibus autem seu modis partialibus ex elaboratione diversorum ele-
mentorum de quibus ex. gr. statim loquendum est in nn. II, (De ulteriori orga-
nizatione Commissionis Centralis) et III, (De relationibus Commissionis Cen-
tralis ad Commissiones Praeparatorias atque ad Commissiones Conciliares).
Si non omnia, plura ex his ad Ordinem procedendi transire possent, semel ac
expolita et approbata fuerint.

DE ULTERIORI ORGANIZATIONE COMMISSIONIS CENTRALIS

9. a) In prima coadunatione Commissionis Centralis non de ipsa Commis-
sione Centrali, nisi obiter, sed de Concilio sermo factus est. In particulari, in
quaestione 3a et in dictis ad ipsam, plura sapienter et practice proposita fuere
circa Commissiones Conciliares. Nunc de ipsis non agimus sed de organizatione
Commissionis Centralis in ordine ad sua munera quae descripsimus (sub I)
adimplenda.

b) Ulterior organizatio Commissionis Centralis haec praecipue complecti
posset:

1° Forsan aliquae sobriae normae dari seu addi potuissent ut coadunatio-
nes generales magis practicae evaderent, aliqualis discussio in ipsis esset possi-
bilis et ita porro. Sed in his non insistimus.

2° Maioris et urgentioris momenti est ordinatio Commissionis Centralis
in ordine ad laborem permanentem circa munera ipsi commissa. Necessario
Commissiones (Sectiones, Subcommissiones) in ea constituendae sunt, quibus
diversa munera Commissionis Centralis committantur.

c) Inter Commissiones et Subcommissiones (permanentes) quae praevideri

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

293

possunt in Commissione Centrali, aliquae tertium ipsius munus respiciunt,
scilicet, praeparationem normarum pro ordinando directe et immediate ipso
Concilio. Aliae ex adverso ad 'Primum et Secundum ex muneribus Commissioni
Centrali concreditis sese referunt, scilicet, ad materiae elaborationem, selectio-
nem, revisionem quam Commissiones Praeparatoriae Commissioni Centrali
transmittere debent ut inde approbationi SS.mi subiiciatur et Commissionibus
Conciliaribus communicetur.

10. Sub respectu Tertii muneris , duae viderentur Subcommissiones in
Centrali Commissione distinguendae: Subcommissio pro redigendis Ordine ac
Ratione Concilii et Officium Praesidentiae. Quin intimam constitutionem nec
Subcomissionis pro redigendo Ordine Concilii nec Officii Praesidentiae, quae
SS.mo prorsus reservatur, tangamus directo, aliquae animadversiones forsan
utiles esse poterunt, sive ad definitionem indolis et characteris horum Officio-
rum seu Subcommissionum, attento viciniore iure comparato civili et cano-
nico, quod elementa non spernenda nobis suppeditare potest, sive ad har-
moniam fovendam inter illa quae hucusque sapienter et feliciter constituta
fuerunt et nova quae ad operis summam iam constitutis addenda sunt.

11. Supra aliqua innuimus circa Subcommissionem pro « Ordine et ra-
tione procedendi Concilii » redigendis. Huiusmodi ordo, ut credimus, in pri-
mis maximum momentum habere poterit ut Concilium in omnibus, ab initio
usque ad finem, ordinate, consulto, securo ac tranquillo cursu procedat,
quin aliquid casui, inconsultis inspirationibus, tumultuosis motibus relinqua-
tur. Ordo nunc pro hoc Concilio redactus, fundamentum constituere poterit
generalis Ordinis Concilii Oecumenici, qui sicut legislatio specialis pro Electio-
ne Romani Pontificis, inter Appendices Codicis non inepte nec infructuose
collocaretur. Haec legislatio sapienter et prudenter collecta, expolita et li-
mata, minus periculosa et incerta Concilia Oecumenica redderet, ut semper
fuerunt et faxit Deus quod et nunc et in futurum non sint.

12. Quidquid de his insinuationibus cogitari valeat, quia firmiter credi-
mus obiective ipsas dignas esse quae exponantur et evolvantur, eas ordinate
colligimus et illustramus.

Tangunt: Schema Ordinis generalis Concilii; constitutionem Subcommis-
sionis ad ipsum praeparandum; iter ad approbationem Ordinis sequendum;
Subcommissio ut pars Officii technici Praesidentiae Concilii ad omnia quae
tangunt Concilii evolutionem.

13. Schema « Ordinis Generalis »:

a) Continere debet clare ordinata et concinne ad formam canonum seu
articulorum redacta, omnia quae spectant ad Concilii convocationem, consti-
tutionem et ordinationem, ad Concilii competentiam, ad Concilii procedendi
rationem (funzionamento), ad confirmationem, promulgationem, acta et finem.
Ita ut omnes prae manibus haberent et probe scirent omnia quae facta sunt,
fiunt, fieri debent.

b) Ordo Generalis, ut parva peculiaris Codificatio, illorum omnium quae
praescribuntur fontes allegare debet. Hinc schema compleri debet et expoliri

294

SESSIO I - ACTA

postquam omnia ad Concilium pertinentia definita fuerint. Simul cum Ordine,
ut Appendix, Sylloges Documentorum publicari posset.

c) Schema, ut innuimus, a) quattuor partibus constare posset:

la De Concilii convocatione, constitutione, et ordinatione.

2a De Concilii ratione et competentia.

3a De ratione procedendi Concilii.

4a De Concilii confirmatione, absolutione, actis, promulgatione.

14. Breviter illa expedimus quae n. 12 innuebamus circa Ordinem Ge-
neralem Concilii redigendum et iter percurrendum ad ipsius ordinatam atque
aequam approbationem.

a) Ad redactionem vigilanter et cauto faciendam, utiliter nominaretur par-
va Subcommissio Commissionis Centralis quae aliquot, numero paucis Cardi-
nalibus (tribus vel quinque ad summum) constaret atque aliquibus Praelatis
et Consiliariis technicis et ad munus speciatim aptis. Hi, adiuvante Secretario
et Secretariatu Generali, primum Schema redigere possent forsan pro Ses-
sione mensis Octobris. Hoc Schema, ante praesentationem Commissioni Cen-
trali faciendam, subiiciendum esset illis omnibus qui aliquam materiam spe-
cialem redactioni subministrarunt, v. gr. Praesidi et Secretario etc. Commis-
sionis Caeremonialis vel Secretariatus Oeconomici, vel qui interesse habent ut
Praesides Commissionum.

b) Iter ad approbationem Ordinis Generalis, postquam iam complete re-
dactus sit (a)), plus minus tale esse debebit:

1) Schema a Subcommissione adornatum et a Secretariatu praeparatum
ac reproductum, examini Commissionis Centralis subiiciendum esset, ita ut
omnia et singula membra (Patres et Consiliarii) animadversiones et speci-
men correctionum scripto praesentare obligarentur.

2) Ad tempus non terendum, posset in Sessionibus ipsis a Ponente seu
ab alio qui facilitatem habeat loquendi, propositis obiectionibus responderi
et correptiones proponere a Subcommissione acceptatas, ut si fieri possit sta-
tim limatio seu expolitio decidatur et rite probetur.

3) Approbatione in una vel duabus Commissionis Centralis Sessionibus
(autumnali ex. gr. et verna) obtenta, Ordo subiiciendus esset Conferentiis
Episcopalibus, quae pro eorum criterio cum Episcopis Ordinem communi-
care possent.

4) Habitis in trimestri responsis, circa dimidium anni 1962 redactio de-
finitiva fieri posset a Commissione Centrali revidenda et approbanda et
SS.mo inde subiicienda.

c) Si revera Ordo Generalis sapiens, prudens, completus, generatim omni-
bus placens et amabilis denique obtineatur, pignus in ipso habebimus ordinati
et fructuosi Concilii.

15. a) Ad tertium munus (supra I, C) Commissionis Centralis, in hypo-
thesi quod Ipsa, post inceptum Concilium, Officium Praesidentiae adsistat,
praeter Subcommissionem pro Ordine interpretando, applicando, complen-
do, alia adesse deberet pro adsistentia in rebus quae- tractantur; ut ad manus

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

295

semper Praesidentia habeat viros in coetus ordinatos qui in singulis materiis
iudicium certum ferre valeant, qui ex occasione in disputationibus intervenire
possint, qui securam Praesidentiam reddant.

b) Elementa horum coetuum seu Subcommissionum desumenda essent ex
diversis Subcommissionibus Commissionis Centralis; ex Commissionibus Con-
ciliaribus; ex membris aliquibus securis et competentibus Episcopatus diver-
sarum linguarum qui fungi possent officio intermediarii (contactus: liaison)
cum Episcopis non quidem de iure sed de facto; ex membris aliquorum Dica-
steriorum ex. gr. ex Secretaria Status.

c) Si Legati Pontificii in Concilio plures essent (3-5-7) optimum foret non
tantum quod in ipsis Occidens et Oriens sed etiam praecipue linguae reprae-
sentarentur et insuper quod, prout possibile esset, etiam competentia technica
pro diversis ipsius adspectibus.

d ) Praeter haec, Officium Praesidentiae speciatim suos technicos habere
ad manus semper debet in omnibus quaestionibus vere et solide peritos.

III

DE RELATIONIBUS COMMISSIONIS CENTRALIS
AD COMMISSIONES PRAEPARATORIAS
ET AD COMMISSIONES CONCILIARES

A — Ad Commissiones Praeparatorias

16. Quaenam in hac paragraho supponantur:

a) Sequendo lineam et Documentorum quae hucusque publicata fuerunt
et illorum quae peracta sunt, supponimus;

1° Commissiones Praeparatorias ante Concilium, simul ac ipsae munere
functae sunt, cessare debere, sicut Antepraeparatoria ante Praeparatorias ces-
savit. Haec cessatio in primis formalis esse debet, ita ut cesset structura Com-
missionis Praeparatoriae et nova Conciliaris incipiat quae, ut statim dicimus,
diversa satis a priore esse debebit. Erit etiam materialis cessatio relate ad mem-
bra quibus constare Commissiones Conciliares necesse est; scilicet: poterunt
forsan per veram et non frequentem exceptionem aliqua membra Commis-
sionum Praeparatoriarum in una vel in alia Commissione, ut technici, eligi,
sed pauci esse debent, dum ex adverso magna seu maior pars debet ex patribus
Concilii componi;

2° Technici et membra Commissionum Conciliarium etiam supponimus
quod possunt sumi et convenienter sumuntur: 1) ex Consiliariis Commissionis
Centralis; 2) ex vere technicis SS. Congregationum: sane quod est notandum,
nulla pretiosa ratione excluderentur technici SS. Congregationum dummodo
numerus esset proportionatus; 3) ex aliquibus paucis membris Commissio-
num Praeparatoriarum, quae prae aliis in labore eminuerunt, dummodo ae-
quanimis criterii sint, nec obstinati in propriis opinionibus defendendis ita

296

SESSIO I - ACTA

ut libertas Patrum detrimentum capere possit in Commissionibus Concilia-
ribus.

3° Supponimus denique Commissionem Centralem ut Ipsa suis muneri-
bus satisfaciat nec relinquat Commissionibus Conciliaribus selectionem ma-
teriae et primam technicam revisionem formularum, in Subcommissiones seu
Coetus dividendam necessario esse, pro diversis Commissionibus Praeparatoriis.
Hic labor fieri debet necessario, fieri autem debet ante Concilium et in docu-
mentis supponuntur a Commissione Centrali faciendum esse. Plura movebuntur
contra ipsum, ut iam non obscure in prima Coadunatione Commissionis Cen-
tralis insinuatum fuit.

b) Subcommissiones Commissionis Centralis ad examinanda Schemata Com-
missionum Praeparatoriarum ut videtur:

1° Debent esse Commissiones Cardinalium, in quibus, ut in Commissio-
ne Centrali et in Plenariis semper fit, praeest antiquior. Diversorum Schematum
seu partium, diversi Ponentes esse possunt, sive Patres sive Consiliarii. His
Commissionibus praeter Em.mos Patres (3-5-7) etiam Consiliarii accensendi
sunt, speciatim in materia technici ut Assessores et Secretarii.

2° Praefecti, quia Praesides fuerunt in Commissionibus Praeparatoriis ma-
gis logice non deberent his Commissionibus pertinere, sed quia omni exceptione
maiores et quia ipsi utiliter informationes et explicationes dare poterunt, adscri-
bi etiam, si opportunum ducatur, valebunt et ceterum semper et libere consu-
lentur.

3° Expediret ut antequam hoc necessarium opus inciperetur, criteria fi-
gerentur, sive circa materiae selectionem, sive etiam circa prudentem formu-
larum et votum adhibitionem.

17. Commissio Centralis ipsiusque Subcommissiones relate ad Commissio-
nes Praeparatorias.

a) Si quid opinari licet, Subcommissiones Commissionis Centralis, Com-
missionibus Praeparatoriis respondentes, possent statim vel satis cito (post
Sessionem autumnalem saltem) nominari, ut liceret sequi, iuxta M. Pr. Superno
Dei nutu (5 iunii 1960, n. 14) in ultima periodo earum labores, his finibus:
ut iam ab ipsis recipiant illam partem laboris quae absoluta est, cum relativis
documentis et informationibus; ut Secretarius Subcommissionis contactum ha-
beat cum Commissione Praeparatoria et praecipuis ipsarum membris; ut urgeat
absolutionem laborum.

b) Non expedit ut in Subcommissionibus Commissionis Centralis quae
debent seligere materiam ad Concilium et formulas ac clausulas revidere ad-
mittantur membra Commissionum Praeparatoriarum, nisi per raram et pon-
deratam exceptionem. Ex adverso praeter Consiliarios Commissionis Centralis
relativae Congregationis, possent admitti aliqui pauci technici ipsius S. Con-
gregationis, servato adamussim parallelismo inter Commissiones Anteprae-
paratoriam et Praeparatorias. In Commissionibus Conciliaribus ex adverso,
cauto et ponderate aliqua membra technica tam ex Commissionibus Praepa-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

297

ratoriis quam Antepraeparatoria utiliter nominarentur. Si hi sani et moderati
criterii sunt, et praeponderare nolunt, eorum praesentia utilissima esse pote-
rit, non solum ad res illustrandas sed etiam ad fovendas optimas inter Epi-
scopatum et Curiam relationes, et etiam ad huius (Curiae) legitimam satis-
factionem.

c) In selectione et revisione faciendis, blande et amice procedendum est,
utendo iugiter crisi seu critica quam constructivam vocant, et in dubiis sem-
per Commissiones interpellando. Quoad illa, quae ex receptis criteriis, ad
Concilium directo proponi non possunt, haec sunt in mente habenda: 1) quan-
doque iam praeparata, quae directo conciliaria non sunt, retinenda erunt pro
casibus in quibus in Concilio vel in Commissionibus Conciliaribus aliquod
elementum necessarium vel utile reputari posset, vel ex praevisione quod
ex Patrum desiderio res quomodolibet retractanda sit; 2) aliqua ex praesen-
tatis Commissioni Codicis adparandi , quae convenientissime statim quoad pri-
mum ipsius nucleum nominaretur, mitti possent, etiam addito Subcommis-
sionis aequo iudicio: 3) alia denique S. Congregationi vel Dicasterio Commis-
sioni respondenti, remittenda essent, ut pretiosa ad iurisprudentiam elementa.

d) Dolendum sane esset, quod stadium Subcommissionum Commissionis
Centralis ad opus Commissionum Praeparatoriarum ad normam M. Pr. « Su-
perno Dei nutu », iudicandum, revidendum, Concilio immediate disponendum,
vel supprimeretur, vel cum labore Secretariatus Generalis confunderetur. Tunc
haec diversa pericula clare imminerent:

lum Quod Commissiones Praeparatoriae practice saltem converterentur in
Conciliares; sed hoc in primis non faveret nec libertati harum quae oppri-
merentur a membris Commissionum Praeparatoriarum, nec limpidae et
aequae serenitati discussionum, quia pars Commissionis a priori defenderet
quod Commissioni Praeparatoriae placebit, nec denique technicitati et practi-
citati simul, quia pro formula fieret discussio.

2um Quod in Commissionibus Conciliaribus, currente Concilio, quod prius
a Subcommissionibus Commissionis Centralis quoad materiae selectionem et
formularum accuratiorem revisionem peractum non est, nullo modo peragi
poterit.

3um Quod clara, practica, ac protectrix linea triplicis stadii pro Concilii
praeparatione prudenter et sapienter ducta et hucusque servata, rupta et
relicta esset. Scilicet, quoad materiae selectionem, quoad materiae revisionem,
quoad materiae ordinationem, a Commissionibus Praeparatoriis gradus fieret
vel saltus ad Conciliares suppresso stadio (synthetico) Commissionis Centra-
lis in quo non tantum ingrediuntur Cardinales Praefecti ut in Praeparatoriis,
sed plures alii ex Curia et ex toto Orbe, in quo non excluduntur Secretarii et
Curiales ut in Praeparatoriis, sed ut Conciliares ingrediuntur.

298

SESSIO I - ACTA

B — Ad Commissiones Conciliares

18. In M. pr. « Superno Vei nutu » non dicitur an Commissio Centralis
postquam sequuta sit laborem Commissionum Praeparatoriarum, postquam
selegit, revidit, ordinavit materiam ab ipsis elaboratam, postquam denique
normas paravit ad Concilii ordinationem (Ordo servandus), cessare ante
Concilium debeat. In utraque hypothesi, quod scilicet cesset, vel quod uno
vel alio modo remaneat, definiendae sunt relationes ipsius sive ad Commissio-
nec Conciliares quae ex Centrali materiam selectam, revisam, ordinatam reci-
piunt, sive etiam ad ipsum Concilium.

a) Incipiendo1 ab hoc ultimo adspectu haec breviter notamus:

1) Forsan magis logice Commissio Centralis sicut Antepraeparatoria ob-
venientibus Praeparatoriis, sicut Praeparatoriae ante Centralem, ita ipsa ante
Concilium cessare deberet.

2) Ceterum machinosa Commissio Centralis posset quidem adiuvare Of-
ficium Praesidendae Concilii, sed male vel minus apte componeretur cum
ipso Concilio. Esset Concilium minus amplum et veluti Senatus in medio
Congressus seu Camerae Deputatorum. Ferri vix posset.

3) Ex adverso, loco Commissionis Centralis et veluti ipsius continuatio
seu substitutio, poterit constitui Officium Praesidendae, quod Legatis praesto
sit, sive quoad adspectum Concilii formalem (Commissione o Comitato dei
Regolamento), sive quoad adspectum quaestionum (Consiglio tecnico che
possa fare anche da Comitato d’allacciamento colle Commissioni Conciliari).

b) Quoad Commissiones Conciliares, Subcommissiones Commissionis Cen-
tralis, vel integra Commissio Centralis iuxta casus, ex muneribus sibi commis-
sis, haec viderentur perficere debere:

1) Decidere et SS.mo subiicere quaestiones correlatas ad definitionem
numeri et materiae commissionum Conciliarium, ut supra innuimus. Res mo-
mento plena, etsi dolendum sit quod facilis non appareat, speciatim si pu-
blice discutienda sit.

2) Singulis Commissionibus Conciliaribus — quae iam ante Concilium
quoad elementa saltem fundamentalia, postea in Concilio complenda, oppor-
tune constituendae essent — omnia quae a Commissionibus praeparatoriis
receperunt et elaborationem materiae ab ipsis peractae, tradere debent cum
omnibus necessariis ac opportunis informationibus.

3) Optimum videretur Officium quoddam mixtum sub Praesidentia Con-
cilii constituere, ut medio Secretariatu Generali, aliqui, qui diversas Sub-
commissiones Commissionis Centralis repraesentent, illis iam nominatis mem-
bris singularum Commissionum Conciliarium, omnia tradant communicent ac
de singulis informent.

Ad VI. In voto Eminentissimi Ponentis, illis omnibus completo
quae tam prudenter et practice ab Eminentissimis Patribus adnotata et
addita fuerunt.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

299

In particulari-. 1) Sermo latinus adhibendus, sit sermo latinus eccle-
siasticus, ita ut absque ulla venia et difficultate illis omnibus uti liceat
vocibus quae sunt in doctrina, in iurisprudentia, in praxi receptae. Sit
sermo latinus correctus, sed planus , nostrae formae mentis respondens ,
ac protector ita ut absque offensione addamus in neologismis seu in vo-
cibus minus claris verbum vulgare (seu in vulgo dicitur...).

2) Documenta latina lingua, et quidem digna, redigantur, quin ta-
men inde vitentur nec vetentur in canonibus, decretis, schematibus voces
technicae in scientia ecclesiastica. — Sicut in Tridentino non raro ac-
cidit, nolumus nos difficultatibus praepediri ob linguam nimis classi-
cam et frequenter minus claram quae tot dedit quaestionibus ansam. Nisi
fallor in pignus considerationis et amoris erga Ecclesiam Orientalem
forsan debet iam praevideri versio officialis orientalis (graeca).

3) Quoad Commissiones in voto Consultoris et aliorum qui plura
sapienter addiderunt. Salvo principio, quod ex pluribus salvari debet,
omnia admittere possumus quae facilitati loquendi faveant. Nihil magis
nobis carum quam omnia audire vivo sermone dicta quae ita utilia esse
poterunt.

4) Quoad Sessiones Plenarias pariter in voto Consultoris.

5) Inter linguas modernas, praeter alias iam nominatas, germanica
et aliqua inter orientales recenseantur et admittantur.

Ad VII. In voto Eminentissimi Ponentis.

XXX

Em. mi P. D. GULIELMI T. Card. HEARD

Ad I. In votis. Conclusiones Em.mi Relatoris accipio, et quidem ob
rationes adductas. Vellem sane numerum vocatorum ad Concilium cum
voto deliberativo ad minimum possibile reducere ob numerum ingentem
eorum qui iure nativo gaudent. Attamen puto episcopos titulares omitti
non posse, et de hoc mihi persuasus sum post lectionem relationis, in
voluminibus impressis, Universitatis Mediolanensis, « de episcopatu »
(vol. IV, p. 684) ubi demonstratur, iuxta multos, episcopos etiam titu-
lares ius habere nativum ad vocationem, ubi argumenta certe spernenda
non sunt. Puto igitur etiam eos ad Concilium vocare opportunum esse.

Quoad vocationem acatholicorum recolendae sunt Litterae Pii IX
ad Card. Manning diei IV septembris 1869, ubi legitur: «... Sive ergo
qui te interrogavit sententiam consideret, quam de infallibilitate iudicii
sui in definitione rerum spectantium fidem et mores tenet Ecclesia, sive

300

SESSIO I - ACTA

quae Nos de non revocando in dubium Petri primatu et magisterio scripsi-
mus: intelliget illico, nulli damnatorum errorum patrocinio locum esse
posse in Concilio, nec Nos acatholicos invitare potuisse ad disceptandum »
(Coli. Lacensis VII, doc. 183 [CXXXII] coi. 1144).

Et iterum die XXX octobris eiusdem anni: « Nec unquam certe si-
lentium illis indicere voluimus qui, prava institutione decepti putantesque
se recte sentire, dissensum suum a Nobis validis inniti argumentis arbi-
trentur, quae propterea a sapientibus prudentibusque serio expendi desi-
derent. Licet enim id fieri nequeat in Concilio, viri tamen divinarum
rerum periti a Nobis designandi ipsis non deerunt quibus mentem suam
aperire possint omniaque rationum momenta sententiae suae fidenter ex-
ponere, ut ex ipso disceptationis solo veritatis assequendae studio insti-
tutae, conflictu, uberiori luce perfundi valeant, qua ad illam perducan-
tur ».

Ad II. In votis Em. mi Relatoris.

Cum iam habeatur magnus numerus peritorum in re theologica
et in re canonica a Summo Pontifice nominatorum in decursu periodi
praeparatoriae, et quidem ex omni natione, et ex clero tum saeculari
tum religioso, opportunum erit ut Ipse, audito Praeside uniuscuiusque
Commissionis Praeparatoriae, eos in munus theologi et canonistae conci-
liarii seligat qui se in opere praeparatorio aptiores monstrarunt.

Data peritia quam habent Episcopi vitae pastoralis, dubitandum an
sit vocandus etiam aliquis parochus.

Liceat etiam eis qui in Concilio votum habent deliberativum, secum
habere suum proprium consultorem, sive theologum sive canonistam,
qui tamen nullum habeant votum.

Ad IV. Quaestio de moderandis orationibus Patrum certe difficultate
non caret. Nam ex una parte semper demonstrari debet libertas Patrum
in loquendo, ex alia vero parte vitanda est omnis prolixitas.

Ad breviores orationes habendas iuvabit:

1) quod lingua latina fieri debent;

2) quod saltem pridie Congregationis fiat petitio ad orationem fa-
ciendam et simul exhibeatur exemplar latine scriptum orationis vel inte-
grum vel saltem schematicum;

3) si exinde patet plures Patres idem dicturos esse, facile illis suade-
bitur ut unus pro ceteris loquatur.

Tempus praefinire est iam certa coactio contra libertatem Patrum.
Si autem necessarium est, non sit nimis breve (saltem 10 minuta) et
largiore modo a praeside interpretetur. E contra si quis a proposito argu-
mento deviet et extra id quod discutitur versetur, rigidiore modo tractetur
et aut ad punctum discussionis redeat, aut taceat.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

301

Puto ex diligentissimo studio Em. mi Relatoris modus agendi regu-
lam pro Congregationibus Conciliariis optime componi posse.

Quoad modum exquirendi vota cum Em.mo Relatore consentio.

Auspicandum autem est ut possibilis sit usus systematis mecha-
nici.

Ad V. De maioritate requirenda.

1) Quoad Congregationem Plenariam res dependet a Summo Pon-
tifice et verbis Em.mi Relatoris adhaereo, ubi scribit: « Necessitas quae-
dam absoluta consensus maioris partis Episcoporum nequit demonstrari.
Multo minus admittenda est obligatio R. P. sequendi vota maiora Epi
scoporum.

Votum autem Patrum disiunctivum esse debet: « Placet vel non
placet ».

2) Quoad Congregationes Generales censeo praesidem non debere
permittere ut res S. P. proponatur pro eventuali sessione plenaria, nisi
habeatur maioritas trium partium e quattuor in rebus theologicis, dua-
rum partium e tribus in rebus disciplinaribus.

3) In ceteris conventibus utpote natura sua subsidiariis, puto suffi-
cere maioritatem absolutam.

In ceteris plene adhaereo regulis ab Em.mo Relatore propositis.

Ad VI. Consentio cum Em.mo Relatore, eo quod usus exclusivus
linguae latinae in tuto ponitur in Congregationibus Generalibus et Ple-
nariis, quae solae sunt vere conciliares. Ceteri autem congressus et com-
missiones sunt natura sua subsidiarii et ibi oportet maiorem concedere
latitudinem ita ut ii qui lingua latina non utuntur, aliquo modo partem
suam in discussione habere possint. Nec sufficit quod pater sermonem
suum vernacula lingua scribat quam postea a secretario versam, in latina
lingua coram congressu legat. Nam sic se sentiret nimis constrictum.
Opus igitur erit ut adsint interpretes pro linguis maioris usus, et sic
pater, saltem per interpretem, partem veram et vivam in discussione ha-
bere poterit.

De subsidiis mechanicis nihil scio. Tamen quoad translationem si-
multaneam videtur valde dubitandum an possibile sit formare coetum
peritorum sufficientem numero et peritia, ad hoc opus perficiendum.
Ad hoc enim quis debet esse non solum peritissimus in linguis, sed
etiam per longum tempus in exercitatione systematis paratus. Facile
sane non est simultanee unam linguam in alteram vertere.

302

SESSIO I - ACTA

XXXI

Em.mi P. D. AUGUSTINI Card. BEA

Ad I. Omnibus rite perpensis haec dicenda videntur:

1) Cum suffragio deliberativo convocentur (praeter omnes Em. mos
Cardinales):

a) Omnes Episcopi qui propria iurisdictione pollent, sive sint resi-
dentiales sive titulares; ergo etiam Administratores Apostolici, Vicarii
Apostolici, Legati Pontificis, dummodo dignitate episcopali ornentur.
Iisdem aequiparandi videntur Praefecti Apostolici in regionibus Mis-
sionum.

De reliquis Episcopis titularibus iure dubitari potest. Etsi consecra-
tionem episcopalem habeant et sic quodam sensu successores Aposto-
lorum sint, tamen Ius Canonicum eos non plane aequiparat Episcopis
qui iurisdictione pollent. Secundum can. 223 § 2 C.I.C. convocari pos-
sunt, tamen non debent, nec excluditur eos tantum cum suffragio con-
sultivo admitti.

Quae cum ita sint, nihil videtur mutandum in iure hucusque vi-
gente.

b) Quoad personas can. 223 § 1, 3° et 4° nominatas nihil mutetur;
ergo convocentur cum suffragio deliberativo.

2) Quantum ad convocandos cum suffragio consultivo sum in voto
Em.mi Cardinalis Ponentis.

Tamen valde opportunum censuerim cum voto consultivo convocari
etiam Supremos Moderatores religionum (sive Ordinum sive Congrega-
tionum) clericalium luris pontificii, etiam non exemptarum, et etiam
Societatum sine votis (eodem modo determinatarum), sed has omnes
tum solum, si numerus sacerdotum saltem ad 1000 pertingat.

Hae enim religiones magnum momentum habent in vita aposto-
lica Ecclesiae et magna experientia utuntur.

b) Alias autem categorias, ut v. g. Nuntios et Delegatos Pontificios
non Episcopos, Rectores Universitatum et Athenaeorum, Moderatores su-
periores Actionis Catholicae et sim. non censuerim esse convocandos, ne
numerus eorum qui ad Sessiones Concilii admittuntur, excessivus fiat.
Ita eo tutius procedi potest qui iidem fere omnes (sicut etiam Epi-
scopi titulares) Votum suum dederunt ad Concilium praeparandum;
ergo iam aliquo modo in Concilium influxum exercuerunt (Cfr. Acta et
Documenta).

Sic salvo meliore iudicio.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

303

Ad II. Quoad substantiam sum in voto Em.mi Card. Ponentis.
Aliqua notare liceat:

1) Cum sermo est de theologis et canonistis, maximi momenti esse
videtur, vocem « theologi » sumi sensu suo latissimo, ita ut com-
prehendat omnes ramos studii theologici qui hodie tractantur. Maxime
autem cogito de biblistis. Ut ex elencho quaestionum elucet, quae in
commissionibus Praeparatoriis tractatae sunt, inter eas non paucae sunt
quae de re biblica tractant. Hae autem quaestiones hodie summi mo-
menti sunt, sed simul etiam magnae difficultatis, et ab iis tantum cum
fructu tractari possunt qui solidam formationem scripturisticam ha-
bent et problemata hodierna plane cognoscunt. Quare valde desideran-
dum est, ut in Commissionibus Concilii sufficiens numerus Membrorum
adsit qui rei biblicae et condicionis hodiernae rerum biblicarum appri-
me periti sunt.

2) Valde optandum est, ut ad Commissiones vocetur etiam conve-
niens numerus Theologorum et Canonistarum ex iis qui extra Urbem
degunt.

3) De iis qui in Commissionibus Praeparatoriis adlaboraverunt,
proponendis agere poterit aliqua adunatio Praesidum harum Commissio-
num, ut elenchus eorum conficiatur qui se magis aptos et paratos mon-
straverint.

4) De vocandis ab extra Nuntii et Delegati singularum nationum
cum Conferendis Episcoporum agant neque ullum proponant qui non
modo praedicto ab Episcopis approbatus sit. De Religiosis proponendis
eodem modo agatur cum Supremis Religionum Moderatoribus.

3) Commissio Centralis Praeparatoria poterit elenchum conficere
eorum qui hoc modo propositi sunt, in quo illi contineantur qui in
variis materiis magis versati censeantur. Hic elenchus Summo Pontifici
proponatur qui ex propositis eos eligat et nominet quos Ipse voluerit.

6) « Laici » non quidem ut membra proprie dicta ad Commissiones
vocentur, sed singulis Commissionibus adiungantur ut « periti » laici
quidam qui rerum tractandarum maxime expertes sunt.

Ad III. Ut etiam ex hodierna disputatione apparet, haec quaestio
nondum definitive decidi potest, cum multa dependeant ab iis quae in
sequentibus Sessionibus de generali ordinatione Concilii tractabuntur.

Interim haec dici posse videntur:

1) Hae Commissiones omnino distinctae sunt a Commissionibus
Praeparatoriis, cum ex ipsis Patribus Concilii componantur. Possunt
quidem aliqui ex PP. Concilii, qui iam Membra Commissionum Prae-
paratoriarum fuerunt, assumi, sed longe maior pars ex aliis consistet.

304

SESSIO I - ACTA

2) Numerus Commissionum (quae in Cone. Vat. I fuerunt tantum
quinque) dependet a diversis materiis in Concilio tractandis, et ex munere
Commissionibus assignando. Sed certe plures quam quinque esse debebunt.

3) Commissionum Praesides nominantur a Summo Pontifice, item
Secretarii, audito respectivo Praeside.

4) Membra: ut ab Em.mo Card. Ponente proponitur, tertia pars
membrorum nominetur a Summo Pontifice. Reliquae duae partes no-
minandae videntur, a PP. Concilii, id quod fieri posset hoc modo: Prae-
habitis convenientibus informationibus, maxime a Conferentiis Episco-
porum (per tramitem Nuntiorum vel Delegatorum) Commissio Cen-
tralis Praeparatoria conficiat elenchum, distributis nominibus per sin-
gulas Commissiones, pro cuiusque aptitudine et praeparatione. Patres
autem Concilii, voto secreto, eligunt eos quos censuerint, aut ex his
qui sic propositi fuerint aut ex aliis qui ipsis aptiores visi fuerint.

5) Numerus PP. singularum Commissionum ne in antecessum defi-
niatur (24, 36, etc.), sed dependens sit a materiis in Commissionibus
tractandis, ab earum natura, numero, difficultate. Numerus tamen non
sit nimis magnus.

6) Munus Commissionum non videtur restringendum ad casus in
quibus PP. Concilii dissentiunt nec dissensus alio modo componi possit.
Ut in Concilio Vaticano I factum est, Commissiones praeparent etiam
quoad formam et modum, ea quae Patribus in Commissionibus Genera-
libus proponenda erunt. Quae a diversis Commissionibus Praeparatoriis
tractata sunt, si de eodem argumento tractant, in una communi proposi-
tione comprehendantur, ne eaedem res pluries et diversis locis trac-
tentur. Hoc tamen munus dependet etiam a munere quod Commissioni
Centrali Concilii fortasse eligendae attribuetur.

De his et similibus quaestionibus definitive decidi poterit tum tan-
tum, cum tota ordinatio (« organisatio ») Concilii definitive statuta erit.

Ad IV. In omnibus fere adhaereo dictis quae in Voto Em.mi Car-
dinalis Ponentis dicuntur cum tanta cura et peritia.

Ad singula liceat pauca adnotare:

A) De orationibus moderandis. - Distinctio inter 3 genera Congre-
gationum fundamentalis est.

a) De Sessionibus coram SS. nihil notandum. Quaeri tamen poterit
num liceat Patribus, qui negativum votum dare intendunt, a Sessione
abesse, ut factum est in Cone. Vat. I in Sessione de infallibilitate (533
Patres ex circa 700 praesentes!), non sine scandalo fidelium.

b) De Sessionibus Generalibus, quae sunt pars principalis Concilii:
1) maxime insistendum est in plena libertate et iure discussionis Pa-
trum, sed ex altera parte etiam curandum ne Concilium nimis pro-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

305

trahatur. Etsi res in Commissionibus praeviis bene tractatae sunt, ta-
men nova discussio erit necessaria, cum pauci tantum ex PP. illis Com-
missionibus interfuerint. Omnia tamen pendent ab accurata praeparatione
antea facta.

2) Programma Sessionis et Relatio Ponentis mature omnibus pro-
ponatur. Si Relator ipse non agit de difficultatibus conveniens erit no-
minare « Correlatorem » qui pro « minoritate » referat (difficultates et
obiectiones etc,). Uterque Relator determinatur ab ipsa Commissione.

3) De Oratoribus ut in Relatione.

4) Tempus loquendi: maximi momenti erit, ne Orator extra argu-
mentum vagetur. Quare Praeses potius severus sit.

Utiliter in fine discussionis occasio interrogandi et explicandi da-
bitur, sed singulis paucis tantum minutis.

5) Utilissimum erit statuere tempus inter discussionem et suffra-
gationem, ut PP. de rebus denuo reflectere et orare possint.

6) Optima sunt quae de munere Commissionum dicuntur. Omni-
bus plene subscribo, maxime etiam de « Officio accipiendi interroga-
tiones Patrum ».

Si haec statuentur et libertati Patrum et brevitati Concilii bene
provisum erit.

B) De Votis exquirendis. - 1) Methodi quae in minoribus conventi-
bus adhibentur, in Congregatione 3 milium PP. non sufficiunt. In hac re
igitur discendum est a « parlamentis » aliisque magnis Congressibus.

In Sessionibus Generalibus methodus unice possibilis erit applica-
tio machinae electricae, qua et celeritati, securitati et, si casus fert,
etiam secreto providebitur. Videndum erit, num haec methodus etiam in
electionibus adhiberi possit, an ibi res fiat per « scrutatores ».

In ceteris omnibus in Voto Em .mi Ponentis sum.

Ad V. In omnibus adhaereo propositis ab Em.mo Cardinale Po-
nente. Quae proposita egregie conferent, ut Concilium praebere pos-
sit « mirabile veritatis, unitatis caritatisque spectaculum », sicut B.mus
Pater desiderat.

Magni momenti videntur esse ea quae dicuntur de libertate et su-
prema potestate Summi Pontificis in Concilio. Periculum est — et non
paucae publicationes hoc ostendunt — ne Concilium aequiparetur « par-
lamento democratico » aut etiam Congressui Generali Consilii Oecume-
nici Ecclesiarum (« World Council of Churches », Ginevra). Quare for-
tasse non inutile erit, haec iam ante Concilium ab aliquo Canonista
iuridice et historice bene exponi, prudenter quidem, sed accurate et in
periodicis maioribus catholicis divulgari.

306

SESSIO I - ACTA

De Orientalibus omnino consentio cum Em.mo Cardinali Hamleto
Cicognani.

Maxime placet fieri ante Concilium accuratum « regulamentum » in
quo omnia quae sunt maioris momenti, clare et concise exponantur.

Ad VI. 1) In hac quaestione non est procedendum ex aliquo prin-
cipio, ceteroquin valde discutibili, linguam latinam esse linguam Eccle-
siae « propter potiorem principalitatem ». Ecclesia enim principalis Ro-
mana graece locuta est usque ad saeculum II; definitiva latinisatio lin-
guae liturgicae facta est tantum secunda parte saeculi iv; saec. vn, cum
Graeci numerosi essent Romae, liturgia iterum facta est bilinguis. Sed
quidquid est de hac quaestione, in nostra re procedendum est a factis:
facta autem sunt haec:

a) in multis regionibus lingua latina in scholis mediis parum cura-
tur; est aliqua magna natio in qua scholae mediae in quibus ex officio
lingua latina docetur, sunt duo per centum. Qui ex his scholis ad studia
philosophica et theologica accedunt, raro linguam latinam plus quam
stricte sufficienter callebunt;

b) in multis regionibus, praesertim Missionum, Sancta Sedes, ap-
probantibus Summis Pontificibus, multas concessiones dedit pro ap-
plicanda lingua vulgari in ipsa liturgia; ergo etiam ibi notitia linguae
latinae non magna erit;

c) tandem sunt sacerdotes rituum orientalium qui linguam lati-
nam omnino non callent.

2) Ex altera parte omnes qui iure ad Concilium vocantur, tus nativum
habent, ut res ita fiat ut ipsi quoque schemata latina intelligere, dispu-
tationes sequi et in eis intervenire, cum plena cognitione causae votum
suum dare possint. Mera praesentia materialis non satisfaceret eorum
iuri.

Huic iuri ex parte nostra correspondet stricta obligatio procurandi,
ut omnia intelligant, discussiones sequi possint, ex plena scientia votum
dent. Qui diceret: « sibimet ascribat, si linguam latinam non intelligat
aut non loquatur », eis negat ius essentiale et inviolabile quod habent.

3) Qua ratione nostrae obligationi melius satisfacere possimus, non
auserim dicere. Res videtur agenda cum peritis technicis et consulenda
experientia. Id unum liceat notare: « interpretes » non poterunt esse
quilibet , sed poterunt adhiberi tantum ii qui satis bene theologiam
et terminologiam theologicam, tam latinam quam propriam ipsorum lin-
guae, calleant, ne periculum sit adulterandi ea quae in schematibus aut
discussionibus dicta sunt.

Sic salvo meliore iudicio.

Ad VII. In voto Em. mi Ponentis. Utrumque systema adhibendum

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

307

erit, maxime ut statim statui possit, ex relationibus stenographicis, quid
quisque dixerit.

Stenographi tamen accurate praeparandi erunt!

Fortasse sumi poterunt ex Collegiis Nationalibus Urbis?

XXXII

Beat.mi. P. D. ALBERTI GORI

"Patriarchae Hierosolymitani Latinorum

Ad I. a) Legatos S. Sedis, Nuntios, Internuntios, Delegatos Apo-
stolicos ob eorum experientiam et cognitionem hominum et rerum.

b) Episcopos Titulares sive sint in missionibus sive in Curia Ro-
mana, et quidem cum voto deliberativo uti praecedentes sub littera a).

c ) Moderatores Supremos (cum voto consultivo) quarundam Congre-
gationum non exemptarum quae laborem et activitatem magni momenti
explent in territoriis Missionum.

Ad II. Deligantur Theologi et Canonistae qui cum Ecclesia sentiant,
qui sint doctrina conspicui, humiles et prudentes, praesertim inter eos
qui in Commissionibus praeparatoriis excelluerunt. Et si numerus com-
pleri oporteat, nomina praesentare poterunt sive Collationes Episco-
pales, sive Rectores Universitatum, sive Moderatores Supremi Ordinum
et Congregationum Religiosorum.

Numerus vero membrorum non sit nimis elevatus, nec excludantur
quidam laici.

Ad III. 1) Commissiones Conciliares constituantur a Romano Pon-
tifice; ab eodem Summo Pontifice nominentur Praeses et Secretarius earun-
dem Commissionum.

2) Membra eligenda sunt a Patribus Concilii sive quoad totalitatem,
sive reservando tertiam partem S. Pontifici, prout Sanctissimo placuerit.

3) Membra seligi possunt sive inter eos qui eminuerunt in labo-
ribus praeparatoriis sive aliter, prae oculis tamen habendo diversitatem
nationum et rituum necnon Missiones et apostolatum laicorum.

4) Competentia vero et numerus membrorum uniuscuiusque Com-
missionis determinari non potest nisi postquam Commissiones prae-
paratoriae suas conclusiones proposuerint.

Optandum tamen est ut numerus membrorum uniuscuiusque Com-
missionis sit limitatus, quo expeditior labor evadat.

308

SESSIO I - ACTA

Ad IV. In sessionibus Commissionum loquendi et discutiendi ple-
na libertas concedenda est, semper tamen sub moderamine et directione
Praesidis Commissionis.

In sessionibus autem plenariis orationes reducendae sunt:

a) quoad tempus : non plus quam 10 vel 15 minuta.

b) quoad numerum : opportunum videtur unum oratorem pro
unaquaque sectione Patrum, nisi praeferatur systema scriptorum syste-
mati orationum. Orator autem debet semper remittere copiam orationis
dicendae, et quidem valde prius, Praesidi Commissionis.

Vota autem exquiri poterunt modo publico vel secreto prouti op-
portunius videbitur. Sed unus vel alter modus imponi poterit si hoc
a definito numero Patrum requiratur.

Ad V. In hac quaestione Eminentis simus Relator valde clarus fuit
et libenter adhaereo illius propositioni, nempe:

a) in rebus fidei et morum requirendae sunt quattuor ex quin-
que aut non minus quam tres e quattuor partibus suffragiorum.

b) quoad ceteras decisiones: maioritas absoluta.

c) quando adest S. Pontifex uti sanior habenda pars cui votum
Illius accedit.

Ad VI. Quoad linguam adhibendam in Concilio, ut Eminentissimus
Relator dixit, distinguendum est inter documenta et conventus.

Documenta super quibus deliberatio instituetur, lingua latina re-
dacta esse debent.

Item in conventibus seu sessionibus plenariis lingua latina adhi-
benda est.

In Commissionibus et sub-commissionibus, praeter linguam lati-
nam opportunum videtur admittere quasdam linguas vernaculas.

Quo facilius autem Patres loqui et discussiones intelligere valeant,
expedire videtur admittere translationes simultaneas.

Ad VII. Quoad perscriptionem eorum quae a Patribus efferuntur
in Concilio opportunum videtur adhibere magnetophona una cum ste-
nographis ad vitandas quascumque discrepantias quae oriri possent.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

309

XXXIII

Beat.mi P. D. PAULI II CHEIKHO
Patriarchae Babylonensis Chaldaeorum

Ad I. Sententia Em. mi Cardinalis Ponentis illustrat omnia secundum
canones ecclesiasticos; est etiam sententia practica. Quare eam plane
admitto, adiungendo haec:

1) Cardinales aut episcopi qui propter difficultates politicas non
possunt intervenire Concilio, mittant eorum repraesentantes, etsi ca-
racterem episcopalem non habentes.

2) Aliquid fieri debet circa episcopos dissidentes. Quaestio est
valde delicata. Sufficiet eos convocare, non ad Concilium proprie dictum,
sed post Concilium, ad tractandum de quaestionibus circa unionem.

Ad II. Subscribo sententiae Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad III. Teneo votum Em.mi Cardinalis Ponentis, ei addendo quod
institutio sub-commissionum, a Summo Pontifice facienda, valde utilis
est.

Ad IV. Adhaereo sententiae Em.mi Cardinalis Ponentis, haec tamen
addendo:

1) Optandum est ut ante Concilii convocationem, designentur Pa-
tres Concilii, qui ex invitatione et concessione votum deliberativum
habent.

2) Humillime rogo ut quaestio de Unione non omittatur, hoc enim
respicit bonum totius Ecclesiae. Humillime etiam rogo ut instituatur
aliqua Commissio quae unice pro unione laboret, mediis spiritualibus
et temporalibus adhibendis.

Ad V. Adhaereo sententiae Em.mi Cardinalis Ponentis, addita ta-
men iusta consideratione Em.mi Cardinalis Hamleti Cicognani, circa
disciplinam Ecclesiae Orientalis.

Ad VI. Subscribo voto Em.mi Cardinalis Ponentis quod lingua
ufficialis Concilii debeat esse latina. Attamen necesse est ut unicuique
loquenti in Concilio, detur libertas adhibendi aliam linguam ut bene
possit suam mentem exhibere.

Ad VII. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

310

SESSIO I - ACTA

XXXIV

Exc.mi d. alfredi silva santiago

Archiepiscopi Ss. Conceptionis

Ad I. Circa quaestionem primam de qua hic agitur, id est « Prae-
ter eos qui iure ad Concilium convocandi sunt, quosnam alios et quo
iure ad votum convocare expediat » attentissime legi vota Consiliario-
rum et Relationem Eminentissimi Cardinalis Ponentis, et humillime
omnino sentio cum Relatione propter rationes theologicas et canonicas
allatas in textu ipsius Relationis.

Hac de causa:

Primo loco puto ut invitentur ad Concilium Vaticanum Secun-
dum, voto deliberativo ii cuncti et soli qui ius nativum ad id habent,
id est: Eminentissimi Cardinales etsi non episcopi et Episcopi titulares
et residentiales omnes.

Secundo loco, ut invitentur solummodo cum voto consultivo ii
omnes et soli de quibus agitur in Relatione Eminentissimi Cardinalis
Ponentis, sed praesertim Officiales Maiores Curiae Romanae, Secretarii
Commissionum Praeparatoriarum et Secretarius Pro Unione Christiano-
rum, et Rectores Universitatum Catholicarum etsi non Episcopi, dum-
modo sint sacerdotes et agatur de Universitatibus re et nomine.

Nihil amplius brevitatis gratia.

Ad II. 1) Primo loco et quoad eorum qualitates personales: eli-
gendos esse insignes virtute, doctrina theoretica ac practica, ex omni-
bus nationibus, ex utroque clero, dummodo revera sentiant cum Eccle-
sia et excludantur qui, quamvis insignes, sententias parum tutas pro-
pugnaverunt aut adhuc propugnant in re philosophica, theologica aut
biblica. Isti, proh dolor! magnam quidem confusionem creaverunt, in
pluribus nationibus, inter sacerdotes et laicos catholicos et certe non in
bonum et pacem Ecclesiae Christi.

2) Secundo loco et quoad eorum numerum:

nonnulli tantum sint.

3) Tertio loco et quoad eorum selectionem:

facienda est unice a Praesidentia Commissionis Centralis Praepara-
toriae Concilii.

4) Quarto loco et quoad eorum electionem:

ex una parte eligantur qui magis excelluerunt in laboribus praepa-
ratoriis Concilii et ex altera parte ex aliquibus clarissimis professoribus

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

311

Universitatum Catholicarum qui non sint vocati ad Concilium cum voto
deliberativo.

5) Denique libentissime subscribo opinionem Eminentissimi Cardi-
nalis Ponentis iuxta quam « aequissimum autem videretur convocandos
esse ad Concilium qua theologos seu canonistas etiam quosdam Paro-
chos, quorum scientia theologicae disciplinae ac peritia pastoralis pu-
blice comprobantur » quia in Concilio de re pastorali sane multa agen-
tur. Satis.

Ad III. Liceat mihi dicere plane sentire « in genere » cum rela-
tione Eminentissimi Cardinalis Ponentis, sed « in concreto » sic cogito:

1) Ut singulae Commissiones Conciliares a Summo Pontifice insti-
tuantur, Qui et Praesides uniuscuiusque Commissionis nominet.

2) Patres qui fuerunt Membra vel Consultores Commissionum Prae-
paratoriarum fiant Membra respectivarum Commissionum Concilii « iure
proprio » ut ita dicam.

3) Ut tertia pars Patrum ab Ipso Summo Pontifice nominetur.

4) Ut coetera Membra Commissionum aut Patres eligantur a Patri-
bus Concilii per votum secretum in Generali Congregatione quoad
duas partes e tribus.

5) Ut omnes Patres possint se inscribere Commissionibus etsi non
sint proprie loquendo Membra Commissionis.

6) Ut numerus Membrorum determinandus sit a Romano Pontifice,
sed plures sint quam in Concilio Vaticano I, quia maius est et numerus
Patrum huius Concilii Vaticani II et copia quaestionum.

7) «Ut post visionem conclusionum a Commissionibus praepara-
toriis propositarum provideatur de competentia uniuscuiusque Commis-
sionis, et de numero earundem », ut ait Eminentissimus Cardinalis Po-
nens in hac delicatissima quaestione.

Ad IV. A) De orationibus moderandis. - Quoad hanc partem sicut
quoad secundam partem huius quaestionis (de votis exquirendis) adhae-
reo omnino votis seu conclusionibus praeclarissimae Relationis Eminen-
tissimi Cardinalis Ponentis, sed forte cum quibusdam exceptionibus uti
ex sequentibus breviter dictis, patebunt.

1) Tempus loquendi, mihi videtur, est definiendum: per quindecim
minuta modo generali et per dimidiam horam in specialissimis casibus.

2) In orationibus dicendis ordo instituatur a Praeside vel a Commis-
sione Centrali. Sed, Praesidi vel peculiari coetui tradatur oratio vel eius
summarium scripto, uti sapienter legitur in votis plurimorum Consilia-
riorum super quaestiones in Concilio celebrando.

3) Oratorum numerus definiendus ita ut:

a) in « Sessionibus Plenariis » ut cogitat quidam Consiliarius (Ex-

312

SESSIO I - ACTA

cellentissimus ac Rev.mus Dominus Samore): « admitti potest oratio ali-
cuius Patris qui illustret decreta de quibus suffragium faciendum est, et
in determinatis casibus admitti potest altera oratio qui mentem exprimat
minoris partis ».

Dico « in determinatis casibus » hoc est, in quaestionibus maioris
momenti secundum iudicium Praesidis vel secundum Patrum nume-
rum v. gr. 50,

b) In aliis sessionibus, id est, in Commissionibus et Congregatio-
nibus particularibus quilibet Pater facultatem libere dicendi habeat. Sed,
Praesides designent unum qui sententiam affirmativam teneat et alterum
qui sententiam negativam habeat ad maiorem ordinem et profectum Ses-
sionis. « Si in numero oratorum inutilis deprehendatur excessus (ut
recte cogitat unus ex Consiliariis v. gr. Canestri) tunc fas sit, pro-
ponentibus saltem decem Patribus, suffragium exquirere quo ad conclu-
sionem disceptationis deveniatur ».

B) De votis exquirendis. - 1) De modo\ - Per placet - non placet -
placet iuxta modum. In ultimo casu iuxta explicationem allatam in Rela-
tione ab Eminentissimo Cardinali Ponente.

2) Publice vel Secrete prout opportunitas vel momentum rei exigat,
sed unus vel alter modus poterit imponi si a quodam definito numero Pa-
trum requiratur in scriptis.

Denique adhaereo omnino propositioni Eminentissimi Cardinalis
Ottaviani, iuxta quem leges seu regulae Sessionum Concilii dari de-
bent ab aliqua Commissione a Summo Pontifice designata.

Nihil amplius.

Ad V. a) Circa suffragationem et maioritatem suffragiorum in Ses-
sionibus publicis coram Ss.mo; b) circa suffragiorum maioritatem in Ses-
sionibus Generalibus Patrum et secundum divisionem rerum Concilii,
nempe, aut pro illis quae communia sunt vel illis quae Concilii specifice
peculiaria sunt, et denique; c) circa suffragia in Commissionibus concilia-
ribus, assentio omnibus quae in sua accuratissima Relatione ab Em.mo
Cardinali Ponente exponuntur ac proponuntur.

Ac proinde « in concreto » puto quod si agatur de parte requisita
suffragiorum pro ferendis decisionibus conciliaribus, ni fallor, modo seu
regula generali, haec tenenda sunt:

a) Maioritas simplex pro quaestionibus ordinariis minus gravibus.

b) Consensus moraliter unanimis, ac proinde, tres saltem e quat-
tuor partibus pro schematibus aut Decretis quae ad fidem et ad quae-
stiones theologicas spectant.

c) Duae ex tribus partibus, vel tres quartae partes, si agatur de

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

313

schematibus aut Decretis in rebus disciplinaribus ut sic propositis Con-
cilio proferri possit cum voto formali Commissionis.

d) Denique, quae e tribus partibus suffragiorum pro solvendis diffi-
cultatibus a Concilio vel a Commissione Centrali alicui Commissioni
propositis.

His dictis, adhaereo etiam et quidem omnino prudentissimis propo-
sitionibus Eminentissimorum Cardinalium Ottaviani et Bea quoad ne-
cessitatem, tempestivo tempore et pro bono pacis, ut omnes qui Con-
cilio interesse debent, cum suffragio deliberativo vel consultivo, satis
cognoscant res in eo tractandas. Sic, facilius evitari poterit excessus di-
scussionum.

Nihil amplius.

Ad VI. Humiliter votum meum est affirmativum vel negativum
iuxta sequentes distinctiones, scilicet:

a) In « Schematibus » et in propositis quaestionibus scriptis a
Patribus, et in Sessionibus plenariis, et magis in Decretis Concilii, tan-
tum lingua latina adhibeatur. Sed adhibeatur lingua latina « ecclesia-
stica » ut frequenter dicitur.

b) In Commissionibus seu in Congregationibus, praeter linguam
latinam, usus etiam permittatur linguarum vernacularum, praesertim,
hispanicae, lusitanae, italicae, gallicae, anglicae et germanicae. Sed ut
legitur in votis Consiliariorum: « Tunc Patres tradant saltem quoddam
summarium scripto suae orationis » (ut ait Exc.mus et Rev.mus Sa-
more).

c ) Si de translatione simultanea agatur, sententiam affirmativam
teneo, iuxta opinionem et distinctiones Eminentissimi Cardinalis Po-
nentis vel iuxta id quod legitur in votis Consiliariorum, scilicet, « subsi-
dia moderna, si inveniri possint et decenter adhiberi, adhibeantur ».

d) Denique si linguae vernaculae et translationes simultaneae non
admittantur, vota plurimorum Consiliariorum mihi videtur omnino ad-
mittenda, scilicet:

« Patres, qui latinam linguam non callent, adiuvari poterunt a qui-
busdam Secretariis vel interpretibus, qui eorum orationes, lingua ver-
nacula exaratas, vertere possent in linguam latinam ». Da Costa Nunes,
Staffa, Palazzini, Brennan, Sfair, Rossi, Wynen.

Ad VII. Cum opinione Eminentissimi Cardinalis Ponentis et cum
votis affirmativis Consiliariorum, puto operam stenographorum oppor-
tunam esse ac proinde utinam in Concilio adhibeatur.

314

SESSIO I - ACTA

XXXV

Exc.mi P. D. ALFONSI CAMPBELL
Archiepiscopi Glasguensis

Ad I. Consentio in omnibus voto Em. mi Ponentis et hoc propter ra-
tiones ab eo allatas.

Ad II. Subscribo totaliter voto Em.mi Ponentis.

Ad III. Votum do in favorem quinque propositionum ab Em.mo Po-
nente factarum.

Ad IV. Placent omnia ab Em.mo Ponente exposita, ideoque voto
eius adhaereo.

Ad V. Adhaereo totaliter voto Em.mi Ponentis.1

XXXVI

Exc.mi P. D. PETRI McKEEFRY
Archiepiscopi V ellingtonensis

Ad I. Mihi videtur standum esse taxativae enumerationi eorum qui
convocari debent ad Concilium ad normam c. 223, p. 1, 2, 3, excludendo
omnes alios. Et has rationes adduco:

a) Materia huius canonis bene nota est: inde a momento quo Sum-
mus Pontifex mentem suam de convocando Concilio patefecit, valde
discussa fuit; proinde nemo spem habere debet quod ad Concilium con-
vocetur.

h ) Admissis aliquibus, praeter eos qui iure convocari debent, surgit
quaestio de limite ponendo; quod factum causa invidiae vel saltem
acide ferendi potest esse. Sed hoc maxime vitandum est, praesertim cum
Summus Pontifex exoptet ut Concilium Oecumenicum medium pro-
movendi maiorem unitatem in Ecclesia sit.

c) Ad adiuvandos Patres Concilii, in quaestione tertia praevidentur
Commissiones instituendae, quae formari possunt e membris Commis-
sionum Praeparatoriarum, ad quas aliqui, qui a canone excluduntur,
assumi possunt.

d) Summus Pontifex potestatem habet alios praeter eos qui iure

1 Vota transcripta sunt ex taeniola magnetica.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

315

convocari debent, ad Concilium convocare. Quapropter si Ipse censet
necessarium vel utile esse alios convocare, hoc poterit facere ut Conci-
lium meliorem exitum sortiatur.

Ad II. Theologi et Canonistae qui virtute, doctrina, prudentia et
praxi pastorali excellunt deligendi sunt.

Deligendi sunt ex unaquaque Commissione Praeparatoria non plus
decem a Summo Pontifice, audito Praeside cuiuscumque Commissionis
Praeparatoriae.

In deligendis membris aequa proportio inter personas cleri saecu-
laris et personas cleri religiosi servetur.

Ad III. A Summo Pontifice ad modum Commissionum Praepara-
toriarum. Praeterea membra istarum Commissionum convenit assumere
de membris Commissionum Praeparatoriarum, cum ipsi iam familiares
sint cum rebus in Concilio tractandis.

Ut res in Concilio expedite tractari possint, Commissiones ad exem-
plar Congregationum et Officiorum Curiae Romanae institui possint
quae nomine Summi Pontificis iurisdictionem in Ecclesia exerceant.

Ad IV. Commissiones, quas n. 3 supponit, debent omnem materiam
funditus examinare et cum voto consultivo Patribus Concilii proponere
ut ipsi votum deliberativum ferant.

Proponens et Opponens deligi possunt ab unaquaque Commissione qui
summarium et exitum discussionum in scripto Patribus Concilii submit-
tere debent.

Proponens et Opponens non plus quam decem minuta loqui debent;
Patribus Concilii concedatur quinque minuta loquendi, et si hoc non
sufficiat, tunc in scripto suas opiniones inter Patres Concilii ante sessiones
circulare facere possunt.

Propter magnum numerum Patrum qui Concilio interesse expectantur,
modus vota colligendi adhibeatur qui minimum spatium temporis ad hoc
exigit.

Ad V. In re pure dogmatica unanimitas votorum Patrum requiratur,
in aliis duo e tribus partibus. In casu quod unanimitas obtineri non
possit, res deberet denuo pro ulteriore discussione remitti; quod si non
sit possibile ut unanimitas obtineatur, tunc Summus Pontifex debet
decidere.

Ad VI. In sessionibus plenariis lingua latina adhibenda est, sed quae-
dam summaria in linguis communioribus Europae desideranda erint.
Optatur ut numerus sufficiens secretariorum Patribus detur, uti mos est in
conventibus internationalibus nostri temporis, ita ut istis uti possint Pa-
tres qui forsitan usum loquendi linguam iam amiserunt.

Ad VII. Utroque modo perscribendi utendum est: machinis magne-

316

SESSIO I - ACTA

ticis utendum est cum opus stenographorum forsitan difficile evadat
propter diversum modum loquendi linguam latinam a diversis Patribus.
Opus stenographorum requiritur eo quod machinae magneticae defecti-
vae possunt evadere perdurantibus locutionibus Patrum.

Usus amborum mediorum providebit ut acta Concilii completa eva-
dant.

XXXVII

Exc.mi P. D. MARCELLI LEFEBVRE
Archiepiscopi Dakar ensis

Ad I. Standum est principio: « vocentur cum voto deliberativo
cuncti Episcopi, titulares quoque, in communione cum Sede Aposto-
lica ».

Concilium oecumenicum est Episcoporum coetus cum Petro et sub
Petro.

Praeterea cum voto consultivo vocentur:

— Abbates non episcopi

— Praefecti apostolici

— Moderatores superiores congregationum exemptarum et non
exemptarum quarum numerus membrorum superet mille

— Legati apostolici etsi non episcopi

— Rectores Universitatum Catholicarum

— Secretarii Congregationum Romanarum.

Ad II. 1) Quoad dotes theologorum et canonistarum Concilii, patet,
ut explicite dixerunt Consiliarii, quod in primis debent habere sensum
Ecclesiae, adhaerere corde, ore et opere doctrinae a Summis Pontificibus
explanatae in omnibus documentis ab Ipsis prolatis.

Eo magis hoc principium affirmari debet, quod valde mirati sumus,
humili sensu meo, legendo in elencho Commissionum Praeparatoriarum
nomina aliquorum theologorum quorum doctrina non videtur pollere
qualitatibus requisitis a Consiliariis.

2) Quoad numerum. Ab Ipso Romano Pontifice determinetur.

3) Quoad modum electionis:

Eligantur a Romano Pontifice. Verumtamen proponantur nomina
hoc modo:

Dimidia pars, a praesidibus Commissionum praeparatoriarum quae
pars maxime erit ex degentibus Romae.

Altera pars a Commissione Centrali et haec pars erit ex regionibus
extra Urbem, Coetus nationalis episcoporum, cum Rectoribus Uni-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

317

versitatum Pontificalium, ubi habentur, nomina theologorum et cano-
nistarum proponunt Commissioni Centrali, quae in primis examinat et
approbat, deinde submittit assensui et electioni a Romano Pontifice fa-
ciendae.

Ad III. Assentio omnibus conclusionibus Eminentissimi Cardinalis
Ponentis.

Attamen ad 2-am conclusionem — Cum Patres nesciunt membra
idonea, nomina proponentur a Commissione Centrali praeparatoria.

Ad conclusionem: Numerus membrorum Commissionum a Romano
Pontifice determinetur pro exigentiis materiae.

Ad IV. Consentio voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis quoad
primam partem;

Ad secundam partem quod attinet, id est de votis exquirendis, ali-
qua mihi videntur dicenda:

Ipse Praeses iudicet utrum votum debeat esse secretum aut pu-
blicum.

In sessionibus publicis coram Summo Pontifice suffragium sit solum-
modo « Placet » aut « Non Placet ».

In sessionibus generalibus addatur « Placet iuxta modum ».

Quoad modum recipiendi suffragia:

Adhibeatur signum electricum pro suffragio publico: Lampades diver-
sorum colorum quae omnibus visibiles sunt et quae ponuntur iuxta loca
ubi sedent Patres.

Adhibeatur schedula scripta pro suffragio secreto; ad celeritatem scru-
tinii sit unus scrutator pro centum Patribus.

Ad V. Certe adhaereo doctrinae expositae ab Eminentissimo Cardi-
nali Ponente.

Quae dicta sunt ab Eminentissimis Cardinalibus Ottaviani et Bea
valde placent et mihi videtur quod summarium conclusionum et consi-
derationum huius Commissionis in his diebus expositarum deberet
mitti ad omnes episcopos.

Ad VI. Consentio voto Em. mi Cardinalis Ponentis quoad usum
linguae latinae in scriptis.

Sed in quantum spectat locutionem sic mihi videtur, meo humillimo
sensu, faciendum propositum:

Difficultas certa viget multo magis in locutione quam in auditu et
intellectu linguae latinae.

Unde videtur quod maximi momenti est dare facultatem omnibus
oratoribus loquendi in suis linguis vernaculis, quoniam, ut clare dixe-
runt Em. mus Cardinalis Ponens et Em. mus Cardinalis Lienart, multi
laborant difficultate explanandi mentem suam in lingua latina.

318

SESSIO I - ACTA

Et solutio videtur facilis et non dispendiosa.

Quando oratores loquuntur in lingua vernacula, utentur instrumento
« micro », et translator loquitur in sola lingua latina quae diffusa est in
aula per diffusores sicut habemus in hac aula.

Et hoc deberet, mihi videtur, fieri in omnibus conventibus, in
quibus oratores exponunt suam opinionem. Etiam quando aliquis laborat
difficultate in pronuntiatione clara et distincta in lingua latina.

Ad VII. Conclusionibus Em.mi Cardinalis Ponentis subscribo.

XXXVIII

Exc.mi P. D. CAROLI IOSEPHI ALTER
Archiepiscopi Cincinnatensis

Ad I. 1 ) Convocandi sunt non solum episcopi ordinarii, sed etiam omnes
episcopi titulares, nulla exceptione facta; et quidem cum iure suffra-
gii deliberativi, sicuti in Concilio Vaticano I.

2) De extensione canonis 223 C.I.C. Convocatio ad Concilium ex-
tendenda est tantum, autem cum iure suffragii consultivi, ad quosdam
alios, nempe:

a) Ad Praefectos Apostolicos, etiamsi dignitate episcopali carent;

b) Ad Adsessores et Secretarios SS. CC. RR. etiamsi dignitate episco-
pali carent;

c) Ad Supremos Moderatores Religionum iuris pontificii non exemp-
tarum clericalium; et a fortiori ad Abbates Primates et ad Supremos Mo-
deratores Religionum Exemptarum; ita tamen ut priores Religiones su-
pradictae saltem mille membra enumerent;

d) Ad membra et consultores omnium commissionum praeparatoria-
rum etiamsi dignitate episcopali carent;

e) Ad Rectores clericales Universitatum et Athenaeorum Catholico-
rum iuris pontificii.

Notetur quoad laicos: Laici Superiores Actionis Catholicae, licet ad
participandum non invitentur, tamen quaestiones et observationes suas
Concilio antea in scriptis submittere poterint, sine autem ullo privilegio
adsistendi vel suffragium aut votum ferendi.

Ad II. 1) Praeter eos qui sunt periti et insignes in theologia specula-
tiva et in iure canonico, seligendi sunt etiam alii qui in scientia Sacrae
Scripturae sunt periti et insignes; isti debent esse valde prudentes ne per
excessum vel per defectum in periculum falsae interpretationis duce-
rentur.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

319

2) Insuper « generale criterium poterit esse ut illi tantum admittan-
tur scriptores vel professores qui pravas opinandi rationes a Pio XII impro-
batas vel numquam tenuerint, vel post dictam Encyclicam ab iis recesse-
rint. Ad cultores S. Scripturae speciatim pertinet quod recentiore tempore
serpere coeperunt laxiora quaedam criteria de interpretatione Ss. Libro-
rum, praesertim historicorum [immo Novi Testamenti] quod ad veri-
tatem factorum pertinet, unde multa dubia nascuntur de factis et dictis »
Christi (cfr. Vaccari). Ita etiam ipse censeo.

3) Desiderandum est quod unicuique Patri Concilii venia concedatur
suum privatum theologum habere.

4) Quoad numerum: non sit magnus e. g. non excedat centum pro
omnibus commissionibus et fere aequa proportione cleri saecularis et
cleri religiosi.

5) Selectio determinanda est ab ipso Romano Pontifice motu proprio
vel per delegatos a Seipso designatos, qui etiam nomina selecta Rom.
Pont, submittere debent ad ea confirmanda.

Ad III. 1) A Romano Pontifice commissiones instituendae sunt.

2) Ad instar commissionum praeparatoriarum; secus videtur esse pe-
riculum quod opera iam perfecta duplicentur et deliberationes perlon-
gentur interminabiliter;

3) Membra distincta sint ab iis quae in commissionibus praepara-
toriis munere functi sunt, saltem in parte; seligenda sunt ex variis natio-
nibus, linguis et ritibus;

4) Specialis Commissio ad hoc constitui potest a Romano Pontifi-
ce, quae Commissio Membra selegerit ex nominibus a Conferentiis Epi-
scopalibus Nationalibus per epistolas antea submissis;

5) Numerus Commissionum correspondeat singulis Commissionibus
(et Secretariatibus) quae institutae sunt ad Concilium apparandum. Si ne-
cessitas vel magna utilitas urgeat aliae commissiones institui possunt a
Romano Pontifice motu proprio vel Patribus Concilii urgentibus;

6) Numerus membrorum non sit excessivus, ne disceptatio sit prolixa
et nimis prolungata: non excedat numerum membrorum fere viginti quin-
que. Numerus insuper determinandus est a Romano Pontifice, ita tamen,
si possibile sit et ipsi placet, ut nationes maiores repraesentationem
habeant.

Ad IV. 1 ) Tempus definiendum est orationibus, ita tamen ut quibusli-
bet Patribus facultas dicendi servata sit.

2) Nisi a Cardinali Praeside permissio praevia obtenta sit nulla oratio
perdurare oportet plus quam decem minuta.

3 ) In orationibus ordo instituatur a Praeside secundum normas cano-

320

SESSIO I - ACTA

nicas praecedentiae. Qui sermonem habituri sunt, tempestivo antea tem-
pore suum contionandi propositum cui competat patefaciant. Insuper
unaquaeque oratio tradatur in scriptis Praesidi, vel coetui peculiari ad
hoc ab eodem instituto.

4) Oratorum numerus sit definiendus a Praeside nisi Commissio Cen-
tralis aliter in speciali casu postulet. Numerus oratorum non excedat
sex vel octo in sessionibus particularibus. In sessionibus plenariis Prae-
ses designet unum vel alterum qui sententiam affirmativam tenent et unum
vel alterum qui sententiam negativam tenent; attamen si pars negativa
sit exigua non audiatur in oratione. « Sessiones enim plenariae ordinari
debent fere unice ad suffragia requirenda ».

5) De votis exquirendis:

a) De modo: Per placet, non placet, placet iuxta modum, individua-
liter et secrete in rebus maioris momenti: Praeside iudicante in re.

b) Per elevationem manus aut surgendo vel sedendo in rebus mi-
noris momenti.

c) In sessionibus commissionum et in congregationibus particularibus
vota melius ferenda sunt secrete ad omnem respectum personae praeca-
vendum; ita saltem quando agatur de rebus dogmaticis vel de aliis rebus
maioris momenti, praesertim in rebus disciplinae fundamentalis permu-
tandis.

d) In sessionibus publicis coram Ss.mo oretenus et simpliciter per pla-
cet vel non placet.

Ad V. 1 ) Subscribo humillime expositioni quaestionis satis complica-
tae, tamen sapienter et comprehensive a Cardinali Ponente factae; sum-
matim autem opinor quod duae ex tribus partibus ordinarie requirendae
sint.

2) In rebus maximi momenti, Patribus Concilii iudicantibus in re,
tres ex quattuor partibus requirendae sunt, praesertim ad meliorem
fructum obtinendum in decretis exsequendis.

Ad VI. 1) Censeo quod subsidia moderna adhibenda sint si certum
erit de eorum utilitate. Experientia autem docet quod systema traductio-
nis simultaneae multas difficultates creat. Quaeritur an sit methodus
apta et secura.

2) Necesse videtur linguam vernaculam quamdam adhibendam es-
se ad usum saltem quorundam Orientalium etiamque aliorum qui
facilitatem intelligendi linguam latinam in dissitis regionibus non callent.

3) Valde utilis erit si linguae quaedam vernaculae e. g. lingua angli-
ca, gallica, hispanica — quae linguae apud plures Catholicas regiones
in usu sunt — adhiberi possint in commissionibus particularibus.

4) Quando lingua vernacula adhibetur, tunc translatio in linguam

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

321

latinam per interpretem peritum paratur. Orationes si dentur in lingua
vernacula, debent in scriptis lingua latina Patribus Concilii antea red-
dere per interpretem officialem.

5) Patres qui linguam latinam non callent adiuvari poterunt inter-
pretibus a Praeside nominatis.

Ad VII. Rationes allatae ad usum utrumque adhibendum magna
validitate gaudent, quia saepius sive in usu verborum, sive in sono
pronuntiationis multo differunt nationes. Machina magnetica aliqua
laesione vitiari potest vel vis electrica deficere potest. Insuper si discre-
pantiae detegentur, facilius erit ut per collationem duplicis exemplaris
eas componi poterint.

N. B. Omnia supradicta humillime propono salvo meliore iudicio alio-
rum Patrum.

XXXIX

Exc.mi P. D. LAURENTII LEONIS GRANER
Archie pisco pi Dacch ensis

Ad I. 1) Mihi videtur quod omnes Episcopi titulares ad Concilium
vocari debent et quidem cum iure suffragii deliberativi.

2) Censeo insuper convocationem extendendam esse ad omnes Prae-
latos qui iurisdictionem ordinariam exerceant et eos voto deliberativo gau-
dere debere, v. g. ad Praefectos et Administratores Apostolicos; necnon et
ad Assessores et Secretarios SS. CC. RR. ac SS. Tribunalium: necnon et
ad Nuntios, Internuntios, et Delegatos Apostolicos, etsi dignitate episco-
pali carent.

3) Quia Supremos Moderatores religionum iuris pontificii non exem-
ptarum in perpluribus casibus subditos numerosos in omnibus operibus
Apostolatus et in fere omnibus regionibus mundi dirigunt, puto hos etiam
debere ad Concilium invitari ab ipso Romano Pontifice, sed solum cum
iure suffragii consultivi, saltem si Institutum mille vel plures membra
amplectitur. Quod item dicendum est de Supremis Moderatoribus Socie-
tatum clericalium in communi viventium sine votis iuris pontificii non
exemptarum, sed sine iure suffragii deliberativi.

Ad II. 1) Theologi et Canonistae seligantur qui insignes sunt virtute
et doctrina; ex omnibus nationibus (in quantum fieri potest) et ex utro-
que clero. Illae regiones quae « Missionariae » nuncupantur, ne negli-
gantur.

2) Sint numero pauci, sed sufficientes.

322

SESSIO I - ACTA

3) Selectio fiat ab ipso Romano Pontifice.

4) Electio facienda est, proponentibus Episcopis et Superioribus re-
ligiosis.

5) Ex omnibus qui digni sunt, non omissis, utique, illis qui partem
habent in Commissionibus Praeparatoriis; qui in Curia Romana servitium
praestant; qui « Ecclesiae silentii » adscripti in liberis regionibus resi-
dent.

6) Ex laicis catholicis: pauci tamquam observatores.

Ad III. Quoad tertium quaesitum, nempe « A quonam, etc. ... »,
consentio in omnibus cum voto Em. mi Cardinalis Ponentis, hoc unico
puncto excepto: Quaeque fuissent rationes ob quas viginti quattuor mem-
bra nominata sunt pro omnibus Commissionibus Concilii Vaticani Primi,
valde dubitandum est has rationes eandem vim habere nunc temporis
in determinandis mediis magis aptis ad solvenda problemata a prae-
senti concilio tractanda.

Concors ergo essem potius cum opinione illa, iam ab aliis membris
huius Commissionis expressa, quod numerus membrorum variarum Com-
missionum stabiliri potest et debet postea, secundum naturam et quan-
titatem rerum disputandarum.

Cur vero numerus semper viginti quatuor debet esse? Potest certe
numerus magis aptus esse, sed potest etiam non esse. Humilis mea sen-
tentia esset ergo quod decisio definitiva facienda non est antequam omnia
data necessaria ad talem decisionem habeantur.

Ad IV. 1) Ut habeatur illa libertas quae conveniens et necessaria est
ad plenum successum Concilii, tempus sufficiens (v. g. dimidium horae)
concedendum est oratoribus tum in Commissionibus cum in sessionibus
plenariis. Tamen, pro rationibus sat obviis, tempus variare potest inter
quinque minuta et dimidium horae.

2) Vota dari debent per placet, non placet, abstineo, et quidem pu-
blice, nisi in quibusdam peculiaribus casibus, quando secrete dari pos-
sint, si id certus Patrum numerus postulet. Videtur omnino desiderabile
quod, ut detur tempus orandi et meditandi super materias disputatas, vo-
tum non illico post disputationem exquiratur, sed aliqua sessione subse-
quenti. Et prorsus utile videretur, si fieri posset, vota dare vel registrare
per machinam electricam seu aliquod medium mechanicum.

Ad reliqua consentio cum voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

Ad V. 1) In rebus maioris momenti, ubi agitur de decisionibus in
materia dogmatica, duae ex tribus partibus requiri debentur.

2) In rebus minoris momenti, maioritas absoluta.

3) Ad reliqua omnino consentio cum voto Eminentissimi Cardi-
nalis Ponentis.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

323

Ad VI. Eminentissimus Relator conspectum comprehensivum et rea-
listicum problematis nobis tradidit, simul cum solutionibus eiusdem. Et
cum eius voto omnino concors sum.

Opus est admittere quod existit problema linguisticum et quidem
magnum, propter varias rationes sat obvias. Iam a momento indictionis
huius Concilii a Sanctissimo Domino Nostro, fere ubique in mundo a
multis quaerebatur quaenam futura esset lingua Concilii. Longam di-
scussionem hac de re in « Osservatore Romano » notavimus.

Nunc, ut Em. mus Cardinalis Bea animadvertit, multa iudicia adversa
(vulgo « critiche ») contra Concilium et eius laborem inevitabiliter fe-
rentur. Maximi momenti est, ergo, et pars prudentiae amovere inde
ab initio, in quantum possibile est, causas iustas talium iudiciorum seu
« critiche ».

Clarum est, uti Em. mus Relator illustravit, quod sola lingua latina
adhiberi debet in documentis et in sessionibus generalibus. Ut in his ulti-
mis omnia bene intelligantur, conveniens prorsus est, illud consilium iam
prolatum, quod copiae orationum vel saltem summarii earundem ante
sessionem distribuantur.

Tunc in sessionibus minoribus, i. e. variarum Commissionum conci-
liarium, traductiones seu versiones simultaneae offerentur in principali-
bus linguis modernis, inter quas gallica, germanica, hispanica et anglica
nominatae sunt. Item aderint interpretes et secretarii qui orationes in
lingua vulgari exaratas in latinam vertere poterint, vel etiam pro ipsis
patribus loqui, si casus ferat.

Mea humili sententia, error fatalis esset si Commissio negligeret qua-
lecumque medium possibile quo non solum Patres Rituum Orientalium —
quos in mentem nobis Em. mus Cardinalis Cicognani revocavit — sed
etiam multi alii Patres poterint melius intelligere res tractatas et facilius
sese exprimere, et sic vere participes fieri laboris Concilii.

Ad VII. Affirmative responderem, et quidem propter rationes easdem
quae a Consiliariis proferuntur.

324

SESSIO I - ACTA

Exc.mi P. D. DIONYSII E. HURLEY
Archiepiscopi Durbaniani

Ad I. Votum ita in sessione Commissionis Centralis emisi: Votum
Em.mi Cardinalis Ponentis subscribo, exceptione autem pro Praefectis
Apostolicis facta.

Vocentur cum voto deliberativo:

1) S. R. E. Cardinales etsi non episcopi.

2) Omnes episcopi, etsi nondum consecrati sed tantum electi, sive
residentiales, sive titulares.

3) Praefecti Apostolici.

Vocentur, si Sanctissimo placuerit, cum voto consultivo, abbates, su-
premique moderatores religionum necnon societatum sine votis quae
saltem 1000 sacerdotes amplectuntur, legati Romani Pontificis qui non
sunt episcopi, abbates et praelati nullius, officiales maiores Curiae Ro-
manae, secretarii Commissionum Praeparatoriarum et Secretariatus pro
Unione; et rectores veri nominis universitatum catholicarum si sunt
sacerdotes.

Audito autem argumento de auctoritate qua in Ecclesia praediti sunt
plures praelati sine charactere episcopali necnon moderatores religionum
clericalium et societatum sine votis, votum meum nunc darem ut suf-
fragium deliberativum concedatur legatis Romani Pontificis, abbatibus et
praelatis nullius qui non sunt episcopi et supremis moderatoribus reli-
gionum et societatum sine votis quae mille sacerdotes amplectuntur.

Ad II. 1) Cum non definiatur quid nomine theologi intelligatur, vo-
cabulo sensu arctiore utor, nempe de docto in scientia theologica stricte
dicta, sive dogmatica sive morali, non autem de perito in sacra scriptura
vel aliis disciplinis ecclesiasticis. Quapropter inde ab initio votum emitto
quod in Concilium vocentur non solum theologi et canonistae sed etiam
periti in sacra scriptura, in patrologia, in historia, in missiologia, in
actione catholica, in re catechetica et liturgica necnon et in philosophia.
Nostris temporibus sat velox fit evolutio in methodo doctrinam sacram
praesentandi. Maior hodie est insistentia in conspectu historico doctrinae
inde a primis adumbrationibus in Vetere Testamento per revelationem
Christi Domini in Novo Testamento, Patrum elucubrationes, Magisterii
documenta, Scholasticorum systematicam tractationem usque in ho-
diernam praesentationem methodis magis positivis et scientificis atque

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

325

necessitatibus modernae catecheseos, renovationis liturgicae et actionis
catholicae affectam. Concilium debet linguam saeculi vigesimi loqui. Mo-
dus enim quo in Concilio doctrina profertur influxum magnum exercebit
in scientias sacras in universitatibus et seminariis edocendas. Non nimis
pertimescendi sunt illi qui quemdam progressum in modo praesentandi
scientiam sacram advocant; nam Ecclesia detrimento patitur non solum
ab haereticis sed etiam ab illis qui timent adaptationes facere quando
faciendae sunt. Caeterum aderit et Spiritus Sanctus.

2) Quapropter propono viginti esse eligendos viros pro sacra scriptu-
ra, pro theologia speculativa et pro iure canonico et decem pro unaqua-
que alia disciplina super enumerata.

Erunt ita:

Pro sacra scriptura - 20

Pro theologia speculativa - 20

Pro iure canonico - 20

Pro theologia morali - 10

Pro patrologia - 10

Pro historia - 10

Pro catechetica - 10

Pro actione catholica - 10 (inter quos et laici)

Pro liturgia - 10
Pro missiologia - 10
Pro philosophia — 10
Omnes simul 140.

Quando de catechetica, de liturgia, de actione catholica et de mis-
siologia agitur praeferentur qui in vita practica pastorali experientiam
adepti sunt.

3) Quoad selectionem horum peritorum, votum meum est quod
nomina proponantur secundum priores categorias et a Commissionibus
Praeparatoriis et a Conferentiis Episcopalibus, selectio autem ultima,
Summo Pontifici proponenda, a Commissione Centrali per suffragia se-
creta fiat, postquam illa Commissio Centralis breve aliquod curriculum
vitae et elenchum meritorum uniuscuiusque candidati prae oculis ha-
beat.

Ad III. Ut iam dictum est ab aliquibus Em.mis Cardinalibus, quaestio
de Commissionibus haud facile solvi potest antequam clarior evadat totius
Concilii ordinatio. Veniam igitur peto dum pauca verba de generaliore
ordinatione Concilii voto meo de commissionibus instituendis praeter-
mitto.

Pro faciliore et pleniore discussione materiae Concilii mihi videtur

326

SESSIO I - ACTA

proponendum quod Patres omnes dividantur in numerum aliquem coe-
tuum minorum secundum linguas divisorum. Si necesse est, duo vel
tres possunt esse coetus pro aliqua lingua qua permulti patres utun-
tur, veluti gallica, hispanica et anglica.

Unumquodque caput seu titulus erit tribus vicibus per statutum
tempus in omnibus his coetibus discutiendum. Ad unitatem autem ex
diversis tendentiis et opinionibus faciendam creentur:

1) Corpus cursorum seu narratorum (gallice « rapporteurs ») ex pe-
ritis constitutum.

2) Commissiones Patrum pro diversis materiis, titulis seu capitibus.

Officium erit cursorum diversitates opinionum definire et ordinare

post unamquamque sessionem.

Officium erit Commissionum Patrum schemata emendata praeparare
pro sessione sequenti quae de eadem materia aget et in fine pro sessione
plenaria solemni in qua res definietur in quantum Concilium eam defi-
nire valeat.

Unaquaeque Commissio viginti patribus consistat ex variis coetibus
linguisticis et quinque vel sex cursoribus, i. e. consultoribus peritis. Com-
positio commissionum evidenter fieri non debet nisi iuribus omnium
coetuum linguisticorum consideratis.

Nomina membrorum Commissionum proponentur Summo Pontifici a
Commissione Centrali auditis votis conferentiarum episcopalium et
commissionum praeparatoriarum.

Ad IV. 1) De Orationibus. - Opinionem Em. mi Cardinalis Dopfner
sustineo, nempe quod schemata praeparata omnibus Patribus et Confe-
rendis Episcopalibus tempestive ante Concilium mittantur ut cognitionem
sumant de rebus considerandis et animadversiones suas praeparent.

Quoad Concilium ipsum, in responsione ad Quaestionem III, ordi-
nationem quamdam Concilii proposui secundum quam:

1) Totum corpus Patrum Concilii in coetus minores dividatur se-
cundum linguas communius usitatas.

2) Unumquodque caput materiae tribus vicibus per statutum tempus
ab omnibus coetibus agitetur.

3) Inter has discussiones diversitates opinionum a cursoribus (rap-
porteurs) ordinentur et schemata emendata a commissionibus praepa-
rentur ad hoc ut post tres bonas et plenas discussiones in coetibus lin-
guisticis schema bene ponderatum et consideratum et coagitatum (sed
non supereffluens) paratum sit pro congregatione generali seu plenaria.

Ad ordinationem orationum quod attinet votum meum est:

1) Quod in commissionibus nulla limitatio imponatur nisi quae
a praeside fieri debeat ad finem attingendum.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

327

2) Quod in coetibus linguisticis limitetur ad quindecim minuta
unaquaeque oratio, et unusquisque qui loqui vult debeat nomen suum
et puncta principaliora orationis suae secretario coetus die saltem priori
tradere.

3) Quod pro congregationibus generalibus pauci seligantur oratores
a praeside et sua commissione suprema consultiva eo fine ut variae opi-
niones potiores pro ultima vice considerationi Patrum proponentur
antequam ad suffragia deveniatur.

2) De votis exquirendis. — In rebus minoris momenti ut ordinatio
dierum, sessionum etc., suffragia fiant per elevationes et sessiones et, si
exitus non sit clarus, per machinam electricam.

In omnibus aliis casibus suffragia fiant secreto per machinam electri-
cam vel per schedulas.

Formulae sint: Placet, Placet iuxta modum, Non placet, Abstineo.

Ad V. Grati animi omnino esse debemus pro optimo labore Em.mi
Cardinalis Ponentis qui totam quaestionem de maioritate suffragiorum
in diversis stadiis et momentis Concilii ita clare exposuit.

Tamen, ut heri dictum est ab Em.mo Cardinali Ottaviani quando de
Commissionibus instituendis agebatur, circa omnia puncta particularia
difficile est ad aliquem consensum pervenire nisi haec puncta particu-
laria ab aliquo coetu minore studio subiiciantur, v. g. ab aliqua sub-
commissione huius Commissionis Centralis.

Vellem igitur proponere quod pro consideratione harum quaestio-
num talis subcommissio creetur ad numerum viginti vel viginti quin-
que, constans Patribus Purpuratis Curialibus atque residentialibus Epi-
scopis (sive Cardinalibus sive non) ex omnibus maioribus mundi parti-
bus. Propono etiam quod decisiones subcommissionis huic Commissio-
ni Centrali submittantur ratificandae aut emendandae ad hoc ut de illis
votum revera collegialiter exprimere possit (pulchre quidem hodie notio
collegialitatis nobis exposita est) et non solum sicut nunc per modum
voti personalis. Tale votum collegialiter datum magnum adiutorium
Summo Pontifici erit, quamvis, ut omnes intelligimus, ei adhaerere non
requiratur.

Quantum ad suffragia in congregationibus generalibus de rebus fidei
et de disciplina voto Em.mi Ponentis adhaereo.

Ad VI. Una cum quaestione de usu linguarum in Concilio conside-
randum puto esse problema de magno numero Patrum qui Concilio
aderint. In mea humili opinione impossibile est disputationem veram,
liberam et utilem ordinare quando intersunt 3.000 personarum. Coadu-
natio talis numeri personarum formalis seu ritualis tantum esse potest,
sed minime ad quaestiones per liberam discussionem dirimendas efficax.

328

SESSIO I - ACTA

Sessio plenaria omnium Patrum teneri deberet tantum pro ultima con-
sideratione alicuius schematis quando tuto praevideri poterit rem esse
dirimendam.

Pro vera et utili discussione praevia, mihi videtur (ut iam bis et
forsitan ad nauseam dixi) totum corpus Patrum in coetus minores di-
videndum, ita ut unusquisque coetus non plus quam ducentos Patres
amplectatur. Coordinatio disceptationum inter varios coetus fieri po-
test mediantibus « rapporteurs » et commissionibus conciliariis, si una-
quaeque quaestio certis vicibus, statutis temporibus et debitis interpo-
sitis interstitiis tractetur atque schemata emendata et argumentorum
digesta lingua latina typis imprimantur et Patribus tempestive offe-
rantur.

Si divisio fit in coetus minores, fiat secundum linguas magis usitatas
ad hoc ut Patres omnes de variis quaestionibus commode disputare va-
leant. Nec dicatur haec divisio nationalismo favere. Illi enim qui lin-
guam anglicam callent ad multiplices nationes pertinent, in Europa,
America, Asia et Africa; et idem plus minusve dici potest de illis qui
linguam hispanicam, gallicam et lusitanicam loquuntur.

Si divisio in coetus linguisticos non placet habeantur media technica
pro translatione simultanea certarum linguarum magis communium,
quarum usus permittatur in omnibus Concilii sessionibus, publicis co-
ram Pontifice congregationibus exceptis.

Ad VII. Votum Cardinalis Ponentis subscribo: praeter perscriptio-
nem magneticis machinis faciendam adhibeatur opera stenogra-
phorum.

XLI

Exc.mi P. D. MAURITII PERRIN
Archiepiscopi Carthaginiensis

Ad I. Praeter eos qui convocantur ad Concilium vi canonis 223 § 1,
episcopi titulares convocandi sunt ratione ordinis episcopalis et aliqui
presbyteri ratione iurisdictionis ordinariae.

a) Omnes episcopi titulares, meo sensu, convocandi sunt et quidem
cum suffragio deliberativo (can. 223 § 2). Etenim vel laborant in Curia
Romana, vel curam animarum habent in regionibus missionum, vel au-
xilium praestant episcopis residentialibus (fere omnes vicarii generales
sunt).

h) Etiam omnes praefecti apostolici convocentur cum suffragio deli-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

329

berativo, ratione iurisdictionis ordinariae, et supremi moderatores cleri-
calium religionum quarum multi sodales in missionibus laborant, ob
amplissima beneficia Ecclesiae data.

c) Etiam convocentur, cum suffragio consultivo, supremi modera-
tores societatum clericalium non exemptarum, quae habent plus quam
2000 sacerdotes, consideratione habita earum membrorum numeri et
operum.

d) Placet etiam ut privilegio f ruantur adsistendi publicis sessioni-
bus (sine ullo suffragio) superiores generales religionum non exempta-
rum et aliarum societatum clericalium iuris pontificii supremique mode-
ratores congregationum laicalium, quando eorum membra numerosa
sunt, propter opus quod impendunt in bono Ecclesiae et Societatis.

e) Placet etiam ut privilegio polleant adsistendi publicis sessionibus,
sine ullo suffragio, laici praesides consociationum internationalium Actio-
nis Catholicae, quia apostolatu hierarchico participant, in aestimatione
eorum apostolicae activitatis.

Ad II. Assentio voto Eminentissimi Cardinalis ponentis super qua-
litatibus et dotis theologorum et canonistarum futuri Concilii.

Eligantur Theologi, Canonistae et Sacrae Scripturae periti a Summo
Pontifice aut ab eo vel ab iis quos Sanctissimus designare velit.

Canonistae eligantur possidentes perfectam scientiam iuris cano-
nici iurisque civilis christianarum regionum et, si possibile est, nova-
rum nationum. Optatur ut aliqui cognoscant leges consuetudinesque in-
ternationalis societatis quae paulatim aedificatur.

Convenit, meo sensu, ut etiam eligantur consultores laici, doctrina
et honestate praestantes, pro aliquibus disciplinis (v. gr. arte medicali,
apostolatu laicorum, familiarum associationibus, cinema, radio etc.), in
quibus maxime praestant.

Ad III. Assensum praebeo voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis;
tantummodo ad secundum numerum aliquod adderem:

Ut Membra Commissionum eligantur a Patribus Concilii per sche-
dulas secretas in generali congregatione quoad duas partes e tribus,
Praeside uniuscuiusque commissionis nomina proponente. Praeses in-
quiret apud Coetuum nationalium Praesides, Dicasteria Romana et Nun-
tios Apostolicos et quos magis idoneos aestimant, eos suffragiis Concilii
deferet.

Ad IV. Ad orationes Patrum Concilii moderandas, optatur ut Con-
cilium cautissime scripto praeparetur. Schema et propositiones commis-
sionum particularium mandentur scripto unicuique Patri, qui animad-
versiones suas scripto remittet post discussiones, si voluerit, cum Con-
missionum membris et aliis Patribus.

330

SESSIO I - ACTA

In congressionibus generalibus optatur ut relator, a Commissione
particulari electus, habeat licentiam exponendi Commissionis senten-
tiam et mentem tamdiu quam desiderat.

Unusquisque Pater, mandatus a centum Patribus, horam integram
habebit ad exhibendas et discutiendas propositiones proprias et eorum
qui in iisdem consentiant.

Reliqui Patres habebunt ius propriam opinionem scripto mittendi et
brevissimas animadversiones in Congregatione Generali proferendi.

Denique, post Congregationem Generalem, antequam ad vota ex-
quirenda procedatur, aliqui dies habeantur inter quos Patres suam con-
scientiam coram Deo parare possint.

Ad vota exquirenda: per placet — non placet — placet iuxta mo-
dum aut abstineo.

Voto secreto adhaereo, suffragiis collatis per machinam electronicam,
si secura est.

Adhaereo propositioni Eminentissimi Cardinalis Ottaviani.

Ad V. Adhaereo votis Eminentissimi Cardinalis Ponentis super maio-
ritate requisita, tam in sessionibus Concilii generalibus, quam in com-
missionibus conciliaribus.

Ad VI. Latinus sermo est et debet remanere Conciliorum lingua.
Sed aequum est dare unicuique Concilii Patri facultatem manifestandi
apertissime suam mentem et explanandi diligentius suum suffragium de
rebus disputatis et definiendis.

Plerique episcopi, meo sensu, linguam latinam legendo recte in-
telligere possunt sed difficilius audiendo quia frequentem eius usum
non habent. Insuper saepe locutio istius linguae multum differt ab una
provincia ad aliam ita ut fere non comprehendatur. Multo difficilius erit
aliquibus Patribus, loquendo latine, exprimere omnes substilitates sua-
rum idearum.

Itaque adhaereo voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis et animad-
versionibus Eminentissimorum Cardinalium Lienart et Rea.

Ad VII. Magneticae machinae maximum adiumentum erunt ad per-
scribendum quae in Concilio a Patribus dicentur. Sed quia hae machi-
nae aliquo defectu consistere vel vitiari possunt, peropportunum mihi
videtur stenographos paratos esse.

Itaque adhaereo voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

331

XLII

Exc.mi P. D. MICHAELIS BERNARD
Archiepiscopi Brazzapolitani

Ad I. 1) Vocentur S. R. E. Cardinales etsi non Episcopi.

2) Vocentur cum voto deliberativo omnes et soli Episcopi etsi non-
dum consecrati sed tantum electi, sive residentiales, sive titulares quo-
modocumque ipsi appellantur, Patriarchae, Primates, Archiepiscopi,
Episcopi.

Vocentur et cum voto deliberativo, Vicarii et Praefecti Apostolici
non episcopi.

3) Vocentur cum voto consultivo-.

— Legati Romani Pontificis qui non sunt Episcopi,

— Abbates et Praelati nullius,

— Officiales Maiores Curiae Romanae,

— Secretarii Commissionum praeparatoriarum et Secretarius pro
unione,

— Rectores Universitatum catholicarum,

— Abbates, Supremique Moderatores religionum clericalium exem-
ptarum,

— Supremi Moderatores religionum clericalium non exemptarum et
Societatum sine votis quae saltem constant numero mille (1000) sa-
cerdotum.

Ad II. Ad secundam quaestionem censeo:

1) Theologos et canonistas Concilii eligendos esse a Summo Pon-
tifice inter illos consultores et membra Commissionum praeparatoriarum
et Secretariatus pro unione, qui iam non sunt vocati ad Concilium cum
voto deliberativo.

Eos Praeses singularum Commissionum proponat.

2) Si eorum numerus compleri debeat, Nuntii, seu Delegati Apo-
stolici, . auditis Episcoporum conventibus, nomina tradant eorum qui
praes tantissimum auxilium laturi praevideantur.

3) Dimidia pars theologorum eligatur ex degentibus in Urbe, al-
tera ex degentibus in aliis nationibus.

4) Censeo etiam convocandos esse quosdam parochos et quosdam
Moderatores generales Actionis Catholicae, quorum scientia theologicae
disciplinae ac peritia pastoralis publice comprobantur.

5) Demum censeo quosdam laicos vocandos esse pro eorum scien-

332

SESSIO I - ACTA

tia vel peritia v. g. in quaestionibus apostolatus laicorum, Actionis catho-
licae, mediorum modernorum elocutionis.

Ad III. Subscribo sententiae Eminentissimi Ponentis, sed, quoad
secundam conclusionem pro electione membrorum Commissionum, pro-
pono:

1) ut audiantur Praesides Conferentiarum Episcopalium qui can-
didatos aptos proponere possint;

2) postea ut Commissio Centralis Praeparatoria, de mandato
Summi Pontificis, praeparet indices membrorum seu consultorum quos
Patres, initio Concilii, possint confirmare aut mutare.

Ad IV. Adhaereo voto Eminentissimi Ponentis.

Circa primam partem quaestionis, scilicet « de orationibus Patrum
Concilii moderandis » subscribo sententiae Eminentissimi Ponentis; in-
sisto tamen ut novae quaestiones, non tractantes de schematibus propo-
sitis in sessione publica, proponi non possint nisi aegre et per tramitem
Commissionis Centralis, dummodo bonum commune respiciant.

Circa secundam partem, scilicet « de votis Patrum exquirendis »
mihi videtur quod votum secretum frequentius sit adhibendum quam
votum publicum; attamen, de opportunitate voti secreti Praeses iudicet.
Vota secreta per schedulas exprimentur quae colligantur a multis no-
tariis.

Ad V. Voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis adhaereo.

Sed, quoad maioritatem requirendam in Sessione publica coram
Sanctissimo, mihi videtur (dummodo res iudicio Summi Pontificis relin-
quatur) pro omnibus quaestionibus maioritatem qualificatam, scilicet
saltem trium partium e quattuor, esse necessariam.

Tali maioritate, quae aequiparari potest unanimitati morali, miratio
imo scandalum populi vitari poterit.

Ad VI. Audito libenter voto Eminentissimi Cardinalis Lienart et
voto Eminentissimi Cardinalis Bea, sextae quaestioni sic respondeo:

1) Cuncta documenta conciliaria sint latina lingua conscripta.

2) In sessionibus publicis coram Sanctissimo lingua latina utantur
Patres.

3) In sessionibus generalibus et in Commissionibus adhibeatur tran-
slatio simultanea in linguis gallica, anglica, hispanica et germanica.

Ad VII. Adhaereo voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

333

XLIII

Exc.mi P. D. IOANNIS M. O’ CONNOR
Archiepiscopi Tit. Laodiceni in Syria

Ad I. 1°) Cum Concilii Oecumenici Vaticani II praecipuus finis
sit « ... ut sacrorum Antistites de gravibus religionis rebus tractaturi, ex
universo terrarum orbe » conveniant,1 opportunum esse videtur ut,
praeter Eminentissimos Patres purpuratos, solum Episcopi consecrati2
cum voce deliberativa arcessantur.

Cum voce vero consultiva invitari possent omnes alii Praelati qui
charactere Episcopali carent, ut sunt e. g.:

a) Praefecti atque Administratores Apostolici;

b) Abbates ac Praelati nullius;

c ) Abbates aliique omnium Religionum clericalium iuris Pontificii
Supremi Moderatores;

d) Legati Apostolici;

e) Secretarii Sacrarum Congregationum necnon capita Officiorum
S. Sedis.

2°) Si Summus Pontifex inopportunum censeat vigentem ad hoc
legislationem immutare, submisse inclinor versus strictam interpreta-
tionem can. 223.

Ad II. - I) De criteriis electionis. Criteria sunto:

a) sana doctrina, iuxta magisterium Ecclesiae et praecipue ad
mentem Litterarum Encyclicarum « Humani generis »;

b) laus in docendo in universitatibus, in iudicando in tribunali-
bus, in ministerio pastorali exercendo;

c) sint praeterea satis numerosi ut possint bene varias experientias
totius orbis catholici atque diversas legitimasque doctrinae opiniones
referre.

II) De methodo electionis :

a) electio facienda esse videtur a Summo Pontifice (cui ius exclu-

1 Sollemnior Concilii Oecumenici nuntius Ioannis Papae XXIII, cfr. Acta et
Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II apparando , Series I, vol. I, Romae
MCMLX, pag. 34.

2 «... celebrazione di un Concilium Oecumenicum che dovrebbe convocare come
a Pentecoste novella innanzitutto tutti i Vescovi della Chiesa aventi comunione con
la Sede Apostolica » (Allocutio Ioannis Papae XXIII diei Pentecostes anno MCMLIX,
ibid., pag. 24).

334

SESSIO I - ACTA

sivum est ad Concilium arcessendi et invitandi) proponentibus Com-
missionibus et Secretariatibus Praeparatoriis;

b) sedente Concilio, Patrum Commissiones ius habeant propo-
nendi alios theologos, canonistas aliosque viros in materia pastorali vere
peritos.

Ad III. 1°) Commissiones seu Deputationes inter Patres Concilii
ita a Summo Pontifice instituendae sunt, ut unicuique Commissioni vel
Secretariatui Praeparatorio Commissio seu Deputatio Patrum Conci-
lii respondeat, idque curandum esse videtur ne opera praeparatoria
detrimentum capiant, neve ab imis reficiantur.

2°) Omnes viri in Commissionem seu Deputationem Patrum Con-
cilii asciti, his sequentibus modis eligendi esse proponuntur:

a) Praeses a Summo Pontifice nominatur;

b) Secretarius, suadente Praeside, a Summo Pontifice deli-
gitur;

c) Membra seu sodales eliguntur: tres quartae partes, suffragio se-
creto, a Patribus Concilii; una vero pars a Summo Pontifice, audito
Praeside.

3°) Numerus Componentium singularum Commissionum tam suf-
ficienter magnus esse deberet ut Commissiones varias opinionum uti-
litates in Concilio procurent ac tueantur; tamen numerus non nimis ela-
tus sit ne labores et operas efficaces impediat, scilicet intra numerum
viginti et triginta virorum. Qui numerus definitivus a Summo Ponti-
fice pro singulis Commissionibus statuendus esse videtur.

Ad IV. 1°) Ut Concilium suum finem adipisci possit, singulis Con-
cilii Patribus opportunitatem alloquendi iuxta sapientiam a Deo ipsis
concessam, tribuendam esse, atque suam sententiam et mentem de
quaestionibus disceptandis promendi censeo. Ut autem tot virorum in-
terpellantium rectus ordo statuatur, oportebit varios Patrum interventus
distinguere:

a) interpellationes interlocutoriae coram sedente Commissione
seu Deputatione, in qua suum quisque Concilii Pater ius alloquendi a
Praeside requirere potest, temporis intervallo pro singulis quaestioni-
bus statuto;

b) interpellationes interlocutoriae in Congregatione Generali op-
portune limitandae ac reservandae esse videntur:

— Patribus purpuratis;

— Relatoribus Commissionum seu Deputationum Patrum;

— Oratoribus quorum interpellatio saltem a XXV Patribus Con-
cilii scripto requiratur.

2°) Suffragiorum computatio fiat subsidio quodam mechanico vel

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

335

electronico, tribus tantum responsis adhibitis: « placet », « non pla-
cet », « placet iuxta modum ». Ante suffragium in Congregatione Ge-
nerali Patribus Concilii conveniens tempus precibus et meditationi di-
candum concedatur.

Ad V. In Congregatione generali maior pars exquirenda, po-
tiore titulo gaudere debet ut auctoritatem atque pondus decisionum
luculentius ostendat. Quae quidem maior pars sufficienter a tribus
quartis partibus praesentium connotatur in sanciendis propositionibus
per Commissiones seu Deputationes in Congregationem Generalem de-
ductis; vota vero seu propositiones ab aliis oratoribus quattuor quintis
partibus egebunt.

2°) In Commissionibus seu Deputationibus ad maiorem partem
suffragiorum obtinendam duae tertiae partes sufficere videntur.

Ad VI. 1°) Cum res agatur de Concilio Oecumenico, non vero de
Concilio Ecclesiae Occidentalis, necesse erit, linguae latinae usu ser-
vato, alium vel alios sermones officiales (v. g. linguam graecam) admit-
tere, etiamsi in praxi hae linguae usum obtingant per exceptionem.

2°) Omnia subsidia quae, salva Concilii Oecumenici maiestate,
idearum mutuum commercium ac mutuam caritatem intelligentiamque
fovere possunt, adhibenda esse videntur. Quare:

a) in omnibus Concilii sessionibus « simultanea » translatio
habeatur;

b) praeter linguas officiales Concilii, aliae quoque linguae quae
usu inter populos vigente « linguae internationales » appellantur, ad-
mittantur; hae autem linguae sunt anglica, gallica et hispanica.

Ad VII. 1°) Usus in hac rerum provincia sequendus esse videtur qui
in hodiernis Coetibus Reipublicae moderandae adhibetur, ubi praeter
annotationem magneticae stenographi in usum veniunt.

2°) Annotationes magneticae seu perscriptiones apud Officium Ra-
diophoniae Vaticanae fieri possent; quod debite cum sede causarum di-
sceptandarum electrice copuletur.

XLIV

Exc.mi P. D. HIERONYMI RAKOTOMALALA

Archiepiscopi Tananariv ensis

Ad I. Subscribo sententiae Em. mi Cardinalis Ponentis.

Ad II. Utique Theologi et Canonistae qui eligendi sunt, debent
esse viri insignes virtute, doctrina, peritia in re pastorali. Mihi vero vi-
detur quod eorum electio relinquenda erit libero arbitrio uniuscuiusque

336

SESSIO I - ACTA

Commissionis Conciliaris a Praeside tamen Concilii, scilicet a Summo
Pontifice, approbanda.

Ad III. In voto Eminentissimi Cardinalis Relatoris, addendo tamen
quod Commissio Centralis a Romano Pontifice instituatur, quae duae
partes membrorum eligat.

Ad IV. Adhaereo conclusionibus Eminentissimi Cardinalis Relato-
ris, adhibitis votis Cardinalium Ottaviani et Bea.

Ad V. Adhaereo voto Eminentissimi Relatoris. Placent etiam quae
dicta sunt a Card. Ottaviani et Bea.

Ad VI. Adhaereo voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

Ad VII. Affirmative.

XLV

Exc.mi P. D. ALFONSI VERWIMP

Episcopi Kisantuensis

Ad I. A) Omnes Episcopi, etiam Titulares, sunt convocandi et quidem
cum iure suffragii deliberativi.

Rationes:

1 ) Eo modo Ecclesia Universalis vere repraesentatur.

2) Numerus Patrum non fit nimis magnus.

3) Plerique Reverendissimi Consiliarii hanc sententiam admittunt et
dant rationes, contra relative paucos qui putant convocandos esse tan-
tum Episcopos Titulares quandam iurisdictionem habentes.

B) De extensione canonis 223.

Adnumerantur undecim categoriae personarum quae, praeter ius, a
Reverendissimis Consiliariis proponuntur convocandae ad Concilium.

Sed unaquaeque categoria personarum pauca suffragia acquirit.

Pro his diversis categoriis personarum stricta interpretatio Cano-
nis 223 admittenda videtur.

Ad II. Selectio facienda est ab Ipso Romano Pontifice ex iis qui pro-
ponuntur a Coetibus episcopalibus nationalibus et a Superioribus Gene-
ralibus pro religiosis.

Praeterea Episcopi possunt sibi eligere theologum et canonistam pro
consultationibus extra Concilium faciendis.

Ad III. 1) A quonam? A Romano Pontifice.

2) Quanam ratione:

Praesides eligantur a Summo Pontifice.

Secretarii eligantur ab Em.mo Cardinali Praeside.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

337

Membra: Tertia pars membrorum nominetur a Summo Pontifice.
Post praesentationem factam ab Em.mo Praeside Commissionis, Patres
Concilii, per schedulas secretas alios eligant.

3) Numerus Commissionum: determinetur a Summo Pontifice.

Aliqui Rev.mi Consiliarii rite putant numerum posse esse eundem ac
numerum commissionum praeparatoriarum, vel maiorem si commissio
aliqua subdividi debeat, vel minorem si affinitas materiarum quandam re-
ductionem suadeat.

Numerus membrorum: viginti quattuor.

Ad IV. Libertas loquendi concedenda videtur. Ut tamen res practice
fieri possint, Patres, qui suam opinionem communicare volunt, eam bre-
viter scriptam Em.mo Praesidi communicare debent. Si sententiae plu-
rimorum Patrum eaedem sunt circa determinatam quaestionem, unus ex
consentientibus, nomine aliorum, sententiam proferat.

Tempus dicendi definiendum esse videtur: v. gr. 10 minuta.

Attamen pro gravitate quaestionis praeses maiorem partem temporis
dare potest.

Ad V. Vota exquirantur per « Placet — Non placet — Placet iuxta
modum ». Si possibile est per machinam electricam exprimantur.

Vota generaliter exprimuntur publice. Si certus numerus Patrum id
postulat pro determinatis quaestionibus vota secrete exprimere opportu-
num videtur.

Vota non sequantur illico deliberationem. Relinquatur tempus oran-
di et meditandi.

De maiore parte: In rebus moralibus et disciplinaribus gravioribus,
praesertim novis, requiritur unanimitas moralis, saltem tres ex quattuor
partibus.

In caeteris maioritas absoluta.

Votum Summi Pontificis habeatur semper « sanior pars ».

Ad VI. Lingua latina est lingua Concilii.

In quantum fieri potest Patres Concilii illa lingua utantur, non so-
lum in scriptis sed etiam in elocutionibus.

Si patres linguam latinam non callent, possunt exprimere opinionem
lingua vernacula a multis cognita: gallica, anglica, germanica, italica.
Illi Patres possunt adiuvari a quibusdam secretariis vel interpretibus qui
eorum orationes in linguam latinam vertere possint.

Media moderna traductionis, si possibile est, etiam adhibeantur.

Ad VII. Omnino consentio cum his quae ab Eminentissimo Po-
nente sunt dicta.

338

SESSIO I - ACTA

XLVI

Exc.mi P. D. ANGELI JELMINI
Episcopi tit. Thermensis, Administratoris Ap. Luganensis

Ad I. Plene subscribo Em.mi Card. Ponentis votum, quia validis mihi
videtur suffragari rationibus, tam ex parte theologiae et iuris canonici
quam ex parte historiae ac Ecclesiae regiminis traditionum.

Quocirca ad Concilium vocentur, cum voto deliberativo ii cuncti et
soli qui ius nativum ad id habent.

Summus Pontifex, prouti Ei videbitur, ad Concilium cum voto
consultivo vocabit: Legatos Romani Pontificis, Abbates « nullius », Prae-
latos « nullius », Praefectos Apostolicos, Officiales maiores Curiae Ro-
manae, secretarios Commissionum praeparatoriarum et secretariatus pro
Unione, Rectores Universitatum Catholicarum et — adiungam — aliquos
laicos Actionis Catholicae, bona fama suffultos ac sana doctrina prae-
ditos. — Satis.

Ad II. Consiliarii unanimiter affirmant deligendos esse viros insignes
virtute, doctrina, ex omnibus nationibus, ex utroque clero, debita facta
proportione. Sane consentiendum est, sed optima ac probata scientia
theologorum et canonistarum non sufficit sine fide supra firmam petram
fundata et sine probatissima disciplina.

Permultum heri et hodie locutum est et loquitur contra modernas
hereses, v. g. contra rationalismum et liberalismum, contra materialismum
et marxismum, sed valde timendus est sensus qui dicitur criticus, et
imo ipercriticus.

Sancta Mater Ecclesia non unius temporis est sed perennis: ideoque
indulgendum non esse puto contra fautores hodierni serpentis criticismi,
ex quo permulta nascuntur et divulgantur dubia contra fidem ipsam ac
revelationem: dubia quae populo nostro permultum afferunt damnum.

Quapropter libentissime consentio cum consiliario qui super hanc
quaestionem scripsit: Ante omnia prospiciendum est ut deligendi theo-
logi et canonistae praediti sint illa qualitate quae vocatur « sentire cum
Ecclesia », qui non solum peritiores sint theoretica scientia sed etiam
practica experientia pastorali ac vera et firma disciplina polleant.

Rene dictum est ab Em.mo Cardinali Ponente: « qualitati attendatur
potius quam quantitati » et quam libenter audivimus in hac aula etiam
alium Em.mum dicentem: attendite ne adveniat quod scriptum est: mul-
tiplicasti peritos sed non magnificasti laetitiam.

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

339

Censeo etiam optimum esse criterium eligendi quos ut consiliarios
laboraverunt et laborant in Concilio apparando.

Libenter consentio (de cetero) in omnibus cum Em.mo Cardinali
Ponente.

Ad III. Cum omnibus quinque propositionibus Em.mi Card. Po-
nentis consentio.

Ad IV. a) De orationibus moderandis.

In singulis Commissionibus nullum esse definiendum tempus puto,
sed concedendam Patribus facultatem liberi dicendi ut quam maxime
exacte exprimere possint cogitationes suas ad rem. Ad hanc autem bre-
vitatem acquirendam oporteret ut orator dicat orationem suam scrip-
tam, et scriptum tradat etiam suffragium suum.

In sessionibus plenariis coram Ss.mo ubi permulti adsunt partici-
pantes, orator quam brevis debet esse: non ei permittatur ultra quinde-
cim minuta loqui.

b) De Votis exquirendis.

Commendari valde potest (ad brevitatem et quidem facilitatem), sy-
stema luminosum seu electricum quod luminibus diversi coloris mani-
festet utrum votum affirmativum vel negativum sit.

Ad V. Distinguo: Si agatur de doctrinali decisione circa materias
graves et fundamentales quae ad universam pertingant Ecclesiam puto
2/3 votorum necessaria esse.

Si de rebus minus gravibus agatur: ex. gr. de rebus quae attinent
ad materiam disciplinarem censeo dimidiam partem votorum plus unum
sufficere ad quaestionem dirimendam.

Ad VI. Utique censeo proponenda esse omnia subsidia quae apta
sint ad linguae officialis latinae intellectum omnibus expeditiorem fa-
ciendum.

Ad VII. In voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

XLVII

Exc.mi P. D. THEODORI SUHR
Episcopi Hafniensis

Ad I. 1) Omnes Episcopi titulares quamdam iurisdictionem ha-
bentes et etiam Praefecti Apostolici.

2) Adsessores et Secretarii SS. CC. RR.

3) Nuntii, Internuntii, Delegati Apostolici.

340

SESSIO I - ACTA

4) Supremi moderatores religionum iuris pontificii non exempta-
rum, consideratione habita earum membrorum numeri (3.000?).

3) Rectores Universitatum Catholicarum.

Omnes cum iure suffragii deliberativi.

Ad II. Adhaereo relationi Em.mi Card. Ponentis et voto Em.mi
Cardinalis Ddpfner.

Ad III. Adhaereo relationi Em.mi Card. Ponentis.

Ad IV. Adhaereo voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Quamvis numerus eorum qui Concilio intersunt valde magnus sit,
peropportunae videntur orationes Patrum, sed orationes ad quartam ho-
rae partem coarctentur.

Ad suffragia exquirenda ratio moderna adhibeatur. Formulae sint:
Placet, non placet, placet iuxta modum.

Ad V. Adhaereo voto Em.mi Card. Ponentis.

Ad VI. In Sessionibus plenariis tantum lingua latina adhibeatur.
In Commissionibus, praeter linguam latinam, usus etiam concedatur qua-
rundam linguarum vernacularum.

Adhibeantur subsidia moderna et translatio simultanea.

Ad VII. In voto Em.mi Ponentis.

XLVIII

Exc.mi p. d. leonis isidori scharmach

Episcopi tit. Mostenensis, Vicani Ap. Rabaulensis

Ad I. Ad ea penitus assequenda quae a futuro Concilio expectare
licet, utiliter cum iure suffragii deliberativi vocari posse videntur, prae-
ter alios ad id iure recensitos:

1) Episcopi titulares, qui quamvis potestate iurisdictionis non pol-
leant, doctrina, prudentia ac rerum gerendarum experientia praestant.

2) Vicarii Apostolici: ipsi siquidem iisdem iuribus et facultatibus in
suo territorio gaudent, quae in propriis dioecesibus competunt Episcopis
residentialibus (Can. 294 § 1).

3) Existimo insuper, invitandos esse ad Concilium non solum Su-
premos Moderatores religionum clericalium exemptarum — sed simpli-
citer omnes Superiores Generales Institutorum vel Congregationum re-
ligiosarum clericalium, dummodo numerus maior sacerdotum ad illas
pertineat: cum voto consultivo.

Ad II. Cum theologi et canonistae, qui iam sunt membra vel con-
sultores Commissionum Praeparatoriarum, sint in magno numero et qui-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

341

dem selecti inter viros praeclariores in singulis disciplinis, expedit ut
inter illos deligantur Theologi et Canonistae ipsius Concilii.

Nam si Theologi et Canonistae Concilii eligerentur extra numerum
Membrorum et Consultorum Commissionum Praeparatoriarum, timendum
esset ne illi non cognoscerent evolutionem laborum earum Commissio-
num, nempe statum quaestionum, discussiones argumentorum, sensum
terminorum schematum.

2) Cum tamen numerus complexivus Membrorum et Consultorum
Commissionum Praeparatoriarum iam permagnus sit, non omnes assu-
mendi sunt ut Theologi et Canonistae Concilii, sed illi soli, qui in dictis
Commissionibus maxime praeclaruerunt, sive magnis partibus susceptis,
sive sua eminenti scientia et prudentia.

3) In Concilio Vaticano I singulis Patribus concessum est sibi eli-
gere unum Theologum vel Canonistam « inter pios ecclesiasticos probatae
vitae et sana doctrina praeditos ».

Die 23 Maii 1869 concessum est a Commissione Directrice ut Pa-
tres possent eligere suum Theologum vel Canonistam inter « Theologos
Pontificios », id est inter illos CII Consultores, sive Commissionis Cen-
tralis sive Commissionum Praeparatoriarum.

In Concilio Vaticano II reiteranda est facultas pro unoquoque Patre
sibi eligendi aliquem Theologum vel Canonistam distinctum a Theologis
et Canonistis Conciliaribus (scilicet inter illos qui ex Membris et Con-
sultoribus Commissionum Praeparatoriarum ad hoc electi fuerint).

Quoniam vero talia entia sine necessitate multiplicanda non sunt,
censeo sufficere ut instituantur hae Commissiones speciales:

a) Commissio Theologica;

b) Commissio Religiosorum;

c) Commissio Ecclesiarum Orientalium;

d) Commissio Missionum;

e) Commissio Apostolatus Laicorum.

1) Commissiones Praeparatoriae et Secretariatus vertendi sunt in tot
Commissiones ipsius Concilii, mutatis mutandis.

2) Patres Concilii qui erant Membra vel Consultores Commissionum
Praeparatoriarum fiant Membra respectivarum Commissionum Concilii.

3) Ceteri Patres, sive Cardinales, sive Episcopi et alii, assignentur in
Commissionibus Concilii, unoquoque pro sua idonea scientia ac pru-
dentia.

342

SESSIO I - ACTA

Haec autem distributio Patrum in singulis Commissionibus fiat a
Sanctissimo, audito voto Exc.mi Secretarii Generalis Concilii.

Ad IV. Orationes Patrum in Congregationibus Generalibus essent
reducendae sive quoad numerum sive quoad tempus, uti evenire animad-
vertimus in publicis legumlatorum coetibus sive nationalibus sive inter-
nationalibus. Ideoque maxime expedire videtur quod Concilium congre-
gationi Generali praepositum, vel semel pro semper, vel occasione sin-
gulorum Decretorum examinandorum, prout consultius iudicabitur, nu-
merum oratorum praefiniat; quin vero reliqui Patres prohibeantur iure
propriam opinionem scripto mittendi et iuxta praecedentiam brevissi-
mas animadversiones in Congregatione generali proferendi.

Ad V. Consentio totaliter voto Em.mi Cardinalis Ponentis.

Ad VI. Cum relationes ac interventus Patrum latina lingua et scripto
consignari debeant, sufficiens erit, ut Patres, qui linguam latinam parum
calleant, particulares sibi adsciscant secretarios pro translationibus sive
relationum sive interventuum.

Nisi ipsa Secretaria Generalis Concilii Oecumenici providere velit
ut relationes atque interventus in praecipuas linguas vulgares transfe-
rantur.

Insuper cum locutio linguae latinae non parum differat in diversis
provinciis ita ut fere non comprehendatur, valde optandum est ut Ec-
clesia statuat regulas uniformes locutionis pro omnibus provinciis ad-
hibendas.

Ad VII. Quamvis relationes et interventus antea scripto exhiberi de-
beant, attamen semper utile erit, praeter perscriptionem magneticis ma-
chinis faciendam, uti etiam stenographorum opera, qui dicuntur.

XLIX

Rev.mi P. D. BENNONIS GUT
Abbatis Primatis Ordinis S. Benedicti

Ad I. Mihi videtur opportunum convocare etiam Episcopos Titula-
res et quidem omnes cum iure suffragii deliberativi iuxta tenorem can. 223
§ 2 his ex rationibus:

1) (historica): iam in aliis Conciliis, praesertim in Vaticano I, con-
vocati erant;

2) (dogmatica): Episcopi Titulares per consecrationem episcopalem
pertinent ad Collegium Apostolorum.

De cetero autem strictam interpretationem can. 223 § 1 commendo,

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

343

quia mihi persuasum est legislatorem solidis rationibus textum uti iacet
confecisse, et longam et venerabilem traditionem sanxisse.

Praeterea: talis quaestio et disputatio hodie, imminente Concilio,
non parvam perturbationem excitare posset.

Ad II. Necessarium omnino, mihi videtur, sessionibus conciliaribus
adesse — ad normam can. 223 § 3 — theologos et canonistas necnon,
quod magni momenti est, biblistas.

Attamen in determinando numero prae oculis habeatur peculiare mu-
nus ipsorum in sede Concilii. Adsunt enim Congregationibus concilia-
ribus tantum, ut Patribus consilium dent, quando a Patribus id requi-
ritur. His sub condicionibus numerus theologorum et canonis tarum non
sit permagnus.

Quoad selectionem peragendam: constat ex ipsa rei gravitate viros
eligendos esse vere insignes ex utroque clero et ex omnibus nationibus,
vere praestantes clara virtute, eminenti et tutiori doctrina, sano iudicio
et devota submissione erga Sanctam Sedem.

Selectio perficiatur a Romano Pontifice — supposito consilio Prae-
sidum commissionum et Secretariorum, qui proponere possunt membra
et consultores qui in laboribus praeparatoriis Concilii Vaticani II excel-
luerunt, nam tot insignes theologi et canonistae iam adlaborabant in com-
missionibus praeparatoriis.

Inter theologos et canonistas eligendos opportunum videtur eligere
praeprimis etiam commissionum Secretarios qui sub moderamine Prae-
sidum operam navabant in laboribus praeparatoriis Concilii Vaticani II.

Ad III. Plene subscribo votis Em. mi Cardinalis Ponentis nempe:

1) Ut Commissiones Conciliares a Summo Pontifice instituantur qui
et Praesidem uniuscuiusque nominet.

2) Ut membra Commissionum eligantur a Patribus Concilii per sche-
dulas secretas in generali congregatione quoad duas partes e tribus.

3) Ut tertia pars ab Ipso Summo Pontifice nominetur.

4) Augerem numerum, inspectis tot Patribus Concilio assistenti-
bus (circa 3.000) de 24 ad 36 pro unaquaque commissione.

5) Ut, post visionem conclusionum a Commissionibus praeparato-
riis, propositarum, provideatur de competentia uniuscuiusque Commis-
sionis et de numero earundem.

Ad IV. A) De orationibus moderandis.

Duo principia prae oculis habenda sunt et stabilienda:

1) Ex ipsa Concilii natura et rei gravitate et momento constat: omni-
bus Patribus conciliaribus facultatem dandam esse libere aperiendi men-
tem suam.

2) Attamen ob permagnum numerum Patrum Conciliarium et ad

344

SESSIO I - ACTA

incommoda vitanda quae oriri possint, pariter necessarium erit, ut ordo
stabiliatur in orationibus Patrum moderandis. Ad hoc consequendum
suggeritur, ut unusquisque Pater, qui orationem facere desiderat, nomen
suum det Praesidi vel Secretariatui Concilii et argumentum suum sum-
matim in scriptis consignet, ita ut possibile erit:

a) ordinem instituere in orationibus;

b ) tempus definire , si necessarium videtur ;

c ) orationes, quae in unum argumentum conveniunt, ab uno
tantum Patre referuntur.

B) De votis proferendis.

Consideratione habita votorum permagni numeri, oportet medium
statuere, quod tutius et celerius vota exprimere et numerare valeat,
adhibita etiam quadam machina electrica, immo adhibitis omnibus me-
diis modernis possibilibus (qua de re utiliter et prudenter requiratur
consilium quorumdam peritorum et specialistarum in hac re).

Conveniens videtur, ut votatio fiat publice, in quo casu forse con-
venit, ut totus coetus Patrum dividatur in turmas 100 membrorum, quo-
rum vota facilius et securius a scrutatore numerantur.

Si autem a quodam numero Patrum votatio secreta desideratur ob
circumstantias speciales et rationes peculiares, convenienter hoc conce-
datur.

Ad V. Hac in re, attenta opinionum maxima varietate, mihi videtur
distinguendum esse:

1) Si agitur de electionibus vel nominationibus tantum, maioritas
relativa potest sufficere, cum agatur de personis iam qualificatis et omni
exceptione maioribus.

2) Si agitur de rebus disciplinaribus requiruntur duae partes ex
tribus (67%).

3) Si agitur de quaestionibus dogmaticis, sic dictus « consensus mo-
raliter unanimis » requirere videtur saltem quattuor partes ex quinque
(80%).

Ad VI. Sine dubio: lingua officialis Concilii sit lingua latina in
veste simplici, clare et lente prolata.

Attamen facultas detur eis, qui non possunt vel non sunt consueti
lingua latina loqui, ut possint aperire mentem suam in lingua vernacula.
Ad hoc proponitur:

1) Ut talis Pater Concilii praeparet orationem suam in scriptis (sum-
matim) in lingua vernacula et eam tradet Secretariatui Concilii, qui Se-
cretariatus orationem statim trasferat in linguam latinam, ut omnibus
Patribus distribuatur.

2) Constituantur diversi interpretes qualificati qui discussionibus

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

345

adsint et vel ea, quae « Pater conscriptus » in lingua vernacula profert,
statim breviter resumat in lingua latina... vel etiam « ispirante Patre
conscripto » eius ideas statim in lingua latina proponat.

3) Prudenter supponitur: Patres Romae congregatos ex dissitis regio-
nibus etiam extra sessiones inter se convenire (sive eiusdem regionis sive
linguae sive eiusdem argumenti), ut in discussione fraterna et fertili
argumenta quaedam in lingua « moderna » disputent, quorum conclu-
siones ab uno — eorum « rappresentante » (Speaker) in lingua latina
in Congressu pleno proponuntur.

Ad VII. Plene subscribendum mihi videtur voto Em.mi Cardinalis
Ponentis, nempe quod praeter machinas magneticas etiam et simul adhi-
beantur stenographi, (adhibitis cautelis necessariis) ob rationes allatas
evincentes.

Rev.mi P. D. MICHAELIS BROWNE
Magistri Generalis Ordinis Praedicatorum

Ad I. Quoad primum propositum ab Em.mo Relatore i. e. de convo-
catione S. R. E. Cardinalium, sum, ut evidens est, in voto Relatoris.

Quoad secundum propositum, quaedam distinctiones videntur op-
portunae, imo necessariae.

a) Imprimis ex ipso iure ut patet, vocandi sunt Episcopi residentia-
les, etsi adhuc non consecrati, et quidem cum voce deliberativa.

b) Vocandi tamen sunt Abbates et Praelati Nullius, et quidem, quo-
que, cum voce deliberativa, ut can. 223 statuitur.

c) Item vocandi sunt omnes illi Praelati Religiosorum de quibus in
eodem can. n. 4, et quidem, quoque, cum voce deliberativa.

d) Item convenit quoque, ut existimo, ut convocentur Praefecti Apo-
stolici Missionum etsi non Episcopi, saltem cum voce consultiva.

Observationes supradicta respicientes.

1 ) Inconveniens existimo ut in aliquo elemento substantiali, Concilio
Oecumenico nunc imminente recedatur a Iure condito can. 223. Ita
autem esset si auferatur vox deliberativa a Supremis Moderatoribus Re-
ligiosorum vel ab Abbatibus vel Praelatis nullius.

2) Ex eodem iure condito, et non cassato, praedicti omnes ius quod-
dam quaesitum possident.

3) Em. mus Relator videtur nimis premere illud quod vocat ius nati-
vum Episcoporum qua talium. De tali iure, stricte loquendo, non con-

346

SESSIO I - ACTA

stat respectu Episcoporum mere titularium. De exclusione eiusdem iuris,
sub ratione saltem fundamentali seu aptitudinali, respectu Abbatum et
Praelatorum nullius sicut respectu Supremorum Moderatorum Religio-
sorum non constat. Imo contrarium constat ex facto dispositionis can. 223
eos respicientis. In re tantae gravitatis supponendum est axioma valere:
Quod Ecclesia facit rite facit. Argumentum ab Em.mo Relatore allatum,
quod, scilicet, Abbates et supremi Moderatores religionum instituti sunt
non ad regendam Ecclesiam sed ad ei ministrandum, claudicat ex eo quod
saltem plures eorum gubernant magnum numerum subditorum, quo-
rum praecipua pars sunt sacerdotes, qui utique Ecclesiae inserviunt in
omni genere ministerii, et quidem in universo mundo. Ante Medium
Aevum supremi Moderatores Religionum non vocabantur ad Concilia
Oecumenica, sed, illis temporibus, non existebant Ordines et Congrega-
tiones Religiosae modo universali constitutae et articulatae, sicut postea,
et nunc quoque, inveniuntur.

4) Ratio proprie theologica ob quam Romano Pontifici integrum est
vocare ad Concilium Oecumenicum, et quidem cum voce deliberativa,
Praelatos sive saeculares sive regulares qui non sunt Episcopi, petenda
est ab intima natura talis Congressus. Iure quidem distinctio fit inter eos
qui ad Concilium vocantur cum voce deliberativa, i. e. Patres Concilii, et
alios qui ad illud vocantur cum voce consultiva tantum, sicut theologi et
canonistae. Theologi et canonistae consulunt Patres. Patres deliberant
et Romano Pontifici definitive proponunt deliberata, sed haec defini-
tiva propositio deliberatorum in ultima analysi et suapte natura, etsi
summi in se valoris et auctoritatis, manet adhuc suo modo consultiva
respectu Romani Pontificis. Unde can. 227 determinate enunciat: « Con-
cilii decreta vim definitivam obligandi non habent nisi a Romano Pon-
tifice fuerint confirmata et eis iussu promulgata ». Nil igitur impedit
quominus Romanus Pontifex vocet ad Concilium, et quidem cum voce
deliberativa, quosdam Praelatos, episcopali charactere non insignitos,
qui in rebus maioris momenti quosdam Ecclesiae subditos regunt et
pascunt.

5) Dato magno numero eorum qui ex dispositione can. 223 § 1
vocantur ad Concilium, quamdam habui propensionem ad votum emit-
tendum ut Episcopi Titulares, mere ut tales, non vocarentur. Sed Epi-
scopi titulares sunt, quidam Officiales Maiores Curiae Romanae, quidam
Legati Sedis Apostolicae in variis mundi nationibus, quidam Vicarii
Apostolici in Missionibus, quidam Coadiutores Episcoporum residen-
tialium, quidam Auxiliares Episcoporum residentialium, quidam Episcopi,
ut ita dicam, honoris causa, quidam Episcopi dimissionarii qui olim dioe-
ceses vel Vicariatus apostolicos regebant. Opportunum videtur ut Epi-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

347

scopi trium priorum ordinum ad Concilium vocentur, sed timendae,
forte, essent murmurationes si Episcopi titulares servitio Sanctae Sedis
addicti vocarentur, aliis quibusdam neglectis. Unde melius videtur omnes
vocare. Difficultas oriens ex magno numero Patrum manebit plus minusve
eadem pro casu praesentiae trium millium Patrum sicut pro casu prae-
sentiae duorum millium.

Dato quod ponitur specialis quaestio circa delectum theologorum et
canonistarum nihil impraesentiarum dicendum videtur quoad prae-
scriptum can. 223 § 3.

Manet tamen quaestio: an, aliqua ratione seu forma, vocandi sint
ad Concilium Episcopi « orthodoxi » dicti Ecclesiarum Orientalium, nec-
non repraesentantes quidam Ecclesiarum Protestantium?

Mea humili opinione Episcopi Orientales, « orthodoxi » dicti, utiliter
invitari possunt, sine voce tamen, sive deliberativa sive consultiva, sed ut
hospites.

Idem fere dicerem de repraesentantibus Ecclesiarum Protestantium,
attento tamen consilio Secretariatus Pontificii pro Unione Dissidentium
quoad delectum et numerum istorum repraesentantium.

Ad II. Generali ratione sum in voto Em.mi Relatoris.

Unde imprimis supradicti Theologi et Canonistae eligi possunt ex
iis qui operam praestiterunt optimam in parando Concilio.

Tamen, ut puto, electio ad membra coetuum eorum qui parabant Con-
cilium non esset totaliter restringenda, cum quidam theologi valde insi-
gnes in iis coetibus partes non habuerint.

Curandum esset ut inter theologos Concilii adsint aliqui periti in
disciplinis theologicis quae speciales vocantur, ut sunt Exegesis Biblica,
Patrologia, Archaeologia Sacra, Historia Ecclesiastica, inclusa historia Ec-
clesiarum Orientalium, Liturgia Sacra, Quaestiones Sociales.

Nil impedit quominus inter istos viros doctos adsint quoque peri-
ti in Theologia Pastorali et Missionum. Imo hoc valde esset optandum.

Theologi et Canonistae Concilii essent designandi a Romano Ponti-
fice, seu ab iis quibus Ipse istud munus committere vellet.

Integrum potest singulis Concilii Patribus manere ut secum du-
cant Theologum vel Canonistam proprium.

Ad III. Quoad primum propositum ab Em.mo Cardinali Relatore
sum in voto Eiusdem.

Quoad secundum et tertium propositum, dubium quoddam habeo
cum, ut videtur, ita sequeretur antithesis quaedam in sinu Commissio-
num, in quantum quaedam membra considerari possent ut Pontificis,
quaedam vero alia ut Patrum Conciliarium. Putarem rem relinqui posse
electioni ipsorum Patrum post hortationem Summi Pontificis ut meliores

348

SESSIO I - ACTA

eligant. Ita sequeretur praxis observata in Concilio Vaticano I. Ad cau-
telam posset exigi ut electi a Patribus confirmarentur a Romano Ponti-
fice. Sed accederem ad votum Em.mi Relatoris in bac re.

Quoad quartum propositum sum in voto Em.mi Relatoris. Ita quo-
que inhaeretur praxi observata in Concilio Vaticano I. Sed accederem ad
numerum 36 membrorum.

Quoad quintum sum in voto eiusdem Em.mi Relatoris.

Cum sine dubio necesse sit quasdam Commissiones speciales sub-
ordinatas decursu Concilii instituere componendas ex theologis et luris
Canonici peritis ad studium problematum particularium quae forte oc-
current, forsitan bonum esset vocare Commissiones ipsorum Patrum
nomine Deputationes, sicut in Concilio Vaticano I, reservato nomine com-
muni Commissiones coetibus eorum qui non sunt Patres Concilii.

Ad IV. Quoad utramque partem sum in Voto Em.mi Relatoris.

Ad totam rem melius adhuc expediendam forte consulendum esset
ut materia huius praeclari Voti adhuc videatur in coetu restricto Patrum
hac in re peculiarem competentiam habentium, ad Regolamento Con-
cilii faciendum, attento usu admisso in Concilio Vaticano I, Voto Em.mi
Relatoris, et Votis Patrum in praesenti consessu emissis, sicut in eodem
proposuit Em. mus Cardinalis Ottaviani.

Ad V. Ad partem positis iis quae ab Em.mo Relatore tam docte et
tam sapienter exposita sunt in Art. I suae Relationis et in Art. II A,
venio ad proposita in Art. II B. (pp. 204-208) et quidem specialiter ad
contenta sub nn. 12-13 (pp. 207-208). In iis desumo quae sequuntur:

a) Ut, in materia fidei et doctrinae, aliquid proponatur Romano Pon-
tifici pro confirmatione, tres ex quattuor validorum suffragiorum partes
saltem requiruntur. In voto Em.mi Relatoris.

b) In rebus disciplinaribus gravibus requiritur ut saltem duae tertiae
partes votorum validorum faveant. In voto Em.mi Relatoris.

c ) In rebus disciplinaribus gravissimis requiritur, quoque, ut adsint
tres ex quatuor partes faventes propositioni deliberatae. Item in voto
Em.mi Relatoris.

d) In dubio de relativa gravitate, Praeses Concilii sequatur normam
ab Em.mo Relatore propositam i. e. vel consulat Commissionem Cen-
tralem vel rem ad Ss.mum referat.

e) In rebus minoribus sufficit maioritas absoluta. In voto Em.mi
Relatoris.

/) Quoad suffragia requisita in Commissionibus seu Deputationibus
potest stari in Voto Em.mi Relatoris ut exposito in Art. III §2 a)
et b) (p. 208-209) et §§ 3 et 4 (p. 209).

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

349

Ad VI. 1) Cuncta documenta conciliaria sint lingua latina conscripta
ut Em.mus Relator proponit (p. 210).

2) Absolute loquendo, ut Em.mus Relator exponit, problema de lin-
guis aliis a lingua latina non adest sive pro conventibus plenariis commu-
nibus sive pro conventibus plenariis coram Sanctissimo (p. 210-211), dum-
modo tamen semper caveatur ut contradictores in conventibus plena-
riis iam exhibuerint orationem eorum quam prae manibus Patres habe-
bunt.

3) Pro Sessionibus Commissionum, sive Patrum sive theologorum et
canonistarum, inclinor ad opinandum ut sufficiat praesentia aliquorum
sacerdotum in singulis sessionibus qui bene callentes linguam latinam,
calleant quoque linguam gallicam, anglicam et hispanicam, ita ut Patres
in eorum eventuali necessitate adiuvent. Attentis tamen quam maxime
necessitatibus Orientalium quoad linguam graecam et forte arabicam.
Ita saltem pro Commissionibus in quo numerus participantium non ex-
cedit 40.

4) Si aderunt Commissiones numero maiores potest recurri ad syste-
ma translationis simultaneae quod tunc esset praeparandum.

Ad VII. Affirmative respondeo, seu in Voto Em.mi Relatoris.

Rev.mi P. D. AUGUSTINI SEPINSKI
Ministri Generalis Ordinis Fratrum Minorum

Ad I. Quaestionibus propositis de Concilio celebrando coram Domi-
no perpensis et omnibus adiunctis ad rem facientibus prae oculis habitis,
honori mihi duco humilem meam sententiam quoad singulas ita pro-
ferre: 1) Integre observentur normae can. 223 § 1, seu convocentur
cum iure suffragii deliberativi omnes Patres de quibus in praefato ca-
none § 1, nn. 1-4. Non enim exstat sufficiens causa, saltem mea humili
sententia, cur a iuris communis praescriptis hac in re recedatur.

2) Convocentur insuper, si Summo Pontifici placuerit, cum iure voti
deliberativi:

a) Omnes Episcopi titulares;

b) Secretarii et Adsessores Sacrarum Congregationum Romanarum
(necnon Praelati Superiores qui praesunt Tribunalibus et Officiis Curiae
Romanae) etsi episcopali dignitate careant;

c ) Nuntii, Internuntii, et Delegati Apostolici qui non sint Episcopi;

d) Supremi Moderatores Congregationum Clericalium non exempta-

350

SESSIO I - ACTA

rum quae numerum 3.000 sacerdotum saltem attingant. Huiusmodi enim
religiones sacerdotum aequant maiores orbis dioeceses, ideoque consenta-
neum videtur ut per suos Moderatores in Concilio repraesententur, uti-
que cum iure voti deliberativi vel saltem cum iure voti consultivi.

3) Convocentur denique, si Summo Pontifici placuerit, cum iure voti
consultivi, Rectores Universitatum et Athenaeorum catholicorum.

Animadversiones : Qui sub N. 2° litteris b) et c) recensentur, pro
gravitate officii sibi commissi pro suaque consuetudine agendi de negotiis
Ecclesiae maximi momenti, dexteritate et experientia pollere censentur
proptereaque non mediocri auxilio Concilio esse possunt.

Supremi Moderatores, de quibus sub n. 2° littera d), ratione magni-
tudinis familiae religiosae cui praesunt, item censentur afferre posse lumen
suae experientiae suaeque cognitionis problematum ecclesiasticorum maio-
ris momenti.

Patet demum Rectores Universitatum et Athenaeorum catholicorum
(n. 3°) quaestionibus doctrinalibus pertractandis et solvendis valide coo-
perari posse.

Ad II. Placet relatio Em.mi Domini Ponentis quoad omnes et singulas
partes. Addere audeo Theologos et Canonistas sumendos esse ex utroque
clero, auditis Episcopis et Moderatoribus generalibus Ordinum et Con-
gregationum, ex diversis ritibus, ex diversis nationibus, ex diversis uni-
versitatibus Urbis et Orbis atque ex diversis scholis, aequa et iusta pro-
portione in omnibus servata.

Ad III. Placent generatim propositiones ab Em.mo Domino Cardinali
Ponente in fine relationis positae. Addere audeo quasdam mutationes.

1) Ut Commissiones Conciliares a Summo Pontifice instituantur qui
et Praesidem uniuscuiusque nominet; praeses vero seligat Secretarium,
qui a Summo Pontifice, si Ei placuerit, confirmetur.

2) Quoad secundam propositionem animadvertendum censeo difficile
evadere ut bona fiat delectio et aequa servetur proportio inter varias
nationes et ritus, si membra Commissionum eligantur a Patribus Concilia-
ribus. Proponere mihi liceat ut tempore opportuno a Commissione Cen-
trali praeparatoria sat magnus constituatur elenchus membrorum ex qui-
bus futuri Praesides una cum Secretariis seligere possint numerum suffi-
cientem membrorum propriae Commissionis. Ut vero haec selectio defi-
nitiva evadat, egeret ratihabitione a Summo Pontifice facta.

3) Ut tertia pars ab Ipso Summo Pontifice nominetur.

4) Ut numerus membrorum in unaquaque Commissione non sit infe-
rior 20 et non superet 30.

5) Ut post visionem conclusionum a Commissionibus praeparatoriis

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

351

propositarum provideatur de competentia uniuscuiusque Commissionis,
et de numero earundem.

Ad IV. Em.mi Domini Cardinalis Ponentis relationi penitus assen-
tior, praesertim quoad regulas practice servandas propositas. Liceat tamen
pauca submisse proponere:

De orationibus moderandis.

1) Quoad tempus : concedantur ordinarie 10 momenta, nisi Praeses
propter specialia adiuncta, longius temporis spatium concedendum cen-
suerit.

2) Quoad ordinem-. Praesidi vel peculiari coetui antea oratio in
scriptis exhibeatur.

3) Quoad numerum oratorum-, in Sessionibus generalibus, pro rebus
arduis Praeses designet oratorem selectum ex illis qui sententiam affirma-
tivam tenent; itemque pro sententia negativa exponenda atque defen-
denda, iuxta morem qui in Concilio Vaticano I viguit.

De votis exquirendis.

1) Exprimantur vota per machinam electricam seu per medium me-
chanicum, ut secretius, rapidius et securius ad exitum perveniantur.

2) Detur Patribus tempus meditandi super magni momenti materias
disputatas; quare votum non illico post discussionem exquiratur, sed ali-
qua subsequenti sessione.

3) Vota dentur per « placet », « non placet », « abstineo ».

Ad V. Em.mi Domini Cardinalis Ponentis relationi tota mente assen-
tior. Sicut iam dictum est ad relationem eiusdem Em.mi Ponentis quoad
IV Quaestionem, elementa huius novae relationis possent a Commissione
ad hoc legitime instituta colligi, ut Concilii Patribus tamquam « vademe-
cum » praesto sint.

A) Quoad sectionem A articuli II huius relationis, i. e. « De suffragiis
in Sessionibus publicis coram Ss.mo », omnibus et singulis partibus ad-
haereo.

B) Quoad sectionem B eiusdem articuli, i. e. « De suffragiorum maio-
ritate in Sessionibus generalibus Concilii », maxime opportunum duco:

1 ) Circa res quae ad fidem , doctrinam et mores attinent, tres saltem e
quattuor validorum suffragiorum partes (75%) esse requirendas.

2) Circa innovanda disciplinae capita, quae graviter traditiones affice-
rent, etiam suffragationem plane qualijicatam exigendam esse, i. e. tres e
quattuor partibus suffragiorum (75%).

3) Circa alias res disciplinares graviores non minus quam duas e
tribus suffragiorum partibus esse requirendas (66%).

4) Pro rebus minoris momenti sufficere maioritatem absolutam suf-
fragiorum.

352

SESSIO I - ACTA

C) Quoad regulas propositas ad moderanda suffragia in Commissio-
nibus conciliaribus requisita, penitus sententiae Em. mi Ponentis ad-
sentio.

Ad VI. In voto Em. mi Cardinalis Ponentis: 1) Adhibenda est lin-
gua latina:

a) ad documenta conciliaria conficienda;

b) ad quaestiones cuiusvis generis in conventibus generalibus
tractandas et discutiendas. Addere velim: ad latinae linguae intelligen-
tiam expeditiorem reddendam oratores utantur lingua latina « eccle-
siastica », quavis affectatione classicae locutionis vitata.

2) Permittatur, annuente Moderatore, usus principaliorum lingua-
rum vernacularum in conventibus particularibus commissionum et sub-
commissionum, adhibitis interpretibus vere peritis.

3) Permittatur denique, in conventibus commissionum et sub-com-
missionum, translatio simultanea in usitatiores linguas vernaculas, adhi-
bitis machinis auricularibus.

Ad VII. In Voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

LII

Rev.mi P. D. IOANNIS B. JANSSENS
Praepositi Generalis Societatis Iesu

Ad I. Expedire videtur ut integre servetur can. 223. Utendo tamen
facultate quam ipse canon praebet:

§ 1. 4°: mutatis adiunctis, invitandi quoque videntur supremi Mo-
deratores nonnullorum Institutorum forte non exemptorum, sed quae
commendantur et numero membrorum et momento operum quae eis
commissa sunt in Ecclesia.

Nec excludendae Societates in communi viventes sine votis, immo
nec Instituta Saecularia, dummodo similibus meritis et numero socio-
rum clarescant.

Nec apparet quare non iis etiam, sicut Religionibus antiquioribus,
suffragium deliberativum concedatur.

§ 2: invitentur omnes Episcopi titulares, ne odiosa inter eos discri-
mina admittere necesse sit.

§ 3: inter peritos annumerandi officiales maiores Romanae Curiae,
quippe qui experientia negotiorum Ecclesiae praestent.

Utrum expediat invitare ut observatores Episcopos cum Sede Apo-

VOTA SODALIUM SUPER QQ. DE CONCILIO CELEBRANDO

353

stolica non unitos vel quosdam ex eis; immo protestantes, videant pe-
ritiores.

Quod ad relationem Em.mi Cardinalis ponentis, omnino assentior
conclusionibus R. Patris Midi. Browne, O. P.

Ad II. Ex iis sint qui securitati doctrinae iungant scientiam difficul-
tatum hodiernarum; aliis verbis sequantur criteria a s. m. Pio XII tum
in Encyclica « Humani Generis », tum in aliis actis bene multis propo-
sita.

Sint inter eos quidam e peritioribus in Theologia positiva et histo-
ria ecclesiastica; quidam quoque qui evolutionem doctrinae et discipli-
nae apud Orientales bene calleant.

Ad III. Auditis tot et tanti ponderis sententiis, non sine haesitatione
aliquam difficultatem proponere ausim. Certe, theoretice praestat ut Con-
missiones eligantur a Patribus Concilii; commoda patent. Verum in con-
creto considerandum est quid sit Commissiones plures constitui a nu-
meroso coetu electorum. Facili computatione haec eruuntur:

Si supponas 7 Commissiones sufficere, qui, quantum capere potui,
est fere minimus numerus, haec habes:

Pro 7 Commissionibus, singulae 24 membrorum, a Patribus quos
ad 2.500 aestimabimus (non omnes enim venire poterunt ob necessi-
tates dioecesium aliasve causas) emittenda sunt suffragia 420.000, quae
dein computanda et dividenda; quantum temporis ad hoc insumendum
erit?

Si Commissiones 7 plura habent membra, uti propositum est, ut
puta singulae 40, emittenda sunt 7 ><40 x 2. 500 = 700.000 suffra-
giorum.

Si 10 sint Commissiones, cum 24 membris: 10 x24x2. 500 =
600.000 suffragiorum; si autem 40 membris constant, 10 x 40 x 2.500
= 1.0000.000 suffragiorum.

Operae praetium fuerit inquirere quantum temporis Concilium Va-
ticanum primum insumpserit in constituendis Commissionibus.

Minuitur difficultas, quamquam non penitus supprimitur, si Com-
missiones antea paratae, ab iis quos Summus Pontifex ad hoc designa-
verit, approbandae tantum offerantur Patribus.

Videtur vitandum ne insumpto longo tempore in rebus Concilio
praeviis, cogantur aliqui Patres eo citius recedere ob necessitates dioe-
cesium, dum tractantur iam res maioris momenti.

Si autem haec difficultas spernenda videatur, assentior conclusionibus
Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

Ad IV. Quoad orationes moderandas, consentio cum conclusio-
nibus Em.mi Cardinalis Ponentis.

354

SESSIO I - ACTA

Vitandum est quidquid Concilium ad longius tempus protraheret,
nisi sit utilitas proportionata et ordinis altioris. Si vel per 15 minuta
horae loquantur 100 Patres, insumuntur 25 horae i. e. si sessiones per
3 horas producuntur, plus quam 8 dies; si per 5, 5 dies.

Refrenanda certe erit quorumdam nativa eloquentia; et praesertim
curandum ne quae iam dicta sunt aliis verbis repetantur.

Quod ad suffragia Patrum exquirenda et computanda, omnia fiant
modo mechanico seu electrico. Qui modus aptari potest tum suffragi-
is publice proferendis, tum etiam secretae suffragationi. Certitudinem
praebet infallibilem.

His paucis rebus notatis, de cetero accedo ad conclusiones Em. mi
Cardinalis Ponentis.

Ad V. Adhaereo voto Em. mi Cardinalis Ponentis, atque sententiae
Em.morum Cardinalium Hamleti Cicognani, Alfrink et Augustini Bea.

In rebus doctrinalibus, exigatur moralis unanimitas, ne locus prae-
beatur post Concilium maioribus difficultatibus.

In rebus disciplinaribus gravioribus, requirantur tres partes, seu
75%, ne eadem atque uniformis disciplina in rebus omnibus ubique
imponatur, sine respectu legitimorum et saepe antiquorum et veneran-
dorum usuum localium. Valde enim diversa est proportio Episcoporum
e variis Nationibus, ita ut non absit periculum ne una duaeve Nationes
modum proprium agendi imponere velint Nationibus ubi ille minime
convenit nec acceptus erit.

Uti patet, semper intactum manet ius Summi Pontificis per se et
sine ulla appellatione statuendi, tam in re doctrinali quam in disci-
plinari.

Ad VI. Adhaereo Voto Em. mi Cardinalis Ponentis.

Haec subsidia necessaria videntur ob modum valde diversum pro-
nuntiandi linguam latinam, qui vitari non potest.

Peculiaris ratio habeatur eorum qui ob diversum ritum, ut puta
in India meridionali, quamquam olim didicerunt linguam latinam, nul-
lam opportunitatem habuerunt illam colendi.

Videtur proinde versio simultanea in paucas magis usitatas linguas
commendanda.

Ad VII. Utantur machinis magneticis, numero sufficientibus et a
peritis regendis. Praebent certitudinem infallibilem.

Superflua videtur praesentia stenographorum. Si unquam « vis electri-
ca » deficit, tota sessio interrumpenda est, quia et « alto parianti »
deficient. Ceterum difficile non foret habere unde deficienti currenti sta-
tim suppleatur, uti fit v. g. in chirurgicis clinicis.

8 - VOTA SODALIUM

QUI PRIMAE SESSIONI NON INTERFUERUNT

Em. mi P. D. EUGENII Card. TISSERANT
Episcopi Ostiensis ac Portuensis et S. Rufinae

Ad I. A) De Episcopis Titularibus — Ritengo opportuno che siano
convocati tutti i Vesco vi Titolari, dando loro voto deliberativo, et qui-
dem ratione Sacramenti Ordinis.

B) De extensione Canonis 223 C.I.C. — 1) No, in quanto vi sono gia
i Cardinali Capi-Dicastero.

2) No.

3) No, perche sono pochi, con giurisdizione temporanea o su cir-
coscrizioni ecclesiastiche di minore importanza.

4) Negative, perche le Congregazioni non esenti sono rappresentate
dal Vesco vo da cui dipendono.

5-6-7) No, per il principio che gli appartenenti alie Commissioni
preparatorie non debbono poi essere gli stessi a dare il voto delibe-
rativo.

8) Si possono ammettere, ma solo come teologi o canonisti, a norma
dei § 3 dei Can. 223.

9) Non lo ritengo opportuno.

10-11) Bisognerebbe definire la qualita di osservatore; a quali ses-
sioni potrebbero assistere. In tal senso si prenda una decisione unica,
in sede teologica e tale che non apra la porta a polemiche disturba-
trici.

C) De stricta interpretatione Canonis 223 C.I.C. - Eccettuate le
questioni riguardanti i Religiosi e gli Acattolici, sono contrario alPesten-
sione dei Canone 223, non per ragione di numero, bensl di qualita.
Si suppone che, una volta invitati tutti i Vescovi, essi vengano al Con-
cilio ben preparati, dopo aver consultato i loro migliori collaboratori
in Diocesi o negli Uffici loro affidati.

Ad II. 1) La scelta non si faccia tra i dotti soltanto, ma tra quelli
che, oltre alia dottrina, posseggano pratica di ministero pastorale.

2) Accedo per un numero ristretto, molto selezionato.

356

SESSIO I - ACTA

3-4) Si affidi la scelta alie stesse Commissioni preparatorie le quali
oltre alia cernita della materia, farebbero anche quella delle persone piu
competenti per loro diretta conoscenza.

5) Si scelgano i migliori elementi di tutte le categorie accennate in
questo paragrafo, esclusi i laici.

Ad III. 1) Le Commissioni devono essere istituite direttamente dal
Sommo Pontefice.

2) a) Devono essere istituite secondo le varie materie e riservando
la trattazione di ciascuno ben definito argomento ad una sola apposita
Commissione, evitando che piu Commissioni deliberino sullo stesso argo-
mento talvolta in forma contraddittoria.

b) I Presidenti devono essere nominati dal Sommo Pontefice.

c) I Segretari, dal Presidente di ciascuna Commissione.

d) Dovrebbero essere le Conferenze Episcopali delle varie Na-
zioni, in quanto le meglio informate, a proporre i nominativi di cbi
scegliere a membri delle Commissioni.

3) II numero delle Commissioni venga determinato dal Sommo Pon-
tefice secondo i vari argomenti suggeriti dalLattuale assetto della Cbiesa
e con particolare riguardo alia continua evoluzione dei popoli.

4) Sentiti i Presidenti, spettera al Sommo Pontefice determinare il
numero dei membri, secondo la natura degli argomenti da trattare.

Ad IV. A) De orationibus moderandis - 1) I Padri devono poter
pariare tutti indistintamente, ma non senza un ragionevole limite di
tempo.

2) Si assegni a ciascuno in antecedenza il tempo strettamente neces-
sario secondo la natura delLargomento da trattare.

3) I Padri dovrebbero mostrare in precedenza il testo scritto dei
loro intervento al Presidente, il quale, senza esprimere giudizio sui
contenuto, potra chiederne eventualmente 1’abbreviazione.

4) Nessuna limitazione di numero, eccetto il caso di interventi dello
stesso oggetto.

B) De votis exquirendis — 1) Il voto si dia oretenus, per placet, non
placet, placet iuxta modum.

2-3-4) Si dia sempre pubblicamente.

5) Accedo al voto che consiglia di differire la votazione alia seduta
seguente quando si tratta di materia molto discussa.

Ad V. Per 1’approvazione di qualsiasi decisione conciliare si richieda
la maggioranza di due terzi dei presenti.

Teologicamente e esatto che su tutto debba prevalere il voto dei
Sommo Pontefice; pero, una volta convocato il Concilio, conviene che
il Sommo Pontefice tenga sempre conto della maggioranza.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

357

Ad VI. 1) Approvo Fimpiego di moderni sussidi.

2) Nelle discussioni si possono adoperare anche le lingue ver-
nacole.

3) Approvo la proposta di usare il sistema vigente nelle Assem-
blee delF O.N.U.

4) Consento a che i Padri in difRcolta con il latino si avvalgano
delPaiuto di segretari o interpreti.

Ad VII. Per maggiore sicurezza e conveniente usare ambedue i si-
stemi, che all’occorrenza potranno essere messi opportunamente a con-
fronto.

Em. mi P. D. IOSEPHI ERNESTI Card. VAN ROEY
Archie piscopi Mechliniensis

Ad I. Ne Concilium assistentia nimis numerosa gravetur, ii soli epi-
scopi titulares convocentur qui Episcopis residentialibus aequiparandi
sunt, nempe Vicarii apostolici, administratores apostolici et coadiutores
cum iure successionis. Supremi moderatores religionum clericalium non
exemptarum non admittantur nisi religio in diversis orbis partibus sparsa
sit.

Ad II. Ii theologi et canonistae eligantur qui proponuntur a confe-
rendis episcopalibus nationalibus. Praesertim retineantur qui excelluerunt
in commissionibus Concilii praeparatoriis.

Ad III. Distributio materiae servetur eadem ac in commissionibus
praeparatoriis. Summus Pontifex retineat Patres qui excelluerunt in
his comitiis praeparatoriis et adiungat alios qui ex suis responsis ad
schemata ut valde periti in quadam materia revera apparent.

Ad IV. Praesidi Commissionis competentis tradatur tempestive sum-
marium scriptum, si quis Pater censeat aliquid adnotandum esse ad
schemata distributa. In sessionibus plenariis, in quibus suffragia emit-
tuntur, decretum illustratur ab unico oratore et, si oppositio appareat
notabilis ex summariis receptis, impugnatur ab altero. Votum positi-
vum emittitur deponendo mitram.

Ad V. In quaestionibus dogmaticis consensus moraliter unanimis;
in quaestionibus disciplinaribus maioris momenti (v. g. coelibatus) idem
consensus; in ceteris duae ex tribus partibus.

Ad VI. In sessionibus plenariis tantum lingua latina adhibeatur.

358

SESSIO I - ACTA

In commissionibus usus etiam concedatur quarundam linguarum ver-
nacularum; attamen tunc Patres tradant saltem summarium latinum.

Ad VII. Praeter registrationem magneticam, stenographi adhibean-
tur.

III

Em. mi P. D. IACOBI ALOISII Card. COPELLO
S. R. E. Cancellarii

Ad I. Praeter illos qui ad normam can. 223, § 1 vocandi sunt ad
Concilium, opportunum esse videtur convocare etiam episcopos titula-
res, cum voto deliberativo, Adsessores et Segretarios SS. Congregatio-
num Romanarum, Nuntios, Internuntios et Delegatos Apostolicos etiam
si non sint episcopi, Vicarios et Praefectos Apostolicos.

Ad II. Theologi et Canonistae qui sunt Membra et Consultores Com-
missionum Praeparatoriarum sunt selecti in singulis disciplinis et ex omni
Natione; expedit ergo ut inter illos . deligantur Theologi et Canonistae
ipsius Concilii.

Ad III. Ad Summum Pontificem pertinet eligere Praesides Commis-
sionum (Litt. Ap. Inter multiplices). Cardinalis Praesidis erit eligere Se-
cretarium. Quoad Patres Commissionum videtur sic fieri posse: Cardinalis
Praesidis uniuscuiusque Commissionis erit, post diligentem inquisitionem,
deferre suffragiis Concilii magis aptos, muneribus inspectis Commissio-
num Patrum.

Ad IV. Omnium et singulorum Patrum est ius loquendi. Tamen in
Congregationibus generalibus videntur esse reducendae interventiones,
sive quoad numerum, sive quoad tempus. Maxime expedire videtur quod
Consilium Congregationi generali praepositum numerum oratorum prae-
finiat. Reliqui Patres in scriptis sua vota communicent.

Ad V. Si agatur de decisione doctrinali quae fundamentalis habea-
tur, duae ex tribus partibus requirantur.

Si de minus gravibus, maioritas unius post medietatem.

Ad VI. Lingua Concilii latina esse debet. Sed cum non omnes
Patres expeditum latinae linguae usum fortasse habeant, putarem quod
subsidia proponenda sint.

Ad VII. Censeo operam stenographorum opportunam esse, quia ma-
china magnetica consistere potest.

Salvo meliore iudicio.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

359

Em.mi P. D. NORMANNI THOMAE Card. GILROY

Archiepiscopi Sydneyensis

Ad I. Puto praescripta canonis 223 C. I. C. non extendenda esse.
Ratio huius opinionis desumitur ex eo quod multitudo eorum qui iure
ad Concilium convocandi sunt tanta est et ita dispersa in toto orbe
terrarum, ut universalem Ecclesiam docentem moraliter repraesentet.

Ad II. Praestantissimi Theologi et Canonistae, qui aequaliter pro
prudentia et perfecta cum mente Ecclesiae harmonia praeclari sunt, tum
e clero saeculari tum e clero regulari aequali numero deligendi sunt.
Eorum autem numerus, opinor, restringendus est.

Ad III. a) Ab Ipso Romano Pontifice.

b) Iisdem rationibus quibus commissiones praeparatoriae institu-
tae sunt.

Ad IV. a) De orationibus moderandis: Puto regulariter statuendam
esse ad summum dimidiam horae partem. Attamen in casibus particula-
ribus, pro prudentia Praesidis, tempus aliquantulum protrahi potest.

b) De votis exquirendis: Regulariter Patres elevatione manus vota
indicare debent. Si tamen in casibus particularibus maior pars Patrum id
velit, vota in scriptis indicari possunt. Omnino autem evitanda est mora
quae hac de re locum habuit in primo concilio Vaticano.

Ad V. Si Ipse Romanus Pontifex votum ponit, illa sententia cui
Pontifex favet ex rei natura nullam maioritatem requirit. Aliis autem
in casibus saltem tres quartae suffragantium partes sententiae favere de-
bent ut haec vim obtineat.

Ad VI. a) Omnia media moderna sunt adhibenda, uti, exempli gra-
tia, media quae adhibentur apud congressum deputatorum omnium
gentium, qui vulgo vocantur « United Nations Organization ».

b) Linguae principales Europeae in omnibus sessionibus Concilii ad-
mittendae sunt.

Ad VII. Stenographi saltem ad manum esse debent, ne machinae
magneticae deficiant.

360

SESSIO I - ACTA

Em. mi P. D. THEODOSII Card. DE GOUVEIA
Archiepiscopi de Lourenqo Marques

Ad I. Responsum: teneatur can. 223 C.I.C.

Ratio: Iam numerus convocandorum ad normam can. 223 perma-
gnus erit. Praeterea, tantummodo qui iurisdictione in Ecclesia pollent
ius habent eam gubernandi et decisiones circa doctrinam et disciplinam
ecclesiasticam sumendi. Alii sunt consiliarii, qui convocari poterunt ad
Commissiones.

Ad II. Responsum: 1) Eligantur viri insignes virtute, doctrina, ex
omnibus nationibus, ex utroque clero. Tamen non excludantur canoni-
stae qui causas nullitatis matrimonii defendunt aut favent. Hanc ma-
gnam quaestionem nostris temporibus tam agitatam investigare expedit
in bonum animarum. 2) Non sit magnus numerus: quinque pro unaqua-
que commissione mihi videntur sufficere. 3) Selectio fiat a Praeside Com-
missionis Centralis, probante Romano Pontifice. 4) Seligantur ex insi-
gnioribus in Commissionibus praeparatoriis.

Ad III. Responsum - 1) A quonam instituendae: a Praesidibus
Singularum Sessionum, approbante Romano Pontifice.

2) Quanam ratione. - A) Secundum res tractandas (materias tractan-
das); B) Praesides singularum Commissionum eligantur a Romano Pon-
tifice; C) Secretarii singularum Commissionum eligantur a Summo Pon-
tifice; D) De membris eligendis. Viri vere periti in materiis tractandis
eligantur a Patribus Concilii, per schedulas secretas, et ex omnibus
nationibus.

3) Numerus Commissionum - Theologica, Canonica, Ecclesiarum
Orientalium, Missionum, Religiosorum et Apostolatus laicorum.

4) Numerus membrorum - Viginti et quinque pro unaquaque Com-
missione.

Ad IV. A) De orationibus moderandis - Non ultra quindecim mi-
nuta, nisi in casibus exceptionalibus, a Patribus Concilii approbantibus.
Ordo autem in orationibus dicendis instituatur a Praeside et antea tra-
datur oratio vel summa, scripto data, Praesidi Commissionis.

B) De votis exquirendis. Per placet, non placet, placet iuxta modum.
Publice dentur. Concedatur tamen Patribus tempus meditandi circa ma-
terias disputatas, ita ut votum non illico post disputationem exquiratur,
sed aliqua Sessione interposita.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

361

Ad V. Duae ex tribus partibus in rebus maioris momenti; in ceteris
maioritas absoluta.

Ad VI. 1) De subsidiis in genere - Si inveniri possint et decenter
adhiberi, adhibeantur. 2) De linguis vernaculis — A) In sessionibus ple-
nariis tantum lingua latina adhibeatur; sed magis magisque conveniret
ut machinae auriculares redderent simultaneam locutionem Iatinam tri-
bus linguis: italica, gallica et anglica.

B) In Commissionibus, praeter linguam Iatinam usus etiam conce-
datur quarundam linguarum vernacularum, videtur expediri.

Ad VII. Responsum: Affirmative.

Rationes: a) Ne quidquam ex actis excidat; b) Facilius deprehendi
poterunt sive quae in usu verborum sive quae in sono pronuntiationis
mendosa vel varia erunt; c) Machina magnetica aliqua laesione consistere
aut vitiari potest; d) Per duplicis exemplaris collationem discrepantia,
si quae oriatur, facilius componi poterit.

Em. mi P. D. IOSEPHI Card. FRINGS
Archiepiscopi Coloniensis

Ad I. A) De Episcopis titularibus. — Sequor sententiam 2 b)\ ad
Concilium convocandos esse tantum Episcopos titulares, quamdam iuris-
dictionem habentes, nempe Vicarios Apostolicos, Administratores Apo-
stolicos, Coadiutores cum iure successionis, in hoc sensu, quod habeant
etiam ius suffragii deliberativi.

B) De extensione can. 223 C.I.C. - Censeo convocationem exten-
dendam esse ad Adsessores et Secretarios SS. CC. RR. et ad Secretarios
singularum Commissionum et Secretariatuum Praeparatoriorum cum
iure suffragii consultivi; ad repraesentantes ecclesiarum separatarum et
ad acatholicos, tamquam observatores sine ullo voto (cfr. 1, 6, 10, 11).

C) De stricta interpretatione can. 223 C.I.C. - Positive, exceptis
sub B dictis.

Ad II. 1) Omnia quae sub I proponuntur, probantur.

2. Sequor sententiam a): numerus non sit magnus.

3) Selectio Theologorum et Canonistarum Concilii facienda est a
Summo Pontifice (a).

4) Electio facienda est proponentibus: Coetibus episcopalibus na-
tionalibus, Capitulis generalibus religionum clericalium exemptarum,

362

SESSIO I - ACTA

speciali sessione moderatorum Universitatum et Facultatum Pontifi-
ciarum (d).

5) Electio facienda est:

A) ex iis, qui excelluerunt in laboribus praeparatoriis ( b ), non
exclusive autem (c), et

B) ex clarissimis Professoribus Universitatum et Athenaeorum
Catholicorum et Facultatum theologicarum in Universitatibus publicis
a Sancta Sede approbatarum.

C) Negative.

D) Negative.

E) Periti ex Laicis Catholicis.

Ad III. 1) Commissiones inter Patres Concilii instituendae sunt
a Commissione Centrali, approbante Summo Pontifice ( d ).

2) A) Commissiones instituendae sunt secundum res (cf. b).

B) Praesides singularum Commissionum proponantur a membris
Commissionum, approbante Summo Pontifice.

C) Secretarii singularum Commissionum eligantur a Cardinali
Praeside ( c ), sed in unaquaque Commissione non sit ille, qui eodem
munere functus est in Commissione correspondenti Praeparatoria (b).

D) Membra singularum Commissionum eligenda sunt attenta ip-
sorum peritia {a) proponente Commissione Centrali, sed non exclusive,
per schedulas secretas in Generali Congregatione.

Membra Commissionis Centralis eligantur ex una parte a Summo
Pontifice, ex altera parte a Concilio suffragiis secretis in Congregatione
Generali, approbante Summo Pontifice.

3) Numerus et materiae Commissionum correspondeant sententiae
e), sed addatur Commissio Theologica, et loco Commissionum de Epi-
scopis et de Clero instituatur Commissio de omnibus quaestionibus, quae
ad curam animarum pertinent.

4) Numerus membrorum in singulis Commissionibus ne superet tri-
ginta.

Ad IV. A) De orationibus moderandis.

1) Negative.

2) Tempus est definiendum ad summum per dimidium horae (cfr. a).

3) In orationibus dicendis ordo instituatur hoc modo: Qui sermo-
nem habituri sunt, tempestivo antea tempore suum contionandi propo-
situm cui competat patefaciant (a).

Praesidi vel peculiari coetui antea tradatur oratio vel eius sum-
marium scripto (b).

Detur Patribus facultas corrigendi subito in Congregationibus Ge-
neralibus affirmationes falsas de factis.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

363

c) Negative.

d) Negative.

4) Nondum videtur opportunum, numerum oratorum definire, sed
affirmo sententiam /): Si in numero oratorum inutilis deprehendatur ex-
cessus, tunc fas sit, proponentibus saltem decem Patribus, suffragium
exquirere quo ad conclusionem disceptationis deveniatur.

In ultima Congregatione Generali ante Sessionem habenda admit-
tatur oratio alicuius Patris, qui decreta illustret, de quibus suffragium
ferendum est, et altera, qui mentem exprimat minoris partis (cfr. d).

B) De votis exquirendis. — Vota exquirantur publice « per alzata
di mano » (cfr. 1 b), vel secrete, prouti opportunitas vel momentum rei
exiget; unus vel alter modus poterit imponi si a quodam definito nu-
mero Patrum requiratur (4).

Ad V. Propositio mea est:

Distinguatur maioritas in Commissionibus expetenda et maioritas
in Congregationibus Generalibus.

In Commissionibus requirantur duae ex tribus partibus.

In Congregationibus Generalibus:

a) in rebus disciplinae requirantur duae tertiae partes;

b) in rebus doctrinae maioritas quasi unanimis.

Ad VI. 1) Subsidia moderna, si inveniri possint et decenter adhiberi,
adhibeantur.

2) Firmo quod lingua Concilii latina esse debeat, recurratur ad sub-
sidium linguarum gallicae, anglicae, germanicae, hispanicae et italicae {b).

3) Oratio introductoria, expositio materiae, canones etc. lingua la-
tina exarentur. Attamen ut omnes Patres possint facilius loqui et discus-
siones intelligere, adhibeatur systema quod viget apud ONU (A a).

4) Vide supra.

Ad VII. Respondeo affirmative.

VII

Em. mi P. D. THOMAE Card. TIEN
Archiepiscopi Pechimensis et Administratoris Apostolici T 'aipehensis

Ad I. Praeter personas in Codice luris Canonici designatas, mihi vi-
detur conveniens ut omnes hi invitentur, qui, licet non gaudeant cha-
ractere episcopali, eodem munere pastorali funguntur ac Episcopi resi-
dentiales, ut puta Administratores Apostolici, Vicarii Apostolici, Prae-
fecti Apostolici, Episcopi Castrenses et Delegati Pontificii. Quoad Epi-

364

SESSIO I - ACTA

scopos Coadiutores et Auxiliares, invitari possint, ut locum teneant
proprii Ordinarii, si propter aegritudinem vel aliam rationabilem cau-
sam hic impediatur ne per seipsum attendat.

Motivum huiusmodi extensionis suggerendae defluit ex sollicitu-
dine mea ut omnia territoria efficaciter repraesententur, etiam illa Missio-
num. Haec ultima enim non raro adeo distant a centro, et obviam fiunt
problematibus adeo diversis ab iis quae communiter occurrunt, ut dif-
ficile sit iis qui non in ipso loco versantur sibi iudicium adaequatum ef-
formare.

Si obiicitur hoc proposito numerum Patrum Concilio adstantium
ultra mensuram esse augendum, suggero ut numerus participantium non
sit maior duobus Delegatis ex unaquaque provincia vel regione eccle-
siastica, qui ab iis quorum interest eligentur.

Ad II. In seligendis theologis et canonistis, mihi videtur convenire
ut non ii tantum vocentur qui eminentia technica praestant, sed etiam ii
qui experentia practica et cognitione problematum apostolatus moderni
valent.

Ad III. Commissiones Concilii institui debent a Summo Pontifice,
praeeunte commendatione Commissionis Centralis.

Quoad numerum Commissionum et numerum participantium, re-
sponsio pendet a materiis in Concilio tractandis et ab idoneitate perso-
narum quae vocabuntur ut in Commissionibus sedeant.

Ad IV. Conveniens existimo ut Patribus Concilii adstantibus ampla
relinquatur libertas interveniendi, sive in commissionibus, sive in ses-
sionibus plenariis. Circa has ultimas tamen, ut vitentur incommoda, sug-
gero ut Patres scripto conscribant suum interventum et, tempore ses-
sionis, tantummodo legant breve summarium.

Circa modum exprimendi vota, existimo sufficere illa verba: placet ,
non placet, placet iuxta modum, publice et oretenus expressa; iis casi-
bus particularibus exceptis, quando exigi poterit ut vota scripto et se-
creto exprimantur.

Ad V. Ut approbata reputetur aliqua decisio, mihi videtur in quae-
stionibus ordinariis sufficere si faveat absolute maior numerus suffra-
giorum eorum qui adsunt. De rebus disciplinaribus et dogmaticis, nec-
non de ceteris rebus maioris momenti, potius est exigere numerum fa-
ventium suffragiorum qui duas tertias partes adaequet.

Ad VI. Firmiter adhaerendo huic principio quod lingua officialis
Concilii debet esse lingua latina, non mihi videtur conveniens ut a
priori excludantur ea media technica moderna quibus facilior efficitur
intellectio rerum discussarum. Suggero igitur ut, si non placeat recur-
rere ad translationem simultaneam, Patribus Concilii dentur scripto

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

365

translationes orationum maioris momenti, necnon declarationum in
votis ferendis, quae particulari nota dignae erunt. Linguae quae ad illas
translationes usu venire poterunt, sunt anglica, germanica, gallica, hi-
spanica, italica.

Ad VII. Quoad modum scripto consignandi ea quae in Concilio a
Patribus proferuntur, opportunum esse censeo ut praeter magneticam
perscriptionem adhibeatur opera stenographorum.

VIII

Em.mi P. D. IOANNIS Card. D’ALTON
Archiepiscopi Armachani

Ad I. Praeter eos qui iure canonis 223 C.I.C. convocandi sunt, meo
iudicio convocari debent, cum voto deliberativo, omnes et singuli Epi-
scopi titulares.

Etenim: a) Concilium Oecumenicum est ante omnia coadunatio, sub
Romano Pontifice, omnium Episcoporum in Ecclesia.

b) Haec est traditio Ecclesiae, tum in Concilio Tridentino tum in
Concilio Vaticano I confirmata.

c) Hoc respondit litterae et menti canonis 223 C.I.C.

d) Attendendum est etiam ad impressionem Concilii in opinionem
publicam mundi. Si nonnulli Episcopi non convocantur et nonnulli non-
Episcopi convocantur, character episcopale Concilii aliquatenus obscu-
ratur et impressio in opinionem publicam mundi minuitur. Concilium
debet esse et videri coadunatio omnium Episcoporum in Ecclesia sub
Supremo Pastore.

Ad II. Theologi et Canonistae, omnium nationum et utriusque cleri,
deligendi sunt ab ipso Romano Pontifice ex insignibus professoribus
Universitatum et Athenaeorum Catholicorum necnon ex Officialibus Cu-
riae Romanae.

Etenim: a) Necesse est habere Theologos et Canonistas vere doctos
et tutos et tales generatim sunt ii qui docent in Universitatibus et Athe-
naeis Catholicis.

b) Summi momenti est, praesertim in rebus disciplinaribus ut expe-
rientiae particulari variarum nationum coniugatur experientia, plus quam
mille annorum, Curiae Romanae in legislatione et administratione uni-
versali.

Ad III. Commissiones inter Patres Concilii instituendae sunt ab

366

SESSIO I - ACTA

ipso Romano Pontifice post habitum consilium Patrum Concilii de elen-
chis membrorum propositis.

Etenim: a) Hoc modo, meo iudicio, melius possunt reconciliari ea
quae dicta sunt ab uno consultore (« Patres cognoscere non possunt
idoneitatem singulorum candidatorum pro singulis Commissionibus »)
cum eis quae dicta sunt ab Em.mo Relatore de hac re (« Multo melius
erit si iam ab initio (Patres) sentiunt se partem vere activam in Con-
cilio habere »).

b ) Numerus et competentia Commissionum correspondeat, plus mi-
nusve, numero et competentiae Commissionum Praeparatoriarum.

c) Unicuique Patri detur facultas habendi Theologum vel Canoni-
stam privatum qui potest esse unus ex Theologis vel Canonistis Con-
cilii.

Ad IV. Tempus orationum in Sessionibus generalibus definiendum
est ad decem minuta. Selectio oratorum ex eis qui volunt loqui, si ne-
cessaiia videtur, fiat a Praeside, post receptos textus scriptos orationum.
Vota in Sessionibus coram Sanctissimo sint oretenus per « Placet »
vel « Non placet »; in Sessionibus generalibus sint generatim scripta et
secreta.

Etenim: a) Antequam ad sessionem generalem pervenietur iam ma-
teria sat ample disceptata erit et Patribus sat cognita. Quilibet ergo po-
terit suam sententiam particularem exprimere infra decem minuta, imo
generatim expositio clarior erit ex iniuncta brevitate.

b ) Definitio numeri oratorum, quamvis minus optabilis, fere certo
necessaria erit. Selectio oratorum debet fieri non a Commissione quae
schema proposuit sed a Praeside.

Ad V. In ipso Concilio maioritas requisita sit semper eadem et
quidem ea quae in iure canonico generatim requiritur pro rebus ma-
ximi momenti, nempe duae tertiae partes. In Commissionibus vero sa-
tis sit maioritas absoluta.

Etenim: a) Maioritas requisita sit semper eadem quia impossibile est
lineam sat praecisam facere inter res dogmaticas, res disciplinares, res
magni vel parvi momenti, et cetera, et summi momenti est quod nullum
dubium exstet utrum maioritas requisita in casu particulari obtenta
fuerit vel non.

b ) Duae tertiae partes requiruntur pro electione Romani Pontificis
et hoc praebet normam tutam pro Concilio.

Ad VI. In ipso Concilio subsidia proponentur tantum in casibus
exceptionalibus. Translatio simultanea, attenta copia documentorum
scriptorum, generatim, meo iudicio, necessaria non erit. Tamen si ali-

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

367

quis Pater postulet subsidium, sive quoad usum sive quoad intellectum
linguae latinae, eius preces benigne excipiantur.

Ad VII. Opera stenographorum opportuna videtur ob rationes
allatas ab Em.mo Cardinali Relatore et a clarissimis Consultoribus.

Em. mi P. D. PAULI AEMILII Card. LEGER

Archiepiscopi Marianop olit ani

Ad I A) De Episcopis titularibus. II serait opportun que l’on convoqua
au Concile, avec voix deliberative, les Eveques titulaires suivants:

— les coadjuteurs avec future succession;

— les administrateurs apostoliques ad nutum Sanctae Sedis;

— les Vicaires apostoliques;

— les Nonces, Internonces et Delegues apostoliques.

Que l’on convoqua egalement les Eveques de Rit Oriental a qui
sont confiees des charges equivalentes.

La presence de ces Eveques serait d’un apport original: iis repre-
sentent, pour la plupart, des lieux d’Eglise qui, autrement, ne seraient
pas representes. On ne peut cependant en dire autant des Eveques titu-
laires qui sont Vicaires generaux puisque les Eveques residentiels seront
eux-memes au Concile. De plus, la presence des Eveques titulaires vicai-
res generaux grossirait une assemblee deja tres nombreuse et, de ce fait,
difficile a organiser.

B) De extensione canonis 223 C.I.C.

a) Avec voix deliberative : Nous croyons opportun que soient invi-
tes au Concile, avec voix deliberative, les Superieurs generaux des reli-
gions clericales, exemptes ou non, et des societes clericales de vie com-
mune de droit pontifical, dont le nombre de sujet depasse 1000 (il y en
aurait environ trente).

L’exemption dont jouissent actuellement certaines religions se fon-
dant sur des motifs purement historiques, on ne voit pas pourquoi,
aujourd’hui, des religions ne seraient pas invitees pour la seule raison
qu’elles ne sont pas exemptes.

b) Avec voix consultative : Nous croyons opportun que soient in-
vites au Concile, avec voix consultative, les Superieurs generaux de re-
ligions laiques de droit pontifical dont le nombre de sujet s depasse 2000
(il y en aurait 5). Ces Superieurs exercent un certain pouvoir dans

368

SESSIO I - ACTA

FEglise et leurs sujets sont charges, dans de larges secteurs de toute
FEglise, de grandes responsabilites.

c) Sans voix, mais comme invites : Nous croyons opportun que
soient convoques au Concile, mais simplement a titre dfinvites:

1) Des laics representant des institntions internationales catholi-
ques comme 1’Academie Pontificale des Sciences, le Secretariat des con-
gres mondiaux de 1’Apostolat des laics, etc. Ces institutions exercent,
de nos jours dans FEglise et en dehors de FEglise, une influence qui, en
certains milieux, peut etre decisive et leur representation au Concile
temoignera de la place importante que tient le laicat dans FEglise.

2) Quelques observateurs d’ eglises separ e es. Iis pourraient etre
invites, pour eviter au Saint-Siege un choix difficile et delicat, par Fin-
termediaire du Conseil mondial des Eglises. L’utilisation de cet inter-
mediaire ne serait pas, cela va de soi, une reconnaissance « de iure »
de cet organisme. Nous croyons que la presence de tels observateurs
serait de nature a ameliorer les relations des Eglises separees a Fegard
de FEglise catholique et a favoriser leur rapprochement.

3) Puisque les grandes religions non-chretiennes sont deja pre-
sentes dans le corps diplomatique pres le Saint-Siege, quelques obser-
vateurs de ces grandes religions ne pourraient-ils pas etre invites aux
seances du Concile?

Ad II. Nous suggerons que Fon invite au Concile des experts de tou-
tes les Sciences religieuses et des Sciences qui leur sont connexes. Que
ces experts soient remarquables par la Science et la vertu, qufils pro-
viennent des deux clerges et meme, si le cas se presente, du laicat, en un
mot qu’ils representent vraiment tout Funivers catholique.

Que le critere de surete doctrinale soit applique en tenant compte,
a Finterieur des positions de FEglise, de la possibilite d’un tres large
eventail d’opinions. Que la necessite du serieux et de la profondeur
des etudes a poursuivre fasse recourir a des hommes qui ont une vaste
connaissance de la tradition de FEglise. Qu’on recoure a des hommes
qui, dans Fesprit de la tradition, se sont penches avec lucidite sur les
problemes modernes.

Nous suggerons que chaque Commission preparatoire etablisse une
liste d’un nombre determine d’experts (les membres et consulteurs de
ces Commissions n’etant pas necessairement exclus). Que cette liste
soit soumise a la commission centrale qui pourra rayer ou ajouter cer-
tains noms. Que la liste ainsi modifiee soit retournee a la Commission
concernee qui, par vote secret, elira un nombre determine d’experts.
Cette nouvelle liste soumise definitivement a la Commission Centrale
devra etre approuvee par le Saint-Pere.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

369

Ad III. Nous suggerons que les Peres du Concile soient partages en
autant de commissions qu’il y a de commissions preparatoires, quitte
cependant a ajouter d’autres commissions si la matiere des travaux de
certaines commissions preparatoires est trop vaste.

Chacune de ces commissions serait divisee en sous-commissions de
pas plus de vingt-cinq membres.

Les sous-commissions auraient toutes, a Pinterieur d’une meme
commission, le meme objet de travail. La division en sous-commissions
se ferait selon les differences linguistiques.

Cette fagon d’organiser les travaux des Peres assurerait une plus
grande efficacite puisque, dans ces sous-commissions, les Peres pour-
raient s’exprimer dans des groupes restreints et dans une langue ou
iis sauraient mieux nuancer leur pensee. Ces differences linguistiques
ne signifient pas une coalition de blocs de pays. Mais aujourd’hui, la
plupart des Peres du Concile, soit de 1’Afrique, de PAsie ou de 1’Ame-
rique, parient Pune ou Pautre des langues vivantes.

Ad IV. De orationibus'. Nous suggerons qu’en sous-commissions,
on n’impose pas de limite de temps aux interventions des Peres du Con-
cile.

Au niveau des Commissions, qu’un temps bref soit determine pour
permettre aux secretaires des sous-commissions de lire leurs rapports
et aux Peres de faire, si necessaire, de nouvelles interventions; ces nou-
velles interventions devraient faire Pobjet d’une inscription prealable
determinant le sujet de P inter vention.

Aux reunions plenieres du Concile, que 1’on exige egalement une
inscription prealable indiquant Pobjet de Pintervention; on pourrait
egalement exiger que ces interventions soient preparees par ecrit.

De votis\ Pour ce qui est du vote, que Pon procede par « Placet »,
« Non placet », « Placet iuxta modum ».

II serait avantageux, pour la rapidite du vote, etant donne le nom-
bre des participants, dutiliser des machines electroniques qui inscri-
raient, sur une fiche, chacun des votes des Peres du Concile. Ce qui per-
mettrait de faire vite, exactement, discretement et d’obtenir une com-
pilation detaille qui serait mise a la disposition des Peres. Autrement il
faudrait une armes de secretaires pour compter les bras leves ou les
abstentionnistes, et comment recueillir le vote du « placet iuxta modum »?
Ces machines electroniques existent deja et sont employees dans les gran-
des assemblees de congres mondiaux.

Ad V. En ce qui concerne le nombre de suffrages requis pour Padop-
tion d’une motion presentee, voici quel est notre sentiment:

370

SESSIO I - ACTA

a) en sous-commission 50% des suffrages permettrait de pre-

senter une motion a la Commission;

b) cette motion, etudiee en Commission, exigerait, pour etre pre-
sentee aux Veres, un sufrage de 60%.

c ) en assemblee pleniere des Veres, c’est-a-dire en ce qui concerne le
Concile lui-meme:

1) en matiere disciplinaire: 60%.

2) en matiere dogmatique: 75%.

Ad VI. En ce qui concerne la langue a employer au Concile, voici
nos suggestions:

1) en sous-commissions: toutes les langues peuvent etre utili-
sees, mais puisque nous avons parle precedemment de sous-commissions
formees selon la linguistique, il semble que le probleme soit regie;

2) en Commission : nous desirerions une traduction simultanee:
latin, italien, francais, anglais, allemand, espagnol. II est important, en
effet, que tous les Peres puissent comprendre les problemes exposes.
Or, le latin parle avec 1’accent particulier et la syntaxe de chacune des
nationalites, peut etre lui-meme inintelligible a ceux qui connaissent
bien le latin;

3) et c’est pour la meme raison que nous voudrions que ces
memes dispositions fussent prises en assemblee conciliaire;

Encore ici, il serait facile de consulter des experts en organisation
de congres internationaux.

Ad VII. De quelle facon faut-il enregistrer toutes les discussions
qui auront lieu dans les commissions ou au Concile, cela depend un
peu du caractere des questions traitees et egalement de Fintention du
Saint-Pere et des Peres du Concile.

Il faudrait evidemment une armee de stenographes habiles et con-
naissant les langues pour pouvoir prendre ces textes et les confier en-
suite aux typographes du Vatican. Quant a nous, nous croyons que la
stenographie demeure encore le meilleur moyen d’enregistrer intelli-
gemment des textes qui auront certainement a etre etudies, corriges,
avant de recevoir une approbation definitive.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

371

Em. mi P. D. VALERIANI Card. GRACIAS
Archiepiscopi Bombayensis

Ad I. Equidem praesens aderam cum Card. Jullien retulit de iis
qui ad Concilium Vaticanum vocandi erunt: tunc verbis significavi me,
salvo meliori iudicio Summi Pontificis, omnino assentiri tum eius Voto
tum conclusionibus per Votum deliberativum eorum qui ad Concilium
ius habent, et per Votum consultivum aliorum quos Summus Pontifex
invitet. Nec obliviscendum est non solum Episcopos sed etiam religio-
sos et alios amplum tempus habuisse ut ad Commissionem Praeparato-
riam informationes, opiniones et suggestiones mitterent. Praeterea Con-
cilium primo et principaliter est Concilium Episcoporum.

Ad II. Quoad criterium adhibendum in electione Theologorum et
Canonistarum rursus opinor eorum electionem relinquendam esse Summo
Pontifici, qui consulere poterit Praefectos Commissionum Praeparato-
riarum, atque etiam Nuntios, et alios qui, praesertim in territoriis mis-
sionum, auctoritate polleant. Maxime conducet si inter hos sint aliqui
Parochi magna rerum experientia et intelligentia praediti. Et omnibus
qui Concilio cum Voto deliberativo aderunt ius detur habendi secum
unum Theologum et unum Canonistam.

Ad III. Quomodo Commissiones ex Patribus Concilii constituendae
sint:

a) Praefecti singularum Commissionum a S. Pontifice nominentur.

b) Quoad membra: Siquidem necesse est ut Episcopi sentiant
se activam partem habere in Concilio, iudico duas tertias partes mem-
brorum eligendas esse a Patribus Concilii et tertiam a Summo Ponti-
fice, quamvis hoc aliquam temporis iacturam involvat. Patres conve-
nientem notitiam habere poterunt de aptitudinibus membrorum si Com-
missiones Nationales Episcoporum consulent.

Consentio igitur cum Card. Heard quoad conclusiones a numero 1
ad 5 positas.

Ad IV et V. Quaestiones 4 et 5 per longum et latum a Card. Larraona
explicatae et discussae sunt, qui strenue vel minimas res pervestigavit.
Nobis, tamen, aliter educatis quam in Europae vel Americae, etiam Me-
ridionalis, nationibus mos est, magis placet alia methodus cui assueti
sumus, multo expeditior quam illa quam « Relator » exposuit. Videlicet,
totum fere mihi pendere videtur ex persona praesidis, qui, si vere capax

372

SESSIO I - ACTA

sit, sciet oratores in officio continere, discussionem ducere, quae sit opi-
nio multitudinis sentire, etc. Suum erit ita res componere ut et debita
libertas detur et tamen tempus inutiliter non teratur. Hic in territoriis
missionum huius rei experientiam habuimus, licet coetus non adeo ampli
sint ac ille qui ad Concilium Vaticanum congregabitur. Tamen expe-
rientia doctus, ut dixi, credo fore ut valde admodum pendeat ex per-
sona illius qui sessionibus tum generalibus tum particularibus praeerit.

Ad VI et VII. Quoad quaestiones 6 et 7 consentio cum animadver-
sionibus Card. Jullien et Card. Heard.

Hucusque sententia mea, quam post accuratam considerationem ani-
madversionum quae ad nos missae sunt, expressi. Expedire iudico, prae-
terea, ut proximae sessioni Commissionis Centralis quam plurima pos-
sint membra intersint, ita ut in deliberationibus vox Universalis Ecclesiae
vere audiatur. Quo fiet ut labor huius Concilii facilior et fructuosior
reddatur.

Em.mi P. D. ALOISII I. Card. MUENCH

Ad I. Convocandi sunt: 1) cum iure suffragii deliberativi, omnes
Episcopi titulares.

2) cum iure suffragii consultivi:

a) omnes Supremi Moderatores religionum iuris pontificii non-
exemptarum;

b) omnes Supremi Moderatores maiorum Congregationum cleri-
calium non-exemptarum.

Invitandi sunt ut observatores:

1) Laici Superiores Actionis Catholicae;

2) Repraesentantes ecclesiarum acatholicarum.

Ad II. Firmo praescripto can. 223, § 3, et servata proportione inter
nationes clerumque saecularem ac regularem, theologi et canonistae de-
ligendi sunt:

— ex membris et consultoribus qui iam operam dederunt et excel-
luerunt in Commissionibus Praeparatoriis;

— ex clarissimis Professoribus Universitatum et Athenaeorum Ca-
tholicorum tum in Urbe tum extra Urbem.

Ad III. Romanus Pontifex instituat Commissiones inter Patres Con-
cilii, stabiliens unicuique numerum membrorum et nominans earum
Praesides.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

373

Numerus Commissionum correspondeat numero Commissionum et
Secretariatuum iam laboribus praeparatoriis statuto.

Membra harum Commissionum eligenda sunt ex illis qui fuerunt
membra in correspondenti Commissione praeparatoria et secundum indi-
cationes Conferentiarum Episcopalium.

Ad IV. Patribus Concilii concedatur maxima dicendi libertas. Nu-
merus oratorum, igitur, non definiendus.

Tempus, autem, cuilibet Patri concessum definiendum est secun-
dum momentum rei de qua agitur.

Vota Patrum per modum mechanicum exquiri debent, servata tamen
possibilitate et opportunitate modi secreti, si id a Patribus postuletur.

Ad V. Duae ex tribus partibus suffragiorum in omnibus rebus.

Ad VI. Adhibeantur subsidia moderna, quidem, si possibile sit, tran-
slatio simultanea. Si talia non opportuna videntur, adsint secretarii et
interpretes.

Maxime providendum est ne Patres Concilii, latinam linguam non
callentes, in silentium coerceantur.

Ad VII. Ad quaestionem propositam, responsio affirmativa.

XII

Em.mi P. D. PETRI TATSUO Card. DOI
Archiepiscopi Tokiensis

Ad I. A) De Episcopis titularibus. - Omnes Episcopos titulares ad
Concilium convocandos esse et quidem cum iure suffragii deliberativi.

B) De extensione canonis 223 C.I.C. - Convocationem extendendam
esse censemus:

1) Ad Adsessores et Secretarios SS. CC. RR. (c. i. s. d.).

2) Ad Nuntios, Internuntios, Delegatos Apostolicos (c. i. s. d.).

3) Ad Praelatos, qui etsi dignitate episcopali carent, quamdam tamen
iurisdictionem ordinariam exercent, ad Praefectos Apostolicos (c.i.s.d).

4) Ad Supremos Moderatores Religiosos non exemptos:

a) ad Supremos Moderatores quarundam maiorum Congregatio-
num clericalium non exemptarum consideratione habita earum membro-
rum numeri et operum (c. i. s. c.).

c) Ad Supremos Superiores praecipuarum Societatum pro Missio-
nibus (c. i. s. c.).

5) Ad Membra et Consultores Commissionis Centralis Praeparatoriae
(c. i. s. c.).

374

SESSIO I - ACTA

6) Ad Secretarios singularum Commissionum Praep. (c. i. s. c.).

7) Ad quosdam ex illis qui in Commissionibus Praeparatoriis doctri-
na et opere excelluerunt (c. i. s. c.).

8) Ad Rectores Universitatum et Athenaeorum Cath. (c. i. s. d.).

9) Ad laicos Superiores Actionis Catholicae ut assistant publicis Ses-
sionibus sine ullo suffragio.

10) Ad repraesentantes ecclesiarum separatarum tanquam observa-
tores. «

Ad II. 1) Eligantur viri qui sint insignes virtute et doctrina, ex
omnibus nationibus et ex utroque clero. In particulari optatur ut Theo-
logi et Canonistae Concilii:

a) sint periti etiam in re pastorali;

b) sanae doctrinae, absque acceptione et favore inter natio-
nes clerumque saecularem et regularem;

c) excludantur qui, etsi insignes, sententias parum tutas pro-
pugnant praesertim in re biblica et philosophica;

d) sint viri qui theoretica doctrina et practica scilicet experientia
fulgeant.

2) Numerus Theologorum et Canonistarum Concilii:

a) non sit magnus;

b) aequa proportio servetur inter personas cleri saecularis et
personas cleri religiosi; et quoad religiosos, caveatur ne numerus mem-
brorum cuiusdam religiosae familiae nimis excedat numerum alterius,
spectatis ceterum copia membrorum atque praecipuo fine uniuscuiusque
familiae.

3) Selectio facienda est ab Ipso Romano Pontifice.

4) Electio facienda est proponentibus coetibus episcopalibus natio-
nalibus, Capitulis generalibus religionum clericalium exemptarum, spe-
ciali sessione Moderatorum Universitatum et Facultatum Pontificiarum,

5) Electio facienda est:

a) ex iis qui excelluerunt in laboribus praeparatoriis Commissio-
num Praeparatoriarum;

b) ex clarissimis Professoribus Universitatum et Athenaeorum Ca-
tholicorum;

c ) ex Curia Romana.

Ad III. 1) Instituendae sunt a Romano Pontifice, audito consilio
Cardinalium qui sunt Secretarii vel Praefecti SS. Congregationum.

2) Ratio:

a) ad instar Commissionum Praeparatoriarum;

b) Praesides singularum Commissionum eligantur a Romano Ponti-
fice;

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

375

c) Secretarii singularum Commissionum eligantur a Romano
Pontifice.

d) Patres, qui fuerunt Membra vel Consultores Commissionum
Praeparatoriarum, fiant Membra respectivarum Commissionum Concilii;
ceteri Patres assignentur in Commissionibus Concilii a Summo Pontifice.

3) Numerus Commissionum:

a) determinandus est a Romano Pontifice;

b) plures sint quam in Concilio Vaticano I, quia maior erit copia
quaestionum.

4) Numerus Membrorum Commissionum:

determinandus est a Romano Pontifice.

Ad IV. A) De orationibus moderandis. - 1) Tempus est definien-
dum per quindecim minuta.

2) In orationibus dicendis ordo instituatur:

a) qui sermonem habituri sunt tempestivo antea tempore suum
contionandi propositum cui competat patefaciant;

b) Praesidi vel peculiari coetui antea tradatur oratio vel eius sum-
marium scripto.

3) Oratorum numerus definiendus est:

in sessionibus plenariis quae ordinari deberent fere unice ad
sufEragia requirenda, admitti potest oratio alicuius Patris, qui decreta
illustret de quibus suffragium ferendum est, et in determinatis casibus
admitti potest altera oratio relatoris, qui mentem exprimat minoris
partis.

B) De votis exquirendis.

1) De modo: per machinam electricam seu per medium mecha-
nicum.

2) Publice vel secrete, prouti opportunitas vel momentum rei exiget.

3) Ut detur Patribus tempus orandi et meditandi super materias
disputatas, votum non illico post disputationem exquiratur, sed aliqua
sessione subsequenti.

Ad V. 1) Si minori parti accedat votum Romani Pontificis, ha-
betur sanior pars de qua loquuntur iurisperiti.

2) Duae ex tribus partibus in rebus maioris momenti; in ceteris
maioritas absoluta.

Ad VI. 1) Subsidia moderna decenter adhibeantur.

2) In Commissionibus, praeter linguam latinam usus etiam conce-
datur quarundam linguarum vernacularum; attamen tunc Patres tra-
dant saltem quoddam summarium scripto suae orationis.

3) Lingua latina exarentur. Attamen, adhibeatur systema quod vi-
get apud ONU.

376

SESSIO I - ACTA

4) a) ad latinae linguae usum expeditiorem reddendum adhibeatur
lingua latina « ecclesiastica », omni affectatione classicae locutionis vi-
tata, et parentur summaria schematum et disceptationum.

b) In Sessionibus plenariis tantum lingua latina adhibeatur; in Com-
missionibus, praeter linguam latinam, usus etiam concedatur quarundam
linguarum vernacularum v. g. italicae, gallicae, anglicae.

c) Patres, qui latinam linguam non callent, adiuvari poterunt a
quibusdam Secretariis vel interpretibus qui eorum orationes, lingua ver-
nacula exarata, vertere possent in linguam latinam.

Ad VII. « De stenographis »: Affirmative.

XIII

Beat.mi P. D. MAXIMI IV SAIGH

Vatriarchae Antiocheni Melchitarum

Ad I. Le Concile cecumenique est une assemblee generale de tous les
Eveques de 1’Eglise Catholique, en communion entre eux et avec le
Siege Romain, sous la presidence de PEveque de Rome. C’est, en d’au-
tres termes, la reunion solennelle des successeurs des Apotres, sous la
presidence du successeur de Pierre.

Cette notion, traditionnelle en Orient et conforme a la pratique des
premiers conciles cecumeniques, postule les consequences pratiques
suivantes:

1) Sont membres de droit du Concile cecumenique tous les Eveques
catholiques, qu’ils soient residentiels ou titulaires. La consecration epis-
scopale, en effet, et elle seule, les etablit successeurs des Apotres. A ce
titre, iis ont tous voix deliberative.

2) Consequemment aussi, aucun pretre ou autre clere ne peuvent
etre membres de droit du Concile cecumenique, quelle que soit par ail-
leurs leur valeur personnelle ou la haute charge qu’ils occupent dans
FEglise. En effet, d’une part ce n’est pas le rang ecclesiastique, ou la
Science ou le pouvoir ecclesiastique, qui conferent la qualite de suc-
cesseurs des Apotres, mais la consecration episcopale. D’ autre part il
ne convient pas que 1’Eglise cbange, en cela, la tradition constante et
universelle des huit premiers siecles au moins de son bistoire sur un
point intimement lie avec les fondements de la constitution de 1’Eglise.

II y eut toujours en effet dans FEglise, aux premiers siecles comme
aujourd’hui, des moines et des pretres qui, en raison de leur eminente
doctrine theologique ou de leur exceptionnelle activite apostolique, exer-

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

377

gaient pratiquement une plus grande influence sur les destinees de PEglise
que bon nombre d’Eveques. Cela neanmoins n’a pas paru aux Peres
de 1’Eglise una raison suffisante pour que ces moines ou ces pretres sie-
gent comme membres de droit dans les Conciles cecumeniques.

Consequemment, avec ce principe, aucun clere non revetu de la di-
gnite episcopale, fut-il-meme Cardinal ou Nonce ou Delegue Apostolique,
ne pourrait etre admis comme membre du Concile. II est clair cependant
que ces bauts dignitaires de 1’Eglise doivent pouvoir etre convoques
et jouir de voix deliberative au Concile. Aussi suggerons-nous que
tous ces dignitaires soient desormais revetus du caractere episcopal.
C’est ce caractere episcopal, et lui seul, qui confere dans 1’Eglise la
qualite de successeurs des Apotres, et constitue consequemment le fon-
dement de toute preseance, et non pas Pimportance de la charge qu’on
occupe. II nous semble que PEglise doit tenir fermement ce critere de
la tradition apostolique.

3) Mais il est bon et meme necessaire qu’il y ait des moines et des
pretres, non seulement dans les commissions preparatoires au Concile,
mais aussi comme conseillers du Concile au cours de sa celebration. II
y a la des forces vives que PEglise doit utiliser; mais iis ne peuvent avoir
que voix consultative.

4) Par contre, la tradition antique de PEglise a admis a sieger
au concile cecumenique des clercs depourvus du caractere episcopal, mais
seulement comme representants du Pontife Romain (legats a latere) des
Patriarches et autres Eveques legitimement absents. A ces represen-
tants, la tradition antique a reconnu une voix deliberative, parce qu’ils
etaient censes exprimer Popinion de leur mandataire. Aujourd’hui, en
raison de Pampleur des matieres traitees et de la facilite des Communi-
cations, il peut paraitre opportun ou bien de ne pas admettre des repre-
sentants (sauf pour le Pontife Romain), ou de ne leur accorder que le
droit de presence et de signature des actes au nom de leur mandataire
(can. 224, § 2).

Ad II. Il convient de donner la preference a tous ceux qui, n’etant
pas revetus du caractere episcopal, ne peuvent pas, selon nous, etre mem-
bres de droit du Concile, mais qui doivent ou peuvent etre avantageu-
sement les conseillers. Nous citerions en particulier:

1) Conseillers de droit :

a) les Eveques designes, mais non encore consacres;

b) les assesseurs et les secretaires des Congregations et autres
dicasteres de la Curie Romaine;

c ) les representants du Pontife Romain non revetus du carae-

378

SESSIO I - ACTA

tere episcopal; de meme tous les Prelats qui exercent une juridiction or-
dinaire dans 1’Eglise sans etre Eveques;

d) les Abbes et Prelats nullius , les Abbes Primats, les Abbes
superieurs des Congregations monastiques et les Superieurs Generaux
des religions ou societes clericales ou non clericales, qu’elles soient exemp-
tes ou non.

2) Conseillers facultatifs (a choisir par la Commission Centrale):

a) le Secretaire et quelques membres des Commissions prepa-
ratoires au Concile;

b) les recteurs d’Uni ver site catholiques et les doyens des Fa-

cultes;

c ) les presidents et les aumoniers nationaux de 1’Action Catho-
lique et autres grandes institutions apostoliques, designes par la confe-
rence des Eveques de chaque pays.

3) Observateurs officiels -.

a) les Eglises orthodoxes d’Orient, qui ont garde plus fidelement
la succession apostolique, la foi traditionnelle et tous les sacrements,
seront particulierement invitees a envoyer chacune, si elle veut, un
observateur officiel qui pourra assister aux reunions plenieres et a qui
seront remis les actes et documents officiels du Concile;

b) meme les autres Eglises non catholiques peuvent etre invi-
tees a envoyer des observateurs officiels.

Ad III. 1) A quonam instituendae : L’institution des Commissions
parmi les Peres du Concile doit etre reservee, nous semble-t-il, a celui
qui le preside.

2) Quanam ratione-.

a) Meme nombre de Commissions et memes competences en ge-
neral que pour les Commissions et secretariats preparatoires au Concile.

b) Les presidents des Commissions seront eius par les membres
des Commissions respectives.

c) De meme pour les secretaires des Commissions.

d) Les membres des differentes Commissions seront eius par les
Peres du Concile, dans une reunion pleniere, et a la majorite relative des
suffrages. Pour assurer la continuite du travail, les Peres du Concile
qui ont ete membres dans une Commission preparatoire, seront de droit
membres de la meme Commission conciliaire. Les autres membres se-
ront choisis d’apres des listes de candidats dressees par les conferences
episcopales de chaque pays.

3) Numerus Commissionum-. II nous semble que ce nombre pour-
rait etre le meme que celui des Commissions et secretariats prepara-
toires.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

379

4) Numerus membrorum : une cinquantaine de membres pour cha-
que Commission, afin de ne pas alourdir le travail. Ces 50 membres se-
ront ceux qui auront obtenu le plus grand nombre de voix dans la vo-
tation generale indiquee plus haut au nombre 2) d.

Ad IV. 1) Ne orationibus moderandis:

a) Nullum est definiendum tempus, mais les Peres seront invites
a etre aussi brefs que possible.

b) In orationibus dicendis ordo instituatur : Les discussions doi-
vent se faire surtout dans les Commissions. Chaque Commission envoie
a chacun des Peres du Concile un schema, auquel chacun peut proposer
par ecrit des amendements. Le schema, eventuellement amende, sera
discute en commission. Dans ce but, chaque Pere peut demander de
prendre part aux discussions de la Commission, meme s’il n’en est pas
membre. Si, en plus, un ou plusieurs Peres veulent prendre la parole
au moment du vote, en reunion pleniere, cela doit leur etre accorde.
Seule une motion, proposee par dix Peres et approuvee a la majorite
des voix, peut demander d’arreter les discussions et de passer au vote.

2) Ne votis exquirendis:

a) Ne modo: Nous preconisons Pemploi dfinstruments mecani-
ques ou electroniques, et cela pour deux raisons principales: 1° on ga-
gne un temps considerable; 2° le scrutin demeure ainsi secret et anonyme,
donc plus libre.

b) Cependant, Passemblee peut requerir, a la majorite des voix,
un vote public nominal.

Ad V. Bien que Punanimite ou une tres grande majorite soit souhai-
table, la majorite absolue suffit et est seule requise dans les affaires or-
dinaires. Eventuellement, pour des definitions dogmatiques ou de tres
graves innovations disciplinaires, il faudrait les 75% ou meme les
80% des voix. A ce propos, nous renouvelons ici notre souhait qu’on
ne procede pas dans ce Concile a de nouvelles definitions dogmatiques
qui elargiraient, sans necessite, le fosse entre PEglise Catholique et les
autres Eglises.

Ad VI. 1) II est vrai que le latin est aujourd’hui la langue ecclesias-
tique et surtout liturgique de PEglise latine. Mais il est faux de dire
que le latin est la langue de VEglise, entendant par la VEglise catholique
et universelle. Cette confusion entre Eglise et Eglise latine est tres
regrettable.

2) Comme le Concile oecumenique ne represente pas seulement
PEglise latine, mais toute PEglise, il n’est pas juste de considerer comme
seule langue du Concile ce qui est la langue de Pune seulement — quoi-
que la principale — des Eglises qui le forment.

380

SESSIO I

ACTA

3) D’ailleurs, historiquement, le latin n’a pas toujours ete la langue
des Condies cecumeniques, du moins pas la seule langue. Aussi ne
doit-on pas faire de Fusage exdusif du latin au Condle une question de
prindpe sacre, qui impliquerait, s’il etait pousse jusqu’au bout, une
negation de la catholicite effective de FEglise. La question est seulement
d’ordre pratique. En d’autres termes: il s’agit de savoir quelle langue
il convient d’employer pour que les Peres puissent parier et se faire
comprendre. Ce n’est pas une question de principe intangible, ni une
question de prestige. C’est une question de commodite. Meme pour
exprimer les verites revelees, d’autres langues que le latin ont jadis servi
et peuvent encore servir. L’Eglise romaine s’est servie du grec durant les
trois premiers siecles.il faut surtout eviter de faire du latin une sorte
de dogme intangible.

4) Dans toutes les questions que nous avons a traiter, ou les deci-
sions que nous avons a prendre, il nous faut toujours tenir compte de
1’impression que cela peut produire sur les chretiens non encore unis
au Saint Siege Romain. Nous ne sommes pas directement un « concile de
1’union », mais nous sommes un « concile preparatoire de Funion ».

Ne prenons donc pas des attitudes ou des decisions de principe qui
les rebutent, les eloignent davantage. Iis sont parfaitement capables de
comprendre les facilites ou les necessites pratiques dans Fusage des lan-
gues, mais iis auraient parfaitement raison de se plaindre si on voulait
leur imposer comme un principe ecclesiastique Fusage de la langue
latine.

5) Ceci dit, nous reconnaissons volontiers que la langue la plus pra-
tique pour le Concile est aujourd’hui, tout bien considere, la langue
latine. Les Actes du Concile et tous autres documents officiels seront
rediges en latin.

6) Pour ce qui concerne les interventions des Peres en commission
ou en session pleniere, le latin sera dArdinaire la langue la plus indiquee.
Mais on doit prevoir necessairement des installations, comme celles
qui sont en usage aujourd’hui dans les congres internationaux, permet-
tant aux Peres de s’exprimer dans Fune des 3 ou 6 langues les plus con-
nues de 1’univers, avec traduction simultanee en latin et dans les autres
langues. Nous proposerions les langues suivantes: frangais, anglais, ita-
lien, allemand, espagnol, portugais. Il est rare qu’une personne cultivee,
comme le sont tous les Peres du Concile, ne puisse pas comprendre et
parier facilement Fune ou 1’autre de ces langues. Et ainsi, les Peres ne
sont pas reduits au role de spectateurs et d’auditeurs de discours plus ou
moins prepares d’avance, avec avantage excessif pour les latinistes sur

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

381

les pasteurs d’ames et autres theologiens qui n’ont pas toujours Phabi-
tude du latin.

Ad VI. II nous semble que 1’enregistrement magnetique, transerit
ensuite et imprime, offre toutes les garanties necessaires de fidelite, sans
qu’il soit necessaire de recourir a la stenographie. Natur ellement, il faut
prendre les mesures necessaires pour que 1’enregistrement ne soit pas
deficient.

Salvo meliore iudicio.

XIV

Beat. mi P. D. PAULI PETRI MEOUCHI
Patriarchae Antiocheni Maronitarum

Ad I. Mi pare che 1’estensione dei can. 223 si debba limitare al
n. 2° dei paragrafo 1 per convocare al Concilio tutti i Vescovi titolari.
L’estensione e dovuta alia loro dignita di vescovi e successori degli Apo-
stoli (cfr. Atti 20, 28 e 1 Cor. 12, 28), nonche al fatto che essi eserci-
tano, quasi sempre, una giurisdizione (vicaria o delegata) nella Chiesa
di Cristo. La limitazione invece e richiesta per evitare un eccessivo nu-
mero di Conciliari, che rendera difficile lo svolgimento dei dibattito e
delle votazioni nelle sessioni plenarie.

Quanto alie altre persone, indicate da alcuni Consiglieri per essere
membri dei Concilio, esse potranno dare il loro contributo se verranno
ammesse ad un voto consulti vo come i teologi e i canonisti.

I rappresentanti di Chiese separate, eventualmente chiamati o co-
munque presenti al Concilio, potranno avere contatti diretti coi Segreta-
riato creato a questo fine, e si lascera alLalto giudizio della Presidenza
Generale di decidere sulla opportunita di ammetterli quali semplici spet-
tatori, ad alcune sessioni conciliari.

Ad II. Sotto il nome di teologi e canonisti credo opportuno compren-
dere i competenti di alcune scienze affini alia teologia e diritto per dare
largo posto alia attivita pastorale e alLapostolato laico. Bisognera pero
evitare che il numero dei teologi e canonisti sia troppo grande, per
evitare la confusione.

La loro scelta verra fatta tenendo conto della diversita di Riti e di
nazioni, e avendo preferenza per quelli che avranno dato prova di capa-
cita e di moderatezza nei lavori preparatori dei Concilio.

La loro nomina sara riservata al Sommo Pontefice, dietro proposta
dei Segretariato Centrale, il quale potra raccogliere suggerimenti ed

382

SESSIO I - ACTA

informazioni da parte dei Segretariati delle Commissioni preparatorie,
dei Rappresentanti della S. Sede, dei Vescovi, dei Rettori delle Uni-
versita ecc.

Ad III. La designazione delle Commissioni sara riservata al Sommo
Pontefice, ma converra molto proclamarle nelPAssemblea dei Conciliari
in una sessione preliminare. Se verranno fatte osservazioni sulla com-
posizione di tali Commissioni, spettera al Sommo Pontefice di giudicare
sulla fondatezza o meno di quelle osservazioni.

Nella scelta delle persone si terra conto della competenza in mate-
ria, con speciale riguardo ai Riti, alie regioni, e ai ceti di persone, mag-
giormente interessati alie materie da trattare. Una preferenza si avra
per quelli che avranno partecipato con successo alie Commissioni pre-
paratorie.

Ogni Commissione sara composta da 25 a 50 membri, e una sola
persona non potra essere membro di piu di una Commissione. Una sola
Commissione avra la piena trattazione di un argomento per evitare
una incompletezza di conclusioni.

Ad IV. Data la differenza nella natura dei lavori e nel numero dei
partecipanti, credo opportuno di distinguere qui le Commissioni dal-
PAssemblea Generale nella maniera seguente:

A) Nelle Commissioni si elaboratio e si formulano gli schemi o pro-
getti di risoluzioni da un numero limitato di competenti; quindi si dovra
dare una piu larga liberta a’ intervento, e si lascera alia prudenza dei
Presidente della Commissione di moderare il dibattito.

B) NelPAssemblea Generale invece abbiamo progetti da presentare
alia votazione di un numero molto elevato di Conciliari; donde la ne-
cessita di ridurre il numero degli oratori e la durata dei loro inter-
vento.

Per se si potrebbe esigere la presentazione degli oratori presso il
Segretariato Generale, il quale ne potra designare alcuni per una
data materia, fissando la durata di 15 minuti per ogni oratore. Ma mi
pare piu spedito per le Sessioni Plenarie, e piu espressivo per le di-
verse opinioni, adottare il modo seguente:

1) Dopo Papprovazione di un progetto nelle Commissioni partico-
lari, tanto la maggioranza che 1’ha approvato quanto la minoranza che
ha sostenuto Popinione opposta elegeranno, alia maggioranza relativa dei
voti, un relatore proprio che esporra e sosterra, davanti alPAssemblea
Generale, il punto di vista dei suo proprio gruppo, prima che si proceda
alia votazione generale.

2) Qualche tempo prima della Sessione plenaria, si comunichera
ai singoli Conciliari lo schema dei progetti da sottoporre alia votazione,

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

383

con i nomi dei due relatori (favorevole e contrario) eletti in seno alia
Commissione.

3) Ogni Conciliare potra formulare le sue eventuali osservazioni e
comunicarle al relatore che gli pare condividere le sue idee. Questi rac-
cogliera tutte le osservazioni comunicategli, se ne £ara interprete da-
vanti PAssemblea, e se ne servira per appoggiare il punto di vista dei
suo gruppo.

Per evitare i discorsi prolissi e poco consistenti, ogni relatore dovra
preparare per scritto cio che intende dire; e solo le riflessioni che sor-
gono « seduta stante » potranno essere dette dfimprovviso.

I suffragi saranno pubblici ed espressi colla formula: Placet - Non
placet.

Ad V. Nelle Commissioni, la maggioranza assoluta (51%) sara sem-
pre sufficiente. Nelle Sessioni plenarie, si potra pure applicare la stessa
regola a meno che, per alcune questioni piu gravi, la Presidenza Gene-
rale domandi una maggioranza piu grande.

Ad VI. Alcuni Conciliari non saranno in grado di comprendere
facilmente la lingua latina; moltissimi ancora, pur potendola capire, tro-
veranno enorme difficolta ad esprimere in essa le proprie idee. Donde
la necessita di ricorrere ad alcuni sussidi (interpreti e permesso di espri-
mersi in una delle lingue moderne piu diffuse), per rendere piu age-
vole e piu utile la partecipazione di tutti al Concilio Ecumenico.

Ad VII. Nelle Commissioni ci si limitera al? opera degli stenografi.
Nelle Sessioni plenarie invece, sara conveniente disporre di registratori
e di stenografi contemporaneamente.

Exc.mi P. D. PATRITII F. RYAN

Archiepiscopi Portus Hispaniae

Ad I. Praeter eos qui indicati sunt in canone 223 § 1/1°, 2°, 3°, 4°,
censeo convocandos, cum suffragio deliberativo, Episcopos Titulares qui
habent iurisdictionem pastoralem.

Ad II. Theologi et Canonistae Concilii debent eligi ex Membris
vel Consultoribus Commissionum Praeparatoriarum, ex iis, scilicet, qui
inter labores Commissionum manifestaverunt scientiam notabilem.
Electio posset effici a Membris Commissionum secundum numerum a
Summo Pontifice taxatum et confirmationem accipere ab Ipso Sanctis-
simo.

384

SESSIO I - ACTA

Ad III. Commissiones Concilii debent institutionem habere a Sum-
mo Pontifice accepto voto Consilii Centralis Praeparatorii. Numerus de-
bet correspondentiam habere numero Commissionum Praeparatoriarum.
Numerus Membrorum debet taxari a Summo Pontifice, audito Prae-
side Commissionis Centralis.

Ad IV. Ante Sessiones, tempore opportuno ac sufficienti, conclu-
siones singularum Commissionum debent distribui Patribus Concilii.
Qui voluerint loqui in Sessionibus debent deponere schema orationis
penes Praesidem ita ut vana repetitio argumentorum evitetur, unico ora-
tore loquente pro suis asseclis. In sessionibus plenariis solus Summus
Pontifex, post expositam materiam per quemdam relatorem a Sanctis-
simo nominatum, debet orationem habere. Quoad vota exquirenda.
Ad temporis perditionem et mentium confusionem evitandas, vota de-
bent consignari scripto, in schedulis officialibus, et data Praesidi Com-
missionis Centralis scrutantur Secretarii ab ipso Praeside designati.

Ad V. Pro ferendis decisionibus Conciliaribus requiri debent duae
partes ex tribus suffragiorum.

Ad VI: Lingua Latina exclusive debet adhiberi. Translationes sic
dictae simultaneae raro sunt exactae ita ut confusionem, non claritatem,
afferant: exitus omnino evitandus in discussionibus Concilii.

Ad VII. Praeter perscriptionem magneticis machinis faciendam es-
set certe opportunum stenographos adhibere.

XVI

Exc.mi p. d. aloisii chavez y gonzalez

Archiepiscopi S. Salvatoris in America

Ad I. Praeter eos qui in canone 223 enumerantur, mihi videtur
convocari posse cum voto deliberativo:

Episcopos titulares qui actu iurisdictionem exercent, ut bene notat
Exc.mus P. D. Antonius Samore.1

Etiam Supremos Moderatores Congregationum non exemptarum vel
in commune viventium sine votis, quae sive numero membrorum sive
importantia apostolatus socialis quem adimplent maxime ad cogni-
tionem rerum et personarum conferre possunt.

Ad II. Eligi debent ex utroque clero, dummodo vere conspicui sint.

1 Cf. p. 40.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

385

Si vero inter professores Universitatum vel Athenaeorum seligantur,
sint non tantum doctrina sed etiam experientia praediti.

Ad III. Quia in efformatione Commissionum considerari debet argu-
mentum tractandum et praesertim capacitas membrorum, quae tan-
tum Romano Pontifici — per organa v. gr. Congregationis Consistoria-
lis, Nuntiorum, etc. — nota est. Ipse Romanus Pontifex potest eas
convenienter efformare.

Ad IV. Distinctiones et criteria proposita ab Exc.mo P. D. Anto-
nio Samore mihi videntur secura et exacta; ideoque censeo ipsa adhi-
beri posse.

Ad V. Praeter lumina quae ab historia Conciliorum, praesertim Va-
ticani I, peti debent, mihi videtur normas a C.I.C. propositas sufficien-
tes esse.

Ad VI. Ea subsidia quae maxime conferre possunt ad claram red-
dendam auditionem et ad fidelem fixationem dictorum a Patribus, adhi-
benda sunt.

Quamvis lingua propria Concilii latina est in iis adiunctis de qui-
bus loquuntur Tinello et Canestri, conveniens est usus linguarum verna-
cularum: anglica, gallica, hispanica, germanica.

Ad VII. Affirmative. Quamvis non subaestimandas censeo ratio-
nes ab Exc.mo P. D. Angelo Dell’ Aequa expositas.

XVII

Exc.mi P. D. OCTAVII A. BERAS

Archiepiscopi Tit. Euchaiteni
Administratoris Ap. sede plena S. Dominici

Ad I. Praeter eos adnumeratos in can. 223, convocandos esse cen-
semus:

1) cum iure suffragii deliberativi'.

Omnes episcopos titulares;

Ratio: quia vel munera principalia in Ecclesia nomine et auctori-
tate Summi Pontificis funguntur, vel pondus aliquod in dioecesibus re-
gendis sustinent. Omnes, tandem, successores sunt Apostolorum.

2) cum iure suffragii consultivi\

a) omnes legatos pontificios qui charactere episcopali non pol-
lent;

b) omnes adsessores et secretarios SS. RR. CC.;

c) praelatos qui etsi charactere episcopali carent quandam iurisdi-

386

SESSIO I - ACTA

ctionem exercent, ut sunt Administratores Apostolici, Praefecti Apo-
stolici

d ) omnes supremos moderatores religionum clericalium non
exemptarum;

e) membra et consultores Commissionis Centralis Praeparatoriae
Concilii;

/) Rectores Universitatum et Athenaeorum ecclesiasticorum dum-
modo sint sacerdotes.

Ratio: quia hi omnes experientia egregia gaudent in problematibus
et negotiis sive Ecclesiae Universae, aut regionum ubi Ecclesia speciali
conditione degit (missiones, nationes ubi catholici minor pars sunt) sive
quia ob institutiones et opera pastoralia per fere omnes nationes diffusa,
quae moderant, illuminationem gravis momenti afferre possunt.

3) Convocandos ut assistant publicis sessionibus absque ullo voto:

a) omnes supremos moderatores religionum clericalium iure pon-
tificio carentium;

b) omnes supremos moderatores congregationum religiosarum lai-
calium;

c) laicos superiores selectos sive Actionis Catholicae sive Directio-
nis Permanentis Conventuum Internationalium pro Apostolatu Laicorum
ut repraesentantes omnium laicalium consociationum piarum;

d) repraesentantes selectos ecclesiarum separatarum tamquam ob-
servatores;

e) rectores laicos Universitatum et Athenaeorum catholicorum.

Ratio: Quia, cum occasio assistendi ad Concilium iis offeratur,

magnum emolumentum eveniret sive perspicuis coetibus Ecclesiae sive
desiderio Summi Pontificis pro unitate omnium christianorum.

Ad II. Siquidem Commissiones Praeparatoriae habent theologos et
canonistas selectos, ex his pro Concilio deligantur, sive iidem sive
restrictior numerus.

Ratio: Cum iam pro talium nominatione optimo criterio ductum sit
melius et securius est illos servare.

Ad III. 1) A Summo Pontifice qui sive a Commissione Centrali Prae-
paratoria sive aliunde informationem acquirere potest. Unde Illius est
saltem creare commissiones et eorum praesides deligere.

2) Instituendae sunt commissiones ratione materiae. Unaquaeque
commissio materiam iam digestam seu elaboratam praesentare debet.
Intra diversas commissiones Praeses subcommissiones constituere potest
sive ad materiam celerius pertractandam sive ad problemata difficiliora
solvenda.

Ad IV. 1) In Sessionibus plenariis oratores, episcopi tantum, non

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

387

ultra 15 momenta expositiones suas protrahant, et quidem argumentum
orationis prius Praesidendae Concilii tradant.

Item in sessionibus plenariis opportuna videtur oratio alicuius Patris
qui illustret concise, etiam sententias contrarias explanando, ea de qui-
bus deliberandum est.

In sessionibus commissionum ab iis regulis prescindi potest, firma
manente opportunitate oratoris illuminantis materiam de qua agitur et
cum sententiae contrariae exstiterint deligatur simul pro talibus etiam
orator.

2) In sessionibus plenariis et in commissionibus vota sunt publice
vel secreto emittenda, prout materia, sub iudicio Praesidendae, expo-
stulet.

Vota proferantur per « alzata di mano » vel, cum sub secreto, scripto.

Ad V. In materiis disciplinae sufficeret maior pars relativa.

In theologicis quaestionibus cum apud commissiones agitantur satis
videntur duae tertiae partes suffragiorum. In sessionibus plenariis exqui-
rendus est consensus mor aliter unanimis (90%).

Prae oculis habendum est cum Sanctissimus in sessionibus plenariis
in re discussa suam mentem patefecerit, hoc ut definitivum tenendum esse,
nisi Summus Pontifex manifestaverit sese tantum intendere in rem cla-
refaciendam concurrere.

Ad VI. Lingua latina, sed ut in scholis sonat, adhibeatur in orationi-
bus et argumentationibus sessionum plenariarum. At simul versio linguis:
italica, hispanica, gallica, anglica et aliqua apud Orientem proximum
magis diffusa, praebeatur.

In sessionibus commissionum adhibendi sunt interpretes ut qui
ita praeferant, propria lingua omnino expedite sonet.

Ad VII. Affirmative.

XVIII

Exc.mi P. D. THOMAE COORAY
Archiepiscopi Columbensis in Ceylon

Ad I. A) Cum suffragio deliberativo :

1) Omnes episcopali dignitate insigniti, etiam Episcopi titulares,
prout Apostolorum successores, ratione Ordinis.

2) Ii omnes qui, vices episcoporum gerentes, iurisdictione ordinaria
pollent, etiamsi Consecratione carent: i. e. Vicarii Apostolici, Admini-
stratores Apostolici, Praefecti Apostolici.

388

SESSIO I - ACTA

3) Nuntii, Internuntii, Delegati Apostolici, etsi dignitate episcopali
carent, utpote Romani Pontificis vices in variis regionibus gerentes.

E contra quantum ad ceteros numerus potius restringendus est quam
augendus, quum coetus episcoporum, progressu temporis, sit valde auctus.

Forsitan aliqua reductio fieri potest si loco Moderatorum supremorum
religionum clericalium exemptarum haud numero praestantium, soda-
les earumdem, qui iam iure Consecrationis Episcopalis convocati fue-
rint, sententiam dicant ac suffragia ferant nomine tam proprio quam
proprii Instituti Religiosi.

R) Cum suffragio tantum consultivo:

Omnes alii quorum praesentia laboribus Concilii quocumque modo
prodesse censetur: v. g. Supremi Moderatores Congregationum religio-
sarum clericalium non-exemptarum, Theologi, Canonistae, alii periti
speciatim Adsessores et Secretarii SS. CC. RR., membra Commissionum
Praeparatoriarum Concilii Vaticani II. etc.

Ad II. 1) Unicuique Episcopo liceat proprium theologum familia-
rem secum adducere qui ius habeat Aulam Sessionum ingrediendi ad
titulum « speculatoris » ac praesto sit proprio Episcopo etiam in actu
sessionis.

2) A. De cetero « Collegium » aliquod peritorum Scripturae Sacrae
Sacrae Theologiae ac luris Canonici constituatur a « Comitio delectus »
(Comitato di Sceglimento), a Summo Pontifice praevie nominato.

In « Collegio Peritorum » sat numeroso constituendo, prae aliis se-
ligantur sequentes:

a) Ii qui in Commissionibus Praeparatoriis iam laboraverunt.

b) Periti a Coetu Episcoporum uniuscuiusque regionis praesentati.

c) Praesentati a respectivis Nuntii, Internuntiis vel Delegatis
Apostolicis.

d ) Praesentati ab Universitatibus Studiorum Catholicis.

N. B. Labor selectionis expeditior gratiorque reddetur si periti, qui
sub litteris « b », « c », « d » supra recensentur, de communi consensu
Coetus Episcopalis, Legati ac Universitatum uniuscuiusque regionis se-
mel ac simul praesententur in elencho ad Secretarium Generalem trans-
mittendo.

B) « Collegio Peritorum » constituto, « Comitium Delectus » ex ipso
sumet idoneos ad constituendum « Circulum seu Consultorium Coe-
tum » pro unaquaque Deputatione seu « Commissione » de qua infra
sub quaestione 3. In sodalibus seligendis horum « Circulorum », ratio
habeatur peculiaris ambitus uniuscuiusque « Commissionis ».

Ad III. A) A Summo Pontifice, mediante « Comitio » aliquo ab
Ipso nominato, instituantur Commissiones sat numerosae et unicuique

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

389

earum ita circumscribatur ambitus ut discussio rerum expeditissima red-
datur.

B) In unaquaque Commissione instruenda seu in coadunandis mem-
bris ac sodalibus ipsius, sequentia observentur:

a) Ipsam Commissionem, sensu stricto sumptam, constituant so-
lummodo « Patres » seu qui delecti sint ex iis qui in Concilio Generali
suflragio deliberativo gaudent.

Porro, hi numero sint pauci ad negotia expedite tractanda, quae
omnia a solo horum Patrum suffragio deliberativo dirimi debeant.

N. B. In Concilio Vaticano I, unaquaeque Commissio ex 24 Patribus
constabat.

b) Liberum sit omnibus Patribus Concilii Generalis, quamvis ad
Commissiones haud adscripti, sessionibus harum Commissionum inte-
resse, libere in rerum discussione partes habere; at a ferendo suffra-
gio deliberativo abstineant.

N. B. Ad hunc effectum unicuique Patrum mature praebeatur elen-
chus Commissionum in quo locus ac tempus conventuum indicetur.

c) Secundario ac cum suffragio consultivo tantum, Commissioni an-
numerari possunt alii clerici.

d) Unicuique Commissioni (ut iam dictum est supra 2 B) attribuatur
« Circulus Consultorius » peritorum Scripturae Sacrae, Sacrae Theolo-
giae ac luris Canonici quorum lumina a Patribus exquiri possint.

His adiungi possunt, etiam ut Directores Circuli, aliqui qui quam-
vis suffragio deliberativo gaudeant in Concilio Generali, haud assumpti
fuerint ad ipsum corpus Commissionis constituendum (iuxta 3 B a,
supra).

e) Circulo Consultorio annumerari possunt, si res ita ferat, etiam
laici periti; vel Praesidi Commissionis, orta necessitate, liceat hos indu-
cere ex elencho approbato.

C) In ipso initio Concilii, in Generali Congregatione, Ipso Summo
Pontifice Praeside, omnes Commissiones constitutae approbentur.

Ad IV. Tamquam principium generale habeatur Concilium Oecu-
menicum sub influxu Ipsius Spiritus Sancti dirigi. Porro, « Spiritus ubi
vult spirat ». Haud perinde mathematice praefiniendae sunt orationes
Patrum sive quoad numerum, sive quoad seriem vel durationem. Ex
altera parte, ut omnia ordinatim ac expedite fiant, quaedam regulae
sunt statuendae. Sequentes proponuntur:

A) De expositione ac discussione rerum: a) in sinu Commissionis'.
Ut supra dictum est (ad 3 B. b), liberum sit cuicumque Patrum, qui volue-
rit, sententiam suam exprimere. Ipsi Praesidi incumbit, summa tamen

390

SESSIO I - ACTA

cum modestia ac prudentia, seriem oratorum ac orationum prolixitatem
moderare ad bonum commune et ad exitum consequendum.

b) in gremio Congregationis generalis-.

1) Mature ante unamquamque sessionem (immo, si possibile sit,
initio ipsius Concilii Oecumenici) unicuique participanti libellus prae-
beatur, schemata propositionum pro unoquoque die exhibens.

2) De unaquaque propositione sermonem coram Congregatione ha-
beant tres oratores ex gremio Commissionis Praeparatoriae (cui res exa-
minanda tradita fuit) desumpti seu a Praeside illius Commissionis ma-
ture designati. Piorum trium oratorum,

primus-, rem exponat seu « Statum quaestionis » definiat,

secundus-, argumenta quae favent exponat.

tertius-, argumenta « contra » seu obiectiones dicat.

3) Deinde quaestio seu res sine discussione tradatur dirimenda
competenti Deputationi seu Commissioni particulari (de qua supra sub
Q. 3). Ut ibidem dictum est, qui inter Patres velit, suo tempore ad Sessio-
nem huius Commissionis pergat ac partes in discussione habeat. Hoc modo
ex una parte locus datur liberae discussioni, dum ex altera parte evi-
tatur nimia prolixitas in sessionibus Generalibus.

4) Quaestione dirempta, conclusio Commissionis scripto communi-
catur omnibus Patribus in proxima Generali Congregatione proponenda.
Interea, ii qui volunt in hac Congregatione verbum facere debent li-
centiam petere ab aliquo Comitio ad hoc a Summo Pontifice nominato
ac simul textum orationis suae scripto praesentare. Ab hoc Comitio
praefinietur numerus oratorum ac prolixitas orationum.

Perinde nonnisi per exceptionem fiet ut aliquis improviso ac ex
tempore loquatur. Attamen, etiam talibus exceptionibus providendum
erit; nam fieri potest ut ex ipsa discussione lumen aliquod oriatur in
mente alicuius sedentis, neque extinguendus est Spiritus, terminos im-
ponendo illuminationi divinae (I. Cor. XIV, 30, 40).

B) De suffragiis colligendis , computandis-. Optandum est ut inter
discussionem de qua supra (Q. IV. b. 4) et suffragiorum exceptionem
mora sufficiens intercedat qua utantur Patres ad decisionem propriam
cogitatione ac oratione efformandam. Proinde, in subsequenti tantum
Congregatione sententia definitiva exquiratur illorum qui suffragio gau-
dent deliberativo. Et quidem, hoc modo:

a) Propositiones quae tamquam conclusiones oriuntur e discussione
in Congregatione Generali, in forma « curiali » rediguntur a speciali
Comitio ad hoc a Summo Pontifice nominato.

b) Propositiones istae tabulatim exhibentur in schedula typis im-

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

391

pressa; ita tamen ut contra unamquamque propositionem quadra ali-
qua appareat vacua ad excipiendam sententiam ferentis suffragium.

c) Suffragia ferantur terminis consuetis (i. e. Placet - Non Placet);
attamen, ad usum expeditiorem (tum suffragantium tum scrutatorum)
signa adhiberi possunt ad haec verba exprimenda. Scilicet, ad « Placet »
significandum ponatur signum affiirmativum seu cruciforme (X). Ad
« Non placet » vero significandum, signum ponatur negativum seu linea
tranversaria tantum ( — ).

Si vero aliquis Patrum velit sententiam suam referre conditionate
vel ipsam suspendere, tunc opus erit ut hoc in schedula exprimat ipsis
verbis: « Iuxta modum » vel « consulendum ».

N. B. Demonstratio graphica schedulae inscriptae:

Placet X

Non Placet —

Placet iuxta modum iuxta modum

Consulendum consulendum

d) Unicuique Patrum qui ius habent ad suffragium deliberativum
schedula mature traditur ac dies indicitur in quo reddenda est, qua-
dris inscriptis.

e) Die indicto, in initio Congregationis Generalis schedulae in urnis
colligentur a Ministris speciatim nominatis.

/) Computatio suffragiorum fiet a Scrutatoribus iuramento ad se-
cretum servandum ac munus fideliter implendum adstrictis.

g) Ad finem Sessionis Generalis annuntietur exitus suffragiorum.

h) Ubi plus quam una tertia pars (1/3) ex Patribus suffragium hoc
modo nempe vel « iuxta modum » vel « consulendum » dederit, res de-
nuo ad Commissionem propriam est referenda, atque totus processus
repetendus.

N. B. Dispendia morae vitabuntur si ordo supradictus servetur.
Contra systema mechanicum sive luminum sive signorum vi electrica
transmissorum notentur sequentia:

1) Confusio oriri potest circa colores luminum praesertim apud
Patres provectioris aetatis, cum consequenti errore in computatione suf-
fragiorum.

2) Vis electrica ad haec signa activanda deficere potest inopinate,
e casu.

3) Eadem vis electrica deficere potest vel ad conturbationem signo-
rum ac colorum adduci per actionem (vi radiologica) ex parte quorumdam
quibus interest labores Concilii impedire ac (si possint) cassos red-
dere.

392

SESSIO I - ACTA

Ad V. Regulariter in omnibus casibus saltem duae tertiae partes
(2/3) requirantur ad unanimitatem moralem decisionis.

a) In rebus quidem ad Fidem vel Mores pertinentibus. Secus,
praeter quam in ipso Capite seu in Summo Pontifice qui decisionem con-
firmat ac propria auctoritate roborat, mens Ecclesiae Universalis minus
quam par est resplendebit.

b) In rebus vero ad Disciplinam etc.

Secus decisiones aegre a pluribus ferentur ac contra exsecutionem
ipsarum renitetur.

c) Vix occurrit dicere sententiam ipsius Summi Pontificis in omni-
bus casibus rem dirimere.

Ad VI. a) In sinu Commissionum : Ut decet etiam in his quasi
familiaribus sessionibus solemnissimi Conventus Ecclesiae Catholicae,
lingua privilegiata, officialis ac « usualis » debet esse latina, sed illa
quam « ecclesiasticam » seu «. scholasticam » vocant.

Nihilominus, iuxta occurrentiam, quacumque lingua moderna uti
liceat (praesertim ab « Orientalibus ») dummodo sat provideatur (per
traductores iuratos) pro communi captu sententiarum quae proferuntur.
Recursus etiam haberi potest ad simultaneam transmissionem plurium
linguarum (per apparatum phoneticum auricularem).

b) In gremio Congregationum Generalium. In solemnioribus his
sessionibus unica utatur lingua latina. Quamobrem, praesto sit « Corpus »
peritorum linguae latinae qui Patribus extemplo succurrere possint in sen-
tentiis (sive scriptis sive viva voce prolatis) latino sermone redigendis. In
casibus vero urgentioribus, arbitrio Praesidis diiudicandis, (sicut verbi
gratia, in casu subitanei ac vividi luminis, pro cuius occurrentiae semper
providendum est) liceat quacumque lingua loqui, dummodo adsit qui ser-
monem interpretetur (cfr. I Cor. XII-XIV).

Immo in his rarissimis casibus, ver sio latina typis impressa subinde
praebeatur unicuique Patrum.

N. B. Per usum linguae latinae, evitentur contentiones (haud rarae
his diebus quando aemulationes politicae inter nationes praevalent), circa
primatum inter varias linguas, v. g. si uti potest lingua gallica, vel anglica,
quare non etiam lingua vel Hindi (India) vel Serica (China) etc.

Ad VII. Ad dignitatem Concilii pertinet, immo ad fines practicos (ma-
ioris documentorum claritatis, ipsorumque usus facilioris), confert, ut, ad
perscribendas Patrum in Congregatione Generali orationes, periti huma-
ni (quos stenographos seu tachygraphos vocant) potius adhibeantur quam
machinae (magneticae) automaticae. Etenim, tales machinae subsunt (ut
saepe diximus) deficientiae vis electricae, irritationi inimicae per actio-

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

393

nem radiologicam. Insuper, ita mechanice sonum impressum retinent ut
defectus declamationis, pronuntiationis etc. plus aequo reproducant.

Nihilominus, machinae magneticae adhiberi possunt utiliter tamquam
subsidia ipsorum peritorum (steno-tachi-dachtylo-graphorum) ut isti pro-
priam perscriptionem subinde perficere vel corrigere possint collatam ac
comparatam cum perscriptione magnetica.

XIX

Exc.mi p. d. ioannis landazuri ricketts

Archiepiscopi Limani

Ad I. A) De Episcopis Titularibus :

1) Ad Concilium puto convocandos esse Episcopos Titulares quan-
dam iurisdictionem habentes, nempe: Vicarios Apostolicos, Praefectos
Apostolicos et Administratores Apostolicos.

2) Ratione sui muneris et laboris in apparando Concilio expedit ut
convocentur cum suffragio deliberativo Archiepiscopi et Episcopi Titu-
lares qui iam sunt membra vel consultores Commissionum Centralis et
Praeparatoriarum .

B) De extensione Canonis 223 C.I.C.:

Convocationem extendendam esse iudico:

1) Ad Adsessores et Secretarios Sacrarum Congregationum Romana-
rum cum iure suffragii deliberativi (c. i. s. d.).

2) Ad Nuntios, Internuntios, Delegatos Apostolicos, etsi dignitate
episcopali careant (c. i. s. d.).

3) Ad Praelatos qui etsi dignitate episcopali careant quandam iu-
risdictionem ordinariam exercent (c. i. s. d.).

4) Ad Supremos Moderatores quarundam maiorum Congregationum
clericalium non exemptarum consideratione habita earum membrorum
numeri et operum (c. i. s. c.).

5) Ad membra et consultores Commissionis Centralis Praeparato-
riae etsi non sunt episcopali dignitate ornati necnon ad quosdam ex
illis qui in Commissionibus Praeparatoriis doctrina et opere excelluerunt
(hi omnes c. i. s. c.).

6) Ad Rectores Universitatum et Athenaeorum Catholicorum, dum-
modo saltem sint sacerdotes (c. i. s. c.).

C) De stricta interpretatione can. 223 C.I.C.:

Praeter illos de quo supra non expedit extendere nimis can. 223 C.I.C.

394

SESSIO I - ACTA

Ad II. Perplacet quod omnes consiliarii eligendi sint tantummodo il-
li qui insignes sunt virtute, doctrina ex omnibus nationibus ex utroque
clero. Selectio facienda est ab ipso Romano Pontifice.

Ad III. 1) A quonam instituendae: Ab ipso Romano Pontifice.

2) Quibusnam rationibus:

a) Ad instar Commissionum Praeparatoriarum

b ) Praesides et Secretarii singularum Commissionum eligantur a
Romano Pontifice

c) Membra Commissionum eligantur hoc modo:

Patres qui fuerunt Membra vel Consultores Commissionum Prae-
paratoriarum fiant membra respectivarum Commissionum Concilii; ce-
teri vero Patres possunt sese libere inscribere Commissionibus caute
tamen ut non liceat inscribi nisi in una Commissione.

3) Numerus Commissionum correspondeat, mutatis mutandis, nu-
mero Commissionum et Secretariatuum quae instituta sunt ad Concilium
apparandum.

4) Numerus membrorum relinquatur voluntati Patrum Concilii,
id est, pendeat a libera voluntate sese inscribendi in aliqua Commis-
sione.

Ad IV. A) De orationibus moderandis-.

1) Tempus est definiendum, id est, concedantur Patribus ordinarie
ad summum quindecim minuta.

2) In orationibus dicendis ordo instituatur a peculiari coetu cui antea
tradatur oratio scripto.

3) His dictis intelligatur pro sessionibus Commissionum nam in ses-
sionibus plenariis unicus sit orator, designandus a Praeside, orator de-
creta illustret de quibus suffragium ferendum est et in determinatis casi-
bus admitti potest etiam alius orator qui mentem exprimat minoris
partis.

B) De votis exquirendis-.

De modo: Definiendum est a Praeside Concilii iuxta casus an exprimi
votum debeat scripto vel oretenus, publice vel secrete.

Ad V. Maior suffragiorum pars in sessionibus plenariis esset, meo
iudicio, trium ex quattuor partibus (75%), et in commissionibus consi-
liaribus vel particularibus, duarum partium ex tribus (66%).

Si minori parti accedat votum Romani Pontificis habetur sanior
pars de qua loquuntur auctores.

Ad VI. 1) Subsidia moderna si inveniri possint et decenter adhi-
beri, adhibeantur.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

395

2) In commissionibus praeter linguam latinam usus etiam conce-
datur quarundam linguarum vernacularum; attamen tunc Patres tradant
saltem quoddam summarium latine scripto suae orationis.

3) De translatione simultanea: Hoc magis onerosum esset et alia
ex parte innecessarium in sessionibus, caute tamen ut Patres recipiant
orationem in scripto antequam orator sermonem suum effundat.

4) De una lingua latina adhibenda: Iam dictum est: in sessionibus
plenariis tantum lingua latina adhibeatur; in commissionibus vero praeter
linguam latinam usus etiam concedatur quarundam linguarum vernacu-
larum.

Ad VII. Affirmative: nam hoc etiam fit in Parlamentis et in con-
ventis internationalibus.

Exc.mi P. D. FRANCISCI POIRIER
Archiepiscopi Portus Principis

Ad I. Congruum videtur ut vocentur tantum Episcopi titulares, quam-
dam iurisdictionem habentes, praesertim si simul sint in terris missionum
cum ampla iurisdictione Vicarii Apostolici vel in aliqua dioecesi Vicarii
Generales.

Puto non expedire extendere can. 223 C.I.C. pro diversis rationi-
bus a Staffa et Canestri expositis.

Attamen, nihil mihi videtur opponendum iis qui putant reprae-
sentantes ecclesiarum separatarum et acatholicorum admittendos in Con-
cilio tamquam observatores « ad unionem optatam fovendam ».

Ad II. 1) Sint periti in re pastorali, humiles, sapientes, prudentes,
« sentientes cum Ecclesia », sanae doctrinae. Eligantur absque acceptio-
ne et favore inter nationes ex utroque clero viri qui theorica doctrina
et practica experientia fulgeant.

2) Nonnulli tantum sint (pauci pro diversis Commissionibus) ad
mentem Palazzini.

3) Selectio facienda est:

a) Praesidentia Commissionis Centralis quae erit etiam praesidentia
Concilii.

4) Electio facienda est proponentibus Coetibus episcopalibus natio-
nalibus, Capitulis Generalibus Religionum clericalium exemptarum,
speciali sessione moderatorum Universitatum et Facultatum Pontifi-
carum.

396

SESSIO I - ACTA

5) Electio facienda est:

a) Ex Commissionibus Praeparatoriis qui excelluerunt in laboribus
praeparatoriis.

b) Ex clarissimis Professoribus Universitatum et Athenaeorum
Catholicorum.

Ad III. 1) A quonam instituendae?

R. A Romano Pontifice.

2) Quanam ratione?

R. Ad instar Commissionum Praeparatoriarum. (Unumquodque ar-
gumentum exclusive et plene detur tractandum uni Commissioni).

Ad IV. A) De orationibus moderandis. - 1) Tempus est definiendum:
per quindecim minuta.

2) In orationibus dicendis ordo instituatur.

— Praesidi vel peculiari coetui antea tradatur oratio vel eius sum-
marium scripto.

3) Oratorum numerus definiendus.

— In sessionibus plenariis, quae ordinari deberent fere unice ad
suffragia requirenda admitti potest oratio alicuius Patris qui decreta
illustret de quibus suffragium ferendum est, et in determinatis casibus
admitti potest altera oratio relatoris qui mentem exprimat minoris
partis, sicuti peropportune suadet Samore.

Detur etiam Patribus tempus orandi, consultandi et meditandi su-
per materias disputatas, antequam votum suum emittant.

B) De votis exquirendis. Per « placet — non placet — placet iuxta
modum » — publice vel secrete — prouti opportunitas vel momentum
rei exiget: unus vel alter modus poterit imponi si a quodam definito
numero Patrum requiratur.

Ad V. In sessionibus plenariis, duae ex tribus partibus; in Commis-
sione conciliari maioritas longe superior, v. g. 90%.

Ad VI. In Commissionibus, praeter linguam latinam, usus etiam
concedatur quarumdam linguarum vernacularum. Attamen, tunc Patres
tradant saltem quoddam summarium scripto suae orationis.

Ad VII. Affirmative.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

397

XXI

Exc.mi P. D. PAULI BERNIER
Archiepiscopi Gaspesiensis

Ad I. Omnes Episcopi etiam mere titulares, et quidem cum iure
suffragii deliberativi.

Ad II. Criterio virtutis, scientiae et rerum gerendarum experientiae
et quidem ex omnibus nationibus et ex utroque clero, dioecesano sci-
licet et religioso.

Ad III. A Romano Pontifice, et iuxta divisionem Commissionum
Praeparatoriarum .

Ad IV. Praefigatur tempus maximum scilicet decem minutorum, et
textus scriptus remittatur Secretario Generali Concilii.

Ad V. Requiratur pars absolute maior.

Ad VI. Ea omnia subsidia proponenda et acceptanda mihi videntur,
quae et usum linguae latinae et eius intellectum expeditiorem faciant.

Ad VII. Affirmative, ut mihi videtur: nonnumquam enim usus et
pronuntiatio linguae latinae a regione ad regionem differt, et ita qui-
dem ut a Patribus difficulter intelligantur.

XXII

Exc.mi P. D. BERNARDI YAGO
Archiepiscopi Ahidjanensis

Ad I. A) II ne semble pas necessaire que soient convoques les
Vicaires generaux, les Eveques Coadjuteurs et Auxiliaires dont 1’ordi-
naire doit etre present au Concile.

B) a) Par contre il est souhaitable que soient convoques avec voix
consultative les Secretaires des SS. CC. RR. a cause de leurs connais-
sances speciales de la marche de 1’Eglise, et les Nonces, Internonces et
Delegues Apostoliques, a cause des aspects politiques de certaines
questions qui pourraient etre abordees.

b) II convient, vu la place faite a bon droit dans 1’Eglise d’aujourd’hui
aux laics, que ceux-ci soient invites comme observateurs, avec pouvoir
de faire connaitre par ecrit, au Secretaire General du Concile, si be-
soin est, leur opinion sur certaines questions pour lesquelles iis sont

398

SESSIO I - ACTA

competents de par leur profession ou leur role dans P Aetion Catho-
lique.

c) Les representants des Eglises separees, les Acatholiques pour-
raient etre invites au meme titre que les laics.

Ad II. 11 convient que les Theologiens et les Canonistes soient
pris tout d’abord parmi ceux qui ont ete dans les commissions pre-
paratoires. A ceux-ci il faut joindre des Theologiens et Canonistes
provenant des differentes nations choisis dans une liste presentee par
1’assemblee nationale des Eveques.

II serait soubaitable que les Canonistes qui defendent les causes
de nullite de mariage ne soient pas absolument exclus. Le droit cano-
nique actuel concu pour des pays de vraie chretiente place les chre-
tiens de nos territoires en marche vers le Christianisme dans des difE-
cultes tres graves.

Il serait aussi souhaitable que chaque Pere du Concile puisse choisir
son propre canoniste.

Ad III. A) La repartition des Peres du Concile dans les differentes
Commissions doit etre faite par les Presidents des Commissions pre-
paratoires et la Commission Centrale. La raison est que les Presidents
des Commissions preparatoires ont eu 1’occasion de remarquer les
membres les plus competents. Les membres de la Commission centrale
etant de nations tres diverses pourraient apporter d’autres noms ou des
renseignements complementaires.

B) a) La repartition des Peres dans les Commissions sera faite se-
lon leur competence dans telle ou telle matiere.

b) Les Presidents, les Secretaires et des membres d’ofEce devront
etre designes par les Presidents des Commissions et la Commission
Centrale avec 1’approbation du Souverain Pontife. Les Secretaires se-
ront differents de ceux de la Commission preparatoire.

c ) Les autres membres se repartiront dans Pune des trois Commis-
sions de leur choix, dans 1’ordre de preference. La Commission cen-
trale fixe le nombre des membres de chaque Commission. Elie veil-
lera a ce que les differentes nationalites soient representees au sein de
chaque Commission.

C) Le nombre des Commissions est fonction de la matiere retenue
par la Commission Centrale. Neanmoins il est desirable que sur les
Missions, les Seminaires, PAction catholique et la revision du Code,
il y ait une Commission.

Ad IV. A) 1) Il faut limiter le temps des discours a 15 ou 20 mi-
nutes, le texte du discours devant prealablement etre presente a la

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

399

Commission centrale pour qu’un resume soit communique a chacun
des Peres.

2) II peut etre permis aux Peres dont le discours presente un reel
interet de depasser le temps fixe.

3) Les voeux et les observations des Peres seront mis par ecrit et
reunis par la Commission Centrale qui en soumettra la synthese a la
deliberation des Peres.

4) II va de soi que les discours qui se repetent doivent etre re-
sumes en un seul.

Dans les Sessions plenieres il serait bon que quelqu’un fasse con-
naitre Popinion de la minorite.

B) Les votes seront secrets et ne devront pas suivre immediatement
les debats pour laisser aux Peres le temps de la reflexion.

Ad V. La decision definitive appartenant au Souverain Pontile, il
suffit d’une majorite relative. Neanmoins pour les questions qui re-
vetent une gravite speciale, si la majorite absolute n’est pas obtenue, il
serait sage d’approfondir la question dans une autre session. avant la
decision definitive.

Ad VI. A mon humble avis, la traduction simultanee des exposes et
des debats doit etre faite selon le mode en vigueur a LO. N. U. Ceci
permettrait une comprehension claire et rapide et des interventions
sans complexe. L’accent et la prononciation propres a chaque nation
rendent la latin parle peu intelligibile, sans compter que la plupart
des Peres qui doivent decider des choses si importantes ont perdu l’usa-
ge du latin.

Ad VII. Dans une affaire d’une si grande importance il faut se
munir de toutes les garanties necessaires. Il est a souhaiter qu’avec
les stenographes soient utilises les magnetophones.

XXIII

Exc.mi P. D. PETRI MARTINI NGO-DINH-THt)C

Archiepiscopi Hueensis

Ad I. Principia responsionis : 1) Ex iure divino et ordinario: Omnes
episcopi habentes actualem iurisdictionem in territorio determinato.

2) Ex iure positivo: Ex canone 223 - 1,3, 4 in I paragrapho et ex
II paragrapho et III paragrapho.

3) Codex videtur cavere ne numerus eorum qui ex iure positivo
vocantur nimis augeatur, inde distinguit inter eos qui tantum gaudent
suffragio consultivo.

400

SESSIO I - ACTA

Proinde ex analogia concludere liceat expedire ut convocentur:

Responsio : A) 1) Ii qui iuris dictionem actualem territorialem ha-
bent nempe, sive episcopi sive non: Episcopi titulares cum munere
vicarii apostolici, administratores, praefecti etc. et quidem ex analogia
cum episcopis residentialibus.

2) qui participant iurisdictionem territorialem v. g.: episcopi coa-
diutores.

3) qui iurisdictionem quasi episcopalem habent ut episcopi ordi-
narii castrenses.

4) coeteri qui Sanctam Sedem repraesentant cum amplissimis fa-
cultatibus uti nuntii, internuntii, delegati apostolici.

Omnes isti cum i. s. d.

B) Uti periti ex analogia cum peritis ex canone 223 § 3.

Praelati superiores in Curia Romana cum c. i. s. c.

C) Ex analogia cum can. 223 § 1 ad 4 propter iurisdictionem in
multis personis cum i. s. c. nempe:

Supremi Moderatores Religionum Clericalium iuris Pontificii;

Supremi Moderatores Religionum Laicalium maximi momenti;

Supremi Moderatores Societatum magni momenti pro missionibus.

D) Uti periti Membra et consultores Commissionis Centralis pro
praeparatione Concilii Vaticani. Secretarii singularum Commissionum
praeparatoriarum. Rectores Universitatum catholicarum magni momenti.
Omnes c. i. s. c.

Ad II. Manifestum est eligendos esse viros insignes virtute, scientia
et doctrina orthodoxa in omnibus ramis scientiae ecclesiasticae.

Selectio a Summo Pontifice facienda post praesentationem ab organis
ecclesiasticis idoneis, v. g. Conferendae episcopales nationales, Curia
Romana.

Viri isti possunt esse laici. Omnes tamen c. i. s. c.

Ad III. A Summo Pontifice solo vel a Patribus Concilii cum con-
sensu Summi Pontificis.

Quanam ratione? Ad instar Commissionum Praeparatoriarum, ad
Summum Pontificem etiam spectat designatio Praesidum Commissionum
et secretariorum, post praesentationem factam a membris Commissio-
num.

Ad IV. 1) Tempus est definiendum, per 15 minuta nisi momentum
materiae tractandae exigat longiorem morationem.

2) Oratorum numerus est definiendus.

De votis requirendis:

Secundum morem traditionalem — Publice.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

401

Ad V. Maioritas relativa sufficit, nisi momentum rei exigat maiori-
tatem absolutam, de qua re statuat Concilium.

Ad VI. Tantum lingua latina adbibenda est.

Ad VII. Utique.

XXIV

Exc.mi p. d. alberti soegijapranata

Archiepiscopi Semarangensis

Ad I. A) De Episcopis titularibus. 1) Cum decreta conciliaria sta-
tuantur ab Episcopis ut Pastoribus alicuius territorii vel partis Eccle-
siae una cum et assentiente Summo Pontifice, illos puto tantum pleno
iure suffragii deliberativi ad Concilium convocandos esse.

2) Episcopi titulares quoque qui sunt Ordinarii habentes iurisdictio-
nem immediate ab Apostolica Sede derivatam, ut Vicarii Apostolici, Vi-
carii Castrenses, qui sunt igitur revera Pastores gregum suarum, ut
Episcopi residentiales ad Concilium cum iure suffragii deliberativi con-
vocari debent.

Etiam Episcopi auxiliares, impedito Ordinario loci.

3) Quoad supremos Moderatores religionum clericalium exempta-
rum iam provisum est in Codice. Alii non exempti Episcopo suo subor-
dinati sunt sicut laici, in Concilio iam per Episcopum suum reprae-
sentantur. Quam ob rem in Concilium convocentur non oportet. Theo-
logi ac sacrorum canonum periti ad Concilium forte invitari possunt, suf-
fragium tamen non habent nisi consulti vum.

B) De extensione Canonis 223 C.I.C. 1) Canonem 223 non exten-
dendum puto, nisi ad Episcopos titulares, qui iurisdictione ordinaria
gaudent et ad Auxiliares impedito Episcopo proprio (cf. ad A sub 2).

Quibus propositis numerus convocandorum, ut mihi videtur, erit
sat permagnus.

2) Ut observatores admitti possunt schismatici, repraesentantes Ec-
clesiarum separatarum et acatholici salva tamen omnino libertate lo-
quendi; curandum etiam est, ut observatores psychice et spiritualiter
magis lucrum faciant quam damnum patiantur.

Cavendum mihi videtur esse, ne ipsum Concilium Oecumenicum
speciem praebeat parlamenti cuiusdam democratici, ubi omnes partes
aequo iure audiri et representari debeant. Universalitas Ecclesiae et
tendentiae in ea viventes progrediendi et renovandi sat repraesentantur
ab ipsis Episcopis, qui una cum Summo Pontifice in Concilium congre-
gati, Spiritu Sancto duce, apti sunt ad regimen Ecclesiae idoneum prae-
standum his quoque temporibus.

402

SESSIO I - ACTA

Ad II. 1) Eligendi sunt, ut mihi videtur, theologi periti, tamen
puritate simplicitateque cordis praediti, amatores veritatum obiectiva-
rum, respicientes opiniones aliorum eosque quantum fieri possit conan-
tes intelligere et bene explicare, in docendis scientiis sacris quaerentes
non quae sua sunt sed quae Iesu Christi, piam et ferventem devotionem
erga Ecclesiam praebentes.

2) Ne convocentur ii qui nimis subiective, personaliter et cum senti-
mento opiniones proponunt, sive traditionales sive modernas.

Bonum est, ut opinor, quod etiam moderniores tendentiae reprae-
sentantur, ut probentur et optima teneantur.

3) Convocandi sunt quoque nonulli theologi, canonis tae, liturgistae,
missiologi et sociologi, qui omnes in theologia bene sunt versati et iam
diu docent vel docuerunt universitatibus regionum missionalium, prae-
sertim ex Asia et Africa, ubi complures antiquae religiones ethnicae ma-
gnum influxum habent in mentalitatibus moribusque incolarum, et ethnici
moderni exteri suam doctrinam perversam de rebus socialibus, oeconomi-
cis, politicis, moralibus et pseudo-religiosis strenue omnimodis propa-
gant abutendo nationalismo excitato.

Necesse est, ut in regionibus missionalibus paulatim constituatur
theologia, quae sit indigenis excultis accomodata, qui nec doctrinam
schismaticam nec protestantismum noverunt nisi una cum catholicismo,
sed quibus pernoti sunt Fetisjismus, Animismus, Synthoismus, Bud-
hismus, Hinduismus, Visnuismus, Ciwaismus, Mohammadanismus etc.,
insuper rationalismus, liber alismus, materialismus, socialismus, relativis-
mus, subiectivismus, sensismus, indiflerentismus, laicismus etc.

Idem dicendum est de catechismo culturis, moribus consuetudini-
busque indigenarum servandis perficiendisque accommodato.

4) Electio facienda est ex Commissionibus praeparatoriis, sed non
exclusi ve.

5) Numerus est sufficiens, si diversae tendentiae diversaque desi-
derata aequivalenter repraesententur.

Ibi omnes convocari possunt cum suffragio consultivo.

6) Adiutores sive clerici sive laici addi possunt, qui tamen extra
muros Concilii munere consultoris Episcopis fungentur in quaestioni-
bus specialibus.

Ad III. Praenotandum: Cum conceptus de materiis tractandis et de
Commissionibus instituendis ante Concilium iam praeparentur, omnia mi-
hi videntur brevi tempore a Concilio approbari posse. Sic etiam de
omnibus quaestionibus technicis.

1) A quonam commissiones inter Patres Concilii instituendae?

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

403

Ab ipso Concilio, approbante Romano Pontifice, auditis propositis
a Praesidibus singularum sessionum, instituantur.

2) Quaenam ratio.

Instituantur secundum diversas materias. Sint universales, ut etiam
opponentes in eis audiantur. Numerus membrorum correspondeat requi-
sitis rerum tractandarum.

Ad IV. A) De orationibus P atrum. 1) Tantum Summus Pontifex,
Praeses Concilii, Praesides Commissionum Concilii, et theologi desi-
gnati, habeant liberam facultatem loquendi.

2) Ceteri Patres Concilii opiniones suas, quae alicuius momenti vi-
dentur, prius in scriptis communicent. Quam ob rem Commissio quaedam
redactionis instituatur, quae compendia cuiuslibet opinionis componat,
ea seligat simile similibus colligens. Proin si adsint qui sermonem
habere velint, eis concedatur ad maximum horae pars quarta; quod
tempus tamen mutari potest pro opportunitate et momento rerum et
secundum experientiam post aliquas sessiones acquisitam.

B) De Votis. 1) Modo mechanico : In definitionibus autem dogmaticis
principalioribus praeferendus est modus per vivam vocem.

2) Publice si agitur de definitionibus dogmaticis.

3) Secrete si sermo est de quaestionibus personalibus vel de aliis re-
bus, prout opportunitas et momentum rerum exiget.

4) De quaestionibus dogmaticis maioris momenti concedatur Patri-
bus tempus sufficiens orandi et cogitandi ante votum dandum.

Ad V. De maiore suffragiorum parte pro referendis decisionibus con-
ciliaribus requisita.

1 ) In genere maioritas quantum fieri potest requirenda et magni facien-
da, ne nimis multi contra proprium sensum consensum dare cogantur.

2) Decisiones ferantur a Romano Pontifice consentiente Concilio, non
praeter Concilium vel contra Concilium.

3) In genere requiri praestaret duae ex tribus partibus in quaestio-
nibus maioris momenti et si quaestio non urget.

4) In decisionibus minoris momenti sufficiat maioritas absoluta vel
relativa.

5) In Commissionibus Conciliaribus vero debet haberi fere unani-
mitas, si aliquid proponatur in nomine Commissionis.

Si placet cum mentione nominum eorum qui non consentiunt.

Ad VI. Praeferenda est lingua latina, ut lingua ecclesiastica, non
excluso tamen usu linguarum modernarum, scilicet gallicae, anglicae,
germanicae etc. In quo casu debet adesse instrumentum translationis.

Ad VII. Ope machinae mechanicae sed, saltem in rebus maioris mo-
menti, etiam cum subsidio stenographorum.

SESSIO SECUNDA

DOCUMENTA SESSIONIS SECUNDAE

LITTERAE EXC.MI P. D. SECRETARII GENERALIS

Litterae quibus Exc.mus Secretarius Generalis, de mandato Summi Pontificis, quae-
stiones, a Commissionibus Praeparatoriis pertractandas, ad ipsarum Praesides
defert.

lll/Com/60 9 luglio 1960

Eminenza Reverendissima,

Compio il venerato incarico di comunicare alPEminenza Vostra Reve-
rendissima Pelenco degli argomenti che il Santo Padre si e degnato di
assegnare alio studio delle singole Commissioni Preparatorie dei Concilio
Ecumenico Vaticano II, sulla base delle indicazioni degli Ecc.mi Presuli
e secondo le proposte dei SS. Dicasteri della Curia Romana.

£ vivo desiderio della Santita Sua che detti argomenti vengano stu-
diati nelPambito della competenza di ciascuna Commissione, pur non
escludendosi che su materie miste vedano particolari Sotto-Commissioni
formate di comune accordo tra le Commissioni interessate.

Il Santo Padre desidera altresi che oltre a quelli indicati, le Com-
missioni studino quegli altri argomenti che da un esame approfondito
possano dimostrarsi, a giudizio delle Commissioni, di particolarissimo in-
teresse per il bene della Chiesa.

Chino al bacio della S. Porpora ho Ponore di confermarmi con sensi
di profondo ossequio

di Vostra Eminenza Reverendissima
devotissimo

Pericle Felici
Segretario Generale

408

SESSIO II - DOCUMENTA

QUAESTIONES

Commissionibus Praeparatoriis Concilii Oecumenici Vaticani II

POSITAE

Ss.mus D. N. loannes Pp. XXIII, in audientia die 2 iulii 1960
infrascripto impertita, dignatus est studio Commissionum Concilio Oecu-
menico Vaticano II apparando committere quaestiones, quae sequuntur:
facta tamen facultate Commissionibus singulis, aliis quoque quaestio-
nibus studendi, quae, ipsarum iudicio et in proprio competentiae ambitu,
Ecclesiae bono prodesse videantur.

Romae, die 2 iulii 1960.

Pericles Felici
secr. gen.

COMMISSIO THEOLOGICA

1. De fontibus revelationis

Iuxta ea, quae a Summis Pontificibus recentius edita sunt, exponatur
doctrina catholica de Sacra Scriptura (i. e. de sacrorum librorum historicitate;
de obsequio, quo Exegetae erga Traditionem sacram et Magisterium ecclesia-
sticum tenentur): novi de hac re errores damnentur: simulque congruentes
edantur normae, quibus Exegetae in Sacris Litteris iuxta sensum Ecclesiae
interpretandis ducantur.

2. De Ecclesia Catholica

Constitutio de Ecclesia Catholica, a Concilio Vaticano I edita, compleatur
et perficiatur, praesertim quoad:

a) Corpus Christi mysticum

b) Episcopatum

c) Laicatum.

3. De ordine supernaturali praesertim in re morali

Doctrina catholica integre exponatur, praecipuis erroribus hodiernis repro-
batis, nempe naturalismo, materialismo, communismo, laicismo.

QUAESTIONES COMMISSIONIBUS PRAEPARATORIIS POSITAE

409

4. De matrimonio

Novissimis Summorum Pontificum documentis attentis, doctrina catholica
de matrimonio enucleetur atque pervagantes naturalismi errores reprobentur.

5. De doctrina sociali

Doctrinae catholicae de re sociali concinna expositio edatur.

COMMISSIO DE EPISCOPIS
ET DE DIOECESEON REGIMINE

1. De dioeceseon partitione

Ratio determinetur qua dioeceseon fines recognosci possint ita ut, Con-
cilio expleto, earum partitio apte disponatur sub moderamine S. Congrega-
tionis Consistorialis vel alicuius Coetus ab ea dependentis.

2. De Episcoporum potestate
Determinentur rationes:

a) Episcopos inter et SS. Curiae Romanae Congregationes. Videatur
quaenam facultates pro dioeceseon regimine Episcopis stabiliter tribui possint.

b) Episcopos inter et parochos. Institutum inamovibilitatis parocho-
rum recognoscatur ita ut Episcopis, pro bono animarum, maior tribuatur
agendi facultas.

c) Episcopos inter et Religiosos. Exemptionis privilegio servato, cu-
retur ut Religiosi magis, sub Episcoporum moderamine, in apostolatus opera
incumbant et amplior cooperatio vigeat inter clerum dioecesanum et reli-
giosos.

3. Praecipuae de animarum cura quaestiones

Maxime hodiernis necessitatibus attendatur. Praeter ceteras, haec quo-
que perpendatur quaestio: de opportunitate instituendi in urbibus, frequenti-
bus populo, paroecias personales quae dicuntur.

4. De emigrantibus

Media apta expendantur, quae emigrantibus auxilium praestent ad fidem
moresque integre servandos.

410

SESSIO II - DOCUMENTA

COMMISSIO DE DISCIPLINA
CLERI ET POPULI CHRISTIANI

1. De distributione cleri

Rationes assignentur, quae clero aptius distribuendo faveant.

2. De inamovibilitate parochorum

Hoc institutum videatur cum Commissione de Episcopis et de dioeceseon
regimine.

3. De habitu clericali

An et quomodo, iuxta diversas regiones, sit immutandus.

4. De praeceptis ecclesiasticis

Examini subiciatur, ut nostris diebus magis aptetur, lex de die festivo,
de ieiunio et abstinentia, de confessione et communione paschali.

5. De catechetica institutione

a) Novus edatur catechismus, praecipua etiam continens elementa S. Li-
turgiae, Historiae ecclesiasticae, necnon doctrinae socialis.

b) Catechesi pro adultis novum incrementum afferatur.

6. De beneficiis ecclesiasticis

An, quatenus et quibus criteriis institutum beneficiale immutandum sit.

7. De confraternitatibus

Earum conformatio et statuta ita recognoscantur ut hodiernis necessita-
tibus efficacius atque aptius respondeant.

COMMISSIO DE RELIGIOSIS
1. De vita religiosa renovanda

a) Constitutiones, « Directoria », « Consuetudinaria » nostris temporibus
melius aptentur.

b) Media suggerantur ad incrementum institutionis religiosae Monialium
et Sororum.

c) Novitiorum institutio nostris temporibus aptetur novoque incremento
augeatur.

QUAESTIONES COMMISSIONIBUS PRAEPARATORIIS POSITAE

411

d) Spiritus religiosus firmetur atque disciplina praesertim in parvis com-
munitatibus foveatur.

2. De unione vel foederatione Institutorum religiosorum

a) Ad unitatem reducantur vel saltem in confoederationem copulentur
familiae religiosae unius eiusdemque Instituti.

b) In confoederationem uniantur Instituta Religiosa, quae fines eosdem
vel similes persequuntur.

3. De privilegio exemptionis

Normae determinentur, quae Religiosos magis immitti sinant in aposto-
latus opera, sub Episcoporum regimine.

(Institutum exemptionis videatur una cum Commissione de Episcopis et
dioeceseon regimine).

4. De habitu religioso

Habitus religiosus, sive virorum, sive mulierum, sit decens, simplex ac
modestus, at temporum ac locorum adiunctis necnon necessitatibus ministerii
accommodatus.

COMMISSIO DE SACRAMENTIS

1. De confirmatione

Casus determinentur, in quibus facultas administrandi hoc sacramentum
concedatur sacerdotibus, qui sacro ministerio incumbant.

2. De poenitentia

Casus determinentur, in quibus extendere expediat iurisdictionem ad con-
fessiones sacramentales audiendas.

De peccatis reservatis quaestio perpendatur.

3. De ordine

Disceptetur an et quomodo expediat veterem praxim instaurare quoad
ordines minores et diaconatum.

De aetate, qua ordines maiores conferendi sint, et de interstitiis produ-
cendis.

4. De matrimonio

An et quomodo impedimentorum numerus minuendus sit et processus
matrimonialis ad expeditiorem formam reducendus.

412

SESSIO II - DOCUMENTA

5. De sacerdotibus qui defecerunt

Sacerdotum, qui defecerunt, infelix vita expendatur et, quod fieri potest,
aeternae ipsorum saluti consulatur.

COMMISSIO DE SACRA LITURGIA

1. De calendario recognoscendo

Apta criteria hac de re proponantur.

2. De Missa

Rationes edantur de textibus et rubricis recognoscendis.

3. De Sacris Ritibus

De reducendis ad simpliciorem formam Missa Pontificali, ecclesiae conse-
cratione, campanarum benedictione etc.

4. De Sacramentis

Baptismi, confirmationis, extremae unctionis, matrimonii ritus ita reco-
gnoscantur, ut magis significent ea quae efficiunt.

5. De Breviario

Aptetur Breviarium sacri ministerii necnon spiritualibus cleri necessi-
tatibus.

6. De lingua liturgica

Diligenter perpendatur an expediat linguam vulgarem in quibusdam Mis-
sae et Sacramentorum administrationis partibus permittere.

7. De vestibus liturgicis ad simpliciorem formam reducendis

COMMISSIO DE STUDIIS ET SEMINARIIS

1. De vocationibus ecclesiasticis
De vocationis ecclesiasticae natura.

Rationes assignentur ad vocationes ecclesiasticas in pueris et adulescentibus
fovendas.

QUAESTIONES COMMISSIONIBUS PRAEPARATORIIS POSITAE

413

2. De studiis

Studiorum ratio seminariorum cuiusvis gradus et ordinis recognoscatur.
Praesertim attendatur ad integritatem doctrinae tradendae pleno cum obsequio
erga Ecclesiae Magisterium et ad rationem docendi S. Scripturam.

3. De disciplina

Praecipuis de hac re erroribus reiectis, qui speciosis nominibus et ratio-
nibus «autonomiam » quandam proclamant, aptiores ad clericos instituendos
modi, iuxta Ecclesiae doctrinam, determinentur.

4. Institutio spiritualis

Spiritualis clericorum institutio iuxta temporum necessitates augeatur.

5. Institutio pastoralis

Theologiae pastoralis studium foveatur una cum aptis et crebrioribus exer-
citationibus practicis.

6. De scholis catholicis

Huiusmodi argumentum ex integro pertractetur:

a) de iure Ecclesiae scholas erigendi cuiusvis gradus et ordinis;

b) de iure parentum eligendi scholas pro filiis;

c) de officio Reipublicae sumptus ad rem necessarios suppeditandi.

In huiusmodi scholis alumnorum institutio sive religiosa sive scientifica
enixe curetur.

COMMISSIO DE ECCLESIIS ORIENTALIBUS

Commissio examini subiicere potest quaestiones:

a) de transitu ad alium ritum;

b ) de communicatione in sacris cum christianis orientalibus non ca-
tholicis;

c) de modo reconciliandi Orientales dissidentes;

d) insuper praecipuas quaestiones disciplinares, quae pro ceteris Com-
missionibus indicatae sunt, relate tamen ad Ecclesias Orientales.

COMMISSIO DE MISSIONIBUS
1. De debito missionali

Determinentur et promoveantur illa opera, quibus catholici « debiti mis-
sionalis » pressius conscii evadant, illudque fidelius adimpleant.

414

SESSIO II - DOCUMENTA

2. De vocationibus missionariis

Normae aptiores edantur ad promovendas fovendasque vocationes mis-
sionarias.

3 . De missionariis

a) Missionariorum institutio spiritualis et scientifica augeatur: atque
« universalitatis spiritus » quam maxime foveatur.

b) Missionariorum, qui ad diversas familias pertinent, labores in ordinem,
pro maiore animarum bono, disponantur.

4. De clero indigena

Quibus bonis rationibus clerus indigena augeri possit.

Quorsum in rem catholicam inducantur ea quae ex civili singulorum popu-
lorum cultu bona acceptandaque videantur.

Traditiones gentium, quae fidei moribusque catholicis non adversantur,
quo obsequio excipiendae sint.

5. De rationibus inter dioeceses et missiones

Modis rationibusque studeatur, quibus dioeceses, clero opibusque ditiores,
missionibus aequius subveniant.

COMMISSIO DE APOSTOLATU LAICORUM

1. De apostolatu laicorum

a) Ambitus et fines determinentur huius apostolatus: nec non erga Sa-
cram Hierarchiam subiectio.

b) Quibus aptioribus rationibus apostolatus laicorum hodiernis necessi-
tatibus respondeat.

2. De actione catholica

1) Notio, ambitus et subiectio erga S. Hierarchiam pressius determi-
nentur.

2) Eius constitutio ita recognoscatur ut nostris temporibus congruentius
aptetur.

3) Determinentur rationes inter actionem catholicam et caeteras Conso-
ciationes (Congregationes Mariales, Pias Uniones, Uniones professionales, etc.).

3. De consociationibus

Studeatur ut vigentium consociationum auctuositas, nostris hisce diebus,
propositis finibus magis respondeat (Actio caritativa et socialis).

QUAESTIONES COMMISSIONIBUS PRAEPARATORIIS POSITAE

415

SECRETARIATUS DE SCRIPTIS PRELO EDENDIS
ET DE SPECTACULIS MODERANDIS

Proponatur et illustretur Ecclesiae doctrina de scriptis prelo edendis et de
spectaculis moderandis.

Illa incoepta et opera promoveantur quibus catholicorum conscientia ita
efformetur, ut in huiusmodi institutionis mediis adhibendis, principia catho-
lica ii perpetuo observent.

Omnium catholicorum artificum (« specialisti, produttori, artisti, tecnici,
gestori », etc.) recta conamina in ordinem ponantur, ut ea quae efficiuntur
et eduntur fidei moribusque congruant.

Rationes declarentur, quibus media huiusmodi, apostolatus operibus apte
serviant.

416

SESSIO II - DOCUMENTA

Ad Commissionum Praeparatoriarum Praesides, normae servandae pro studio ma-
teriarum mixtarum significantur.

Prot. N. 526-539/Com/60
Eminenza Rev.ma,

E Civitate Vaticana, die 19-12-1960

Nelle Quaestiones Commissionibus Praeparatoriis Concilii Oecume-
nici Vaticani II positae e determinato che alcune questioni debbano es-
sere studiate da piu Commissioni e non e escluso cbe, a concorde giudizio
dei rispettivi Presidenti, anche qualche altra questione mista possa es-
sere studiata insieme dalle Commissioni interessate.

Essendo state richieste, a tale scopo, norme precise, il Santo Padre
Si e compiaciuto di stabilire le Norme, di cui mi do premura comunicare
a Vostra Eminenza Reverendissima il testo, in un certo numero di esem-
plari.

Bacio la Sacra Porpora e, con sensi di profondo ossequio, mi con-
fermo

della Eminenza Vostra Rev.ma
dev.mo obbl.mo

NORMAE SERVANDAE
PRO STUDIO MATERIARUM MIXTARUM

1) Materiae mixtae a Commissionibus competentibus, in unam coactis,
studio et examini subicientur.

2) Pro laboribus praeparatoriis, Subcommissio mixta constituetur, cuius
membra erunt, praeter Secretarios, tria membra uniuscuiusque Commissionis
competentis, a Cardinalibus Praesidibus electa.

3) Coetibus praeparatoriis praeerit Secretarius hierarchice superior: mu-
nere autem actuarii fungetur membrum a Subcommissione electum.

4) Subcommissio uti poterit studiis et votis Consultorum Commissionum,
quibus coalescit, et, in peculiaribus casibus, aliorum quoque virorum perito-
rum, imposito tamen iur amento.

5) Secretarii Commissionum Cardinales Praesides de laboribus praepara-
toriis certiores facient.

6) Laboribus praeparatoriis expletis, Subcommissio suas conclusiones exa-
minandas probandasque subiciat Commissionibus competentibus, in unam

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

417

coactis: cui praeerit Cardinalis Praeses senior. Munere autem secretarii funge-
tur Secretarius hierarchice superior.

7) Quae fuerint probata, ad Commissionem Centralem deferentur.

Ss. D. N. Ioannes Pp. XXIII, in audientia die 16 decembris 1960
infrascripto impertita, dignatus est praesentes Normas statuere servarique
mandavit.

Romae, die 16 decembris 1960.

'£B Pericles Felici
Secretarius Generalis

III

Litterae quibus Commissionum Praeparatoriarum Praesides rogantur ut studia (si
quae supersunt) in secunda Commissionis Centralis Sessione examini subicienda,
ad Secretariam Generalem mittant.

Prot. N. 1203-1217/Com/61

E Civitate Vaticana, die 23 giugno 1961
Eminenza Reverendissima,

E vivo desiderio dei Santo Padre che nel prossimo Ottobre si tenga
la seconda Sessione Plenaria della Pontificia Commissione Centrale Pre-
paratoria dei Concilio Ecumenico Vaticano II.

Questa Segreteria Centrale ha gia preso in attento esame tutto il
materiale che e stato elaborato e trasmesso da codesta Pontificia Com-
missione, presieduta dalPEminenza Vostra Reverendissima, al fine di pre-
parare il programma delle questioni da sottoporre alia Commissione Cen-
trale nella sua seconda seduta. Affinche tale programma risulti completo
e aggiornato, sarei a pregare PEminenza Vostra di voler cortesemente
disporre — - qualora vi fosse altro materiale gia pronto per la Commis-
sione Centrale — che venga inviato a questo Ufficio entro la fine di
Luglio.

Cio dara modo a questa Segreteria di redigere Pordine dei giorno per
la prossima seduta di studio della Commissione Centrale, avendo presenti
gli ultimi risultati dei lavori preparatori delle varie Commissioni.

Ringrazio fin d’ora vivamente PEminenza Vostra, mentre chino al
bacio della Sacra Porpora, con i sensi dei piu profondo ossequio, ho Ponore
di confermarmi

delPEminenza Vostra Reverendissima
dev.mo obbl.mo

418

SESSIO II - DOCUMENTA

Litterae ad Exc.mos PP. DD. Consiliarios Franciscum Carpino, Gabrielem A.
Coussa, Antonium Samore datae, quibus iidem rogantur depromere votum suum
super quaestionem « De observatoribus non catholicis in Concilio Vaticano II ».

Prot. N. 1284/Com/61

Eccellenza Reverendissima,

13 luglio 1961

Per venerato incarico dei Santo Padre ho Tonore di inviare alTEccel-
lenza Vostra Reverendissima copia della Relazione: « De Observatoribus
non catholicis in Concilio Vaticano II »/ trasmessa a questa Segreteria
Generale dal competente Secretariato per 1’unione dei Cristiani, perche
sia iscritta nelTordine dei giorno della prossima sessione autunnale della
Commissione Centrale.

La natura delTargomento consiglia un attento esame ed uno studio
approfondito, per la preparazione della relativa posizione.

A tal fine prego TEccellenza Vostra di voler cortesemente esprimere
in merito il Suo saggio ed illuminato parere.

Data 1’urgenza della cosa, Vostra Eccellenza vorra scusarmi se vengo
a chieder il Suo prezioso contributo di studio in questo periodo, che e
il meno adatto al lavoro.

Mi e gradita Toccasione per confermarmi con sensi di devoto ossequio

delTEccellenza Vostra Reverendissima
dev.mo

0 Pericle Felici
Segretario Generale

1 Cf. textum pp. 449-458.

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

419

Ad Sodales Commissionis Centralis notificatio.

Em. mi, Exc.mi, Rev.mi Domini Commissionis Centralis Sodales, seu
Membra, in coetibus plenariis, qui celebrabuntur in Aedibus Vaticanis,
a die 7 novembris 1961, proposita ab Eminentissimo Cardinali Ponente
seu Relatore quaestione:

An, quomodo et quo titulo invitandi sint non catholici ad Concilium
'Oecumenicum Vaticanum secundum

alius ex alio, iuxta praecedentiae ordinem, votum dabunt suum, quod
dein scripto tradent Secretario Commissionis Centralis.

Romae, die 1 septembris 1961.

de mandato Ss.mi D. N. Ioannis Pp. XXIII
Commissionis Centralis Praesidis

VI — a

Litterae ad Em.mos Cardinales Sodales Commissionis Centralis, in Urbe degentes,
datae, quibus indicitur secunda Sessio eiusdem Commissionis.

Prot. N. 299

E Civitate Vaticana, die 8 septembris 1961
Eminentissime Domine,

Officio mihi est notum facere Eminentiae Tuae Reverendissimae
Ss.mum D. N. Ioannem Pp. XXIII, Commissionis Centralis Praesidem,
coetus plenarios eiusdem Commissionis convocasse in proximum men-
sem novembrem.

Coetus, quibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Cen-
tralis, initium habebunt die 7 novembris et per circiter hebdomadam
prosequentur.

Haec Secretaria curabit mittere quamprimum ad Eminentiam Tuam

420

SESSIO II - DOCUMENTA

tractandarum quaestionum « positiones », Kalendarium sessionum et nor-
mas, quibus disceptatio de propositis quaestionibus habebitur.

In sessionibus Sodales habitu piano induentur.

Oram Sacrae Purpurae deosculans, profundae venerationis sensus
Eminentiae Tuae depromo meque profiteor

Eminentiae Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

£8 Periclem Felici
Secretarium Generalem

VI — b

Litterae ad Em.mos Cardinales Sodales Commissionis Centralis, extra Urbem de-
gentes, datae, quibus indicitur secunda Sessio eiusdem Commissionis.

Prot. N. 310/Centr./61

E Civitate Vaticana, die 8 septembris 1961
Eminentissime Domine,

Coetus, quibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Cen-
tralis, initium habebunt die 7 novembris et per circiter hebdomadam
prosequentur.

Haec Secretaria curabit mittere quamprimum ad Eminentiam Tuam
tractandarum quaestionum « positiones », Kalendarium sessionum et
normas, quibus disceptatio de propositis quaestionibus habebitur.

In sessionibus Sodales habitu piano induentur.

Haec dum Eminentiae Tuae communico, rogo enixe Eminentiam
Tuam ut huic Secretariae in tempore pandere velis diem adventus Tui
et romanae commorationis locum.

Oram Sacrae Purpurae deosculans, profundae venerationis sensus
Eminentiae Tuae depromo meque profiteor

Eminentiae Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

421

VI — c

Litterae ad Beat.mos Patriarchas Sodales Commissionis Centralis, quibus indicitur
secunda Sessio eiusdem Commissionis.

Prot. N. 35l/Centr./61

E Civitate Vaticana, die 8 septembris 1961

Beatissime Domine,

Officio mihi est notum facere Beatitudini Tuae Ss.mum D. N. Ioan-
nem XXIII, Commissionis Centralis Praesidem, coetus plenarios eius-
dem Commissionis convocasse in proximum mensem novembrem.

Coetus, quibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Cen-
tralis, initium habebunt die 7 novembris et per circiter hebdomadam
prosequentur.

Haec Secretaria curabit mittere quamprimum ad Beatitudinem Tuam
tractandarum quaestionum « positiones », Kalendarium sessionum et
normas, quibus disceptatio de propositis quaestionibus habebitur.

In sessionibus Sodales habitu piano induentur.

Haec dum Beatitudini Tuae communico, rogo enixe Beatitudinem
Tuam ut huic Secretariae in tempore pandere velis diem adventus Tui
et romanae commorationis locum: dicas pariter utrum, nisi Romae iam
degas, habitationem nobis seligendam committas.

Impensos devotionis sensus Beatitudini Tuae depromo meque pro-
fiteor

Beatitudini Tuae
add.mum in Domino

S8 Periclem Felici
Secretarium Generalem

422

SESSIO II - DOCUMENTA

VI — d

Litterae ad Exc.mos Archiepiscopos et Episcopos Sodales Commissionis Centralis
datae, quibus indicitur secunda Sessio eiusdem Commissionis.

Prot. N. 355/Centr./61

E Civitate Vaticana, die 8 septembris 1961
Excellentissime Domine,

Officio mihi est notum facere Excellentiae Tuae Reverendissimae
Ss.mum D. N. Ioannem Pp. XXIII, Commissionis Centralis Praesidem,
coetus plenarios eiusdem Commissionis convocasse in proximum men-
sem novembrem.

Coetus, quibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Cen-
tralis, initium habebunt die 7 novembris et per circiter hebdomadam
prosequentur.

Haec Secretaria curabit mittere quamprimum ad Excellentiam Tuam
tractandarum quaestionum « positiones », Kalendarium sessionum et
normas, quibus disceptatio de propositis quaestionibus habebitur.

In sessionibus Sodales habitu piano induentur.

Haec dum Excellentiae Tuae communico, rogo enixe Excellentiam
Tuam ut huic Secretariae in tempore pandere velis diem adventus Tui
et romanae commorationis locum: dicas pariter utrum, nisi Romae iam
degas, habitationem nobis seligendam committas.

Impensos devotionis sensus Excellentiae Tuae depromo meque pro-
fiteor

Excellentiae Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

>B Periclem Felici
Secretarium Generalem

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

423

VI — e

Litterae ad Rev.mos Patres Sacrorum Ordinum Superiores Generales, Sodales Com-
missionis Centralis, datae, quibus indicitur secunda Sessio eiusdem Commis-
sionis.

Prot. N. 388/Centr./61

E Civitate Vaticana, die 8 septembris 1961
Reverendissime Pater,

Officio mihi est notum facere Paternitati Tuae Reverendissimae
Ss.mum D. N. Ioannem Pp. XXIII, Commissionis Centralis Praesidem,
coetus plenarios eiusdem Commissionis convocasse in proximum men-
sem novembrem.

Coetus, quibus intererunt Sodales seu Membra Commissionis Cen-
tralis, initium habebunt die 7 novembris et per circiter hebdomadam
prosequentur.

Haec Secretaria curabit mittere quamprimum ad Paternitatem Tuam
tractandarum quaestionum « positiones », Kalendarium sessionum et nor-
mas, quibus disceptatio de propositis quaestionibus habebitur.

Impensos devotionis sensus Paternitati Tuae depromo meque pro-
fiteor

Paternitati Tuae Rev.mae
add.mum in Domino

68 Periclem Felici
Secretarium. Generalem

424

SESSIO II - DOCUMENTA

VII

NORMAE

SEQUENDAE A COMMISSIONE CENTRALI
PRO EXAMINANDIS SCHEMATIBUS

a Commissionibus vel Secretariatibus propositis

1. In exponendis schematibus Constitutionum seu Decretorum a
Commissionibus vel Secretariatibus propositis, Commissio Centralis id
dumtaxat debet statuere: utrum schemata talia sint vel talibus ratio-
nibus innitantur ut Summi Pontificis iudicio submitti possint, ad nor-
mam n. 14 Motu Proprio Superno Dei Nutu.

2) Si in aliqua quaestione Commissiones mixtae in idem schema
non consenserint, eadem quaestio peculiaris subcommissionis studio
subicietur, antequam ad coetus plenarios deferatur.

3) Coetibus plenariis Commissionis Centralis praeerit Summus Pon-
tifex, Eoque absente, Cardinalis ordine senior; discussionem vero mo-
derabitur Cardinalis Praeses Commissionis vel Secretariatus, in cuius
competentiae ambitu est materia pertractanda: idemque Em. mus Pater
de quaestione disceptanda referet.

4) Coetibus aderit etiam Secretarius Commissionis vel Secretaria-
tus cuius interest.

5) Ordo disceptationis hic est. Proposito per Praesidem argumento,
Secretarius Generalis perlegit schema discutiendum, quod dein Car-
dinalis Ponens seu Relator exponit, explicat, enucleat. Absoluta rela-
tione Cardinalis Ponentis, ex ordine praecedentiae disceptabunt So-
dales, vel etiam Consiliarii, qui pridie Secretario Generali intentionem
disceptandi manifestaverint. Posthac, si nullus alius disceptare petierit,
transitus fit ad suffragium ferendum.

6) Suffragia feruntur per Placet , Non Placet , Placet iuxta modum.
Enuntiatum viva voce suffragium singuli Sodales seu Membra scribent
in folio, per Secretarium distributo, quod dein eidem Secretario tradent.

7) Illud schema probatum habebitur (eo quidem sensu quod Sum-
mo Pontifici proponi poterit, iuxta n. 1) quod duas tertias partes suf-
fragiorum tulerit nisi pro singulis schematibus aliam maioritatem
Summo Pontifici statuere placuerit.

8) Suffragium Placet iuxta modum pro suffragio affirmativo ha-
betur: quod si talia suffragia quartam partem validorum suffragiorum
attigerint, neque, rebus melius declaratis, reservationes auferri potue-

LITTERAE SECRETARII GENERALIS

425

rint, utriusque suffragationis exitus Sanctissimo Domino brevi rela-
tione communicabitur.

9) Schema, quod a Commissione Centrali probatum non fuerit
(iuxta n. 7, 1 ), si res ferat, remittetur ex officio Commissioni vel Secre-
tariatui a quo datum fuerit una cum animadversionibus Commissionis
Centralis, ut illud iterum excutiat, emendet, immutet, ac dein Com-
missioni Centrali iterum examinandum tradat.

SS. D. N. Io annes Pp. XXIII, in Audientia die 16 septembris 1961
infrascripto impertita, praesentes Normas statuere dignatus est eas-
que servari mandavit.

Romae, die 16 septembris 1961.

VIII

NOTIFICATIO

A die 7 ad diem 18 mensis novembris a. 1961 (exceptis Dominica
et feria IV), h. 9,30, in Aedibus Vaticanis (Sala delle Congregazioni)
habebuntur coetus plenarii Commissionis Centralis Praeparatoriae Con-
cilii Vaticani II, quibus praeerit SS. D. N. IOANNES PAPA XXIII.

Post discussionem quaestionum de non catholicis invitandis ad Con-
cilium Oecumenicum Vaticanum II, disceptatio fiet de schematibus
propositis a Commissionibus Praeparatoriis, huic Notificationi alligatis.1

Disceptatio fiet iuxta normas a Sanctissimo Domino statutas.

Omnes, qui coetibus intererunt, habitu piano induentur.

De mandato SS. D. N. Io annis Papae XXIII Commissionis Centra-
lis Praesidis.

Romae, die 18 septembris 1961.

1 Die 19 septembris 1961 haec notificatio missa est cum octo schematibus:
De non-catholicis invitandis ad Concilium Oecumenicum Vaticanum II — De di-
stributione cleri — De clericorum vitae sanctitate — De habitu et tonsura cle-
ricali — De paroeciarum provisione, unione, divisione — De obligationibus paro-
chorum — De officiis et beneficiis ecclesiasticis deque bonorum ecclesiasticorum
administratione — De patrimonio historico et artistico ecclesiastico.

426

SESSIO II - DOCUMENTA

Cetera duo schemata Sodalibus et Consiliariis mittuntur.

Prot. N. 519/Centr./61

E Civitate Vaticana, die 11 octobris 1961

Mittuntur schemata quaestionum theologicarum, de quibus discepta-
bitur in proxima sessione mensis novembris 1961:

a) Formula nova Professionis fidei.

b) Constitutio de fontibus Revelationis.

Pericles Felici
Secretarius Generalis

E Civitate Vaticana, die 6 novembris 1961
ORDO QUAESTIONUM

DE QUIBUS DISCEPTABITUR IN SESSIONE MENSIS NOVEMBRIS 1961

1) De non-catholicis invitandis ad Concilium Oecumenicum Vati-
canum II (Card. Bea).

2) Formula nova professionis fidei (Card. Ottaviani).

3) De fontibus Revelationis (Card. Ottaviani).

4) De distributione cleri (Card. Ciriaci).

5) De clericorum vitae sanctitate (Card. Ciriaci).

6) De habitu et tonsura clericali (Card. Ciriaci).

7) De paroeciarum provisione, unione, divisione (Card. Ciriaci).

8) De obligationibus parochorum (Card. Ciriaci).

9) De officiis et beneficiis ecclesiasticis deque bonorum ecclesia-
sticorum administratione (Card. Ciriaci).

10) De patrimonio historico et artistico ecclesiastico (Card. Ciriaci).

ACTA SESSIONIS SECUNDAE

1 - VOTA EXC.MORUM CONSILIARIORUM
SUPER QUAESTIONES
DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS
IN CONCILIO VATICANO II

Exc.mi P. D. FRANCISCI CARPINO

Archiepiscopi tit. Serdicensis
Adsessoris S. Congr. Consistorialis

In merito alia presenza dei rappresentanti dei « fratelli separati »
al prossimo Concilio Ecumenico Vaticano II, si pone un duplice dubbio:

I — Se tale presenza debba realizzarsi per un invito dei Santo Pa-
dre, ed a cbi tale invito debba dirigersi;

II — In quale veste dovranno partecipare i detti rappresentanti,
a quali delle varie fasi della celebrazione dei Concilio potranno parteci-
pare, quale la loro attivita.

Ad I. £ noto che il Papa Pio IX, 1*8 settembre 1868, con la Lettera
Apostolica Arcano Divinae Providentiae consilio, indirizzata « a tutti
i Vesco vi delle Cbiese di rito orientale non aventi comunione con la
Sede Apostolica », rivolgeva loro Pinvito: « ut ad generalem Synodum
convenire velitis, quemadmodum maiores vestri convenerunt ad Conci-
lium Lugdunense II... et ad Florentinum Concilium ».

In data, poi, 13 settembre 1868, lo stesso S. Padre Pio IX, con la
Lettera Apostolica lam vos omnes noveritis, indirizzata « a tutti i Pro-
testanti ed agli altri acattolici », dava loro notizia dei prossimo Concilio,
ma solo alio scopo di esortarli « ut ad unicum Christi ovile redire
festinent ».

Da questi precedenti storici si conclude alPopportunita che il Santo
Padre, con particolare documento pontificio, rivolga Pinvito alie Chiese
Orientali per mandare al prossimo Concilio i propri rappresentanti.

428

SESSIO II - ACTA

Ugualmente opportuno si ritiene, data la maturazione di nuovi atteg-
giamenti presso i Protestanti, che analogo invito, ma con diverso docu-
mento e con diverso tono, venga rivolto alie Chiese Protestanti.

Gli inviti avranno gli stessi destinatari che ebbero gia nelle Lettere
Apostoliche di Pio IX. Saranno poi gli organi supremi di autorita di intesa
o di coordinamento, cui fanno capo le Chiese Orientali o le Conferenze
Protestanti, a scegliere i propri rappresentanti da inviare al Concilio:
Vescovi, pastori, teologi.

Ad II. £ comune parere che rappresentanti dei « fratelli separati »
potranno intervenire al Concilio come « osservatori ».

Precisamente per tale qualita:

1) £ opportuno che intervengano alia Sessioni Solenni. £ infatti
in tali Sessioni che si verifica quanto cosi di frequente ha vagheggiato
il S. Padre sulP efficacia dei Concilio per invitare i « fratelli separati »
alPunione: « II Concilio ecumenico, mentre dara un magnifico spettacolo
di unione, di unita, di concordia della Chiesa santa di Dio, citta posta
sui monte, per sua natura sara un invito ai fratelli separati, che si fre-
giano dei nome di cristiani, affinche possano ritornare all’universale ovile,
la cui guida e custodia Cristo affido al beatissimo Pietro, con irremovibile
manifestazione della Sua volonta ».

2) Non e opportuno che intervengano alie Sessioni preparatorie
o di soli Vescovi o di Vescovi assieme ai teologi: ne come spettatori, ne
come interlocutori.

« Non come spettatori »: tali Sessioni, infatti, hanno il carattere di
studio e di discussione, e naturalmente in esse si rivelano accentuate
diversita e forti contrasti di pareri, di sentenze, di posizioni. Tutto cio
tuttavia potrebbe influire negativamente sulPanimo degli osservatori, o
sprovveduti o non dei tutto ben disposti, sembrando sminuire quella
testimonianza di verita e di unita che il Concilio deve dare, e che deve
costituire il « soave invito » a cercare e raggiungere Punione.

« Non come interlocutori »: mancando, infatti, nei vari interlocutori
il presupposto delle identita di credenza su determinate fondamentali
verita di fede, Peventuale discussione procederebbe da mentalita diverse,
ed anzi, per molti punti, opposte; e pertanto non potrebbe portare a
fecondi risultati.

Inoltre, una presenza attiva degli « osservatori » alie dette Sessioni
conciliari potrebbe confermare la persuasione, abbastanza diffusa nel
mondo protestante, che Punita della Chiesa possa essere frutto di pat-
teggiamenti o di compromessi.

3) £ molto opportuno che, fuori dei Concilio, per iniziativa dei

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE OBSERVATORIBUS

429

Segretariato per Funione dei Cristiani, gli « osservatori » vengano inte-
ressati a determinate discussioni o chiarificazioni su materie attinenti al
Concilio.

A tal fine il Segretariato potrebbe, secondo le diverse competenze
dottrinali, promuovere incontri e discussioni con gli osservatori. Esse
dovrebbero tendere a dissipare sospetti o malintesi, a superare incom-
prensioni o diffidenze, al fine di rendere piu comprensibile e piu accet-
tabile ai fratelli separati la dottrina e la disciplina della Chiesa.

Exc.mi p. d. gabrielis acacii coussa

Archiepiscopi tit. Hierapolitani in Syria
Adsessoris S. Congr. pro Ecclesia Orientali

Q. 1. Se si debbono invitare osservatori delle Comunita dissidenti
e protestanti ad assistere alie adunanze dei Concilio.

R. Affirmative. E la carita e lo zelo apostolico paiono consigliare
cio. E una preziosissima e rara occasione per far conoscere in forma
autorevole la dottrina della Chiesa e mostrarne Fautentico volto tanto
agli uni quanto agli altri. Come ha detto saggiamente il compianto
Card. Tardini « nulla si ha da nascondere »; e nulla si ha da temere:
la Chiesa e colonna di verita e quanto potrebbe — cio che oggidl non
credo verosimile — aver luogo di umane deficienze nei consessi, diffi-
cilmente potra superare quanto e narrato negli Atti di alcuni Concili
Ecumenici e nella storia della Chiesa.

E da ringraziare il Signore che « tam Orthodoxi quam Protestantes
(sive anglicani sive lutherani sive calvinistae) cum cautelis quidem sed
manifeste ac positive desiderium pandunt contactus instaurandi cum
Ecclesia Catholica, quo labores Concilii Vaticani observare possint ».

N. B. — Osservatori cioe rappresentanti qualificati delle singole Co-
munita non cattoliche e non semplici giornalisti e simili.

Q. 2. Quali qualita debbono avere gli osservatori.

R. Non fisserei veruna qualita o condizione nelFinvito. Dignita da
parte delle Comunita non cattoliche vorra che esse siano conveniente-
mente rappresentate. Dati poi gli elementi favorevoli contenuti nel
Foglio di Ufficio, oggetto dello studio nostro, non si ha da temere che

430

SESSIO II - ACTA

qualche Comunita mandi persone che Pautorita competente dei Concilio
non possa ammettere. Cio pero non impedisce che questa autorita si
riservi un agrement o un nulla osta.

Difficilmente le Chiese dissidenti mander anno Vesco vi e cio per owie
ragioni; se ne mandas sero, sarebbe tanto di guadagnato: ci si vedrebbe
un riguardo alia Chiesa Cattolica; le altre Comunita, non avendo sacer-
dozio, sara questione di parole, cbe nel caso non avrebbe veruna im-
portanza.

Quanto al numero degli osservatori, una diecina di persone, non
oltre, potrebbero bastare per ogni Comunita.

Q. 3. A quali Sessioni verranno ammessi gli osservatori?

R. Salvo eccezioni, a tutte le Sessioni, tanto quelle generali pub-
blicbe con o senza i teologi quanto a quelle delle singole commissioni
da formarsi in seno al Concilio. La ragione e sempre la medesima: cioe
inculcare, con i fatti, nella mente di questi osservatori — e attraverso
loro in quelle dei loro mandanti — che la Chiesa Cattolica e lieta di
farsi conoscere pienamente da loro ed e felice se questa conoscenza li
portera ad avere continui rapporti con essa, nel fine sempre di favorire
Pavvicinamento e la sospirata loro unione alia Chiesa Cattolica.

Ho detto « salvo eccezioni », e cioe cbe i Presidenti delle singole
commissioni debbono essere in grado di non invitare nessun osservatore
ad alcune — penso rare — sessioni delle loro rispettive commissioni,
di carattere piuttosto preliminare nelle quali si avrebbe ancora da con-
cretizzare i soggetti da discutere e da orientarsi. Cosa che si prevede ben
rara dati tutti i precedenti della Commissione Preparatoria. Inoltre, non
negherei ai singoli osservatori di mettersi a contatto con chi volessero
dei componenti le singole commissioni ai fini di ottenere dilucidazioni
e chiarimenti.

Q. 4. Quali Comunita non cattolicbe saranno invitate?

R. Le principali Chiese o Comunita dissidenti (Patriarcati, Arcive-
scovati e Chiese autocefale); per le Comunita protestanti, mi rimetto
alPelenco che riporta il Foglio d’Ufficio p. 8, n. IV.1

Q. 5. Se il Segretariato possa essere autorizzato sin da ora a pro-
muovere adunanze particolari (estraconciliari) ed avere contatti con le-
Comunita non cattoliche e con persone da esse indicate.

R. Ancbe qui non metterei alcun limite salvo quello suggerito dalla
prudenza, onde non si nuoccia al progresso delle conversioni con il pre-
testo di attesa dei risultato dei contatti.

1 Cf. textum pp. 454-455, n. IV.

VOTA CONSILIARIORUM SUPER QQ. DE OBSERVATORIBUS

431

Mi pare da approvarsi la generalis regula e cioe « disputationes vel
negotiationes vel pactiones cum non catholicis nullatenus ineundae sunt,
sed tantummodo exploranda est mens eorum ac dispositio circa res maioris
momenti, quae relationes Ecclesiae ad christianos separatos implicant »
(v. cit. Foglio, p. 8).1

III

Exc.mi P. D. ANTONII S AMORE
Archiepiscopi tit. Ternobeni

A secretis S. Congr. pro Extraordinariis Ecclesiae Negotiis

1) Rilevo innanzi tutto che vi e una certa concordanza sulla conve-
nienza di tenere, in qualche modo, al corrente le confessioni non catto-
liche circa alcuni aspetti dei lavori conciliari.

2) Per dar seguito a quanto, a tale riguardo, e stato gia autorevol-
mente detto e per venire incontro alie aspettative ripetutamente mani-
festate da parte non cattolica, potrebbe essere rivolto un invito generale
e generico ai non cattolici perche seguano, se lo vogliono, i lavori dei
Vaticano II. II quale — si potrebbe tornare a ripeterlo — pur essendo
un avvenimento interno della Chiesa Cattolica, tende anche alio scopo
di mettere nuovamente in luce, per tutti gli uomini di buona volonta,
la missione della Chiesa, sempre rispondente alie esigenze della societa
moderna.

3) Accanto e contemporaneamente a quesfiinvito generale, converra,
a mio modesto avviso, rivolgere un invito personale ai Patriarchi delle
Chiese orientali non cattoliche perche designino persone interessate a
seguire per loro conto i lavori dei Concilio.

4) Sia nelPinvito generale che in quello personale, sarei dei parere
di evitare la parola « osservatori », avendo ormai essa assunto un signi-
ficato ben preciso, con diritti cioe e doveri, nelle conferenze o convegni
internazionali.

5) L’invito generale, di cui al N. 2), potrebbe essere fatto pervenire
opportuno modo — e, cioe, incaricando qualche persona di recapitarlo
e di studiarlo — ad alcune confessioni cristiane (Anglicani e Vecchi
Cattolici), lasciando invece alie altre di averne notizia dalla stampa.

1 Cf. textum p. 454.

432

SESSIO II - ACTA

6) Per quanto si riferisce alia natura dei lavori conciliari da far
seguire dai non cattolici, la cosa e — mi pare — di aneor piu grave
delicatezza. Direi, in genere, di concedere ad essi di potersi tenere al
corrente di quegli argomenti che, piu che la disciplina e il regime interno
della Chiesa, riguardano la sua costituzione e i problemi connessi con la
sua attivita nel mondo d’oggi. Ma su questo punto, si potra essere piu
precisi — penso — solo nelPimminenza dei Concilio.

Come regola generale potrebbe pero valere fin d’ora quella di affidare
al Segretariato per PUnione dei Cristiani il compito di consigliare ed
indirizzare i protestanti presenti a Roma durante il Concilio, come e
detto a pag. 7, n. 4 1 della Relazione annessa alia pregiata lettera del-
1’Eccellenza Vostra: « In ambitu Secretariatus ... praesto erit occasio
cum relativa facilitate notitias et explicationes accipiendi sive quoad
doctrinam, sive in re iuridica, morali practica et pastorali. Ad hunc
scopum in ambitu Secretariatus adunari possint..., hinc inde statuto
tempore, ut illis quaestiones intellectu difficiliores explicentur, attamen
sine proprie dicta discussione ».

La Commissione per la Chiesa Orientale, in una speciale Sezione
ad hoc, da crearsi ove gia non esista, potrebbe aver cura di quanti
seguissero le assise conciliari per incarico dei Patriarchi dissidenti.

1 Cf. textum p. 454, n. IV.

2 - PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

Die 7 novembris 1961, hora nona, Secretarius Generalis, Exc.mus
Pericles Felici, Archiepiscopus tit. Samosatensis, una cum Officialibus Se-
cretariae Commissionis Centralis, se confert in Aulam Congregationum ad
Palatium Apostolicum, et invigilat ut omnia parata sint.

Paulo ante conventum, Rev.mus D. Willebrands, Secretarius Secreta-
riatus pro Unione Christianorum, folia distribuit quae continent: « Con-
clusiones ad quaestiones De non Catholicis invitandis ».

Hora 9,30 Membra et Consiliarii Commissionis Centralis se confe-
runt in Aulam. Omnes induunt habitum pianum. Adsunt 75 Membra et
19 Consiliarii, nempe:

A) Membra: 44 S. R. E. Cardinales: Em.mi Tisserant, Micara,
Pizzardo, Aloisi Masella, Ferretto, Lienart, Tappouni, Copello, Aga-
gianian, Gilroy, de Gouveia, Pia y Deniel, Frings, Caggiano, Tinchen-
sin, Valeri, de la Torre, D’Alton, Mclntyre, Leger, Gracias, Cento, Cico-
gnani A., Garibi y Rivera, Godfrey, Confalonieri, Richaud, Dopfner,
Marella, Testa, Muench, Mever, Doi, Alfrink, Santos, Quintero, Concha,
Ottaviani, Di Jorio, Roberti, Jullien, Larraona, Heard, Bea.

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho.

21 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, OConnor, Ujcic, Chavez y Gon-
zalez, Silva Santiago, Antezana y Rojas, Campbell, Beras, Cooray, Mc-
Keefry, Lefebvre, Hurley, Landazuri Richetts, Perrin, Seper, Bazin,
Bernard, Bernier, Yago, Rakotomalala, Ngo-dinh-Thuc.

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach.

4 Superiores Generales: Rev.mi Gut, Browne, Sepinski, Janssens.

B) Consiliarii: Exc.mi Parente, Carpino, Samore, Staffa, Principi,
Zerba, Palazzini, Philippe, Dante, Bartoccetti, Brennan, Rossi, Tinello,
Romani, Camagni, Giusti, Cavagna, Albareda, Salmon.

Adsunt etiam Exc.mus Gawlina, Secretarius Commissionis de Episco-
pis et dioecesium regimine, et Rev.mus D. Willebrands, Secretarius Se-
cretariatus pro Unione Christianorum.

Hora nona cum dimidio, Summus Pontifex Ioannes XXIII Aulam
ingreditur. Illum comitatur Secretarius Generalis, Exc.mus Pericles

434

SESSIO II - ACTA

Felici. Romanus Pontifex, elata voce, orationem dicit: « Adsumus ... »,
qua peracta, omnes sedent dum Summus Pontifex congregatos allo-
quitur. Postquam Summus Pontifex Suam dixit Orationem, mandatum
dedit Exc.mo Secretario Generali ut haec nuntiaret:

« Commissionis Centralis labor amodo ita disponetur, ut, demandato
universae Commissioni munere examinandi singula adumbrata exempla-
ria a variis Commissionibus proposita, quibusdam Sub-Commissionibus
officium incumbat peculiares quaestiones expendendi. Constituuntur igi-
tur tres Sub-Commissiones. Prima quidem, prae oculis habitis canonicis
legibus atque iis omnibus sententiis, quae haec Centralis Commissio in
superioribus coetibus protulit, adlaborabit ut normae condantur, quibus
Concilium ipsum celebrandum regetur.

Altera Sub-Commissio studebit materiis mixtis, ut nempe ad unita-
tem redigantur adumbrata exemplaria de eadem vel fere eadem materia,
quae Commissiones ad hanc Centralem protulerint.

Tertia denique Sub-Commissio providebit emendandis schematibus
perpensis scilicet a Sodalibus huius Commissionis Centralis propositis
emendationibus .

Praeter has Sub-Commissiones, quibus, si res ferat, aliae adici pote-
runt, constituitur, in ipsius Centralis Commissionis ambitu, Commissio,
quae vocari poterit technico-organizativa, et munus habebit ea omnia ex-
pendendi atque apparandi quae ad technicam rerum temperationem, cele-
brando Concilio necessariarum, spectant. Huiusmodi Commissio, cuius
momentum neminem fugit, peculiaribus organis technicis operam suam
explebit consilioque utetur virorum, qui in re hac vere periti appareant.

Ita profecto de mandato Summi Pontificis Sub-Commissiones et Com-
missio, de quibus diximus, constituuntur:

Sub-Commissionis de normis condendis:

Praeses: Franciscus S. R. E. Card. Roberti.

Socii seu Sodales: S. R. E. Cardinales Iacobus de Barros Camara,
Andreas Jullien, Arcadius Larraona, Guillelmus Theodorus Heard.

A secretis: Vincentius Carbone.

Sub-Commissionis de materiis mixtis:

Praeses: Eugenius S. R. E. Card. Tisserant.

Socii seu Sodales S. R. E. Cardinales Iosepbus Ferretto, Achilles
Lienart, Ignatius Gabriel Tappouni, Aloisius Muench.

A secretis: Laurus Governatori.

Sub-Commissionis de emendandis schematibus:

Praeses: Carolus S. R. E. Card. Confalonieri.

PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

435

Socii seu Sodales; S. R. E. Cardinales Clemens Micara, Iacobus
Aloisius Copello, Iosephus Siri, Paulus Aemilius Leger.

A secretis: Vincendus Fagiolo.

Commissionis de rebus technicis:

Praeses: Gustavus S. R. E. Card. Testa.

Socii seu Sodales: S. R. E. Cardinales Franciscus Spellman, Fernandus
Quiroga y Palacios, Ioannes Baptista Montini, Paulus Maria Richaud,
Iulius Dopfner, Paulus Marella, Aloisius Traglia, Albertus Di lorio.

A Secretis: Exc.mus Dominus Pericles Felici, Commissionis Cen-
tralis Secretarius Generalis.

Sub-Secretarii: Rev.mi Sergius Guerri, Augustinus Casaroli, Hygi-
nus Cardinale ».

Deinde Secretarius Generalis admonuit: « In cuiusque sodalis loco
extat exemplar manuscripti Rev.mi Patris Dehon, quod refert vices Con-
cilii Vaticani I, cuius ipse fuit amanuensis seu stenographus. Dum appa-
ratur editio critica huius operis, gratum est Secretariae Generali exemplar
manuscripti Patribus offerre, quod ipsis maximae erit utilitatis.

Post discussionem thematis propositi, si Praesidi placuerit, habetur
sessionis aliquod intervallum, in quo Sodales et Consiliarii possunt ali-
quam requiem habere et, si volunt, thermopotionem sumere in conclavi
propinquo.

Nunc, cum venia Beatissimi Patris, potest incipi discussio thematis
propositi. Thema, pro hac die propositum, est: An, quomodo et quo
titulo invitandi sunt non-catholici ad Concilium Oecumenicum Vati-
canum II.

Referet Em. mus D. Card. Bea et postquam Cardinalis Bea locutus est,
quod attinet ad orthodoxos verba adiciet Em.mus Card. Hamletus Ioan-
nes Cicognani ».

Hora 10 incipit relatio Card. Bea « De non-catholicis invitandis ad
Concilium Oecumenicum Vaticanum II »: mentem suam exponit et
quattuor praecipuas conclusiones adducit.

De eodem argumento, relate ad Ecclesias Orientales separatas, dis-
serit Em.mus Card. Hamletus Cicognani.

Postea Summus Pontifex ex Aula egreditur et Coetui praeest Card.
Eugenius Tisserant, Decanus S. Collegii.

Ex ordine Patres, mentem suam manifestant.

Hora 11 Coetus suspenditur et Patres invitantur ad aliquam potio-
nem sumendam.

Hora 11,15 conventus renovatur. Praeses animadvertit: «Patres

436

SESSIO II - ACTA

rogantur ut respondeant tantum: Placet - Non placet - Placet iuxta
modum ».

Card. Ottaviani se abstinet a voto quia res non sunt clare expositae
et discrepantiae adsunt inter relationem Em. mi Card. Bea et animadver-
siones Em. mi Card. Hamleti Cicognani.

Hora 12,20 Praeses orationem dicit: « Angelus Domini... » et pri-
mae Sessioni finem imponit.

Die 9 novembris 1961, hora nona cum dimidio, Commissionis Cen-
tralis Membra et Consiliarii in Aulam Congregationum ad Palatium
Apostolicum conveniunt. Omnes induunt habitum pianum.

Adsunt 79 Membra et 15 Consiliarii, nempe:

A) Membra: 47 S. R. E. Cardinales: Em. mi Tisserant, Micara,
Pizzardo, Aloisi Masella, Ferretto, Lienart, Tappouni, Copello, Agagia-
nian, McGuigan, Gilroy, de Gouveia, Pia y Deniel, Frings, Caggiano,
Valeri, Ciriaci, de la Torre, Siri, d’Alton, Mclntyre, Leger, Gracias,
Cento, Cicognani A., Garibi y Rivera, Godfrey, Confalonieri, Richaud,
Konig, Dopfner, Marella, Testa, Muench, Meyer, Doi, Alfrink, Santos
Quintero, Concha, Ottaviani, Di Iorio, Roberti, Jullien, Larraona, Heard,
Bea.

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho.

22 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, 0’Connor, Ujcic, Ryan, Chavez y
Gonzalez, Silva Santiago, Antezana y Rojas, Campbell, Beras, Cooray,
McKeefry, Lefebvre, Hurley, Landazuri Ricketts, Perrin, Seper, Bazin,
Bernard, Bernier, Yago, Rakotomalala, Ngo-dinh-Thuc.

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach.

4 Superiores Generales: Rev.mi Gut, Browne, Sepinski, Janssens.

B ) Consiliarii: Exc.mi Staffa, Principi, Zerba, Palazzini, Philippe,
Dante, Bartoccetti, Rossi, Tinello, Romani, Camagni, Giusti, Cavagna,
Albareda, Salmon.

Adest Rev.mus P. Sebastianus Tromp, S. I., Secretarius Commis-
sionis Theologicae.

Praeses, Card. Tisserant, orationem legit « Adsumus ».

Antequam discussio de primo schemate incipiatur, Secretarius Ge-
neralis legit normas sequendas a Commissione Centrali pro examinan-
dis schematibus a Commissionibus et Secretariatibus propositis.1

Praeses rogat Card. Ottaviani ut referat « De formula nova Profes-

1 Cf. textum pp. 424-425.

PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

437

sionis Fidei ». Relatione peracta, animadversiones proponuntur a Cardi-
nalibus Tisserant, Lienart, Dopfner, Ferretto, Gracias, Frings, Caggiano,
Jullien et ab Archiepiscopis 0’Connor et Hurley.

Card. Ottaviani breviter respondit observationibus propositis et ali-
qua adiungit ad' quaestionem illustrandam.

Post breve temporis intervallum, omnes Patres, ex ordine, votum
suum proferunt.

Hora 11,25 Card. Ottaviani breviter illustrat scbema Constitutionis
« De Fontibus Revelationis ».

Deinde Secretarius Commissionis Theologicae, P. Tromp S. I., de
mandato Card. Ottaviani, refert de redactione schematis.

Card. Ottaviani alias addit explanationes.

Praeses, antequam finem Sessioni imponat, rogat eos qui in discepta-
tione intervenire cupiant, ut de re Secretarium Generalem certiorem
faciant ante conventum, qui locum habebit crastina die hora 9,30.

III

Die 10 novembris 1961, hora nona cum dimidio, Membra et Consi-
liarii Commissionis Centralis in Aulam Congregationum apud Palatium
Apostolicum Vaticanum conveniunt. Adsunt 77 Membra et 16 Consi-
liarii, nempe:

A) Membra: 45 S.-R. E. Cardinales: Em.mi Tisserant, Micara, Piz-
zardo, Aloisi Masella, Ferretto, Lienart, Tappouni, Copello, Agagia-
nian, McGuigan, Gilroy, de Gouveia, Pia y Deniel, Frings, Caggiano,
Valeri, Ciriaci, de la Torre, Siri, Mclntyre, Leger, Gracias, Cento, Garibi
y Rivera, Godfrey, Confalonieri, Richaud, Konig, Dopfner, Marella,
Testa, Muench, Meyer, Doi, Alfrink, Santos, Quintero, Concha, Otta-
viani, Di Jorio, Roberti, Jullien, Larraona, Heard, Bea.

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho.

22 Archiepiscopi: Exc.mi Felici, 0’Connor, Ujcic, Ryan, Chavez y
Gonzalez, Silva Santiago, Antezana y Rojas, Campbell, Beras, Cooray,
McKeefry, Lefebvre, Hurley, Landazuri Ricketts, Perrin, Seper, Bazin.
Bernard, Bernier, Yago, Rakotomalala, Ngo-dinh-Thuc.

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach.

4 Superiores Generales: Rev.mi Gut, Browne, Sepinski, Jans-

sens.

B ) Consiliarii: Exc.mi Carpino, Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe,
Dante, Bartoccetti, Brennan, Rossi, Tinello, Romani, Camagni, Giusti,
Cavagna, Albareda, Salmon.

438

SESSIO II - ACTA

Conventui praeest Em. mus Tisserant, qui orationem « Adsumus »
legit.

Loquuntur Em.mi Cardinales Konig, Dopfner, Gr acias, Larraona,
Bea.

Card. Ottaviani immediate respondet observationibus expositis prae-
sertim a Card. Bea et inter eos habetur ampla dissertatio.

Discussio prosequitur et loquuntur Archiepiscopus Hurley, Abbas
Salmon, et Card. Alfrink. Card. Ottaviani denuo respondet argumentis
propositis.

Hora 11,20 membra vota ex ordine proferunt. Votatione peracta,
Card. Ottaviani omnibus gratias agit et res componere secundum desi-
derata promittit.

Hora 11,50 incipit relatio Card. Ciriaci «De distributione Cleri».

Hora 12 Praeses coetui finem imponit et Patres rogat ut Secretario
Generali tradant suum votum scripto statim post disceptationem peractam
uniuscuiusque schematis.

Die 11 novembris 1961, hora nona cum dimidio, Membra et Con-
siliarii Commissionis Centralis in Aulam Congregationum, apud Pala-
tium Apostolicum Vaticanum, conveniunt. Adsunt 74 Membra et 16
Consiliarii, nempe:

A) Membra: 42 S. R. E. Cardinales: Em.mi Tisserant, Micara,
Pizzardo, Aloisi Masella, Ferretto, Lienart, Copello, McGuigan, Gilroy,
de Gouveia, Pia y Deniel, Caggiano, Valeri, Ciriaci, de la Torre, Siri,
D’ Alton, Mclntyre, Leger, Gracias, Cento, Cicognani A., Garibi y Ri-
vera, Godfrey, Confalonieri, Richaud, Konig, Marella, Testa, Muench,
Meyer, Doi, Santos, Quintero, Concha, Ottaviani, Di Jorio, Roberti,
Jullien, Larraona, Heard, Bea.

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho.

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach.

4 Superiores Generales: Rev.mi Gut, Browne, Sepinski, Jans-

sens.

B) Consiliarii: Exc.mi Carpino, Stafla, Principi, Zerba, Philippe,

PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

439

Dante, Bartoccetti, Brennan, Rossi, Tinello, Romani, Camagni, Giusti,
Cavagna, Albareda, Salmon.

Em .mus Card. Tisserant, Decanus S. Collegii, qui conventui praeest,
orationem « Adsumus » dicit et praesentes rogat ut qui votum dent
« Placet iuxta modum » scripto explicent quid per « iuxta modum »
intelligant.

Deinde Em.mo Relatori, Card. Ciriaci, quaestionem praesentat utrum
sacerdoti, ad servitium dioeceseos ordinato, liceat destinationem extra
dioecesim ordinationis recusare.

Incipit disceptatio et loquuntur ex ordine: Pizzardo, Ferretto, Siri,
Gracias, Richaud, Santos, Jullien, Larraona, Lefebvre, Hurley, Landa-
zuri Ricketts, Ngo-dinh-Thuc, Browne, Confalonieri, Godfrey, Marella.

Hora 10,55 coetus interrumpitur per quartam horae partem.

Hora 11,10 suffragia feruntur.

Hora 11,45 Em.mus Card. Ciriaci, de mandato Praesidis, novum
schema exponit « De clericorum vitae sanctitate », de quo disceptatio
fiet in proximo coetu, qui locum habebit feria II, hora 9,30.

Die 13 novembris 1961, hora nona cum dimidio, in Aulam Congrega-
tionum, apud Palatium Apostolicum Vaticanum, Commissionis Centra-
lis Membra et Consiliarii conveniunt. Adsunt 74 Membra et 14 Consi-
liarii, nempe:

A) Membra: 42 S. R. E. Cardinales: Em.mi Tisserant, Micara,
Pizzardo, Ferretto, Lienart, Copello, Agagianian, McGuigan, Gilroy,
de Gouveia, Pia y Deniel, Caggiano, Tienchensin, Valeri, Ciriaci, de la
Torre, Siri, D’Alton, Leger, Gracias, Cento, Garibi y Rivera, Godfrey,
Confalonieri, Richaud, Konig, Marella, Testa, Muench, Meyer, Tra-
glia, Doi, Alfrink, Santos, Quintero, Concha, Ottaviani, Di Jorio, Jullien,
Larraona, Heard, Bea.

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho.

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach.

4 Superiores generales: Rev.mi Gut, Browne, Sepinski, Jans-

sens.

440

SESSIO II - ACTA

B ) Consiliarii: Exc.mi Staffa, Zerba, Palazzini, Philippe, Dante,
Bartoccetti, Brennan, Rossi, Tinello, Camagni, Giusti, Cavagna, Alba-
reda, Salmon.

Em.mus Tisserant, qui conventui praeest, orationem dicit « Adsu-
mus » et deinde incipit disceptatio. Loquuntur « De clericorum vitae
sanctitate »: Em.mi Tisserant, Pizzardo, Lienart, Cento, Godfrey, Con-
falonieri, Konig, Alfrink, Santos, Jullien, Larraona, et Exc.mi Felici,
Cooray, Seper, Ngo-dinh-Tuhc.

Hora 10,35 Membra ex ordine vota sua proferunt.

Hora 11,10 coetus interrumpitur per quartam horae partem.

Hora 11,35 Praeses rogat Em.mum Card. Ciriaci ut referat de sche-
mate « De habitu et tonsura clericali »; qua relatione peracta incipit
disceptatio.

Loquuntur Em.mi Cardd. Tisserant, Ferretto, Valeri, Pia y Deniel,
Gracias, Godfrey, Richaud, Santos, Confalonieri, Ottaviani, Jullien et
Exc.mi Silva Santiago, Cooray.

Praeses disponit ut animadversiones Exc.mi Angeli DelPAcqua,
Substituti Secretariae Status, legantur; quod Secretarius Generalis ex-
sequitur.

Hora 12,35 Praeses finem imponit. Vota colligentur crastina die,
hora 9,30.

Die 14 novembris 1961, hora 9,30 in Aulam Congregationum, apud
Palatium Apostolicum Vaticanum, Commissionis Centralis Membra et
Consiliarii conveniunt. Adsunt 72 Membra et 15 Consiliarii, nempe:

A) Membra: 41 S. R. E. Cardinales: Em.mi Tisserant, Micara,
Pizzardo, Aloisi Masella, Ferretto, Lienart, Copello, Agagianian, McGui-
gan, Gilroy, de Gouveia, Pia y Deniel, Frings, Caggiano, Valeri, Ciriaci,
de la Torre, Siri, Leger, Gracias, Cento, Garibi y River a, Godfrey, Con-
falonieri, Richaud, Konig, Marella, Muench, Meyer, Traglia, Doi, Al-
frink, Santos, Quintero, Concha, Ottaviani, Di Jorio, Roberti, Jullien,
Larraona, Heard.

2 Patriarchae: Exc.mi Gori, Cheikho.

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach.

3 Superiores Generales: Rev.mi Gut, Browne, Sepinski.

PROCESSUS VERBALES CONGREGATIONUM

441

B) Consiliarii: Carpino, Staffa, Zerba, Palazzini, Dante, Bartoc-
cetti, Brennan, Rossi, Tinello, Romani, Camagni, Giusti, Cavagna, Al-
bareda, Salmon.

Em. mus Praeses Card. Tis serant precem dicit « Adsumus », deinde
enuntiat prosecutionem disceptationis « De habitu et tonsura clericali ».
Loquuntur Card. Siri et Archiepiscopus Landazuri Ricketts.

Hora 9,40 dantur vota. Membra ex ordine vota sua proferunt.

Hora 10,20 Em.mus Relator, Card. Ciriaci, refert « De paroecia-
rum provisione, unione et divisione ».

Horae 10,40 coetus interrumpitur per quartam horae partem.

Hora 10,55 coetus resumitur et incipit disceptatio de schemate
proposito. Loquuntur: Em.mi Kbnig, Gracias, Cento, Alfrink, Exc.mus
Hurley, P. Browne.

Hora 11,10 dantur vota de schemate « De paroeciarum provisione,
unione et divisione ».

Hora 11,25 Em.mus Relator Card. Ciriaci refert de schemate «De
parochorum obligationibus » et hora 11,32 incipit disceptatio. Lo-
quuntur Em.mi Gracias et Garibi y Rivera.

Hora 11,40 vota colliguntur.

Hora 12 Praeses coetui finem imponit prece « Angelus Domini ».

VII

Die 16 novembris 1961, hora 9,30 in Aulam Congregationum, apud
Palatium Apostolicum Vaticanum, Commissionis Centralis Membra et
Consiliarii conveniunt. Adsunt 71 Membra et 15 Consiliarii.

A) Membra: 40 S. R. E. Cardinales: Em.mi Tisserant, Micara,
Pizzardo, Aloisi Masella, Ferretto, Lienart, Copello, McGuigan, Gilroy,
de Gouveia, Pia y Deniel, Frings, Caggiano, Tienchensin, Valeri, Ciriaci,
de la Torre, Siri, D’Alton, Leger, Gracias, Cento, Garibi y Rivera, God-
frey, Confalonieri, Richaud, Kbnig, Marella, Testa, Muench, Meyer, Doi,
Alfrink, Quintero, Concha, Di Jorio, Roberti, Jullien, Larraona, Heard.

2 Patriarchae: Beat. mi Gori, Cheikho.

21 Arcbiepiscopi: Exc.mi Felici, 0’Connor, Ujcic, Ryan, Chavez y
Gonzalez, Silva Santiago, Antezana y Rojas, Beras, Cooray, Mc-
Keefry, Lefebvre, Hurley, Landazuri Ricketts, Perrin, Seper, Bazin,
Bernard, Bernier, Yago, Rakotomalala, Ngo-dinh-Thuc.

4 Episcopi: Exc.mi Verwimp, Jelmini, Suhr, Scharmach.

4 Superiores Generales: Rev.mi Gut, Browne, Sepinski, Jans-

sens.

442

SESSIO II - ACTA

B ) Consiliarii: Carpino, Staffa, Zerba, Palazzini, Dante, Bartoc-
cetti, Brennan, Rossi, Tinello, Romani, Camagni, Giusti, Cavagna, Al-
bareda, Salmon.

Em.mus Praeses, Card. Tisserant, precem legit « Adsumus », de-
inde Em. mus Relator, Card. Ciriaci, refert « De officiis et beneficiis
ecclesiasticis ». Expositione peracta, hora 9,30 incipit disceptatio. Lo-
quuntur Em.mi Ferretto, Pia y Deniel, Frings et Leger.

Hora 10 Praeses petit an Patribus placeat die subsequenti coetum
fieri post meridiem hora 17. Quidam respondent placet. Card. Pizzardo
animadvertit eadem hora iam statutum esse alium conventum. Exc.mus
Silva Santiago pariter notum facit eadem hora Episcopos Americae La-
tinae conventum habituros esse. Ideoque nihil immutatur.

Disceptatio prosequitur et loquuntur Em.mi Gracias, Meyer, Alfrink,
Larraona, Confalonieri.

Hora 10,45 vota colliguntur.

Post brevem coetus interruptionem, hora 11,20 Card. Ciriaci refert
de schemate « De patrimonio historico et artistico ecclesiastico ».

Hora 11,33 incipit disceptatio. Loquuntur Em.mi Tisserant, Fer-
retto, Leger, Larraona, Exc.mus Silva Santiago, Rev.mi Giusti, Albareda.

Hora 12,03 dantur vota.

Hora 12,20 Praeses enuntiat proximam sessionem habituram esse
mense ianuarii die 15. Omnes invitantur ut cras hora 9 conveniant ad
Summi Pontificis Allocutionem audiendam.

3 - ALLOCUTIONES SUMMI PONTIFICIS IOANNIS XXIII

ALLOCUTIO DIEI 7 NOVEMBRIS 1961
INITIO SECUNDAE SESSIONIS PROLATA

Venerabiles Fratres ac dilecti Filii,

Feliciter Nobis hodie contingit, post sollemnem celebrationem in
Patriarchali Basilica Vaticana peractam — qua populi cuiusvis sermonis
et generis, Summo Pontifici honorem tribuentes, ad amorem Iesu Christi,
Divini Ecclesiae auctoris, sunt attracti — secundae plenariae sessioni
Coetus praecipui, seu « Commissionis Centralis » Concilio Oecumenico
apparando praeesse.

Deo igitur auxiliante perspecturi sumus adumbrata decretorum exem-
plaria, quae a Commissionibus et Secretariatibus sunt exarata. Si vero
opus usque adhuc patratum, quod cotidiana et sollicita cura sumus perse-
cuti, complectimur animo, pro certo habemus fore, ut fructus uberes et
Ecclesiae vitae perutiles inde capiantur.

Ipsa iam exspectatio eorum, quae per proximos hos dies estis acturi,
spem inicit bonam, siquidem in eo est, ut Commissiones et Secretariatus,
ad Concilium apparandum instituta, prosperos exitus assequantur labo-
rum, quibus patienter sese dediderunt. Nonnulla enim adumbrata exem-
plaria iam sunt composita, alia brevi perscribentur. Oportebit ergo has
sessiones saepius cogi, quemadmodum mense Iunio hoc anno fecimus,
cum ita Vobis detur facultas sententiam vestram, qua estis doctrina re-
rumque usu, aperiendi et cum ceteris communicandi.

Munus, multae sane prudentiae, vestrum est, ut omnia agenda vo-
biscum consideretis, et de adumbratis exemplaribus cognoscatis, quo-

444

SESSIO II - ACTA

rum pars magna coetibus Concilii Oecumenici proponetur. Profecto est,
cur conficiamus arduum hoc opus prospere feliciterque esse cessurum;
nam vos, Venerabiles Fratres ac dilecti filii, estis Ecclesiae administri,
viri ecclesiastici, scientissimi rerum, quas nostra tempora postulant.

Compertum praeterea habemus opus fervere, in quo etiam res sin-
gulae et minutae accurentur: etenim dum praecipui Coetus sodales
adumbrata exemplaria coniunctim inspicient, Consilia auxiliaria normas
servandas conficient, materias promiscuas congruenti ordine nexuque di-
sponet, de iis iudicabunt, quae circa exemplaria controversa sunt pro-
posita ad emendandum, quaestiones, in re technica et in ordinandi arte
versantes, perscrutabuntur atque absolvent, quae scilicet pertinent ad
Concilium convocandum, exordiendum, peragendum.

Sed praeter has causas, quibus in spem adducimur quaeque ipso
opere vestro egregio et mentis animique dotibus singulorum innituntur,
aliae sunt eaeque universaliores, quippe quae late patentes fines Eccle-
siae totumque orbem terrarum respiciant; hae revera efficiunt, ut spem
etiam maiorem foveamus.

Videlicet animi sacrorum Antistitum, sacerdotum, hominum ex ordi-
ne laicorum, qui illorum allevant labores et curas, ad opus vestrum sunt
intenti; ipsi precationum auxilio et suasionum consiliorumque copia
vobis iugiter adsunt.

Sed plura iam dicamus et identidem enuntiemus; scilicet fratres, ab
Ecclesiae unitate seiunctos atque etiam multos eorum, quibus, licet si-
gnum Christi frontibus eorum non sit impressum, lux tamen revelationis
naturalis affulget, ad idem Concilium mentes convertere. Quod horum
animi attenti sunt simulque obsequii pleni et exspectatione erecti, gau-
dium affert, quo veluti trepide exsultent oportet omnes, qui catholico
nomine censentur.

Non desunt quidem, qui timide et quasi anxie susurrantes quaerant,
num orbi terrarum gravia impendeant mala. Ad hoc quod attinet, sensa
mentis Nostrae die decima mensis septembris hoc anno universam huma-
nam familiam per aetherias undas allocuti, explicavimus, eo consilio, ut
praecelsum bonum verae et fecundae pacis tueremur et ad eam servan-
dam preces fundi iuberemus. Qua oblata occasione protulimus hanc sen-
tentiam: « Eos, qui Civitatibus praesunt, rogamus, ut gravissimum officii
onus considerent, quod in ipsos recidat... Veritas et iustitia tandem vige-
scant, quibus libertates primariae et inviolabilia bona summi pretii
cuiusque populi singulorumque hominum in tuto collocentur ».’ Hoc

1 Cf. A.A.S. 53 (1961), p. 578.

ALLOCUTIONES IOANNIS XXIII

445

igitur hortamentum hodie animo sollicito iteramus; atque id addimus,
scilicet eo Nos contendere, ut hoc opere, recte composito, et voluntate
humili quidem sed firmissima annitente, passim conferamus ad fiduciam
hominibus afferendam, ad excitandum studium mutuae et concordis actio-
nis, ad suadendam reverentiam personae humanae, quam Christus rede-
mit, ad stabiliendam pacem in commodum mortalium omnium.

Aliud demum Nobis est animadvertendum, quod materiam gaudii
praebet: etenim, cum homines singulari prorsus modo spectare videan-
tur quaestiones oeconomicas et politicas, progressiones doctrinarum na-
turalium et technicarum, incrementum et decus artium liberalium, pa-
cifica et honesta certamina ludicra, et universe cunctas rationes tam va-
rias cultus civilis, qui nostris temporibus obtinet, timor subesse potest,
ne studia rerum moralium et religiosarum, quae proprie dicantur, et vi-
tae eximiae, qua Ecclesia Catholica pollet, negligantur. Tamen ex eo
quod actio et documenta Ecclesiae per totum orbem terrarum filios No-
stros nominis catholici atque eos etiam, qui ab illis alieni esse eademque
curare minime videntur, non modice movent, merito colligitur huiusmo-
di studia non deminui, quin immo augeri, prout angores et dubitationes
increscant. Quae res, non parva solacii causa, comprobatur modo, quo
Encyclicae Litterae, quibus a verbis « Mater et Magistra » est initium,
sunt exceptae; eo praeterea, quod homines valde affecti sunt radiopho-
nico nuntio, die decima mensis septembris, ut diximus, habito; compro-
batur eo etiam, quod ex cunctis orbis terrarum partibus homines anni-
versario sollemni humilis Servi Servorum Dei tam frequentes, tam ala-
cres, praeter exspectationem, non tamen sine animi Nostri commotione,
interfuerunt. Denique ex eo quod homines cum reverentia et fiducia
Concilium Oecumenicum praestolantur, intelligitur id ipsum universali
cuidam exspectationi congruere, atque fausto veluti omine praesignificari
eos animis sinceris et volentibus eiusdem decreta quondam esse ac-
cepturos.

Haec omnia, quae ad spem Nos erigunt, eloqui Nos oportuit ini-
tium facientes sessionum tanti momenti; haec vos omnes singulos
incitent ad insistendum opus renovata cum officii diligentia; itemque
haec vos adducant, ut quisque suas partes obeat, persuasum sibi habens
auxiliatricem operam uniuscuiusque plurimum valere, ad rerum ordinem
instaurandum, a cunctis gentibus expetitum.

Maxime vero causae spei bonae concipiendae nos provocent ad pre-
ces ingeminandas, quibus Spiritus Paraclitus, « digitus paternae dexte-
rae », exoretur, ut ducem se praebeat ad tanti ponderis negotium digne
apparandum, communesque labores sapientiae et consilii donis secundet
et provehat.

446

SESSIO II - ACTA

Quae egregia omnium vestrum navitas, ad quam sollertes accingi-
mini, interiorem lucem validumque monitum accipit ex illis Ezechielis
Prophetae verbis, quae sive hesterno die sive hodie Romanum Brevia-
rium legenda proponit: « Ecce manus missa ad me, in qua erat involutus
liber, et expandit illum coram me, qui erat scriptus intus et foris, et
scripta erant in eo lamentationes et carmen et vae ».2

Hic revera est liber, qui Deo benigne optitulante, nobis evolvendus
porrigitur. In eo latent lamentationes et carmen et vae, quae ad praesentia
et ad futura tempora accommodari possunt. De lamentationibus malu-
mus tacere; quod autem ad vae spectat, satis superque est ut suas quisque
curas et sollicitudines ob oculos habeat.

An nostrum profecto perveniamus carmen, quod hisce diebus nobis
proponitur: « Omnes sermones meos, quos ego loquor ad te, adsume
in corde tuo et auribus tuis audi ».3 Quas voces ut prompta alacritate
accipiatis, venerabiles Fratres et dilecti Filii, in opere peragendo quod
ad Ecclesiae utilitatem, ad hodiernae societatis necessitates, ad animo-
rum profectum quam maxime pertinet, eiusdem Divini Paracliti lucem
vobis omnibus invocamus.

Pignus vero munerum caelestium, et auspex frugiferi operis sit Apo-
stolica Benedictio, quam vobis, ad communem actionem vos confirman-
tes, peramanter in Domino impertimus.4

ALLOCUTIO DIEI 17 NOVEMBRIS 1961
IN CONCLUSIONE SECUNDAE SESSIONIS PROLATA

V enerabiles Fratres et dilecti filii,

Laus Domini in Ecclesia sanctorum! 1 In hoc conventu, in quo su-
periorum dierum labores absolvuntur, humili laetitia gratias Deo simul
exhibeamus, qui mentes vestras superno lumine benigne collustravit.
Etenim spei pleni fructus, quos ex alacri vestra navitate maturescere vi-
dimus et veluti colligere gavisi sumus, ii praeclare spondent, fore ut
caelestia auxilia communi operae numquam deficiant.

2 Ez. 2, 9.

3 Ib. 3. 10.

4 A.A.S. 53 (1961), pp. 728-731.
1 Cf. Ps. 149, 1.

ALLOCUTIONES IO ANNIS XXIII

447

Itidem vos paterna gratulatione atque existimatione prosequimur,
qui assiduo studio, intenta voluntate, haud remissa sollertia commis-
sum inceptum ad effectum feliciter perduxistis. In doctis disputationibus,
rerum peritia spectandis, vestra erga Ecclesiam Sanctam reverentia elu-
xit; in iis enim omnia ad Ecclesiae necessitates et ad animorum utilitates
procurandas dilucide pertractastis; quae adumbrata exemplaria vobis
perpendenda proponebantur, ea e prudentibus sententiis vestris perfectio-
rem formam acceperunt, eademque, a sub-Commissionibus, recens, con-
stitutis, emendata, Concilii Patribus congruenti ratione subicientur.

De huiusmodi coniuncto studio vobis animum Nostrum profitemur
gratum, ob eamque causam multum confidimus, incohatum opus pro-
spere feliciterque esse cessurum.

Laetamur pariter, quod hodierni temporis homines, ac praesertim
diurnariorum scriptores, vestros labores attento animo ac laude digna
observantia prosecuti sunt. Non omnia, ut patet, vulgari oportuit, et
adhuc deliberata silentii quadam disciplina saepiri fas est, praesertim
quod nuntia ab Officio actis diurnis super Concilii rebus edocendis co-
tidie in lucem edita sunt; sed publica consensio, qua huiusmodi nuntia
sunt excepta, causa est, pro sua etiam parte, cur laeta sumamus auspicia.

Cum sessiones vestras superioribus diebus inauguravimus, Ezechielis
Prophetae verba enuntiavimus, quae arcanum quoddam carmen signifi-
cabant. Nunc, sermoni Nostro finem imponentes, ad illud carmen men-
tem convertimus, vosque ad serenum gaudium fiduciamque adhor-
tamur.

Ecclesia Sancta semper canit, eiusque vox, ut Sanctus Augustinus
ait, est fidei canora confessio, auctoritatis plena devotio, libertatis lae-
titia.2 Mater Ecclesia enim homines docet, ut se a temporis angustiis
et condicionibus abstrahant, ut cogitationes, consilia atque proposita
sublime extollant. Omnia, quae ipsa agit, ad id spectant: sive nobile
magisterii decus, sive legum apte dispositus ordo, sive etiam sacrae de-
functorum liturgiae maestitia suavitate adspersa.

Quare, ob hodierni temporis anxitudines ne despondeamus animos:
etenim praesentia discrimina rerum canorum huiusmodi carmen nequa-
quam extinguent.

Verba igitur, quae consalutantes et bene ominantes ad vos facimus,
Nostri fidentis animi carmen sunt: per ea navitatem vestram, quam per-
spectam habemus, confirmamus; per ea vobis gratias agimus, qui tanto
tempore Romae ob conventum vestrum agendum deguistis, ac parati estis
statim huc reverti, cum id necessitas postulaverit.

2 In Ps. I Enarr. PL XVI, 963.

448

SESSIO II - ACTA

Venerabiles Fratres et dilecti filii,

Carmen Nostrum omni tempore Deo cantabimus: id enim per to-
tum vitae Nostrae decursum cecinimus: hac firmissima voluntate ponti-
ficalis ministerii suscepimus onus, atque indicendi Concilii propositum
arcano veluti instinctu inivimus. Benedicam Dominum in omni tempore.
Semper laus eius in ore meo.s

Quae dum vobiscum laetantes communicamus, vos iterum iterum-
que impensa benevolentia et gratulatione amplectimur. Atque ut com-
mune gaudium sit plenum, vobis Apostolicam Benedictionem peraman-
ter dilargimur, quae vota Nostra confirmet, vobisque novum ad prae-
clare agendum incitamentum praebeat.3 4

3 Ps. 33, 2.

4 A. AS. 53 (1961), pp. 731-733.

4 - DISCEPTATIO

DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS
IN CONCILIO VATICANO II

(Prima Congregatio: 7 nov. 1961)

1) VOTUM PROPOSITUM

A SECRETARIATU AD CHRISTIANORUM UNITATEM FOVENDAM

I. Concilium et quaestio de observatoribus admittendis

Problema ipsum de admittendis observatoribus ad Concilium Oecume-
nicum Vaticanum II est quaestio absolute nova. Neque in Tridentino Con-
cilio, neque in Vaticano I aderant ulli observatores non catholici. Fuerunt
quidem invitati etiam non catholici: Protestantes ad Concilium Tridentinum,
ad Vaticanum I Orthodoxi et Protestantes invitabantur ad redeundum in
Ecclesiam.

1. Duplici occasione Em. Dom. Card. Tardini de quaestione observa-
torum e non catholicorum coetibus locutus est. Primo, in Conferentia con-
cessa diurnariis e toto terrarum orbe, die 30 oct. 1959: « alia questione se
interverranno i rappresentanti delle Chiese separate, il Cardinale ha osser-
vato che il Concilio e un fatto interno della Chiesa Cattolica. Pertanto non
vi potranno prendere parte attiva coloro che non appartengono ad essa.
Non si esclude pero che questi possano intervenire, in qualita di osservatori.
Comunque il problema e attentamente studiato » (Acta et Documenta, Ser. I,
Vol. 1, pag. 154).

Secundo, Em.mus Princeps de hac re disserebat in colloquio coram Televi-
sifica emissione in Gallia (Television frangaise) die 24 ian. 1960: « Vous
savez mieux que moi que le Concile Oecumenique est un fait interieur de
PEglise. Il y a le Droit Canon qui dispose et qui etablit ceux qui ont le
droit et le devoir d’assister au Concile. De sorte qu’on peut deduire que les
membres des autres confessions religieuses ne pourront pas participer au
Concile. Mais je pense que, si quelques-uns d’entre eux desirent etre pre-
sents, iis pourront venir au Concile, non comme membres evidemment, mais
comme observateurs parce que nous n’avons rien a cacher » (Acta et Docu-
menta ..., Ser. I., Vol. 1, pag. 160).

Opportune de hac re disserit Votum Episcoporum Germaniae qui Fuldae

450

SESSIO II - ACTA

in Conferentia adunati erant ( Acta et Documenta , Ser. I, Vol. 2, pars 1,
pag. 757-758).

2. Quaestio de observatoribus non catholicis procul dubio summi mo-
menti est pro Secretariatu ad Christianorum Unitatem fovendam, qui a
Pontifice Ioanne XXIII hisce verbis institutus est (Motu proprio Superno
Dei Nutu , n. 9): « Quo autem magis ostendatur Noster amor atque bene-
volentia erga eos, qui christiano nomine decorantur, sed ab Apostolica Sede
sunt seiuncti: utque ii Concilii labores sequi possint viamque facilius inve-
nire ad illam unitatem assequendam, quam “ Iesus Christus a Caelesti Patre
flagrantibus postulavit precibus ”, peculiaris Coetus seu Secretariatus insti-
tuitur ».

Agitur enim hic de informationibus notitiisque circa eventum tantae gra-
vitatis prout Concilium Oecumenicum revera est, de quo C.I.C statuit,:
« Concilium Oecumenicum suprema pollet in universam Ecclesiam potesta-
te » (can. 228, § 1).

In controversiis cum fratribus separatis semper Conciliorum Constitu-
tiones et Canones, maxime Concilii Tridentini, sed etiam Concilii Vaticani
I, cardo sunt et centrum omnis discussionis. Facile praevidetur quod
idipsum eveniet in futurum de Vaticani II Constitutionibus et Canonibus.
Evidenter inde deducitur, de activitate Concilii exactae informationis per-
magna utilitas ad omnia quae Ecclesiae relationem ad fratres separatos
spectant. Informationes et notitiae ad data mere externa restringi nequeunt,
sed proveniant necesse est, ut supra citata verba Pontificis innuunt, e Supremi
Ecclesiae Pastoris amore et benevolentia erga omnes qui christiano decoran-
tur nomine attamen a Sede Apostolica separati sunt, necnon ad hunc praecise
finem concedantur oportet ut fratres separati magis opportune labores Concilii
observando prosequi possint intuitu unitatis christianae restaurandae. In prae-
senti statu christianitatis miserrime divisae, caritas christiana vix medium
magis opportunum inveniet quo fratres separatos vicinius sibi adducat occa-
sione Concilii Oecumenici quam illos invitando ut tamquam observatores ibi
sint praesentes.

II. Non catholicorum positio et opiniones de hac quaestione

Non catholici eorumque communitates nuntium datum de parando Con-
cilio et praeprimis de erectione Secretariatus ad christianorum unitatem fo-
vendam generatim animo admodum benevolo acceperunt. Etsi autem illi non
parum de hisce rebus solliciti sunt, falsum tamen erit, practicas initiativas ab illis
hac in re exspectare. Asserunt ante omnia, Concilium negotium esse internum
Ecclesiae Catholicae proprium, supremam nempe Romanae Ecclesiae Sy-
nodum: ideoque secundum doctrinam ecclesiologicam separatis propriam,
tali Concilio potius abnegant characterem et valorem Concilii vere Oecumenici
et universaliter christiani. Vitare autem sedulo satagunt quidquid vel speciem
quandam intromissionis in negotia catholicorum prae se ferre possit, idque sive
urbanitatis causa sive ob principia theologica.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

451

Alia ex parte pro certo constat quod separatorum habitudo respectu Con-
cilii, respectu praeparatorii laboris ad Concilium, vere positiva est, etsi cum
quadam cautela ac moderatione manifestatur. Habitudo haec ita apprime
describit potest: attenta observatio eventuum, solliciti ne ullatenus labor
praeparatorius contrariatur, parati etiam notiftcare catholicis, si interrogentur
mediante persona vel instituto auctoritativo, protestantium considerationes et
desideria.

Ita intelligi debent quae a Comitatu Centrali Consilii Mundialis Ecclesia-
rum ( WCC ) in adunatione a. 1960 facta St. Andrews, Scotia, dicta sunt.
Declaratio haec accurate formulata certo ut positiva intelligi debet; inter
cetera haec enuntiat:

a) gaudendum sane est quod dialogus cum Romana Ecclesia nunc pos-
sibilis evasit ...

b ) Consilium ita occasionem habebit Secretariatui recenter erecto prae-
sentare quod de aliquibus fundamentalibus quaestionibus, sicuti de libertate
religiosa vel de activitate sociali, ibi concorditer sentiatur ».

Dr. Eisher, Archiepiscopus anglicanus Cantuariensis , occasione visitationis
Romae, Card. Bea desiderium manifestavit quod relationes inter anglicanos et
catholicos meliores evadant, immo fiant quasi factum quoddam connaturale.
In specie ipse desiderare dicebat ut regularis connexio cum Secretariatu ad
unitatem fovendam instauretur, tempore quo Concilium paratur celebrandum.
Reapse Archiepiscopus Cantuariensis, consentiente etiam successore eius
Dr. Ramsey, ad Secretariatum misit repraesentantem suum personalem, cano-
nicum Pawley. Ecclesia anglicana paratam se dicit ad examen quoddam fa-
ciendum super quaestionem de observatoribus in Concilio.

Promovente Secretariatu, Associatio Iohann-Adam-Moehler-Institut, Pa-
derbonae in Germania, cui ipse Archiepiscopus Paderbornensis praeest,
interrogationem direxit ad Lutherisches Kirchenamt in Ecclesia Evangelico-
lutherana unita Germaniae, Hannoverii. Responsio scriptim data die 3 ian.
1961 haec habet: « Ecclesia unita evangelico-lutherana parata est, quod prin-
cipium attinet, ad quaestiones e loco officiali positas circa determinatas quae-
stiones theologicas propriam suam opinionem pandere, ad informandum in via
confidentiali ».

Duo Consiliarii Superiores (Oberkirchenrate), Schnell et Wilkens, sen-
tentiam positivam circa possibilitatem observatorum in Concilio dederunt in
conversatione semi-officiali cum Prof. E. Stakemeir, qui Consultor est apud
Secretariatum et Moderator Instituti Iohann-Adam-Moehler-Institut, Pa-
derbornae.

En quid in epistula die 30 ian. 1961 ad nos missa, Pastor Hebert Koux ,
praeses Subcommissionis theologicae apud Commission d’Etudes Oecumeni-
ques de la Eederation Protestante de E rance (Commissio a Studiis oecumenicis
in Foederatione Protestantium Galliae), scribit: « Cum mihi munus concre-
ditum sit a Commissione de Studiis oecumenicis (cuius praeses est Prof. Roger
Mehl, apud Foederationem Protestantium Galliae) organizandi labores Sub-

452

SESSIO II - ACTA

commissionis ad studia et documentationem de catholicismo romano et pro-
blemate unitatis, ad Secretariatum Vestrum recurro ... particulari modo desi-
deramus et gratum nobis erit, si notificare nobis an iam nunc possibile erit a
Vobis accipere: 1) documentationem et bibliographicas indicationes de operi-
bus Secretariatus Vestri quae studio percontari possint in Comitatu prout
noster est; 2) textus catholicos de praeparatione Concilii de quibus Vobis
forsan gratum erit opinionem Protestantium nosse. Per se patet quod libenter
Vobiscum communicare parati sumus et reflexiones nostras, responsa vel
reactiones, quae vos nosse desideratis a parte Protestantium ».

Ianuario mense nuper elapso Prof. K. E. Skydsgaard, (Copenhagen), qui
praeses est Commission pour les Etudes Interconfessionnelles, recenter erectae
apud Associationem Mundialem Lutheranam, visitavit Secretariatum quem
personaliter cognoscere desiderabat. Dicebat etiam admodum sua interesse
quae circa quaestionem observatorum versantur.

Communitas Taize iam contactus regulares instituit cum Secretariatu, et
in eo est, ut unum vel duos fratres Communitatis Romam mittat permanenter
praesentes qui operam Concilii e visu sequi possint.

Facile erit et alias enumerare vel personas eminentes vel earum decla-
rationes, quae de Concilio se sollicitas dicebant, cum Secretariatum invise-
runt, quae omnia in carthis nostris adservantur.

Orthodoxae Orientales Ecclesiae in alia prorsus situatione versantur,
diversa ab illa communitatum Protestantium ergo Ecclesiam catholicam. Prae-
ter opiniones quae per Ephemerides ecclesiasticas et Diaria publici iuris
factae sunt post nuntium datum de celebrando Concilio, hicce Secretariatus
accepit testimonia sympathiae a parte Patriarchae Constantinopolitani Athena-
gorae, intervenientibus P. Wenger AA., primo moderatore La Croix, et
P. Spiazzi O. P.

In colloquiis personalibus et semi-officialibus quae Mons. Willebrands
habuit cum Exc.mo D. Jakovos, Archiepiscopo orthodoxo Americarum, et cum
Ex. D. Emilianos Timiadis, qui personam gerit Patriarchae Constantinopo-
litani apud Consilium Mundiale Ecclesiarum (WCC), uterque desiderium
manifestavit Patriarchae, occasione Concilii Vaticani in contactum veniendi
cum Ecclesia romana.

Patet ex supradictis conclusio: tam Orthodoxi quam Protestantes (sive
anglicani sive lutherani sive calvinistae) cum cautelis quidem sed manifeste
ac positive desiderium pandunt contactus instaurandi cum Ecclesia Catholica,
quo labores Concilii Vaticani observare possint.

III. Statutum de observatoribus

Maximi momenti praeprimis erit, principia generalia delineare quibus
de Observatoribus Statutum quoddam regi debet.

1. Si ipsam observatorum rationem eorumque facultates accurate determi-
nare volumus, ante omnia ad finem quem hoc negotio prosequimur attendere
opprtet. Admittendo observatores ad Concilium nihil aliud nobis in proposito

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

453

est, quam Ecclesiam Catholicam Romanam non catholicis cognoscendam osten-
dere talem prouti ea vere est: eliminare videlicet efficaciter omnes quas pos-
sumus praeiudicatas falsasque opiniones, quibus patet mens separatorum;
dein doctrinam Ecclesiae modo illis vere comprehensibili ostendere; pastoralem
sollicitudinem Ecclesiae illis praesentare, quadam quasi immediata experientia
Ecclesiae sincerum erga christianos separatos amorem demonstrare.

2. Accurate distinguere oportet junctionem , quae observatoribus ab Ec-
clesiis separatis missis competit, ab altera, prorsus diversa junctione, quae
diurnariis scriptoribus {ai giornalisti) propria est. Observatores enim sunt pe-
nes nos repraesentantes propriae Ecclesiae seu communitatis christianae se-
paratae .Veniunt enim ad invisendam Ecclesiam nostram eiusque testimonium
evangelicum exacte cognoscendum, speciatim quaerendo quo modo possibilis
reddatur cooperatio omnium christianorum ad unitatem christianam adducens.

Diurnarii autem scriptores non Ecclesias separatas ut tales sed instru-
menta divulgationis publicae repraesentant atque opinionis publicae recte
informandae et efformandae organa et auctores sunt.

3. Ad Statutum de observatoribus delineandum necessario cognitio quae-
dam praesupponitur, saltem summaria, de modo et ordine quo Concilium
labores, studia, deliberationes ordinatim explere velit.

Si ad Concilium Vaticanum I respicimus, distinguere possumus:

a) Sessiones generales,

b) Sessiones praeparatorias,

c ) ubi soli Episcopi quibus ius voti competit,

d) ubi Episcopi simul cum theologis conveniunt.

In quamnam speciem ex hisce Sessionibus admitti possint observatores
non catholici? Si ad Sessiones generales tantummodo admittuntur, eorum
praesentia eo ipso fit mere passiva, reducitur nempe ad nudum praesentiae
actum. Verba Em. Card. Tardini supra allata autem quid plus indicare vi-
dentur, cum dicant: « iis pourront venir au Concile non comme membres
evidemment, mais comme observateurs parce que nous n’avons rien a cacher ».
Spes igitur adesse videtur, observatores admitti posse ita ut etiam quibusdam
Sessionibus Concilii, quae per se publici iuris non sunt, adsistant.

4. Praeter praesentiam observatorum in quibusdam Concilii Sessionibus,
Secretariatus ad Christianorum unitatem jovendam possit adunationes parti-
culares promovere ad observatorum utilitatem, attamen id omnino extra Con-
cilium. Motu proprio Superno Dei Nutu ita fines Secretariatui proprios de-
scribit: « utque ii (scii, fratres separati) Concilii labores sequi possint viam-
que facilius invenire ad illam unitatem assequendam, quam Iesus Christus a
Caelesti Patre flagrantibus postulavit precibus ». In ambitu Secretariatus igitur
observatoribus praesto erit occasio cum relativa facilitate notitias et explica-
tiones accipiendi sive quoad doctrinam, sive in re iuridica, morali practica et
pastorali. Ad hunc scopum in ambitu Secretariatus adunari possint observa-
tores, hinc inde statuto tempore, ut illis quaestiones intellectu difficiliores
explicentur, attamen sine propria dicta discussione, ubi nihilominus ipsi pro-

454

SESSIO II - ACTA

prias cogitationes, opinamenta, reactiones edicere possint. Eiusmodi aduna-
tiones vel conventus non solum durante Concilio cogi possunt, sed iam antea,
dummodo illa, de quibus Concilium agere intendit, sint iam publice nota. Pos-
sint etiam a Secratariatu invitari viri singularum quaestionum vere periti,
forsan etiam quidam e Concilii Patribus, ad res illustrandas modo observato-
ribus et apto et utili. Pariter observatores vel durante Concilio, vel iam antea,
Secretariatui opiniones quas tenent maioris esse momenti communicarent,
quod evidentissime nullam prorsus formalem in Concilio participationem
secumfert. Dein Secretariatus istas opinationes transmittere poterit vel Patri-
bus Concilii vel theologorum commissionibus, quae omnia Concilium iuvare
aliquomodo possunt, ut finem suum citius perfectiusque attingat in quibusdam
determinatis casibus. Veluti generalis regula huius negotii haec est: dispu-
tationes vel negotiationes vel pactiones cum non catholicis nullatenus ineundae
sunt, sed tantummodo exploranda est mens eorum ac dispositio circa res
maioris momenti, quae relationes Ecclesiae ad christianos separatos implicant.

Patet etiam, hanc quam descripsimus operam et functionem nullomodo
implicare participationem veri nominis ad Concilium; hac de causa vitanda
est directa et proprie dicta disputatio cum observatoribus. Opus non est
iterum inculcare id quod per se patet: si observatores ad Sessiones admittuntur,
sane utpote nullum habentes ius loquendi et eo vel minus deliberandi.

IV. De invitationibus

1. Magni momenti erit statuere, quaenam inter separatas communitates
possint invitari ad observatores mittendos? Ecclesiae quibus Consilium Mun-
diale Ecclesiarum (WCC) componitur, fere 180 sunt. Insuper extra hunc
numerum manent communitates maioris molis et momenti, quae de iure huic
(WCC) nomen non dederunt. Iterum, in eadem denominatione saepe ecclesiae
nationales plures diversaeque inveniuntur, ex. g. Ecclesia Lutherana Germa-
niae, Sueciae, Danimarcae, Hollandiae, Galliae, Statuum Foederatorum Ame-
ricae, etc. Inde methodus magis apta haec esse videtur, quae, una ex parte,
differentias in doctrina et sociali structura singulae denominationis non igno-
rat, et, alia ex parte, practice opportune applicari possit; id est, invitationes
dirigere, ut norma generalis fert, ad maiores Confoederationes seu Consocia-
tiones internationales vel mundiales (federations, alliances). Secretarius gene-
ralis Consilii Mundialis Ecclesiarum (Genevensis), Visser ’t Hooft hanc viam
bonam sibi videri dicebat in colloquio privato cum Rev. Mons. Willebrands.

Praeter Orientales Orthodoxas Ecclesias, quae per Patriarchatus dispe-
scuntur, hic habetur elenchus quo Confoederationes Mundiales denominatio-
num christianorum non-catholicarum enumerantur:

a) The Old Catholic Union of Utrecht.

Fundata anno 1889. Conferentia episcoporum vetero-catholicorum.

b) The Lambeth Conference of Anglican Bishops.

Prima vice congregata anno 1867. Non est consociatio Ecclesiarum in-

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

455

dependentium sub unica denominatione sed consociatio provinciarum eccle-
siasticarum independentium in una « Ecclesia ».

c) The Lutheran World Federation.

Anno 1947 « Lutheran World Convention » transformata est in « Lu-
theran World Federation ». Est libera consociatio Ecclesiarum Lutheranismi,
cui autem nulla competit legislativa potestas.

d) The Alliance of Reformed Churches throughout the World holding
the Presbyterian System.

Fundata anno 1875. Ecclesiae huius confoederationis sat diversae sunt
sive quoad nationes et linguas sive quoad doctrinae varietatem.

e) The International Congregational Council.

Fundata anno 1891. Corporationes congregationalistarum generatim
tendentiae unificativae valde favent.

/) The World Methodist Council.

Fundata anno 1881. Complectitur 25 Methodismi regiones in omnibus
5 orbis terrarum partibus.

g) The Baptist World Alliance.

Fundata anno 1905. Complectitur varias Baptistarum consociationes et so-
cietates missionarias ubique in orbe terrarum. Componitur circa ex 13.500.000
membris de quibus 85 % in USA. Est organizatio fraterno ac libero modo inita
absque ulla ecclesiastica auctoritate.

b) The World Convention of the Churches of Christ (Known as the
Disciples of Christ in USA).

Consociatio haec anno 1930 in Washington erecta est tamquam organum
ad fraternitatis vinculum instaurandum, sine ecclesiastica auctoritate, absque
functionibus administrativis. Anno 1952 habuit 1.815.627 asseclas adultos
in USA. Vix extenditur extra fines USA.

i) The Friends’ World Committee for Consultation, society of Friends
(Quakers).

Anno 1937 creatio huius comitatus ansam dedit ad secundam confe-
rendam mundialem « Americanorum » in Swarthmore, Pa. Complectitur 45
associationes independentes, sparsas in 24 regionibus. Asseclae vulgo « Qua-
ker » appellantur.

k) The International Association for Liberal Christianity and Religious
Freedom.

Fundata anno 1930 tamquam organum permanens inter congressus. Com-
plectitur 23 membra collectiva ex 17 regionibus et membra individualia.

2. Altera quaestio, sane non minoris momenti, versatur circa singulas ca-
tegorias e quibus observatores eligi -possint, eorumque qualificationes perso-
nales. Quid opportunius videtur episcopos vel synodorum praesides accipere,
an vero alias personas quae loca officialia non occupant, ut theologos et pro-
fessores?

a) Episcopi: Orthodoxae orientales Ecclesiae episcopos habent valide
sacramentaliter ordinatos, qui autem unionem cum Apostolica Sede respuunt.

456

SESSIO II - ACTA

Idem dicendum est de episcopis vetero-catholicorum. Ecclesia anglicana hie-
rarchiam episcopalem nominatim possidet, cuius ordinationes autem nullae
et irritae declaratae sunt a Leone XIII. Ecclesiae lutheranae nomen dumtaxat
episcopi retinent, sed huius officii et ministerii sacramentalem characterem non
agnoscunt, non tenent.

In tanta rerum varietate non parum confusionis inest quae ad questio-
nis nostrae solutionem damnosa non esse nequit, proindeque difficultates
auget. Dubium moveri potest an episcopi orthodoxi contenti erunt, si mere ut
observatores admittantur? Quomodo accepturi sint locum aequalem cum
episcopis protestantibus et reformatarum synodorum praesidibus? Nonne
occasione actionis liturgicae quandoque, quia Orthodoxi sibi conscii sunt se
vere episcopalem ordinationem possidere, ea de causa non parvae difficultates
de congruo agendi modo oriturae facile praevideantur? Iterum, suntne, epi-
scopi personae maxime aptae ad hac observatorum functionem rite explen-
dam? Qui observatorem bene apteque agere vult, in theologicis quaestio-
nibus maxime salebrosis bene versatus sit oportet. Insuper requiritur vir
aliqualem saltem experientiam personalem iam teneat e praecedentibus cum
catholicis contactibus depromptam, ut facile intelligitur. Hi autem contactus
rarissimi fuere usque hodie. Non ultra quasdam relationes semi-officiales
progrediere. Qui apud separatos hierarchicas gerunt functiones hucusque vix
huiusmodi negotiis interfuerunt.

b) Theologi vel professores: hi istique inter se in aequali eademque
condicione versantur, ob eandem quoad nostrum negotium qualificationem et
aptitudinem. Nulla quaestio hic praecedentiae intercedit, quamobrem maior
inde libertas actionis. Accipere isti possunt invitationem, postquam hac de re
singuli a propriis eorum ecclesiasticis superioribus consilium coeperunt, nec
proinde verba eorum responsabilitatem totius communitatis separatae secum-
ferunt. Isti sunt qui fere optimo modo res nostras comprehendere et observare
possunt easque deinde communitatibus separatis transmittere, quid illis in
tanti eventus celebratione, tam profundi et tam complexi, ut Concilium est,
salubriter innotescere poterit.

Alia ex parte perpendendum est factum, de quo constat, quod nempe
episcopus in ecclesiis et communitatibus orthodoxis multo efficacius proponere
potest quidquid ipse durante Concilio observare potuit, qui quidem episco-
palis vocis interventus valde excedit verba cuiusvis theologi privati.

Invitationes eo facilius evenient quia Secretariatus iam praesenti praepara-
tionis tempore, quod Concilium antecedit, relationes et contactus fovet cum
nonnullis viris eximiis qui ecclesiis et communitatibus separatis praesunt,
simul etiam, immo et magis, cum professoribus et theologis non catholicis,
circa quaestiones quasdam de quibus etiam in Concilio certo sermo erit.

c ) Denique casus particularis remanet, ad quem etiam particulare stu-
dium requiritur: invitatio in sollemnem Concilii inaugurationem forsan
dirigenda ad praesides maiorum quae nunc exstant denominationum apud
fratres separatos. Si haec non a priori impossibilis demonstratur, talis prae-

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

457

sentia symbolicam significationem prae se ferret cuiusdam vividae fraterni
amoris manifestationis.

d) Secretariatus Unionis, officiis obsecundans, sibi a Summo Pontifice
concreditis, postquam Centrali Commissione ad id rite demandatus esset,
posset negotii huius perardui prima explorari initia, prudenter adeundo
quasdam personas magis auctoritativas apud non catholicos, de quarum apti-
tudine et probitate, ex relationibus hucusque initis, non est dubitandum.1

Conclusiones 2

Conclusio I:

Christiani non catholici qui in Concilio per suos delegatos adesse desi-
derant, admitti possunt, modis et condicionibus opportune statuendis.

Conclusio II:

Praemissa generali aliqua annuntiatione possibilitatis ut christiani non
catholici aliquos mittant qui in Concilio adsint, ope Secretariatus indagetur
mens singularum communitatum fratrum separatorum de invitatione facienda
et de specialibus condicionibus personarum et rerum uniuscuiusque commu-
nitatis. Qua exploratione facta ad singulas communitates quae invitari desi-
derant, mittatur formalis invitatio eo modo qui cuique communitati con-
gruus sit.

Conclusio III :

De invitandis agendum est cum Praesulibus maiorum Ecclesiarum Orien-
talium et cum Moderatoribus maiorum Confoederationum protestantium, ut
mittant 2 vel 3 viros quos maxime aptos censebunt, ab iis libere designandos,
salva facultate Secretariatus alios quosdam paucos adiungendi qui de motione
oecumenica maxime curam habent.

Conclusio IV :

1 ) Statuitur invitatos interesse posse non solum in functionibus et Sessio-
nibus coram Summo Pontifice factis, sed etiam in aliis in quibus disputa-
tiones et suffragationes observare valeant. Quaenam sint hae Sessiones accu-
ratius statuetur, ubi primum Ordo Concilii (regolamento) definitus erit.

2) De materia Sessionum quibus non intererunt, ope Secretariatus instru-
entur, qui ad hunc finem etiam Concilii Theologos et Iurisconsultos rei de
qua agitur maxime peritos invitare poterit, immo aliquando etiam ipsos
Patres Concilii.

1 Hoc votum missum est ad Sodales et Consiliarios Commissionis Centralis
una cum votis Consiliariorum, cf. pp. 427-432.

2 Hae conclusiones cura Secretariatus ad unitatem Christianorum fovendam
in Aula Congregationum Sodalibus et Consiliariis Commissionis Centralis datae
sunt.

458

SESSIO II - ACTA

In his coetibus invitati proponere et explicare poterunt etiam sua desi-
deria, animadversiones et propositiones. De his tamen nulla fiet discussio,
sed a Secretariatu ad competentem Deputationem seu Commissionem de-
ferentur.

3) In Sessionibus in quibus adesse poterunt, invitatis nullum ius est
interloquendi vel disputandi.

2) RELATIO EM.MI P. D. AUGUSTINI CARD. BEA
PRAESIDIS SECRETARIATUS
AD UNITATEM CHRISTIANORUM FOVENDAM

De quaestione in hac sessione tractanda non simpliciter ea repetam,
quae in relatione typis impressa fuse dicta sunt, sed ante oculos habitis
iis non paucis, quae interim sive a catholicis sive a non catholicis ad nos
hoc negotio delata sunt, succinctius exponam quae post maturam con-
siderationem de hac re dicenda videantur.

I. De invitatione non catholicorum in genere.

Quaestio de invitandis acatholicis christianis ad Concilium non est
solummodo res ordinis Concilii, sed pro toto negotio unionis Christia-
norum magni est momenti. Fratres enim separati, generatim loquendo,
magno cum interesse omnia observant quae ad Concilium spectant, et
sperant fore ut Concilium magnum fructum ferat pro bono mundi to-
tius, et speciatim pro re christiana, pro unione scii, omnium qui in
Christo valide baptizati sunt, ad quam unionem etiam ipsi serio ten-
dunt, ut permultae organizationes nationales et internationales ab ipsis
creatae ostendunt, ut v. g. Consilium Mundiale Ecclesiarum, Consilium
Internationale Missionarium, Confoederationes variarum confessionum,
Uniones protestantium creatae in India Meridionali et, iam prius, in
Canada,

Mirum igitur non est separatos sperare se obtinere posse, ut im-
mediato quodam et directo modo cognoscant, quid Ecclesia catholica
in Concilio agat. Petitiones, ut ipsi quoque in Concilio adesse possint,
permultae ad nos pervenerunt, tam a diversis organisationibus protestan-
ticis quam etiam ab Orthodoxis, imo, quod etiam magis mirum est, a
ludaeis quoque et Mahumetanis. Maxima certe esset eorum delusio,
si nullo modo admitterentur; imo timendum est, ne haec exclusio in-
gens et fortasse irreparabile damnum inferat toti motioni oecumenicae.

Ex altera parte nulla seria ratio adest eos non admittendi, cum ut
iam pridem Cardinalis Tardini s. m. optime notavit, Ecclesia nihil
habeat quod abscondat. Immo, si Concilium fratribus separatis reapse

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

459

fieri debet spectaculum quo efficaciter ad Ecclesiam invitentur, perquam
necessarium videtur, ut eorum delegati in sessionibus ipsis coram ob-
servare valeant serias deliberationes, disputationes, suffragationes qui-
bus manifestentur Patrum Concilii et ipsius Ecclesiae fides, zelus salutis
animarum, unitas et summa erga omnes caritas. Quodsi assistere pos-
sent solummodo aliquibus splendidis functionibus et celebrationibus,
hic effectus desideratus certe non obtineretur, immo timendum esset,
ne eorum praeiudicia de vano et profano Ecclesiae Romanae splendore
et fastu externo augerentur.

His consideratis videtur ergo statui posse

Prima conclusio'. Christiani non catholici qui in Concilio per suos
delegatos adesse desiderant, admitti possunt, modis et condicionibus
opportune statuendis.

II. De modo invitationis .

1. Ut iam dictum est, ii tantum admittendi erunt qui id desiderant.
Non deberet igitur fieri invitatio generalis, sed tantum annuntianda
esset possibilitas assistendi iis danda qui adesse desiderent. Hoc fieri
posset in Bulla indictionis Concilii, in cuius fine Summus Pontifex id
fere dicere posset se valde laetari quod etiam « fratres separati » an-
nuntiationem Concilii tanta cum benevolentia acceperint, immo non
raro significaverint se quoque pro eius felici exitu orare. Aequum igitur
videri ut ipsi quoque, si id desideraverint, aliquo modo in Concilio
adesse eiusque labores opportune cognoscere possint, ut hoc quoque
modo aliquid ad desideratam omnium in Christo baptizatorum unionem
conferatur. Proinde contactus ad hunc effectum obtinendum opportuno
modo a Secretariatu ad Christianorum Unitatem fovendam curatum iri.

2. Post hanc genericam annuntiationem accedendum erit ad mentem
et voluntatem singularum communitatum caute explorandam. Hoc erit
munus Secretariatus, quippe qui condiciones et tendentias singularum
communitatum sufficienter perspectas habeat et facile personas invenire
possit qui cum earum singulis quasi privatim agant. Tales personae erunt
Membra, Consultores et Officiales ipsius Secretariatus et etiam alii qui
cum quibusdam communitatibus maiorem necessitudinem habent. Hae
personae, debitis instructionibus munitae, opportune indagare debebunt,
num singulae communitates reapse invitari desiderent et num eaedem
se aptas habere censeant personas quae ad Concilium mitti possint. Poterit
etiam, saltem in genere, indicari quaenam futura sint iura eorum qui
mittentur, et caute explorandum erit quomodo invitatio facienda et ad
quam auctoritatem dirigenda videatur.

Exploratis hac ratione voluntate et specialibus circumstantiis singu-

460

SESSIO II - ACTA

larum communitatum, singulae, modo uniuscuiusque statui et dignitati
congruo, a Sancta Sede, ope Secretariatus, formaliter invitari poterunt.

Notandum 1) In praecedenti expositione sermo est de Secretariatu
pro Unione qui explorationes et invitationes curare debeat. Videtur
necessarium esse ut directio totius huius perdifficilis negotii sit omnino
rerum statui consona et uniformis. Orientales, ut multiplici experientia
constat, desiderant quidem ut a protestantibus omnino distinguantur,
tamen ab iis non plane separari volunt, sicut etiam eorum praesentia
in Consilio Mundiali Ecclesiarum ostendit. Igitur, non obstante deside-
rio illo distinctionis, res suas saepe ad Secretariatum deferunt et ab
eodem responsa petunt. Huic eorum menti actio circa invitandos aliquo
modo adaptari debebit, ita tamen ut Secretariatus de his quae ad Ortho-
doxos aliosque Orientales dissidentes spectant, ope Commissionis mixtae
apte ad hoc compositae concorditer cum Commissione de Ecclesiis Orien-
talibus procedat.

2) Valde cavendum est ne quid in hac difficili re ope foliorum publi-
corum (« stampa », « presse ») agatur, neve res intempestive publici
iuris fiant. Experientia enim I Concilii Vaticani docuit hunc modum
procedendi separatos facile offendere et ab ipsis tamquam speciem de-
spectus considerari.

Conclusio II: Praemissa generali aliqua annuntiatione possibilitatis
ut christiani non catholici aliquos mittant qui in Concilio adsint, ope
Secretariatus indagetur mens singularum communitatum fratrum sepa-
ratorum de invitatione facienda et de specialibus condicionibus perso-
narum et rerum uniuscuiusque communitatis. Qua exploratione facta
ad singulas communitates quae invitari desiderant, mittatur formalis
invitatio eo modo qui cuique communitati congruus sit.

III. De numero et qualitate invitandorum.

1. Ne quae ratio offensionis vel querelae oriatur, de delegatis mit-
tendis cum omnibus communitatibus maioribus ab Ecclesia separatis
agendum erit. Haec autem sunt:

a) ex Ecclesiis dissidentibus Orientis :

quattuor Patriarchatus historici, scii. Constantinopolitanus, Ale-
xandrinus, Antiochenus, Hierosolymitanus;

ex aliis Patriarchatibus: Moscoviensis, Belogradensis, Bucarestien-
sis, Sophiensis;

ecclesiae aliquae autocephalae: ecclesiae Graeciae, Cypri, Catho-
licatus Georgiae;

ex ecclesiis non-chalcedonensibus: Patriarchatus copticus, Eccle-

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS 461

sia Aethiopica, Ecclesia Iacobita Syriae et Indiae, Ecclesia Armena, Ec-
clesia Assyro-Nestoriana.

b) e Vrotestantibus (cf. Relatio typis impressa, p. 14);1 The Old
Catholic Union; The Lambeth Conference of Anglican Bishops; The
Lutheran World Federation; The Alliance of Reformed Churches throug-
hout the World holding the Presbyterian System; The International
Congregational Council; The World Methodist Council; The Baptist
World Council; The World Convention of the Churches of Christ
(« Disciples of Christ »).

Harum communitatum erit eligere ex diversis nationibus eos quos
maxime aptos censuerint. Singulis conceditur mittere duos vel tres dele-
gatos, prout cuiusque momento et sociorum numero correspondeat.
Sic numerus invitatorum esset circiter 50.

Num alii quidam, sive singuli sive communitatum aliarum membra,
qui de unione maxime curant, invitandi sint, relinqui poterit Secretaria-
tui qui una cum Commissione de Ecclesiis Orientalibus rem considerabit
et conclusiones Commissioni Centrali proponet.

2. Qualitas invitatorum (scii, num sint membra hierarchiae, sacer-
dotes vel Pastores, professores theologiae vel theologi laici) relinquitur
iudicio singularum communitatum decidendum. Non videtur opportu-
num earum libertatem aliquomodo limitare, nec timendum erit, ne ipsi
hac libertate abutantur; immo hoc signum fiduciae eis valde placebit.

Quodsi ab Ecclesiis Orientalibus missi fuerint Metropolitae vel
Episcopi, eis assignabuntur primae sedes inter invitatos.

Conclusio III: De invitandis agendum est cum Praesulibus maio-
rum Ecclesiarum Orientalium et cum Moderatoribus maiorum Confoede-
rationum protestantium, ut mittant 2 vel 3 viros quos maxime aptos
censebunt, ab iis libere designandos, salva facultate Secretariatus alios
quosdam paucos adiungendi qui de motione oecumenica maxime curam
habent.

IV. De statuto ab invitatis servando.

1. Invitati omnino distinguantur a « diurnariis » (giornalisti, pubbli-
cisti) quorum cura plene spectabit ad « Ufficio Stampa » apud Concilium
exsistens.

2. Invitati de quibus supra (nn. I-IV) aequiparentur « observato-
ribus » qui hodie in Congressibus nationalibus et internationalibus, etiam
religiosis, passim adesse solent et quorum munus, pro varietate casuum,
certis normis regitur.

1 Cf. textum pp. 454-455.

462

SESSIO II - ACTA

3. Potestas invitatorum interveniendi in variis Sessionibus. Cum
Ordo futuri Concilii nondum definitus sit, interim supponere possumus
Sessiones vel Congregationes Concilii eas futuras esse, quae a Pio PP. IX
in Litteris Apostolicis Multiplices inter (d. d. 27 nov. 1869) pro I Con-
cilio Vaticano determinatae sunt (cf. Gasparri, luris Can. Pontes III,
pp. 36-38), scii. Sessiones publicae coram Summo Pontifice, Sessiones
vel Congregationes Generales Patrum, Sessiones Deputationum seu Com-
missionum Theologorum et Iurisconsultorum.

Ut iam supra (n. I) dictum est, perquam necessarium erit, ut invitati
in ipsis Sessionibus coram observare valeant disputationes et suffraga-
tiones. Quare interim dici potest invitatos interesse posse Sessionibus
Publicis coram Summo Pontifice, et etiam Sessionibus Generalibus Pa-
trum (in quibus schemata iam accurate praeparata disputantur et ad suf-
fragium ferendum proponuntur). Num etiam Sessionibus praeparatoriis
Theologorum et Iurisconsultorum interesse possint, postea demum de-
cidendum videtur, quando Ordo Concilii (« regolamento ») accuratius
definitus erit. Decisio videtur etiam a materia tractanda dependere.

Ad quamcumque autem Sessionem delegati admittentur, nullum eis
ius erit interloquendi aut disputandi.

4. De materia Sessionum , quibus interesse non poterunt, invitati in-
struuntur ope Secretariatus qui ad hoc peragendum etiam invitare poterit
Theologos vel Iurisconsultos qui de respectiva quaestione in Sessioni-
bus agent, immo, si opportunum visum fuerit, etiam aliquos ex ipsis
Patribus Concilii, rei de qua agitur specialiter peritos. Invitati deferre
possunt ad Secretariatum sua desiderata, suas propositiones et consilia
quae ad relativam materiam spectant. Nulla tamen in Secretariatu fit di-
scussio, sed tantum permittitur propositio et rerum explicatio. Secreta-
riatus erit ea quae proposita sunt, ad respectivas Commissiones vel Depu-
tationes deferre.

Post Sessiones quibus invitati interesse non poterunt, eis etiam di-
sputationis vel suffragationis exitus communicari poterit, nisi specialis
obstet ratio.

Conclusio IV: 1) Statuitur invitatos interesse posse non solum in
functionibus et sessionibus coram Summo Pontifice factis, sed etiam in
aliis in quibus disputationes et suffragationes observare valeant. Quae-
nam sint hae sessiones accuratius statuetur, ubi primum Ordo Concilii
(« regolamento ») definitus erit.

2) De materia sessionum quibus non intererunt, ope Secretariatus
instruentur, qui ad hunc finem etiam Concilii Theologos et Iurisconsultos
rei de qua agitur maxime peritos invitare poterit, immo aliquando etiam
ipsos Patres Concilii.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS 463

In his coetibus invitati proponere et explicare poterunt etiam sua
desideria, animadversiones et propositiones. De his tamen nulla fiet
discussio, sed a Secretariatu ad competentem Deputationem seu Com-
missionem deferentur.

3) In Sessionibus in quibus adesse poterunt, invitatis nullum ius
est interloquendi vel disputandi.

Haec interim proponenda videbantur, ratione habita, quoad oppor-
tunum videbatur, etiam animadversionum quas Exc.mi Consiliarii tanta
cum cura proposuerunt.

3) RELATIO EM.MI P. D. HAMLETI IOANNIS CARD. CICOGNANI
PRAESIDIS COMMISSIONIS DE ECCLESIIS ORIENTALIBUS

I. Dubium : An non catholici invitandi sint ad Concilium Oecumeni-
cum Vaticanum II?

Responsum : Post ea quae ab Em.mo Card. Bea abunde relata sunt,
pauca tantummodo exponere audeam, ad hoc praesertim ut inter eos qui
extra Ecclesiam Catholicam sunt, Orientalibus distinctio quaedam seu
praeferentia detur praesertim cum agatur de Concilio Oecumenico.

Quaestio non est nova. Iam Sacrosanctum Concilium Tridentinum
salvum conductum concesserat omnibus universae Germaniae prote-
stantibus, qui « ad oecumenicum hoc et generale concilium accedere
voluerint ».

Pius IX cum protestantibus diversimode egit; eos ad Concilium Va-
ticanum I non invitavit; verum illos hortatus est « ut ad unicum Christi
ovile redire » festinarent (Pius IX, Iam vos omnes noveritis diei 13 men-
sis septembris anni 1868, in Mansi, Sacrorum Conciliorum nova col-
lectio, vol. 30, p. 205 [ = 1261]), ad orientales autem separatos litte-
ras Arcano divinae providentiae consilio (diei 8 septembris anni 1868)
dedit, quibus amantissimam invitationem eis extendebat, ut ad ean-
dem generalem Synodum convenire vellent, ad pristinam fraternamque
unionem renovandam.

En verba Pii IX:

« Vocem nostram ad vos rursus dirigimus, et maiore, qua possu-
mus, animi nostri contentione vos obsecramus, monemus et obtestamur,
ut ad eandem generalem Synodum convenire velitis, quemadmodum
maiores vestri convenerunt ad Concilium Lugdunense II, ... et ad Con-
cilium Florentinum...; ut dilectionis antiquae legibus renovatis, et patrum
pace, coelesti illo ac salutari Christi dono quod tempore exaruit, ad vi-
gorem iterum revocata, post longam maeroris nebulam et dissidii diu-

464

SESSIO II - ACTA

turni atram ingratamque caliginem serenum omnibus unionis optatae
iubar illucescat» (Mansi, o. c., vol. 50, p. 201 [ = 1257]).

Verum quidem est vocem Summi Pontificis Pii IX tunc exauditam
non fuisse. Hodiernae tamen condiciones separatorum et eorum in ge-
nere habitudo ad catholicam Ecclesiam valde differunt, et quidem in
bonum.

Revocanda sunt verba — iam pluries relata — Ss. D. N. Ioan-
nis Pp. XXIII, f. regn., qui in Suis Encyclicis Litteris Ad Petri Cathe-
dram de proxime habendo Concilio Vaticano II haec scribebat: « Id
profecto mirabile praebebit veritatis, unitatis, caritatisque spectaculum;
spectaculum dicimus, quod ii etiam cernentes, qui ab Apostolica hac Sede
seiuncti sunt, suave, ut confidimus, invitamentum accipient ad illam uni-
tatem quaerendam... » (Ioannes XXIII, Litt. Encycl. Ad Petri Cathe-
dram diei 29 mensis iunii anno 1959: AAS 51 [1959] p. 511).

Omnibus enim constat, quo benevolo animo (et de Orientalibus se-
paratis nunc loquor) nuntium de Concilio Oecumenico habendo gene-
ratim fuerit exceptum; quanta attentione et expectatione ipsi labores
praeparatorios Concilii prosequantur.

Non poterat animo indifferenti nuntium novi Concilii Oecumenici
celebrationis audire illa Ecclesia quae nuncupari vult « Ecclesia Septem
Conciliorum ».

Revera non defuerunt qui expressis verbis propriam intentionem
Concilium adeundi panderent, si ad idem invitati. (Omnibus notum est
de patriarcha constantinopolitano Athenagora; et, v. gr. Cyrillus, Patriar-
cha Ecclesiae Bulgaricae dissidentis, mense iunio huius anni Rev.mo
P. Ivan Sofranov, Commissionis de Ecclesiis Orientalibus praeparatoriae
Concilii Vaticani II Consultori, declaravit: « sine ullo dubio, si modo
officiali invitati fuerimus, veniemus » (Apud Secretariam Commissionis,
Fol. N. 137/1961).

Spes affulget boni exitus, et caritas valde postulat, ut magna occasio
ista non dimittatur. Reditus via est paranda. Praeparabitur, si ipsi cum
Ecclesia catholica contactus instaurare incipiant. Tempora hodierna ad
unionem perficiendam videntur adhuc immatura; matura certe aesti-
mantur ad huiusmodi contactus inter separatos et Ecclesiam catholicam
initiandos. Praeterea ad Ecclesiam catholicam pertinet hoc promovere,
et efficienter id agere ea sola valet, cum ecclesiae orientales plures sint
numero ac ad invicem independentes.

Quare ad dubium supra propositum, ad Orientales separatos quod
attinet, omnino affirmative respondendum censeo. Quoad ceteros chri-
stianos, qui protestantes communius dicuntur, diserte egit Em.mus
Card. Bea perspicuis et sedulis argumentis.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

465

II. Ad alia dubia : « quinam et quo modo sint invitandi », responden-
dum censeo, omnes prorsus separatos invitandos esse, cum pro omnibus
eadem valeat ratio.

Quod ad Orientales separatos attinet, via facilior apparet, cum una-
quaeque ecclesia a ceteris distinguatur, et unicuique satis determinata
et propria hier archia praesit.

Uti Pius IX fecit, invitatio facienda videtur: 1) per documentum
publicum et generale; sed praeter huiusmodi invitationem, 2) aliquid
agendum esse personaliter cum iis auctoritatem habentibus seu qui prae-
sunt propriis ecclesiis.

Hanc personalem invitationem facere, hodie facilius actuari poterit;
committi enim poterit Legatis Pontificiis qui in pluribus Orientis Na-
tionibus habentur, adiuvante quoque Sacra Congregatione Orientali.

Curetur meliori modo quo erit possibile, ut ii qui ad Concilium
mittantur sint satis periti et ad discussiones recte et sincere capiendas
idonei.

Sperandum fore ut, si in ipso documento quo separati ad Concilium
invitantur, iste scopus perspicue proponatur, unaquaeque ecclesia vel
confessio selectos ac peritos viros mittat: id enim eis multum interest,
multumque favebit.

Ceteroquin supremae auctoritates illarum ecclesiarum liberae sint
ut mittant quos ipsae velint, sive episcopos sive theologos vel profes-
sores.

Huiusmodi ad Concilium missi habeantur non, uti dicitur, obser-
vatores, qui videantur in publica opinione tamquam alienigenae ; sed uti
hospites, honorati et honorandi et considerentur, uti par est, iuxta pro-
priam dignitatem; imo aestimentur uti fratres. Praecedentiae vero inter
eos, uti puto, habebitur ratio, et locus distinctus in Aula erit eis assi-
gnandus, non tamen quasi appareant uti Patres Concilii, cum revera
non sint, neque uti tales ipsi accessissent; omnes id bene percipiant.

Cum enim Concilium Oecumenicum sit negotium internum Eccle-
siae catholicae, nequeunt illi partem activam in eodem habere, neque
eis ullum ius ad votum competit: quod ab eis bene intelligitur.

Neque Concilium sedes erit discussionis inter catholicos et acatho-
licos.

Non videtur necessarium ut isti certiores fiant de omnibus negotiis
in Concilio actis vel agendis; sed informari poterunt praesertim de illis
quaestionibus quae, iudicio Concilii, maioris sint momenti relate ad
unionem parandam.

Id quod separatis magis interest, est ut possint proprias pandere
opiniones, ac difficultates quas ipsi experiuntur proponere, et notitias ac

466

SESSIO II - ACTA

explicationes circa doctrinam catholicam vel circa disciplinam ecclesia-
sticam obtinere. Hoc vero facilius et commodius, uti puto, obtinebitur
in sede extra Concilium, ipso Concilio perdurante, si per determinatum
coetum virorum peritorum, etiam e gremio Concilii, ipsi audiantur, eis-
que opportunae explicationes praebeantur.

Coetus iste vel consilium duplex sit oportet: alterum pro Orienta-
libus, alterum pro ceteris christianis separatis, quia non eaedem sunt
difficultates orientalium ac protestantium.

Tandem, opportunam, imo valde convenientem dixerim invitationem
supremorum Capitum ecclesiarum vel confessionum, ut sollemni Con-
cilii inaugurationi inter esse velint. Huiusmodi enim invitatio optimum
erit signum benevolentiae erga eos ex parte Ecclesiae catholicae, et eo-
rum praesentia bonam occasionem praeberet, ad relationes inter eos et
et Ecclesiam initiandas.

Cum hisce animadversionibus, puto acceptandas esse « Conclusio-
nes Secretariatus ad Christianorum unitatem fovendam de non-catbolicis
ad Concilium invitandis » heic adnexas.

4) ANIMADVERSIONES SODALIUM

Card. Tis serant: 1) Communitates christianae invitandae sunt ut
eminentes personas eligant quae de laboribus Concilii cognoscere possint.

2) Invitentur per litteras, nomine Summi Pontificis, maiores Com-
munitates, quae hierarchiam habent. Illae Communitates, quae mino-
ris momenti sunt vel sine hierarchia, per quamdam generalem procla-
mationem moneantur, quod admissionem delegatorum petere possunt.

3) De praeparatoriis laboribus Secretariatus informationem iam
poterit dare, prout qualitas Communitatis vel Delegati suggesserit, vel
opiniones exquirere.

Card. Micara: De opportunitate non catholicos admittendi aliquo
modo ad Concilium Oecumenicum Vaticanum II affirmativa sententia
Secretariatus pro unitate christianorum votis congruens videtur ipsius
Summi Pontificis, qui in Coetu illo condendo finem hunc Se spectare
edixit: « Qua magis ostendatur Noster amor atque benevolentia erga
eos qui christiano nomine decorantur sed ab Apostolica Sede sunt se-
iuncti, utque ii Concilii labores sequi possint viamque facilius invenire
ad illam unitatem assequendam quam Iesus Christus a coelesti Patre
flagrantibus postulavit precibus » (Motu Proprio Superno Dei Nutu).

Christianos ergo ab unitate catholica, proh dolor! separatos arcere
a Concilio tamquam omnino extraneos, longe alienum est a voluntate

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS 467

universi dominici gregis Pastoris nostrumque omnium qui ad Eius solli-
citudinum consortium propius vocati sumus.

Aliqualis igitur christianorum dissidentium participatio ad Conci-
lium facile conceditur, at huius praesentiae forma, modus et limites
probe definiendi sunt.

Eos admittendos esse putamus tamquam missi vel suarum commu-
nitatum repraesentantes, quibus sit facultas observandi Concilii celebra-
tionem studiumque quod impenditur causasque et rationes quibus atten-
ditur in statutis et normis conciliaribus apparandis et promulgandis.

Sane satagendum est ut dissidentibus appareat Ecclesiam Catholi-
cam, quae inde a primaeva aetate « unum gestit interdum ne ignorata
damnetur » (Tertullianus, Apologeticum ), nihil vehementius desiderare
quam sese coram ostendere sicuti est nec quidquam occultare debere.

Eos proinde adesse optandum est non solum conventibus generali-
bus publici iuris sed etiam sessionibus particularibus vel praeparatoriis,
iis exceptis quae ipsorum praesentiam, peculiares ob causas, excluden-
dam suadeant.

Ceterum, ut in voto opportune proponitur,1 separatorum fratrum
delegatis, .circa Concilium et omnia ad illud pertinentia, semper
praesto sit oportet Secretariatus ad Christianorum unitatem fovendam,
quem ideo Summus Pontifex instituit «ut ii (i. e. fratres separati)
Concilii labores sequi possint » (Motu Proprio Superno Dei Nutu);
« perche possa rispondere ai riferimenti di quanti nostri fratelli ben
degni di rispetto, benche separati — come suol dirsi — desiderano se-
guire 1’opera dei Concilio a luce di verita ed a misura di saggezza e di
amabile discrezione » (dal discor so dei 14 novembre 1960).

Postremis hisce verbis Summi Pontificis optatum exprimitur ut
fratres separati, si Concilium prope sequi velint, buc accedant, honesta
et laudabilia intendentes, omnia caritatis vel saltem urbanitatis officia
impleturi, remota qualibet acuendi iurgia et divisiones prava voluntate.
Sed timor ne quid obsequii Concilio detrahatur in praesentibus adiun-
ctis excludendus videtur, attentis bonis plerumque dissidentium dispo-
sitionibus erga oecumenicam synodum.

Ad quaestionem de communitatibus invitandis et de forma ad hoc
adhibenda, concordans cum propositis votis haec censeam:

Sive Ecclesiae Orthodoxae, quae dicuntur, sive confessiones Prote-
standum invitandae sunt.

Cum tamen Protestandum communitates tanta sit varietas desitque
saepe centralis uniuscuiusque auctoritas, praestat ut invitationes dirigan-

1 Cf. textum pp. 453-454.

468

SESSIO II - ACTA

tur ad maiores Confoederationes seu Consociationes internationales, qua-
rum elenchum exhibet votum Secretariatus pro unitate Christianorum.1

Si eligatur forma invitationis generalis, ad omnes scilicet commu-
nitates christianas non catholicas directa, videtur peculiaris, id est perso-
nalis, invitatio adiicienda esse pro Patriarchis Orientalibus Ecclesiarum,
in obsequium communis sacerdotii et episcopatus.

Selectio delegatorum relinquatur ipsis communitatibus, salvo iure
exprimendi « agrement » vel « nulla osta », quod Concilii Praesidentia
sibi vindicandum iudicaverit.

Numerus etiam delegatorum singularum communitatum non videtur
esse rigorose definiendus, servatis tamen iustis limitibus.

Valde expedit ut Secretariatus pro unione Christianorum, iam ante
Concilium, cum communitatibus acatholicis earumque, quae magis prae-
stent, personis relationes foveat, non quidem ad negotiandum vel paci-
scendum sed ad mutuam agnitionem et caritatem augendam, unde unio
optatissima aliquando exoriatur, ad quam oecumenica synodus instanter
appellat.

Card. Pizzardo: 1) Consideratis eis quae in positione Eminentissimi
Domini Cardinalis Bea proferuntur, placet quod ad Concilium invitentur
qui repraesentent Communitates christianas ab Apostolica Sede sepa-
ratas. Inveniendum autem est aptum criterium quo numerus huiusmodi
invitatorum opportune limitetur ac momento ipsarum Communitatum
separatarum respondeat.

2) Non invitentur ut « Observatores », ex rationibus ab Exc.mo
D. Samore expositis. Admittantur praevio obtento « Nihil Obstat »
a parte illius Officii cui Sanctissimus Dominus Noster hoc concrediderit.
Placet consilium eiusdem Exc.mi Domini Samore, quod Secretariatui
Unionis et Commissioni de Ecclesiis Orientalibus particularis cura illo-
rum « hospitum » committatur.

3) Etsi rationibus ab Exc.mo Domino Gabriele A. Coussa expo-
sitis vis quaedam negari nequit, non catholici admittantur ad sessiones
generales publicas, non autem ad sessiones Commissionum, salvis ex-
ceptionibus opportune statuendis.

Card. Aloisi Masella: Tribus quaestionibus nobis hodie propo-
sitis respondeo iuxta Vota Em.mi ac Rev.mi Cardinalis Bea, ac Em.mi
ac Rev.mi Cardinalis Hamleti Cicognani.

1 Cf. textum pp.454-455.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

469

Card. Ferretto: Ad conclusiones sive ab Em.mo Card. Bea sive
ab Em.mo Card. Cicognani propositas — quae tamen inter sese sapien-
ter componendae erunt — humiliter respondeo placet.

Card. Lienart: Quattuor conclusionibus ab Em.mo Card. Bea rela-
tore propositis plene assentio.

Card. Tappouni: Sine dubio, conveniens est, non catholicos aliquo
modo certiores de laboribus conciliaribus facere; quia, etsi Concilium
Ecclesiae Catholicae interior eventus est, rationem tamen habere debet
de societatis nostri temporis postulationibus, omnibusque mandatum
patefacere Ecclesiae a Christo commissum Redemptore, qui « Sanctam
aedificare Ecclesiam decrevit, in qua velut in domo Dei viventis, fideles
omnes unius fidei et caritatis vinculo continerentur » (Const. Pastor
Aeternus , Cone. Vat. I).

Invitatio generalis : Ex consuetudine priore historica (Cone. Lugd.,
Florent., Vat. I) valde opportunum videretur ut Summus Pontifex, per
decretum aliquod particulare, generalem invitationem omnibus non ca-
tholicis dirigeret, qua Concilii celebrationem significaret, eosque ad re-
conciliationem suaderet, ut denuo « unum ovile et unus Pastor » in Ec-
clesia Christi fieret.

Invitatio personalis : Catholica Ecclesia nihil abdendum, nihil ti-
mendum habet. Opportunum ita videtur duas sub-commissiones insti-
tuere, in sinu Commissionis pro Ecclesiis Orientalibus priorem, ad pro-
vehendas relationes cum fratribus orientalibus separatis; in sinu Secre-
tariatus unionis alteram, ad relationes cum Protestantibus.

Ecclesiarum dein Praesides, prudenter praeauditi et desiderium par-
ticipandi patefacientes, a Cardinale Commissionis Praeside, vel Secreta-
riatus, personaliter invitari oportebit ut suos ipsi procuratores — dele-
gatos — mittant.

Statuta tamen harum duarum sub-commissionum mixtarum, e mem-
bris scilicet catholicis et non catholicis, ante ipsam invitationem, pro
opportunitate, definiri debent.

Dictae duae sub-commissiones incipiant labores necesse est magna
consuetudine caritatis et mutuae aestimationis; ita ut gradatim possi-
bilitates unionis definiri possint. Ab exitu contactuum videbitur oppor-
tunitas concedendi non catholicis maiorem fiduciam nec non intimiorem
ad Concilium participationem.

Interea, salvo meliore iudicio, aptius videtur illos simpliciter vo-
care « Invitatos », vitando verbum « Observatores » cum verbum hoc,
quod innovationem aliquam sapit, significationem in Conventibus inter-

470

SESSIO II - ACTA

nationalibus certe definitam acceperit, iuribus officiisque plenam, quae
nec definiri nec concedi in Concilio aliquo Oecumenico possent.

Alia ex parte, si haec nota Protestantes forte satisfecerit, Orientales
certo non satisfaciet, cum isti meram « Observatoris » attributionem
sane non acceptent. Episcopi enim Orientales nunquam patientur se
poni in gradu aequalitatis cum Protestantibus.

Prae oculis denique habendum est praesentiam « Observatorum »
(praesertim illorum qui e regionibus communistis pervenire possent)
plenam libertatem Episcopis catholicis in Concilio forte auferre.

Omni in casu, motivum satisfactionis haud dubie est videre quod
« tam orthodoxi quam protestantes, cum cautelis quidem, sed manifeste
ac positive desiderium pandunt contactus instaurandi cum Ecclesia Ca-
tholica, quo labores Concilii Vaticani observare possint »/ ita ut, li-
benti animo posset quis Ioanni vigesimo tertio ea verba referre, quae
de Innocentio undecimo Bossuet egregie aiebat « qu’on ne peut s’em-
pecher d’esperer quelque chose de grand pour la reunion des chretiens,
sous un Pape qui exerce si saintement et avec un desinteressement
parfait, le plus saint ministere qui est au monde » ...

Card. Agagianian: Placet iuxta vota et iuxta dicta a Relatoribus.1 2

Card. Gilroy: Placet in omnibus ut relata.2

Card. De Gouveia: Mihi placet et voveo iuxta Eminentissimi
Card. Bea expositionem et observationes Em.mi Card. Cicognani, Se-
cretarii Status.

Card. Pla y Deniel: Placent conclusiones propositae a Secretariatu
ad christianorum unitatem fovendam de non catholicis ad Concilium in-
vitandis cum observationibus Eminentissimi Cardinalis Hamleti Cico-
gnani Secretarii Status.

Card. Frings: 1) Omnes concordant in eo, ut bonum sit non catho-
licos habere possibilitatem observandi labores Concilii eoque fine mit-
tendi repraesentantes.

2) Eorum officium esset diversum ab officio diurnariorum scripto-
rum. Horum enim functio esset divulgare in publico notitias veras de
rebus gestis in Concilio. Istis autem daretur occasio cognoscendi verum
sensum Ecclesiae eiusque dogmatum, eius amorem erga separatos et ve-
rum desiderium perveniendi ad unitatem Christianorum, et de his om-
nibus referre iis, qui eos miserunt.

Titulus observatorum non mihi videtur ita conveniens, quia cum

1 Cf. textum p. 452.

2 Ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

471

hoc titulo secundum consuetudinem magnorum conventuum certa iura
coniuncta sunt, quae non indiscriminatim concedi possunt his reprae-
sentantibus.

3) Invitandae mihi videntur imprimis ecclesiae ritus orientalis ab
Ecclesia disiunctae et decem confoederationes mundiales denominationum
Christianorum enumeratae a Cardinale ponente secundum opinionem
secretarii generalis consilii mundialis ecclesiarum Visser’t Hooft.

Invitatio generalis non mihi videtur conveniens.

4) Quoad quaestionem, quaenam personae vocandae sint ut re-
praesentantes communitatum separatarum, mihi videtur impossibile,
ut ipsi episcopi, sive veri sive sic dicti, invitentur aut admittantur, quia
inter se essent nimis differentes et periculum sit, ne cum ipsis patribus
Concilii aequiparentur vel aequiparari desiderent.

Melius videtur vocare professores vel consiliarios ecclesiasticos vel
etiam parochos laureatos in theologia vel iure canonico.

5) Repraesentantes admittantur primo ad sessiones generales, qui-
bus definitive dogmata vel leges deciduntur, secundo in congregationi-
bus, quae simul cum consultoribus habentur, non tamen ad congregatio-
nes in quibus patres votum deliberativum habentes soli conveniunt.
Non iis competit ius loquendi vel verbum petendi.

6) Omnino extra Concilium secretariatus ad unitatem Christiano-
rum fovendam habeat officium informationis cum duplici scopo, primo,
ut repraesentantes communitatum separatarum habeant occasionem sese
informandi de rebus doctrinae vel disciplinae in Concilio gerendis, prae-
sertim quoad conceptus difficiliores dogmaticos, secundo, ut detur oc-
casio explorandi ad usum patrum Concilii mentem separatorum et reper-
cussiones rerum in Concilio gestarum.

Omnino autem excludantur disputationes stricte dictae, negotia-
tiones vel pactiones cum non catholicis nec opportunum videtur, ut in
hoc officio patres Concilii loquantur vel adsint. Congrua garantia detur
a repraesentatibus, ne informationes acceptas scriptoribus diurnariorum
tradant.

Card. Caggiano: Placet iuxta modum expositio Em.mi Cardinalis
Bea, cuius conclusiones admitto tamen iuxta observationes Em.mi
Card. Cicognani.

Card. Valeri: Ad primum: Omnes conveniunt non catholicos esse
aliquo modo invitandos, quod ceterum iam in Concilio Vaticano I factum
est per duplicem Litteram Apostolicam quarum prima Arcano Divinae
. Providentiae consilio ad Episcopos separatos ritus Orientalis missa fuit,

472

SESSIO II - ACTA

altera eodem anno 1868 ad Protestantes et alios acatholicos, generatim, ad
simplicem nuntium dandum proximi Concilii.

Idem plus minus faciendum puto in praesenti, attentis tamen cir-
cumstantiis hodiernis et benevolentia, ut ita dicam, quae multae con-
fessiones Protestanticae nostrum magnum eventum expectant.

Itaque, meo humillimo iudicio, invitatio quaedam personalis Pa-
triarchis Ecclesiarum Orientalium separatarum mittenda esset, sive per
Litteras Apostolicas sive per aliud medium circumstantiis accommoda-
tum. Protestantibus vero, vel aliis acatholicis, invitatio generalis per
ephemerides. Pro sectis protestantibus potioribus, ut puto, Anglicanis,
Lutheranis, Calvinistis addi posset invitatio quaedam semiufficialis, modo
aliquo opportuno studio subiciendo, ut puto per aliquam interpositam
personam vel Membra Secretariatus pro Unione Christianorum.

Ad secundum: Certe tamquam spectatores in sollemnibus Sessioni-
bus. Sed quaeritur an etiam quibusdam Sessionibus particularibus invi-
tandi sint, semper ut spectatores.

Res difficilis solutionis est et fortasse relinquenda iudicio Praesidum
singularum Commissionum. Meminisse tamen iuvabit verba desideratis-
simi Card. Tardini diei 24 ianuarii 1960: Ecclesiam Catholicam nihil
habere quod ascondi debeat, etsi prudentiae virtus in quibusdam circum-
stantiis non sit obliviscenda.

Puto multa per Secretariatum Unionis fieri posse sive antea sive
durante Oecumenico Concilio, fratres separatos adeundo, ipsis doctri-
nam catholicam explicando, praeiudicia removendo et omnia possibilia
in actu ponendo ut eis tandem Ecclesia Catholica appareat sicut est
scilicet vere sponsa Christi non habens maculam neque rugam.

Card. Siri: 1) Invitandi sunt non catholici ut observatores tantum.

2) Invitatio facienda est Communitatibus vel si habent Episcopos
(sive sint valide ordinati, sive non sint), iisdem qui singulis Communita-
tibus praesunt.

3) Invitatio generalis per actum Summi Pontificis ut fiat, conve-
niens est.

4) Invitatio particularis facienda est per Secretariatum cui com-
petit.

5) Observatores sessionibus generalibus et etiam particularibus ut
admittantur oportet, nisi aliter in casu particulari Praeses decernat.

6) Ordo servetur inter invitatos, qui magis eorum habitudini cor-
respondens praesumitur.

Card. D’Alton: Imprimis, modo praeliminari, hoc velim dicere.
In tota hac quaestione prae oculis habenda est opinio publica mundialis

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

473

quae ex ephemeridibus diurnis et ex radiodiffusione et televisione iudi-
cium suum de Concilio efformabit. Iam sat diffusa est opinio apud multos
Concilium futurum esse ad instar Conferentiae Internationalis inter
Ecclesiam Catholicam et non catholicos ad quaerendam unitatem.

Talis opinio falsa multum damnum causare potest claritati fidei etiam
nonnullorum catholicorum qui rem non bene intelligunt. Meo iudicio,
ergo, summi momenti est ut non catholici non modo sint « observato-
res » tantum sed ut videantur esse observatores tantum et non partici-
pantes. Hoc debet toto mundo luce clarius manifestari v. g. ex verbis
invitationis, ex loco in quo non catholici sedent in Sessionibus, ex nun-
tiis officialibus diurnariis scriptoribus datis et in aliis huiusmodi.

Quoad varias quaestiones particulares sic opinionem meam exprimo.

Primo : Invitatio generalis, aliis tamen verbis concepta pro Patriar-
chis Orthodoxis quam pro Protestantibus, mitti debet ad omnes Pa-
triarchas et ad omnes Confoederationes Mundiales Protestantium, relin-
quendo ipsis supremis auctoritatibus non catholicis electionem perso-
narum, sive episcopi sive theologi, qui eas repraesentabunt.

Secundo : Invitatio debet esse ad mittendum « observatores ».

Tertio : Observatores certo admitti debent ad Sessiones Generales.

Quarto : De quaestione utrum non catholici admitti debeant ad
Sessiones praeliminares anceps haereo sed inclino ad responsionem nega-
tivam. Certo in his Sessionibus praeparatoriis Ecclesiam Catholicam
pressius videbunt sed qui vidit non semper recte intelligit, praesertim
si non habet mentalitatem « ab intra ».

Meo iudicio nihil debet nunc statui de hac re; in limine ipsius Con-
cilii vel durante Concilio res, certo certius, clarius evadet.

Card. McIntyre: Ego accepto observationes Em. mi Card. Cico-
gnani.

Card. Leger: Votum Em. mi Card. Augustini Bea et observationes
Em .mi Card. Cicognani quoad mentem accepto. Placet iuxta modum.

1) Pro omnibus prae oculis semper habetur illa maxima distinctio
quae existit inter Orthodoxos et alios christianos non catholicos. Aliter
aliterque agendum est quoad invitationes et contactus et problemata ex-
ponenda.

2) Quo « titulo » non catholici invitandi sunt, est quaestio difficilis
et magni momenti. Significatio verbi « observator » non est eadem in lin-
gua gallica ac in lingua anglica. Necessarium erit accurate definire qua-
lis « participatio » reservatur non catholicis in Concilio.

3) Apparet necessitas adunandi peritos in re oecumenica, qui men-

474

SESSIO II - ACTA

tem et reactiones christianorum non catholicorum bene cognoscunt, ut
primi contactus ad felicem exitum perveniant.

N.B.: Multa vota Em.morum et Rev.morum membrorum istius
Commissionis Centralis observationes peculiariter congruentes continent
et mihi videtur opportunum omnibus membris Commissionis exemplaria
habere istorum votorum.

Card. Gracias: De quaestione «Utrum Spectatores sint invitan-
di » confiteor me sic sentire: 1) Sedes Apostolica ad conventum Concilii
Universalis Ecclesiarum apud Novam Delhi in India quinque Spectatores
nominavit. Curnam relate ad Concilium Oecumenicum similiter agere
indecorum nobis videtur? Verba Cardinalis Tardini, piae memoriae,
Ecclesiam nihilum habere occultum, maxime sunt idonea; haec vero
cum illis Leonis XIII, Ecclesiam veritatem non metuere, praeclaro Pa-
store historico relate ad Archivum Vaticanum, consonant.

2) Tum propter ignorantiam de rebus Ecclesiae, tum propter mo-
tum animi ipsorum « de ordine nimis stricto » occasionem salubrem
videndi in actu Ecclesiam docentem, habebunt — Unitas veritatis, Uni-
tas Fidei...

3) Generatim, Sessiones omnes ipsis faciles aditu esse oportebit;
dico « generatim » praecise ad salvandam libertatem Praesidis, Sancti
Patris, ipsos, si hoc necessarium videatur, excludendi a quacumque Ses-
sione particulari.

4) Invitatio Capitibus Communionum diversarum plena debet esse
libertate accipiendi eam vel minime, deque numero decernendi.

Card. Cento: Placet.

Dum plane consentio quatuor conclusionibus Em.mi Card. Ponentis,
quaero quid sit censendum de Iudaeis et Mahometanis, cum de illis quoque
ipse locutus sit, nihil tamen practice proponens... Dura mihi videretur eo-
rum petitionibus absoluta negativa. Fratres separati acceptentur ut « ho-
spites ».

Card. Garibi y Rivera: Placent conclusiones Em.mi Card. Bea
cum animadversionibus Em.mi Card. Cicognani.

Card. Godfrey: 1) Meo humili iudicio Sanctissimus Dominus posset
opportune invitare acatholicos ad Concilium: sine dubio Ecclesias Orien-
tales ut mittant observatores.

Necessarium omnino esset stricte determinare ab initio quid, ad men-
tem nostram, significet terminum « observatorem » vel « repraesentan-
tem » respectu Concilii. Ita omnis confusio evitaretur.

Pro Protestantibus sufficeret, uti puto, invitationem mittere ad Con-

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS 475

silium Mundiale Ecclesiarum quod est repraesentativum, ut dicebat
Em. mus Relator, centum octoginta Sectarum vel Communionum.

Superfluum esset invitare plus quam decem personas, quia illi obser-
vatores post Concilium possent referre eorum iudicia ad Auctoritates
Consilii Mundialis Ecclesiarum.

In tanta varietate doctrinarum talis repraesentatio deberet sufficere
et invitatio esset pignus nostrae bonae voluntatis et desiderii ut doctri-
nae nostrae clare exponantur et ut omnes veniant ad unum ovile.

2) a) Ad hoc manifestandum sufficeret quod observatores sint prae-
sentes in Sessionibus Sollemnibus sensu passivo et, ut dixi, bene determi-
nato et praeciso.

b) Non esset opportunum ut fratres separati interveniant ut ora-
tores vel observatores in aliis sessionibus ubi possent interpretare no-
stras discussiones et varias opiniones ut manifestationem divisionis in
Ecclesia.

Meminisse iuvat quod observatores tantam habebunt varietatem
doctrinarum ut unusquisque observator loqueretur secundum principium
interpretationis privatae vel personalis. Sine fructu ergo esset omnis di-
scussio. Nonne etiam esset periculum res secretas diurnariis commu-
nicandi?

Communis etiam est sententia inter Protestantes quod « Romani »,
uti saepe nominamur, speciatim ab Anglicanis, facient concessiones tam
in doctrina quam in disciplina et in re morali. Quamobrem melius esset
non confirmare talem persuasionem.

Praesentia activa ergo esset nec utilis nec opportuna. Nullum du-
bium quod contactus promoti a Secretariatu pro Unione possent habere
optimos fructus eliminando erroneas interpretationes dogmatum Catho-
licorum et praxis moralis.

Card. Confalonieri: Apta suadensque relatio ab Em.mo Card. Bea
facta; sapientes conclusiones propositae, quibus corde adhaereo.

Quoad modum tractandi Praelatos Orientales, Concilio Oecume-
nico fortasse praesentes, indicationes Em.mi Card. H. I. Cicognani ser-
vari exopto.

Card. Richaud: Placet mihi tota expositio Em.mi Card. Bea, rela-
toris.

Attamen libenter sumo observationes Em.mi Card. Gracias de tri-
plici sensu vocis « Observatores »: quam eligerem.

1 Card. Gracias, suffragio scripto exhibito (c£. p. 474), oretenus haec adiunxit:
« Non intelligitur cur uti vocabulo Observer s ( Observatores ) est improprium, quia

476

SESSIO II - ACTA

Etenim vocabulum « Hospes » videtur se habere ut « advena », vel
« alienigena ». Oportet saltem dicere « Hospites Fratres ».

De modo invitationis, ad quales sessiones invitandi sunt non ca-
tholici, quoad coetus qui durante Concilio et in ambitu Secretariatus
possunt cum istis institui, plene remitto ad ipsum Secretariatum pro
Christianorum unitate fovenda.

Card. Dopfner: Expresse sublineare velim momentum, quod habet
nostra quaestio pro unitate Christianitatis promovenda et pro futura
motionis oecumenicae evolutione. Etsi veritas dogmatica nullo modo
violanda est et singula diligenter deliberanda sunt, hac in re imprimis
necesse est, totam rem vera cum magnanimitate tractari.

Propositis 4 conclusionibus Em.mi Relatoris libenter assentio, no-
tas tamen addere velim sequentes:

1) Ad conclusionem tertiam: Nomina earum personarum, quae a
singulis communitatibus non catholicis ad Concilium mittendae sunt,
iam ante invitationem formalem modo non officiali Secretariatui annun-
tianda esse videntur. Hoc enim modo impediri poterit, quominus mit-
tantur viri, qui propter asperum modum, quo se adversus Ecclesiam ge-
runt, noti sunt.

2) Ad conclusionem quartam: Diligenter examinentur modalita-
tes, secundum quas observatores catholici interesse solent conventibus
communitatum non catholicorum, ut congruenter decidi possit, quo mo-
do et ambitu observatores non catholici ad singularum sessionum genera
Concilii admitti possint.

Praesentia observatorum in sessionibus commissionum certo gra-
viores difficultates faciet et hac de causa quoad singulos respectus dili-
genter perpendenda est; a priori tamen deneganda esse non videtur.

Card. Marella: I. Invitationem generalem Summus Pontifex re-
mittat ad omnes « fratres separatos » ut Concilii Oecumenici labores,
sive per se sive per alios, insequi velint. In hac autem invitatione, pa-
ternis verbis confecta, praefiniendum non videtur munus quod ipsi
in Concilio habituri sint.

II. Huiusmodi munus nec « interloquendum » (interlocutori) nec

saltem in lingua anglica vocabulum Observers habet triplicem connotationem et
certe connotationem non sinistram vel malam: Primo: connotatio est quod Observers
possunt ex invitatione esse praesentes. Secundo: Non habent ius interloquendi vel
disputandi, et ratio est quia praesumitur, in casu, Observatores non volunt parti-
cipare active. Ergo mihi videtur nos posse uti vocabulo, sine tensione, Observers.
Generatim sessiones omnes ipsis faciles aditu esse oportebit... » (Textus trancriptus
est ex taeniola magnetica).

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS 477

« observatorum » (osservatori) proprie dictorum esse poterit, propter
rationes a Consultoribus allatas. Ideoque, Sessionibus praeparatoriis
Concilii minime interesse deberent ad praecavenda incommoda vel dif-
ficultates quae facile oriri possent.

III. Ordinem et modum quo non-catholici admitti poterunt ad Con-
cilium, ipse « Secretariatus ad Christianorum unitatem fovendam » op-
portune statuet ac moderabitur, iuxta relata trium Consultorum consi-
lia et vota. Agendum erit scilicet de « amicis conventibus » (riunioni
amichevoli) inter fratres separatos et catholicos, sive theologos sive ca-
nonistas, quin etiam Episcopos. Inter huiusmodi conventuum partici-
pes, Secretariatus eos eligendos curabit qui bene noscunt sive protestan-
dum, sive orthodoxorum mentem. Hae mutuae disputationes, ma-
gna cum charitate ineundae, illas praesertim quaestiones respicient, quae
magis illorum interest, hunc praecipuum in finem ut separatis fratribus
innotescant quae in generalibus Concilii sessionibus tractabuntur. Nisi
enim ipsi rite praeparentur, periculum est ne in suis praeiudicatis falsis
opinionibus confirmentur.

IV. Ad illas adunationes vel conventus Secretariatus invitet Praesi-
des seu Moderatores Confoederationum seu Consociationum internatio-
nalium vel mundialium, prout proponitur in fasciculo nobis exhibito,
necnon praecipuas personas et Congregationes seu Communitates; sic,
ad exemplum, quosdam coetus « oecumenicorum » virorum, qui dicun-
tur, uti fratres a « Taize » in Gallia, qui praeparatorios Concilii nostri
labores magno studio prosequuntur, quique suis opportunis animad-
versionibus Concilium iuvare poterunt.

V. Ad sessiones generales maior etiam Consociationum vel Societa-
tum numerus invitari poterit ab ipso Secretariatu Generali Concilii. At-
tamen necesse est prae oculis habeatur animus et voluntas praesertini
Ecclesiae Orthodoxae Orientalis et Ecclesiae Anglicanae quoad ad ordi-
nem sedendi Patriarcharum, Archiepiscoporum et Episcoporum. Ad hoc
disponendus esse videtur separatus subsellionum ordo (vulgo, tribuna).
Hi omnes in sessionibus generalibus meri observatores esse deberent,
etsi antea bene edocti de rebus in Concilio agendis, prout in n. III fa^
sciculi proponitur.1

VI. Praeterea animadvertere mihi liceat, in publicis documentis,
discussionibus, alloquiis cum fratribus separatis, allusiones ad « redi-
tum » vel « magnum reditum » in sinum Romanae Ecclesiae minime
congruere. Quod sane difficile est dictu.

Haec enim proferens, nullo modo censeo opinionem confirmare

1 Cf. p. 452 ss.

478

SESSIO II - ACTA

quam nonnulli habere possunt, sese iam in Ecclesia Catholica versari.
Siquidem omnes et etiam ipsi bene noscunt et admittunt extitisse et
adhuc esse infaustam « separationem », seque ad Ecclesiam visibilem non
amplius pertinere. Attamen verbum illud « reditum » ipsis minime pla-
cet, qui dictitant: « Non sum ego qui reliqui Ecclesiam. Reditus insuper
secumfert, ut in filio prodigo, confessionem illam, ergo erravi; Pater,
peccavi! ».

Multoties audivi eos qui inter Protestantes nati sunt separationem
sibimetipsis minime imputare, sed, historice, suis maioribus ac parenti-
bus. Fateor nobis difficile est intelligere: sed non agitur hic de mentis
argumentatione vel disputatione; sed unice de quodam animi sensu ac
dispositione. Quapropter in publicis actis ipsi malunt sermo fiat non
de « reditu » sed potius de « introitu » in Ecclesiam Catholicam; de
« unione » cum Ecclesia Catholica, ut tandem aliquando fiat Christia-
norum unitas quae, historice, viguit ac floruit ante separationem. Nil
mirum quod ipse Summus Pontifex sua in Encyclica Ad Petri Cathedram
sive in Motu proprio Superno Dei Nutu, non loquitur de « reditu >> sed
haec profert verba: « ... ii etiam cernentes, qui ab Apostolica Sede seiun-
cti sunt, suave, ut confidimus, invitamentum accipient ad illam unita-
tem quaerendam assequendamque quam lesus Christus a Coelesti Patre
flagrantibus rogavit precibus » et « ... ut ii qui christiano nomine deco-
rantur Concilii labores sequi possint viamque facilius invenire ad unitatem
assequendam ».

Card. Testa: Corporis ecclesiastici unitatem Ecclesia Catholica tam
magni facere consuevit ut nihil quod errantes ad veritatem, seiunctos ad
communionem adducere posset intentatum omitteret. Ideo, quamvis di-
versimode secundum temporum circumstantias, semper tamen curavit ut
conciliorum oecumenicorum celebratio in qua unitas catholica peculia-
riter eminet, christianis quacumque de causa dissidentibus occasionem
praeberet ut « accederent et illuminarentur ».

Huius autem curae exemplum in concilio praebetur Florentino, in
quo, nulla habita anteriorum scissionum ratione, graeci cum latinis ad
pacem instaurandam convenerunt. Ideo reputo separatos, sicut iam oc-
casione Concilii Vaticani I factum est, ad concilium per se invitandos
esse, illos generalioribus terminis hortando ut ad illud conveniant.

Ad hoc autem ut invitatio ista efficacius atque sine ullo Ecclesiae
Catholicae detrimento, optatum consequatur finem, praeterquam ad om-
nes generalioribus terminis directam convocationem, reputo, quosdam
inter separatos, sive per epistolas sive per legatos, singulariter invitan-
dos esse.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

479

In iis autem qui invitandi sunt definiendis ratio imprimis habenda

erit:

1) Eorum qui sive propter munus quod gerunt, sive propter scien-
tiam qua pollent maiorem atque efficaciorem in suos exercent influxum.

2) Eorum qui propter iam bene notam animi dispositionem utiliter
et fructuose pro se atque pro suis concilii laboribus propius adesse pote-
runt, ita ut eorum praesentia opus unitatis revera promoveatur.

Singularis autem convocatio nemini dirigatur qui, prudenter prius
interrogatus, se invitationem laeto animo accepturum non ostenderit.

Opportuno autem tempore praevideatur constitutio commissionis
quae peritos revera in causis separatorum praesules et consultores adnu-
meret et quae, suo tempore, inter Concilium et separatos qui convene-
rint tamquam mediator existat.

Card. Muench: Beatissime Pater, in responsione ad quaestionem
iam nunc nobis ab Em.mo Relatore expositam, ego humiliter sequens
votum schematice trado:

I. Post attentam considerationem declarationum a Tua Sanctitate
prolatarum ac post assiduum studium de ante hac in re actis deque nunc
quae vigent causis, nullum censeo manere dubium circa opportunitatem,
immo vero, necessitatem invitandi non-catholicos ad Concilium Oecume-
nicum Vaticanum II.

II Relate ad modum quo ratio cuiusvis invitationis determinetur,
duplex consideratio adest, scii, quinam coetus seu communitates invitandi
et quaenam personae tamquam magis aptae ad eos repraesentandos con-
siderandae.

Ad primum: « quaenam communitates », elenchus a Secretariatu in
Relatione 1 propositus, mihi videtur esse maxime aptus et inclusive ut
applicandus sit. Ecclesiae Orientales Orthodoxae sane invitabuntur per
respecti vos Patriarchas.

Ad secundum: « quaenam personae », opportunius videtur invita-
tioni adiungere aliquid supplicii ut repraesentantes seligantur potius ob
eorum qualificationem academicam, ut ita dicam, et non propter eorum
positionem utcumque officialem in propria communitate seu Ecclesia.
Facilius hac via evitabuntur difficultates ex quaestione sive praecedentiae
sive inexperientiae in materia.

III. Fine finaliter, de observatorum parte in ipso Concilio, ut obtinea-
tur finis quem Secretariatus in sua Relatione tam clare enucleavit, necesse
est admittere observatores non solum ad Sessiones Generales, sed, ut

1 Cf. textum pp. 454-455.

480

SESSIO II - ACTA

norma generalis fert, ad omnes sessiones. Haec norma, tamen, melius de-
terminari potest solum quando magis praecisatur ordo Concilii. Praeterea,
concredendum est Secretariatui iam inde promovere illas adunationes par-
ticulares ad observatorum utilitatem, ut finis totius huius negotii effica-
cius attingatur.

Hoc tamen votum Tuo sapientiori submittens iudicio, Beatissime
Pater.

Card. Meyer: Placet mihi iuxta omnia quae continentur in relatione
Em.mi Cardinalis Bea, simul cum animadversionibus Em.mi Cardinalis
Cicognani.

Card. Doi: Placent omnes conclusiones iuxta relationes Em. morum
Cardinalium Bea et Cicognani.

Card. Alfrink-. Placet in omnibus.

Card. Santos: Placet. In voto Em.mi Card. Ponentis, cum obser-
vationibus ab Em.mo Card. Cicognani elaboratis: notandum quidem et
monstrandum est Ecclesiam Catholicam vere esse hospitalem.

Card. Quintero: Placet mihi. Adhaereo omnino conclusionibus
Em.mi Cardinalis Bea et animadversionibus Em.mi Cardinalis Cicognani.

Card. Concha: Iis omnino adhaereo quae ab Em.mo ac Rev.mo
Dom.no Card. Augustino Bea proposita sunt. Placet ergo.

Card. Ott aviani: Cum ex iis, quae exposita sunt, mihi videatur res
non esse adhuc bene compositas, cumque, ex hucusque dictis, multa mihi
videntur praevidenda iurgia, difficultates et incommoda, censeo respon-
dendum « Dilata » et ad mentem: mens est ut clarius et praecise fiant
propositiones.

Card. Di Jorio: In conclusionibus Em.mi Card. Ponentis prout in
folio summario descriptae sunt.

Card. Roberti: Placent conclusiones Em.mi Cardinalis Bea cum de-
clarationibus Em.mi Cardinalis H. I. Cicognani. Unum velim ne nume-
rus invitatorum rigidius intelligatur.

Card. Jullien: Placet iuxta modum, idest: 1) Eminentissimi Po-
nentes inter se videbunt de quibusdam discrepantiis in eorum votis.

2) Dummodo adsint sessiones secretae, ad quas non admittuntur
acatholici s. d. invitati.

3) Humillime quaererem ut Em.mus Cardinalis Bea, Secretarius, vi-
deat utrum opportunum sit necne, invitare illos dissidentes qui addicti
sunt sic dictae parvae Ecclesiae, « la petite Eglise », qui in Belgio et in

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

481

Gallia sunt; a Concordato Sanctae Sedis cum Gallia non agnoscunt , ut
aiunt, Romanum Pontificem.

Card. Larraona: Sub tribus quaestionibus illa omnia colligimus quae
proponere intendimus:

I. An, quo titulo et in quos fines acatholici invitandi sunt.

II. Qui ex acatholicis et qua ratione invitari debeant.

III. Ad quae Concilio acatholici admitti valeant.

I. An, quo titulo et ad quos -fines acatholici invitandi sunt.

1) An acatholici invitandi sint.

Ipsos invitare licet et invitare expedit ex rationibus in Schemate
optime expositis quas hic complere liceat.

a) Adsunt antiqua et recentiora praecedentia (id est, facta quae
possibilitatem comprobant) in Conciliis Lugdunensi II, Florentino, Tri-
dentino, Vaticano et etiam in aliis. Aliqua ex his praecedentibus satis
sunt nostro casui analoga et vicinia, alia etsi diversae rationis videantur
et nostris temporibus aptanda, tamen non obscurum fundamentum invi-
tationi praebent quae nunc proponitur.

b) Ceterum, res integra iam non est, post duas publicas declara-
tiones absque dubio auctoritative ab Em.mo Card. Tardini factas, prima
d. 30. oct. 1959 et altera magis expressa d. 24 ian. 1960.

c ) Est optima occasio manifestandi christianis acatholicis maternam
Ecclesiae caritatem, sollicitudinem, ipsisque exponendi catholicam veri-
tatem, necnon eorum doctrinarum expositionem certam et actualem au-
diendi.

d) Bona aliqua prudenter sperare ex invitationibus licet, nempe:
non conversio neque favorabilia facta, sed quidem: maior approximatio
Ecclesiae, participatio quaedam sive in veritatibus fundamentalibus pro-
fitendis, ut fides in Deum Iesum Christum et in aliqua fundamentaliora
dogmata; maior unio in caritate qua omnes christiani ligari debemur, et
pariter in aliquibus magis practicis ut in oratione, in defendenda liber-
tate religiosa, in quibusdam forsan actionibus socialibus, etc.

e) Quia timor non adest, ut illud renovetur quod in Vaticano I
accidit, scilicet, quod reiiciatur et despiciatur invitatio.

2) Quo titulo acatholici invitandi et ad Concilium admittendi sunt.

a) Non ut diurnarii ad informationem et divulgationem notitia-
rum. Hi magni quidem faciendi sunt et in dies ducendi, veris ipsis datis
informationibus circa res praecipue quas certe aliter deformabunt, cum
intelligere ipsas non valeant.

b) Non ut observatores, sensu in iure internationali recepto, qui

482

SESSIO II - ACTA

non prorsus nostro casui accommodari potest, ob excessum et ob defe-
ctum simul. Peccat ob excessum , quia titulus observatoris aliqua iura pra-
ctice pluries secumfert interventus directi et aequalitatem in re supponit.
Peccat ob defectum , quia titulus verae repraesentationis qui ipsis agnosci
potest altior est, etsi minorem interventum secumferre possit et ex clara
ipsius definitione certo secumferre debet.

c) Non invitantur ut Concilii membra cum relativis iuribus et fa-
cultatibus ut patet.

d) Sed ex parte nostra invitantur ut repraesentantes vel delegati
suarum communitatum ad fines clare designatos et intra certos limites
constitutos. Quo colore , quo gradu et qua intentione ipsi velint reprae-
sentationem acceptare, eis relinquitur; scilicet: an sub respectu doctri-
nali vel etiam hierarchico , an sit repraesentatio officialis vel officiosa
tantum, etc.

3) Ad quos fines acatholicos admittere non liceat.

a) Non licet invitare acatholicos, ut quomodolibet videamur ipso-
rum erroribus indulgere. Inde omnia sincere et fideliter vitare oportet
quae bonis imo optimis iustam scandali occasionem praebere valeant et
aliquibus minus in secura doctrina fortibus pericula errorum, contemnatio-
num, peregrinarum doctrinarum damnose et imprudenter offeramus.

b) Non ut ipsos convertamus, quod etsi possibile fuisset, et certo
certius moraliter possibile non est, non esset nec prudens nec forsan
pro vera, solida, durabili unione expediens.

c ) Non ut cum ipsis pacta ineamus quaelibet, etsi viderentur
optima. Haec alii occasioni relinquenda sunt.

d) Non ut ipsos recognoscamus vel consolidemus.

4) Qui sint fnes in hac admissione acatholicorum ad Concilium san-
cte prosequendi.

Fraterno ducimur amore dum acatholicos ad Concilium invitamus:

a) Ut Ecclesiam Catholicam eis ostendamus ut Ipsa revera est,
imo ut eisdem pateat consuetudo et experientia Ecclesiae.

b) Ut praeiudicatis ipsorum opinionibus et erroribus circa Eccle-
siam ipsiusque doctrinam, disciplinam, regimen theoretice et practice
respondeamus.

c) Ut veram Ecclesiae doctrinam modo et ratione magis ipsis
accommodatis ob eorum oculos ponamus.

d) Ut pastoralem caritatem et sincerum Ecclesiae amorem sen-
tiant, ut ipsius magnanimitatem admirent, in quaestionibus mere histo-
ricis et sub respectu historico e medio tollendis.

e) Ut nostrae disciplinae sanctitatem et organizationis serietatem
atque efficaciam videre et experiri possint.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

483

II. Qui et quomodo invitandi sunt .

1) Qui invitandi sunt.

a) Quoad orthodoxos, omnes Ecclesiae seu Communitates quae
organizationem autonomam habent.

Quoad protestantes prout in voto proponitur.

h) Videri potest practice an aliqua ex his Communitatibus gra-
vibus de causis sit excipienda ab invitatione, sive ob doctrinas sive ob
practicam carendam organizationis.

2) Quoad modum invitationis.

a) Non displicet quod sive in documento convocationis, prorsus
separatim, non ut membra Ecclesiae quae non sunt, sed paterne in fine
invitentur ut Concilium sequi valeant.

h) Certo expressa invitatio, magis qualificata, Orthodoxis facien-
da est et etiam illis qui veram hierarchiam habent.

c) Non excluderem tamen, quod ipsi Protestantes possent ex-
presse invitari, sed cum vera hierarchia ipsi careant diversa ac separata
ratione.

III. Ad quos Concilii actus acatholici admitti possint.

1) Cum non invitetur ut membra nec talia esse valeant, non possunt
invitari:

a) ad actus active complendos qui formaliter membris reservan-
tur ut vox quaelibet, interventus positivus ;

h) ad actus in quibus vel ipsa tantum ipsorum praesentia, mem-
brorum libertatem minuere seu quomodolibet afficere posset;

c) ad actus omnes, speciatim praevios in quibus doctrina non
clara adhuc est vel disciplina imponenda incerta existit, ita ut inde
non profectus sed potius damnum acatholicis obvenire posset et quidem
non tantum praesentibus sed et aliis quibus res communicari possent et
certo communicarentur.

2) Pro his ( a , h, c, n. 1) ordinate et in concreto definiendis, prius
criterium generale esset figendum pro admissionibus decidendis etsi Con-
cilii Praesidentiae facultas relinqueretur ad ultimas applicationes casibus
dubiis faciendas ut, et uniformitas obtineatur et nimis in dubio non
faveretur admissionibus in intimiores res, quae cum vix prodesse valeant
pericula non dubia secumferre possent.

3) Criterium generale inspicere debet non organizationem et actus
Concilii Vaticani I, ut fit in Schemate, sed Concilii Vaticani II, ut ipsa
generatim probata fuit quaeque ab illa in aliquibus differt.

Hinc in particulari:

a) ad discussiones praevias in Commissionibus Conciliaribus, ex
regula acatholici admittendi non viderentur.

484

SESSIO II - ACTA

Exceptiones aliquae possent praevideri:

1°. Ad discussiones ultimas et Schematum generales probationes
in quibus iter ipsarum discussionum describi posset.

2°. Ad aliquas discussiones pro ipsis factas in Secretariatu , in
quibus posset admitti propositio difficultatum ex parte acatholicorum,
praesentibus aliquibus membris Commissionis respectivae cui tota di-
scussio communicari deberet pro ultima responsione.

b) Ad primas discussiones in Sessionibus Generalibus opportune
possent non admitti antequam difficultates praecipuae ita declaratae fue-
rint ut veniri iam possit ad Schematis definitionem et ipsius votationes
seu suffragationes.

c) Ad Sessiones Generales, ante Publicas ad hoc ordinatas ut
suffragia « Placet iuxta modum » purificentur, discussis illis quae in
aliqua, non exigua, parte suffragantium Patrum, reservationibus aderant,
suffragia absoluta reddi valeant.

d) Ad Sessiones Publicas coram Ss.mo quae, post acceptam ipsa-
rum novam ordinationem, non iam sunt mere formales.

Card. Heard: 1) Iam pacificum est ad proximum Concilium Oecu-
menicum invitandos esse etiam non catholicos, sed tamquam observa-
tores tantummodo, absque ullo iure interloquendi.

2) Tres sunt species Congregationum Conciliarium:

a) Congregationes publicae coram Ss.mo, in quibus nulla habetur
vera discussio, sed ad summum relatio quaedam praesidis vel alius ad hoc
nominati.

b) Congregationes generales Patrum omnium, in quibus res con-
ciliares proponuntur et discutiuntur.

c) Congregationes commissionum conciliarium ad quas referun-
tur dubia vel difficultates quae in sessione generali ortae sunt, ut solu-
tionem opportunam quaerant.

3) Clarum est praesentiam non catholicorum non posse esse restri-
ctam ad solas congregationes coram Ss.mo; esset enim praesentia pure
formalis. Admitti igitur debent etiam ad Congregationes generales ut
proposita et discussiones audiant quamvis nullam possint partem acti-
vam habere. Non puto autem eos adesse posse congregationibus tertiae
speciei, seu Commissionum Conciliarium. Agitur de re interna et, ut ita
dicam, domestica, ubi lex procedendi aliquantulum relaxatur et omnes
opiniones suas proferre modo magis informali, ita ut minus opportu-
num sit ut adsint extranei. Interim autem adire poterunt adunationes
a Secretariatu unitatis promotas et explicationes in re theologica, iuri-
dica et pastorali accipere, et etiam forsan propria opinamenta proferre

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

485

absque tamen vera discussione. Quae tamen adunationes sunt omnino
extra Concilium.

4) Quaestio intricata circa eos ad quos invitatio mittenda est mihi
videtur melius relinquenda Secretariatui Unitatis qui solus informationes
sufficientes de re habere potest. Puto tamen alia forma invitandos esse
Orientales qui vere episcopi sunt, alia Protestantes qui ordinibus validis
carent. Illi etiam aliquam praecedentiam habere poterunt prae ceteris
observatoribus in allocatione sedium pro Congregationibus generalibus.

Selectio observatorum unicuique communitati invitatae, sed nu-
mero restricto, relinquenda est, sed opus est ut habeant « nihil obstat »
ex parte S. Sedis.

Dubio ergo proposito respondeo: Affirmative, iuxta modum in voto
expositum.

Respondeo: Placet et plene consentio tum quattuor conclusionibus
ab Em.mo Relatore propositis, tum voto Em.mi Cicognani.

Beat. Gori: Quoad invitationem non-catholicorum ad Concilium
Oecumenicum Vaticanum II placent conclusiones propositae ab Em.mo
Card. Relatore cum observationibus Em.mi Card. Cicognani, Secretarii
Status.

Beat. Cheikho: Placent vota Em.mi Card. A. Bea et Em.mi Cardina-
lis A. Cicognani.

Exc. 0’Connor: Ad Eminentissimi Relatoris quaestionem: « An,
quomodo et quo titulo invitandi sint non catholici ad Concilium Oecu-
menicum Vaticanum secundum », sequenti modo respondendum esse
censeo: I. Diligens ac competens opera « Secretariatus ad Christia-
norum unitatem fovendam Concilii Oeeumenici apparandi » peracta, nec-
non ipsa perplexitas in quaestione solvenda, mihi persuadent ut plena
cum fiducia concredatur ipsi Secretariatui solutio quaesitorum « An
et quomodo invitandi sint non catholici ». Secretariatus ipse singulos
casus solvere poterit, attentis adiunctis quae in proximo futuro notabiles
variationes pati poterunt.

II. Quoad quaesitum « quo titulo invitandi sint », quaestio ipsa
mihi videtur implicare non solum problema ad separatos fratres spectans,
sed magnopere influere posse in celebrationem et exitum Concilii. Qua-
propter necessarium mihi videtur ut legati non catholici, Concilio invi-
tandi, non admittantur Sessionibus particularibus seu deputationibus,
sed tantum generalibus. Eorum enim praesentia in coetibus particulari-
bus causa fieri posset ut necessaria et libera inter Patres opinionum com-
mercia impedirentur.

486

SESSIO II - ACTA

Opportunum autem erit ut praefatus Secretariatus Conciliaris con-
ventus apparare studeat in quibus legati fratrum separatorum sufficientes
notitias et communicationes capere valeant, prout iam in Relatione pro-
positum est.

Exc. Ujcic: Quae exposita sunt ab Em.mis Cardinalibus Bea et Ci-
cognani valde placent mihi et toto animo assentior.

Quoad invitandos: ex parte mea possunt invitari etiam Israelitae et
Mussulmani.

Anceps haereo, quid significent termini: « observatores », « specta-
tores », « hospites ».

Invitentur praelati Orientales; in Caeremoniali specialis attentio
exhibeatur eis, qui sunt insigniti charactere episcopali.

Cavendum erit, ne praesentia invitatorum libertas oratorum coar-
ctetur et ne invitati interloquantur.

Exc. Silva Santiago: Attentissime legi quaestiones de non catho-
licis invitandis ad Concilium Vaticanum II.

Quaestiones absque dubio accuratissime ab Em.mo Relatore expo-
nuntur, explicantur et enucleantur. Sed uti optime ait Exc.mus ac Rev.mus
Secretarius Generalis Concilii in Litteris quibus Consiliarii rogantur de-
promere votum suum: « La natura delfiargomento consiglia un attento
esame ed uno studio approfondito, per la preparazione della relativa po-
sizione ». Nunc vero mea humillima positio in hac gravissima et delica-
tissima quaestione in genere, et in particulari, fere in omnibus rebus,
est communis cum votis Exc. morum Consiliariorum quoad diversas partes
et quoad diversas et sapientissimas distinctiones et observationes quae in
concreto in his votis continentur. Circa problema an, quomodo et quo
titulo invitandi sunt non catholici ad Concilium Vaticanum II quaestio
absolute nova est ut ait Em.mus Cardinalis Relator.

Certe in votis Exc.morum Consiliariorum sunt quaedam discrepan-
tiae; sed, ni fallor, faciliter componi possunt. V. gr. ita accidit in eo quod
iustissime advertit Exc.mus Dominus Samore: « Sia nellfinvito generale
che in quello personale sarei dei parere di evitare la parola “ osservatori ”,
avendo ormai essa assunto un significato ben preciso, con diritti cioe e
doveri, nelle conferenze o convegni internazionali ». Quod verissimum
est quia, ut omnes scimus, Concilium est factum internum Ecclesiae. Et
hac eadem causa sapientissime dicitur in Relatione: « Veluti generalis
regula huius negotii haec est: disputationes vel negotiationes vel pactio-
nes cum non catholicis nullatenus ineundae sunt, sed tantummodo ex-
ploranda est mens eorum ac dispositio circa res maioris momenti, quae
relationes Ecclesiae ad christianos separatos implicant ».

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

487

Ut etiam sapienter ait Exc.mus D. Samore: « potrebbe essere rivolto
un invito generale e generico ai non cattolici perche seguano, se lo vo-
gliono, i lavori dei Vaticano II. II quale pur essendo un avvenimento
interno della Chiesa Cattolica, tende ancbe alio scopo di mettere nuova-
mente in luce, per tutti gli uomini di buona volonta, la missione della
Chiesa, sempre rispondente alie esigenze della societa moderna ».

Uno verbo, mihi, positis ponendis, placent iuxta modum vota Excel-
lentissimorum Consiliariorum et iuxta conclusiones Em. mi Cardinalis Bea
et observationes Em.mi Card. Cicognani. Nihil amplius.

Exc. Antezana y Rojas: Placet mihi iuxta relationem Em.mi Car-
dinalis Bea atque observationes allatas ab Em.mo Card. Cicognani.

Exc. Campbell: Accepto votum Em.mi Card. Bea una cum obser-
vationibus factis ab Em.mis Card. D’Alton et Godfrey.

Exc. Beras: Exposita ab Em.mo Card. Bea et ab Em.mo Card, Ci-
cognani mihi placent, quia, meo iudicio, evidentibus et exhaustivis ra-
tionibus nituntur.

Exc. Cooray : Placent mihi vota Em.morum Card. Bea et Cicognani,
sed liceat mihi aliquid addere:

Quaestio proposita potius difficilis ac multiplex videtur, nam ex una
parte in Concilio Oecumenico non-catholici nullum locum tenere pos-
sunt, utpote res interna Ecclesiae Catholicae constituitur; ex altera tamen
parte, nisi aliqualiter fiat conversatio eorum cum Concilio, occasio opti-
ma praetermitteretur Unionem Christianorum fovendi.

Vrima quaestio esset ergo scire quomodo aut quo medio qualifica-
tivo invitari possent non-catholici. Responsio facilior esset si scopum a
Concilio propositum accurate perspiceremus. Ss.mus Pater Ioannes XXIII
aperte dixit: « Quo autem magis ostendatur Noster amor atque benevo-
lentia erga eos qui Christiano nomine decorantur sed ab Apostolica Sede
sunt seiuncti... viamque facilius invenire (possint) ad illam unitatem asse-
quendam, quam Iesus Christus a Caelesti Patre flagrantibus postulavit
precibus » (Motu Proprio Superno Dei nutu, n. 9).

Propositum itaque fuit eos ad Unitatem trahendi istius Unius,
Sanctae, Catholicae, Apostolicae Ecclesiae a Christo Salvatore nostro
fundatae, per viam ostensionis amoris nostri ac benevolentiae erga ipsos.
Non ergo agitur de creanda quadam Confoederatione Ecclesiarum nec
de instituendis conciliationibus ad compositionem obtinendam cum mu-
tuis concessionibus. In materia doctrinali nulla est concessio intuenda.

Quapropter:

1°. Non-Catholici nullatenus invitandi cum voto deliberativo vel
etiam consultativo essent;

488

SESSIO II - ACTA

2°. Nec adsint adunationibus variarum Commissionum sive ad
praeparationem sive in actu Concilii, etiam tanquam observatores. Mo-
tiva sunt sequentia: ad cogitationes seu sententias Catholicorum erro-
nee intelligendas prompti essent; — ad confusionem faciendam inter
diversas theologicas opiniones et doctrinas contradictorias identidem;

— ad concludendum quoque plures adesse inter nos divisiones quam in-
ter seipsos, — quae omnia progressum versus Unitatem difficillime
afferrent.

3°. E contra, invitari possent ut observatores in Sessionibus ge-
neralibus Concilii quando doctrina Ecclesiae docentis cum caritate et
moderata disceptatione formulabitur: ipsis praebebit Concilium spe-
ctaculum verae Ecclesiae « sine ruga et sine macula » in optimis condi-
cionibus et consequenter melius ad Unitatem in sinu Ecclesiae attra-
hentur.

Secunda quaestio, quae est veluti sequela prioris, de iis tractat qui
invitandi sunt. Theorice, omnes et singulae Ecclesiae non-catholicae;
sed in praxi hoc fieret summopere difficile, praesertim in casu Prote-
stantium, inter quos innumerae sectae inveniuntur. Insuper invitatio
mere formalis per litteras iis qui praesunt Ecclesiis maioris momenti
sat inefficax evaderet, et praeterea talis modus procedendi non daret
forsitan optimum accessum ad conciliationem fovendam et mutuam
concordiam procurandam.

Quapropter suggerendum puto quod sequitur:

In adunationibus Episcoporum cuiusque regionis vel nationis elen-
chus nominum proponi posset eorum qui invitandi sunt, numero autem
eorum consultu Secretariatus ad Christianorum Unitatem fovendam de-
terminato. Episcopi vero unumquemque virum iuxta criteria sequentia
eligerent:

a) ut sit mentis apertae, sincerae;

h) ut habeat propensionem benevolam erga Ecclesiam Catho-
licam;

c) ut influxu apud consectaneos gaudeat;

d) ut gradum eminentem in Ecclesia propria teneat.

Quos viros selectos adire deberent catholici prudentes capacesque

— sive laici sive ecclesiastici homines — qui intenta Concilii expla-
narent, pacifice et benigne eorum modos sentiendi atque obiectiones
tractarent et tandem ipsos ut ad Concilium veniant persuaderent. Per
huiusmodi personales contactus progrederetur cognitio specialium pro-
blematum quae postea Secretariatui ad Christianorum Unitatem foven-
dam ab Episcopis transmittentur, ita ut supradictus Secretariatus, vice
sua, Commissioni Centrali puncta maioris momenti submittere posset

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

489

per processum regularem, et Commissio Centralis in meliori gradu esset
ad sessionem vel sessiones speciales Concilii Generalis ea deferendi, ad
quas sessiones speciales, non-catholici christiani modo omnino particu-
lari invitarentur prout observatores vel invitati.

Post istam Episcoporum disquisitionem, invitationes formales per
litteras a Secretariatu supradicto expedirentur:

1°. Ecclesiis Orientalibus;

2°. Iis qui praesunt Ecclesiis citatis in sectione IV n. 1, a) ad k )
in libello « Quaestiones de non-catbolicis invitandis »;

3°. quibusdam et certis inter supradictos sub a) ad d) sub quae-
stionem secundam, debita autem prudentia.

Hic agendi modus melior esse videtur, praesertim ubi quaestio est
de Protestantibus sectis, nam Protestantismus plus divisus est quam
notatur in Orientalibus Ecclesiis.

Insuper haud importuna erit provisio quaedam nummaria, ne dele-
gati non-catholici a Concilio adeundo ob defectum subsidiorum impe-
diantur.

Notandum tamen est quod ex interventu Concilii Oecumenici non-
nisi aliquid inchoativum tantum Unionis inter Christianos sperari potest.
Unde ad opus illud sanctum ulterius prosequendum et ex eo fructum
plurimum afferendum institutio Sacrae Congregationis distinctae ad
Christianorum Unitatem fovendam valde est optanda.

Exc. McKeefry: Ad solvendam quaestionem de non-catholicis in-
vitandis ad Concilium Oecumenicum Vaticanum II, verba D. N. Iesu
Christi: « Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas me
oportet adducere et vocem meam audient et fiet unum ovile et unus
pastor » (loan. X, 16), prae oculis habenda sunt et inde rationes inti-
mae petendae sunt.

Non modo decursu saeculorum praeteritorum sed etiam nostris
temporibus ista vox Christi audita est per os Summorum Pontificum.
Ipsi ita eorum sollicitudinem de ovibus quae non sunt de eorum ovili
exprimebant demonstrantes illis necessitatem et viam ad unionem cum
Ecclesia Catholica componendum.

Em.mus Card. Augustinus Bea clare et abundanter in sua relatione
exposuit quid usquemodo dictum vel factum fuit de hac re, et quomodo
ista a coetibus variorum christianorum recepta sunt.

Pro parte mea sequentia humiliter considerationi submitto:

1) Censeo invitationem generalem extendendam esse ad omnes cre-
dentes in Deum, i. e. ad Hebraeos, Mahomedanos, Budhistas et ceteros

490

SESSIO II - ACTA

et non stricte solummodo ad christianos uti statuitur in p. 14 1 huius
fasciculi. Ex istis etiamsi aliqui solummodo partem Sacrae Revelationis
habeant, et alii ea omnino careant tamen habent notiones philosophicas
quae sunt verae, quia sunt productus cognitionis rationis sanae.

2) Invitatio specialis facienda est ad omnes personas et coetus qui
desiderium iam manifestarunt partem habere cum Concilio Oecumenico
et illud tamquam medium unionis inter christianos salutaverunt.

3) Omnibus istis partem habere in publicis sessionibus permitta-
tur, sed in sinu Secretariatus ad Christianorum unitatem fovendam, ha-
beantur officiales munere mediatorum inter varias commissiones Conci-
lii et istas personas agentes. Tali modo istae personae sufficientem cogni-
tionem rerum de quibus ipsis interest habebunt, et ex altera parte da-
bitur ipsis opportunitas suas utiles opiniones ad cognitionem Commis-
sionum pervenire. Censeo Secretariatum iam multas cognitiones de hac
re collegisse.

4) Ut decisiones Concilii circa unitatem christianorum componen-
dam in vitam traduci possint, Secretariatus permanens apud Curiam Ro-
manam institui potest, qui curam haberet contactus cum coetibus aca-
tholicis tenere ita ut opus S. Gregorii Barbadici tam generose inceptum
efficaciorem impetum in nostris diebus obtineat.

De cetero in voto Relatoris; animadversionibus Em. morum Cico-
gnani et Gr acias attentio danda est.

Exc. Lefebvre: Placent quae dicta sunt ab Em.mis Cardina-
libus.

Exc. Hurley: Placet iuxta conclusiones Em.mi et Rev.mi Cardi-
nalis Ponentis et iuxta observationes Em.mi et Rev.mi Cardinalis Secre-
tarii Status; hoc tantum cum Em.mo et Rev.mo Cardinali Bombaiensi
notato, circa sessiones ad quas admitti deberent non catholici observa-
tores.

Argumentum quod fratres separatos magis movet atque suadet non
est manifestatio cuiusdam inhumanae unitatis in omnibus particularibus
fidem et disciplinam respicientibus sed sincera et, in quantum possibile,
libera indagatio veritatis per apertam, diligentem et laboriosam discus-
sionem, caritate fraterna conditam et inspiratam.

Exc. Landazuri Ricketts: Meum votum plene concordat cum con-
clusionibus propositis ab Em.mo Cardinale Relatore necnon cum ani-
madversionibus allatis ab Em.mo Cardinale a Secretis Status,

1 Cf. textum pp. 454-455.

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

491

attamen, perpendi debet maxima cum cura illa quae dicta fuerunt
ab Em.mo Cardinali Ottaviani.

Exc. Perrin: Placet iuxta conclusiones ab Em.mo Cardinale Bea pro-
positas cum animadversionibus Em. mi Cardinalis Cicognani.

Attamen observatores seu hospites acatbolicos non invitandos esse
in sessionibus praeparatoriis sentio.

Exc. Seper: Placet: iuxta ea quae in relatione et conclusionibus ab-
Em.mo Card. Bea propositis habentur.

Duas tamen animadversiones addo:

1) Quoad Orientales vocandos ratio habenda est eorum quae ab
Em.mo Card. Hamleto Cicognani proposita sunt:

a) ut Orientales invitentur concordi opera cum S. C. pro Eccle-
sia Orientali

b) ut Hierarchis Orientalibus, si qui ad Concilium venerint, spe-
cialis honor prae aliis tribuatur.

2) Quoad participationem non-catholicorum in actibus Concilii quae-
dam « via media » invenienda est. Ipsi certe non erunt contenti, si tan-
tum functionibus potius liturgicis, uti aperturae et clausurae Concilii,
vel etiam tantum sollemnibus sessionibus coram Ss.mo interesse pote-
runt. Hoc in casu potius « desillusio » ex eorum parte exspectanda est.

Alia ex parte nec necessarium nec opportunum videtur, ut ipsi ses-
sionibus et disputationibus Commissionum adsint.

Cum hoc votum nihil essentiale quoad proposita Em.mi Card. Bea
mutet, simpliciter pro affirmativo habendum est.

Exc. Bazin: Placet iuxta votum.

Exc. Bernard: Placet votum Em.mi Ponentis cum observationibus
Em.mi Card. Cicognani et Em.mi Card. Ottaviani.

Exc. Bernier: Placent conclusiones prout scripto iacent in folio
impresso quod prae oculis habemus.

Exc. Yago: Placet quoad votum Card. Bea cum observationibus Car-
dinalis Cicognani.

Exc. Rakotomalala: Placent conclusiones Em.mi Card. Relatoris
Bea et animadversiones Em.mi Card. Cicognani.

Exc. Ngo-dinh-Thuc : Sur la question d’invitation des non-catholi-
ques au Concile, je suis d’accord avec les conclusiones de 1’Em.me Bea.

492

SESSIO II - ACTA

Je lui demande pourquoi on n’invite pas les chefs des grandes reli-
gions non chretiennes?1

Exc. Verwimp: Placent quae dicta sunt ab Em.mo Card. Bea et ob-
servationes Em. mi D.ni Cicognani.

Exc. Jelmxni: Censeo acatholicos libenter vocandos esse ad Con-
cilium ad nostram ostendendam benevolentiam, discernendo tamen sta-
tum eorum secundum theologiam ac praxim, hucusque a S. Sede ser-
vatam.

Nempe: primum admittendi sunt episcopi orthodoxi, si velint, ad
omnes sessiones, posito quod, acceptando invitationem ad Concilium,
Concilii quoque auctoritatem, quae sola in consensu cum Summo Pon-
tifice constat, acceptaverint.

Ratio theologica est quod Ecclesiae schismaticae vero sacerdotio,
vero episcopatu, verisque sacramentis praeditae sunt.

Quae, vero, ratio theologica cum praxi adhuc ab Ecclesia adhibita
perfecte concordat.

Instante enim Conventu Vaticani I Papa Pius IX episcopos ritus
orientalis, cum Apostolica Sede non communicantes, per Litteras Apo-
stolicas die nona septembris datas, « obsecravit ac monuit » ut ad gene-
ralem Synodum convenirent.

Aequandi non sunt episcopis orthodoxis qui — quamvis a Sancta

1 Deinde Exc.mus Ngo-dinh-Thuc hanc epistolam ad Exc.mum Secretarium
generalem misit:

Ill.me et Rev.me Mgr le Secretaire,

a la reunion du 7 courant, j’ai eu 1’honneur d’exposer mon vote concernant la
question d’invitation a etre adressee aux non-catholiques pour assister au Concile
du Vatican II.

J’ai dit qu’il me semblait juste d’etendre cette invitation aux chefs des Reli-
gions non chretiennes — p. e. aux juifs, aux musulmans, aux bouddistes, con-
fuceens etc. — car iis constituent la plus grande partie du troupeau que le Christ
veut reunir. D’ailleurs les nouvelles eglises c’est-a-dire vicariats apostoliques et
dioceses sont fondees tous les ans dans ces communautes. Par contre les conversions
sont peu frequentes chez nos freres schismatiques et heretiques. Bon nombre de
ces chefs non chretiens respectent la S.te Eglise, le St. Pere, et sont sympathiques
a nous.

Iis seront bien degus si l’on ne pense pas a eux a Poccasion du Concile.

Mon sentiment est partage par un grand nombre d’eveques, surtout par ceux
qui vivent parmi les non-chretiens.

Je vous prie d’exposer mon point de vue a qui de droit pour que le Saint Pere
sache le desir de tant d’eveques.

Respectueusement

P. Ng6-dinh-Thuc

DISCEPTATIO - DE OBSERVATORIBUS NON CATHOLICIS

493

Sede seiuncti — manent tamen uti episcopi « dispensatores mysteriorum
Dei », praedicatores charactere et charismate omnino destituti, qui mi-
nistri protestantes vocantur.

His clare positis elementis doctrinae catholicae, adiungo non esse
tamen ignorandum quod saepe, sub specie psychologiae, non pauci nu-
clei sectarum protestandum sunt melius dispositi ad vocem Ecclesiae
Catholicae attendendam, quapropter uti observatores Concilio invitan-
di sunt ut cognoscant quod a nobis agitur.

In quo munere obeundo, et ut quam maximos fructus ferant, secre-
tariatus ad Christianorum unitatem promovendam extraconciliariter ope-
ram pervalde utilem dabit.

Ergo: expositis Em. mi Card. Bea et Em. mi Card. Cicognani mihi
toto corde omnino subscribere placet.

Sit erga fratres nostros seiunctos, per analogiam, illud S. Pauli: om-
nibus omnia facti sumus ut ad veritatem et unitatem perveniant.

Exc. Suhr: Placet iuxta conclusiones Em.mi Card. Bea et observa-
tiones Em. mi Card. Cicognani.

Exc. Scharmach: Placet circa omnia votum Em.mi Card. Bea.

Rev. GuT: Consentio ex toto Em.mo Cardinali Ponenti Bea quoad
opportunitatem et modum convocandi fratres non catholicos ad Con-
cilium.

Ad evitandam difficultatem ab Exc.mo S amore motam relate ad ter-
minum « observatores » proponere liceat ut invitandi nominentur « ho-
spites ». Est nomen summi honoris et charitatis, quod praeter debitam
dignitatem nullum ius implicat. Omnes invitandi singillatim per litte-
ras, non generatim per periodicos invitentur.

Rev. Browne: Placet iuxta modum relatio Em.mi Card. Bea. 1) Aca-
tholici quidam, qui nomine Christiano gloriantur, possent, servatis ser-
vandis, ad Concilium Oecumenicum Vaticanum II invitari:

2) Essent invitandi principaliter mere ut « observatores », sed, for-
tasse, opportunum esset, humanitatis causa, rei substantia immutata, in-
vitatos designare vocabulo « hospites » potius quam observatores.

3) Invitari possent: a) ad sessiones generales sollemnes coram Ss.mo,
b) ad sessiones generales communes seu deliberativas.

4) An invitandi essent ut adsint sive Deputationibus Patrum sive
Commissionibus Theologorum vel Canonistarum, sive Commissionibus
mixtis, Patrum scilicet et Theologorum vel Canonistarum generaliter
loquendo propenderem pro negativo. Tales enim coetus videntur esse
naturae reservatae, et libertas discussionis in eisdem quandoque coar-

494

SESSIO II - ACTA

ctaretur ex praesentia acatholicorum. Nihil tamen vetare videtur quo-
minus aliquis istorum coetuum Conciliarium acatholicos quosdam in
casu particulari quandoque invitet, sive ut adsint et audiant, sive, forte,
ut audiantur, sine suffragio tamen, si omnibus perpensis, talis invitatio
proficua videatur. Iudicium circa hoc spectat ad ipsum coetum, sed de
consensu, pro singulis casibus, Praesidendae ipsius Concilii Oecumenici.

5) Quinam ex acatholicis essent invitandi?

Quoad Orientales dissidentes, dicerem cum Exc.mo D. Coussa 1 Ec-
clesiae principales seu Communitates dissidentes (Patriarchatus, Archie-
piscopatus et Ecclesiae autocephalae) ita ut pro singulis invitarentur non
plus quam decem personae. (Potius dicerem plus minus ve decem personae
pro singulis).

Quoad Protestantes, cum difficile sit rem presse definire, accederem
ad propositum Voti Secretariatus ad Christianorum unitatem fovendam 2
i. e. « invitationes dirigere, ut norma generalis fert, ad maiores Confoe-
derationes seu Consociationes internationales vel mundiales ». Numerus
personarum qui invitarentur posset esse circa decem pro unaquaque Con-
foederatione.

Rev. Sepinski.: Placet quoad conclusiones Em.mi Card. Bea et ob-
servationes Em. mi Card. Hamleti Cicognani.

Ad I. An invitandi sint: Affirmative respondendum esse censeo, his
praesertim de causis:

1) Hodierni temporis adiuncta, humili mea sententia, spem cor-
roborant colloquium cum fratribus dissidentibus possibile et fructuo-
sum exstiturum esse.

2) Invitatio, ut ego opinor, tamquam benevolentiae et aestimatio-
nis obtestatio acciperetur et ideo mulcendis animis prodesset.

3) Plures ex fratribus separatis positive cupiunt colloquium insti-
tuere cum catholicis, ad pleniorem acquirendam notitiam de vita, doctri-
na, actuositate et methodis catholicae Ecclesiae.

Ad II. Quomodo invitandi sint:

Ad rem haec mihi suadenda videntur:

1) Peculiaribus Litteris a Summo Pontifice personaliter paterneque
invitentur Patriarchae Ecclesiae Orientalis, Archiepiscopi et Ecclesiae
autocephalae necnon Vetero-Catholici, in obsequium communis sacer-
dotii et episcopatus.

2) Aliis distinctis Litteris a Summo Pontifice invitentur praestan-

1 Cf. textum pp. 429-430.

2 Cf. textum p. 454.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

495

tiores Ecclesiae Protestantes, iuxta designationem a Secretariatu pro
unione Christianorum faciendam.

3) Singulis Ecclesiarum Praepositis, seu iis de quibus sub superio-
ribus nn. 1-2, detur facultas secum deferendi duos theologos et unum
Secretarium. Si ecclesiarum Praepositi non possint per se Concilio ades-
se, per aliquem Delegatum a se designandum possint interesse.

4) Electio Delegati, duorum theologorum et Secretarii relinquatur
ipsis Ecclesiarum Praepositis, salvo iure Praesidendae Concilii expri-
mendi suum « nihil obstat ».

Ad III. Quo titulo invitandi sint:

1) Puto invitandos esse tamquam « fratres hospites », quia locutio
« osservatori » invitandis forsitan minus placeret.

2) Nihil obstare censeo quominus adsistant ad sessiones generales
sollemnes necnon ad alias sessiones generales, in quibus expletis disce-
ptationibus praeliminaribus, agetur de voto definitivo ferendo.

3) Non expedire mihi videtur ut intersint sessionibus praeparato-
riis; sed admitti possent, quod et suadendum esse censeo, ad peculiares
coetus Patrum aut Consultorum, apte disponendos, a Secretariatu pro
unione Christianorum extra sessionum conciliarium ordinem.

4) Hospites non catholici, si ad sessiones sollemnes et alias gene-
rales admittantur, iure loquendi aut, eo minus, deliberandi non pol-
leant.

Rev. Janssens: Placent conclusiones Em.mi Card. Bea, cum ani-
madversionibus Em .mi Card. Cicognani.

FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

(Secunda Congregatio: 9 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM A COMMISSIONE THEOLOGICA

1. Ego N. firma fide credo et profiteor omnia et singula, quae continentur
in Symbolo fidei, quo Sancta Romana Ecclesia utitur, videlicet: Credo in
unum Deum Patrem omnipotentem, factorem caeli et terrae, visibilium om-
nium et invisibilium. Et in unum Dominum Iesum Christum, Filium Dei Uni-
genitum. Et ex Patre natum ante omnia saecula. Deum de Deo, lumen de
lumine, Deum verum de Deo vero. Genitum non factum, consubstantialem
Patri; per quem omnia facta sunt. Qui propter nos homines et propter no-
stram salutem descendit de caelis. Et incarnatus est de Spiritu Sancto ex
Maria Virgine, et homo factus est. Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio
Pilato, passus et sepultus est. Et resurrexit tertia die, secundum Scripturas.
Et ascendit in caelum, sedet ad dexteram Patris, et iterum venturus est cum

496

SESSIO II - ACTA

gloria indicare vivos et mortuos: cuius regni non erit finis. Et in Spiritum
Sanctum, Dominum et vivificantem, qui ex Patre Filioque procedit; qui cum
Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur; qui locutus est per Prophetas.
Et unam sanctam catholicam et apostolicam Ecclesiam. Confiteor unum bap-
tisma in remissionem peccatorum. Et exspecto resurrectionem mortuorum,
et vitam venturi saeculi. Arnen.

2. Firmiter quoque recipio omnia et singula, quae ab inerranti Ecclesia
sive sollemni iudicio definita, sive ordinario et universali magisterio adserta
et declarata sunt: praesertim ea quae erroribus huius temporis adversantur.

3. Ac primum profiteor Deum personalem, rerum omnium principium et
finem, naturali rationis lumine, per ea quae facta sunt, tamquam causam per
effectus, certo cognosci adeoque demonstrari posse, eundemque ut Dominum
supremum non tantum a singulis hominibus, sed etiam a civili societate esse
agnoscendum.

4. Indubitanter quoque credo unum eundemque esse Iesum Christum,
quem fide verum Deum profitemur et cuius vitam in terris Evangelia testantur;
ipsumque Mediatorem agnosco, qui sacrificio Crucis pro totius humani ge-
neris peccatis divinae iustitiae satisfecit.

5. Immaculatam semperque Virginem Mariam, Dei Genitricem homi-
numque Matrem, ab Ecclesia singulariter colendam testificor, eiusque cultu
genuino cultum Dei et Iesu Christi, non minui, immo potius augeri declaro.

6. Unicam Iesu Christi Ecclesiam, salutis arcam, fide admitto: eam nempe
quam Ipse condidit et sanguine suo acquisivit, et pascendam tradidit S. Petro,
Apostolorum Principi, et successoribus eius, Romanis Pontificibus: quibus
veram oboedientiam spondeo ac iuro, quorumque supremo magisterio, etiam
in lege naturali explicanda, sincere me subiicio. Episcopos autem in com-
munione et sub auctoritate Romani Pontificis, Apostolorum successores esse
agnosco.

7. Credo esse septem vere et proprie dicta Novae Legis Sacramenta, a
Iesu Christo instituta, quibus gratia quam significant, confertur: nullam
autem esse salutem nisi per Baptismum, Ecclesiae ostium, sive re sive voto
susceptum.

8. Sacrificium Missae, a solo sacerdote, rite ordinato, prout Christi Sum-
mi Sacerdotis personam gerit, confici eiusque divinam immolari victimam
profiteor: a fidelibus autem eandem victimam cum sacerdote et per sacerdo-
tem Deo Patri offerri.

9. Praeterea adoro Sanctissimae Eucharistiae Sacramentum, in Sacrificio
incruento confectum, et credo in eo contineri vere et realiter et substantia-
liter Corpus et Sanguinem una cum anima et divinitate D. N. Iesu Christi;
itemque credo verbis consecrationis fieri conversionem totius substantiae pa-
nis in Corpus, totiusque substantiae vini in Sanguinem Domini, quam con-
versionem Catholica Ecclesia aptissime Transsubstantiationem appellat. In-
super profiteor etiam sub alterutra specie totum et integrum Christum adesse,
verumque sumi Sacramentum.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

497

10. Recepta quoque ab Ecclesia Sacramentalia recipio. Indulgentias pro
vivis atque defunctis admitto; Sanctorum invocationem itemque eorum re-
liquiarum et imaginum venerationem populo christiano salutares esse detineo.

11. Peccatum originale, quo omnes homines in protoparente Adam pec-
caverunt, veri nominis peccatum, generatione transmissum et unicuique pro-
prium, sincera fide admitto.

12. Externa revelationis argumenta, imprimisque miracula et prophetias
agnosco tamquam signa certissima, quibus divinitus orta christiana religio
invicte demonstratur, eademque retineo etiam hodie humanae intelligentiae
esse accomodata. Teneo quoque Ecclesiam ipsam, in se consideratam, prop-
ter suam catholicam unitatem, eximiam sanctitatem et inexhaustam in omni-
bus bonis foecunditatem, ob mirabilem propagationem invictamque stabi-
litatem perpetuum esse motivum credibilitatis et divinae suae legationis te-
stimonium irrefragabile.

13. Fidei doctrinam ab Apostolis per ortodoxos Patres eodem sensu
eademque sententia usque ad nos transmissam sincere recipio. Quare etsi cre-
scit in Ecclesia veritatis revelatae intelligentia, tamen sententiam evolutionis
dogmatum decursu temporum in alium sensum transeuntium ab eo quem
semel docuit Ecclesia, veluti haereticam reiicio.

14. Depositum fidei, seu verbum Dei cum scriptum tum traditum cum
Apostolis completum esse retineo. Sacram Scripturam, a quovis errore immu-
nem, ductu Magisterii Ecclesiae, ad normam Traditionis et secundum analo-
giam fidei explicandam esse firmiter teneo.

15. Fidem non esse caecum sensum religionis vel solum animi effectum 1
profiteor, sed verum assensum intellectus veritati extrinsecus acceptae ex
auditu, quo nempe quae a Deo personali revelata et testata sunt, vera esse
credimus propter Dei auctoritatem summe veracis, cui credendo plenum obse-
quium intellectus et voluntatis, adspirante et adiuvante Dei gratia, prae-
stamus.

16. Caetera item omnia ab Oecumenicis Conciliis ac praecipue a Sacro-
sancta Tridentina Synodo et ab Oecumenico Concilio Vaticano I, definita ac
declarata, praesertim de Romani Pontificis primatu iurisdictionis et infal-
libili magisterio, indubitanter profiteor, sicut damno et reiicio ea quae in
iisdem Conciliis et Encyclicis Litteris, nominatim P 'ascendi et Humani ge-
neris, damnata atque reiecta sunt.

17. Hanc veram catholicam fidem, extra quam nemo salvus esse potest, in
praesenti sponte profiteor et veraciter teneo, eandemque integram et inviola-
tam usque ad extremum vitae spiritum, constantissime, Deo adiuvante, a me
meisque subditis retinendam curabo. Sic idem ego N. coram Deo et Iesu
Christo, qui me iudicaturus est in vitam vel poenam aeternam spondeo, vo-
veo et iuro.

18. Sic me Deus adiuvet et haec sancta Dei Evangelia.

1 Corrige: affectum.

498

SESSIO II - ACTA

FONTES INDICANTUR

Ad n. 1: Desumpta ex professione fidei Tridentina (Denz. 994). Symbolum
est Nic.-Const. (Denz. 86).

Ad n. 2: Cf. Cone. Vat. I, Const. de jide cath. (Denz, 1792) ubi de duplici ma-
gisterio, et initium Iurisiurandi antimodernistici (Denz. 2145).

Ad n. 3: Cf. Iusiurandum antimodernisticum (Denz. 2145); vide etiam Denz.
1650, contra Bonetty; Denz. 1672, contra Frohschammer, Denz. 1785 et 1806:
Cone. Vat. I et Humani generis (Denz. 2320), ubi de certa demonstratione exsisten-
tiae Dei personalis. Additum est: « eundemque ut Dominum supremum, non tan-
tum a singulis hominibus sed etiam a civili societate esse agnoscendum », ut pona-
tur principium generale contra laicismum (cf. Pii XI: Ubi arcano , Denz. 2190;
Quas primas, Denz. 2197).

Ad n. 4: De Christo historico et Christo fidei, cf. Pii X, Pascendi (Denz. 2076);
vide etiam Iusiurandum (Denz. 2145): « per verum et historicum Christum ». De
satisfactionis Christi notione perversa, cf. Humani generis (Denz. 2318).

Ad n. 5: Contra illos agitur, qui dicunt cultum B. M. V. esse periphericum. Di-
citur: « semperque Virginem » ob errores recentes de Deipare virginitate.

Ad n. 6: Res est contra eos catholicos, qui dicunt Ecclesiam Romanam tandem
valedicere debere suae praetentioni, se esse unicam veram Christi Ecclesiam. Allu-
ditur ad Act. 20, 28, ut per modum unius significetur aspectus mysticus et aspectus
iuridicus Ecclesiae. Verba « oboedientiam spondeo ac iuro » sunt ex formula Tri-
dentina (Denz. 999). Addita sunt verba de lege naturae explicanda, ob multas
decisiones pontificias in re morali et re sociali.

Ad n. 7: Formula Tridentina abbreviata (Denz. 996). De baptismo et voto
baptismi, vide Tridentinum (Denz. 796). Baptismi necessitas ad salutem ponitur
propter novas theorias ubique sparsas de salute infantium morientium sine baptismo.

Ad n. 8: Ponitur paragraphus contra eos qui negare conantur essentialem dif-
ferentiam inter sacerdotium hierarchicum et sacerdotium universale. Conferas Pii XII
Mediator Dei (Denz. 2300), ubi de fidelium participatione in sacerdotio Christi.

Ad n. 9: Cf. formulam Tridentinam (Denz. 997) et Humani generis (Denz.
2318). Quod ad vocem adoro , cf. canticum « Adoremus in aeternum Ss.mum Sa-
cramentum » et Hymnum « Tantum ergo Sacramentum veneremur cernui ». Cernui,
i. e. inclinato capite adorantes.

Ad n. 10: Abbreviata formula Tridentina (Denz. 998).

Ad n. 11: Cf. professio Tridentina (Denz. 996) et Cone. Trid. (Denz. 790),
collato Humani generis (Denz. 2328).

Ad n. 12: Cf. Iusiurandum (Denz. 2145) collato Humani generis (Denz.
2305). De Ecclesia motivo credibilitatis cf. Cone. Vat. I (Denz. 1794): Sunt hodie
qui semper agentes de culpabilitate et peccatis Ecclesiae, hoc criterium prorsus
obscurant.

Ad n. 13: Cf. Iusiurandum (Denz. 2145) collato Humani generis (Denz.
2309 et ss.).

Ad n. 14: Sequimur Decr. Lamentabili (Denz. 2021): « Revelatio... non fuit
cum Apostolis completa ». De explicanda S. Scriptura ratione habita Magisterii,
Traditionis, et analogiae fidei, cf. Humani generis (Denz. 2315).

Ad n. 15: Videas Iusiurandum (Denz. 2145). Explevimus formulam ex Cone.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

499

Vat. I (Denz. 1789): « Plenum revelanti Deo intellectus et voluntatis obsequium
praestare tenemur ».

Ad n. 16: Cf. formula Tridentina aucta anno 1877, de quo augmento cf. Denz.
1000 cum nota 1. Addidimus Pascendi ex Iureiurando (Denz. 2146), et Humani
generis.

Ad n. 17: Cf. ultima verba Professionis Tridentinae (Denz. 1000). Hoc loco
introduximus Extrema hominis, de quibus hodie ne in exercitiis quidem spiritua-
libus ignatianis loqui licet, utpote antiquatis et non placentibus sensui religioso
hodierno.

2) RELATIO EM .MI P. D. ALFREDI CARD. OTTAVIANI
PRAESIDIS COMMISSIONIS THEOLOGICAE

Eminentissimi Domini et Excellentissimi Episcopi et Religiosi com-
ponentes hanc Commissionem Centralem Concilio Vaticano II appa-
rando.

Percontantibus fortasse aliquibus saltem tacite, curnam nova pro-
fessionis fidei formula apparata sit, puto esse exhibendas quasdam ex-
plicationes. Pervenerunt ad Sacram Congregationem S. Officii petitiones
quaedam ut nova formula appararetur, quae quidem petitio repetita
est etiam a nonnullis, a diversis Episcopis in suis votis prolatis pro Con-
cilio Oecumenico ut videre est in voluminibus quae sunt edita a Secre-
taria Generali Concilio apparando.

Ratio haec est: quia 1) sunt actu duae formulae in usu, scilicet for-
mula tridentina et formula antimodernistica, et bonum est reducere has
duas formulas ad unitatem; 2) duplicitas formularum secumfert quidem
repetitionem quarundam expressionum quae quidem repetitiones elimi-
nari possunt; 3) in ipsis formulis, iam usque nunc usitatis, quaedam in-
veniuntur quae conditioni temporum adhuc non videntur retinenda, ce-
terum 4) loco ipsa prolixitas formularum quae frequentius adhibendae
sunt tum ab Episcopis electis, tum a beneficiariis initio sumendi bene-
ficium, tum a professoribus docentibus antequam munus suscipiant quo-
que anno academico, succedebat opportunitas formulandi quamdam com-
positionem quae esset simul brevior et completa. Qua de re Summo Pon-
tifici desiderium istud nobis prolatum detuli ad finem anni 1960. Et
Summus Pontifex, in audientia mihi impertita mense ianuario huius anni,
benigne disposuit ut de re agatur et quidem non in S. Officio, sed cum esset
iam in promptu Commissio Theologica quae de doctrina fidei et morum
debet disputare ad apparandas constitutiones quae circa ipsam doctrinam
fidei et morum sunt proponendae Patribus Concilii, Summus Pontifex com-
misit huic Commissioni parare hanc novam formulam.

Vos quidem scitis nos constituisse in sinu ipsius Commissionis do-

500

SESSIO II - ACTA

ctrinalis quinque Subcommissiones quarum prima est de fontibus Reve-
lationis, cuius labor hodie examinabitur, secunda quidem de Ecclesia,
tertia autem de deposito fidei seu specifice dogmatica, quarta de re
morali et quinta de re sociali. Iamvero usum fuit laborem istum assi-
gnare Commissioni de deposito fidei, quae magis videbatur in promptu,
pro sua materia, rem parare. Iter istius laboris paucis dicitur.

Subcommissio iam mense martio, die xvn, anni 1961 commiserat
Rev.mo P. Tromp, Secretario Commissionis doctrinalis, munus exarandi
primum textum istius formulae novae, dando etiam criteria quibus ipse
deberet adhaerere ut formula resultaret iuxta optata. Iamvero istae re-
gulae, datae sunt aegre ac approximatim, quae iam a me enuntiatae sunt:
reducendi ad unam formulam duas quae habebantur; standi praesertim
ad formulam tridentinam; in initio ipsius formulae retinere inalteratam
ipsam professionem fidei vel symbolum et per symbolum expressam, iam
videbis per symbolum apostolicum; dein brevius repetere ea quae haben-
tur in duabus formulis conciliando formulationes unius et alterius; quarto,
habere rationem novorum errorum qui irrepserunt et, heu, nimis dila-
tantur hodie in campo philosophico, theologico et biblico.

Variis sessionibus ista Subcommissio quattuor textus adlaboravit,
unum post alterum, et postea mense augusti habebatur ultimus textus qui
missus est omnibus membris sive praesentibus Romae sive absentibus
sive longe stantibus ut in proxima sessione generali istius Commissionis,
in qua, nempe, omnes quinque Subcommissiones simul adunabantur, ha-
beretur examen textus definitivi. Mense septembri igitur habitus est
conventus generalis Commissionis doctrinalis et in hac Commissione
primo die habitum est examen formulae professionis fidei novae. Indu-
ctae sunt quaedam meliorationes et Subcommissio, aliis duobus con-
ventibus propriis, adhaerendo iussis ipsius Commissionis generalis, tex-
tum definitum confecit, qui missus est Commissioni Centrali et nunc
exhibetur omnibus Patribus hic praesentibus. Et haec est ratio et hoc est
iter quod fecit labor ut perveniretur ad hanc redactionem definitivam.

Restat, ut notem, in nostro textu non agi de omnibus rebus propo-
nendis, quae potius in constitutionibus dogmaticis proponentur; agitur
de formula, quae, quantum fieri potest, brevis esse debet simulque com-
pleta. Igitur studium fuit non inserendi ea quae prorsus necessaria non
sunt. Ceterum quaedam paucae immutationes inductae sunt in ipsa termi-
nologia, quae requiruntur ob mutatam conditionem temporum et ob
quosdam errores novos qui nunc irrepserunt in doctrinam.

Notandum est Rev.mos Commissarios voluisse etiam apparare tex-
tum qui esset utilis tum pro Patribus Concilii tum pro omnibus qui,
iuxta Sacros Canones, emittere debent professionem fidei. Certe in ipso

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

501

Concilio posset aliquid novi addi post discussiones quae habebuntur; sed
initio sessionum fieri debet professio fidei; haec praescribitur, quia qui-
dam fecit hanc difficultatem: quomodo possumus praescribere formulam
professionis fidei antequam fides ipsa a Patribus Concilii recte definia-
tur? Sed huic difficultati facile respondetur quia non agitur de novis
creandis a Concilio. Est doctrina ipsa firma, de qua nullum dubium est
et Patres emittunt professionem de doctrina quae iam est in possessione
Ecclesiae. Sed nihil prohibet quominus post discussiones, quae habe-
buntur in Concilio, idem quasdam quaestiones, nunc adhuc dubias et
quae non sunt insertae in ipsa professione fidei, definiat, stabiliat, clari-
ficet, quae inserantur postea in professionem fidei, in qua etiam facienda
est mentio eorum omnium quae sunt in Conciliis Oecumenicis et
praesertim in Concilio Tridentino et Vaticano I: adiicietur et in Concilio
Vaticano II. Haec formula igitur adhibebitur ante omnia in Concilio Va-
ticano II.

In Concilio Vaticano I Summus Pontifex, in prima sessione, Ipse
fecit suam professionem fidei et postea Episcopus Fabrianus, qui fortasse
erat Decanus Episcoporum, fecit professionem fidei nomine omnium Epi-
scoporum et illi Episcopi omnes praesentes, unus post alium devoverunt
secundum formulam collectivam, iuxta formulam iam perlectam.

Formula igitur est adhibenda etiam, si placet Patribus Concilii, pro
omnibus qui postea adunentur ad professionem fidei et canon 1406 dicit
quinam debeant professionem fidei emittere: in primo loco Patres Con-
ciliorum Oecumenicorum, postea aliorum Conciliorum, Synodorum Pro-
vincilialium vel Episcopalium, Beneficiarii, Parochi, Episcopi noviter electi
et quidam huiusmodi.

Ultimum quod restat ut explicem est quod in ipsa formula profes-
sionis fidei est mentio tum Encyclicarum Litterarum Pascendi tum En-
cyclicarum Litterarum Humani genens. Hoc non facit difficultatem, quia
iam sunt in formula antimodernistica. Dicet aliquis: quomodo ponimus
in eadem linea tum Concilia, tum Encyclicas; sed cum agatur de doctrina
certissima, non est difficultas quaenam sit fons cognoscendi veritatem,
interest potius quod veritatem quis profiteatur.

Heri mihi facta est quaedam difficultas quoad Humani generis,
praesertim quoad polygenismum, quasi sint quaedam quae praeoccupent
futuras adeptiones scientiarum; sed iam in ipsis Encyclicis Litteris Huma-
ni genens est amplissima porta ad explicandum quidquid sit de scientiis,
quatenus illic dicitur quod « cum nondum appareat quomodo conciliari
possit polygenismus cum rebus contentis in Sacris Scripturis », igitur pos-
set postea apparere sed praevenio Em.mos Patres et ipsa alia membra
ipsius Commissionis, vos habituros esse postea, non quidem in hac sessio-

502

SESSIO II - ACTA

ne, sed in proxima sessione, textum constitutionis dogmaticae apparatae,
iam in promptu, tertiae Subcommissionis, scilicet de deposito fidei. Ibi
agitur etiam de quaestione polygenismi et magis clarius et fortius ex ipsis
Sacris Scripturis videtur quomodo sit adhuc retinenda doctrina secundum
quam omnes ex uno Adam veniunt et Eva sit mater omnium viventium
sicut scriptum est in ipsis Sacris Litteris.

Haec sint dicta ad praecavendas quasdam difficultates; ceterum li-
benter accipiemus quaslibet observationes ut in melius semper res pro-
ducatur.1 2 3

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM

Card. Tis serant: Non video cur nominetur Sancta Tridentina Sy-
nodus, vel Concilium Vaticanum. I, cum eadem adhaesio debetur omni-
bus Oecumenicis Conciliis. Omnino reicio commemorationem Litterarum
Encyclicarum, quia, etsi praecipua sint documenta ordinarii magisterii,
scribuntur tamen pro opportunitate temporum, nec constituunt defini-
tiones infallibiles; unde adsensum religiosum requirunt, non adsensum
fidei proprie dictum sicut definitiones ex cathedra.

Card. Lxenart: Maximi momenti est ut, in textu professionis fidei,
nihil inveniatur quod restringens aut excedens obiectum fidei apparere
possit.

Ideo mihi videtur opportunum, quattuor animadversiones, super
formulam nobis oblatam, praesentare.

1) Ad sextum (p. 6 - linea 19) 2 scribitur: « et pascendam tradidit
S. Petro... et successoribus eius ». Haec affirmatio certe vera est, sed
restringit quod affirmabat Concilium Vaticanum I, cum dicebat: « Apo-
stolos... in Ecclesia sua Pastores et Doctores, usque ad consummationem
saeculi esse voluit ». Quod formula nova de Petro solo praedicat, etiam
de aliis Apostolis praedicandum est.

Melius ergo dicere oporteret: « et pascendam suis Apostolis tradidit,
una cum S. Petro, quem ceteris praeposuit et successoribus eius, Ro-
manis Pontificibus ».

2) Ad undecimum (p. 7 - linea 20) 3 scribitur: « in protoparente
Adam ».

Haec expressio sane usualis est apud nos, sed excedit quod Sum-
mus Pontifex declaravit in Encyclica Humani generis, ubi apertam reli-

1 Relatio Em.mi Card. Ottaviani transcripta est ex taeniola magnetica.

2 Cf. textum p. 496.

3 C£. textum p. 497.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI 503

quit quaestionem monogenismi, inter naturalistas disputatam. Verbum
« protoparens » enim monogenismum exprimit et quod Encyclica sub
lite relinquebat, professio fidei tamquam certum profiteretur.

3) Ad sextum decimum (p. 8).1 2

In articulo isto, de Conciliis tractatur una cum Litteris Ency elicis.
Quamvis apud nos Litterae Encyclicae magna auctoritate gaudeant,
tamen aequiparandae non sunt Conciliis Oecumenicis et ideo mihi vi-
detur quod melius erit, si non miscerentur.

Item, respectu fidei, de qua agitur Concilia omnia parem auctori-
tatem habent et similiter omnes Litterae Encyclicae in genere suo. Prop-
ter quod mihi videtur, hic locum non esse ut nominatim commendetur
unum aut duo ex his potiusquam alterum.

4) Denique ad septimum decimum (lineis 26-27).3

Formula: « extra quam nemo salvus esse potest », quamvis sit com-
muniter accepta et iam in professione fidei S. Pii V inscripta, non sine
commentariis et distinctionibus recte intelligi potest.

Unde oritur quaestio num oporteat eam, in sua forma absoluta ser-
vare, in textu professionis fidei, qui in seipso, absque omni explicatione
fidem exprimere debet.

Et sic votum emitto, quod si Patres animadversionibus istis annuant,
textus emendetur.

Card. Dopfner: In formula Professionis Fidei proposita sequentia
mutanda esse videntur:

1) N. 6 ita enuntietur: « Unicam Iesu Christi Ecclesiam, salutis
arcam et corpus Christi mysticum, fide admitto: eam nempe quam ipse
condidit et sanguine suo acquisivit, et pascendam tradidit Apostolis suis
eorumque Principi S. Petro. Episcopos in communione et sub auctori-
tate Romani Pontificis populum Dei regentes tanquam Apostolorum
successores agnosco. Romanis Pontificibus, utpote S. Petri successori-
bus, qui primatum iurisdictionis et infallibile magisterium pro universa
Ecclesia tenent, veram oboedientiam spondeo ac promitto ».

Ratio:

a) Descriptio Ecclesiae amplificanda esse videbatur, ut eius aspe-
ctus sacramentalis — ut ita dicam — magis in lucem ponatur.

b) Omittitur verbum « iuro », ne hoc verbum fiat obiectum iura-
menti cui tota Professio in fine subiicitur.

c) Primatus Romani Pontificis videri debet in organica coniun-

1 Cf. textum p. 497.

2 Cf. textum p. 497.

504

SESSIO II - ACTA

ctione cum auctoritate reliquorum episcoporum, ut magis eluceat, quo
diversis muneribus et officiis ipsa eademque Ecclesia aedificetur. Unde
enuntiatio correspondenter mutata est.

d) Propter rationes in loco competenti afferendas clausula de
Primatu et infallibilitate de n. 16 huc translata est.

e) Quaeritur utrum necessaria sit specialis mentio potestatis ex-
plicandi legem naturalem in supremo magisterio contentae, cum hanc
facultatem huic magisterio competere in genere a catholico viro vix ne-
getur. Quod autem decisiones illas attinet, de quo in adnotationibus, de-
sideraretur distinctio diversarum propositionum, eo quod diversis mo-
dis, v. g. in encyclicis, allocutionibus, nuntiis radiophonicis Romani Pon-
tificis propositae sunt et consequenter non omnes eundem gradum certi-
tudinis theologicae habere videntur.

2) Propositio 13 omittenda esse videtur.

Ratio :

a) Sententia modernistarum hic impugnata sensu quo enuntiatur
hodie a vix quoquam tenetur; certe non tanti momenti est, ut in Profes-
sione Fidei explicite statuatur. Ceteroquin hic numerus in sequenti im-
plicite continetur.

b ) Insuper illa gravis formula: « veluti haereticam reiicio » in
tota Professione hic unice invenitur ac propterea nimis extollitur.

3) Ad N. 15: Descriptio actus fidei magis ampla desideratur, v. gr.:
«... sed actum, quo homo totus se tradit Deo, et verum assensum intel-
lectus... ».

Ratio:

Quamvis hic imprimis agatur de errore reficiendo, tamen a multis
fidelibus, etiam non catholicis, desideratur, ut Ecclesia docens clarius
indicet se intelligere fidem ut actum vere personalem et caritate for-
mandum, quo totus homo gratia Dei movente et adiuvante immutatur.
Talis conceptus plenius correspondere videtur fidei a Christo Domino
quaesitae Mc. 1, 15: « Poenitentiam agite et credite Evangelio Dei » et
notioni fidei quam tradit S. Paulus.

4) Ad n. 16:

a) Expressa citatio encyclicarum omittenda esse videtur.

Ratio:

a) Quod encyclicam Pascendi attinet, errores in ea damnati ho-
die certe non expresse tenentur. Hac de causa nominatio eius expressa
videtur non opportuna.

b) Insuper censeo renuntiari posse citationi cuiusvis encyclicae

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

505

iti specie, ne Professio Fidei nimis gravetur singularibus et servetur
aequilibrata dispositio veritatum fundamentalium.

b) Clausula: « praesertim de Romani Pontificis Primatu iurisdictio-
nis et infallibili magisterio » hic omittatur, quia translata est ad n. 6.

Ratio:

Translatio facta unitati et harmonicae compositioni totius schema-
tis Professionis Fidei valde favere videtur; ita nempe cavetur, quominus
diversis locis tractetur de eadem re; insuper subvenitur rectis illis desi-
deriis non catholicorum, qui a nobis talem modum declarandi veritatem
exspectant, quo earum organica connexio magis appareat.

Card. Ferretto: Quoad n. 9: Fateor mihi valde placere verbum
« adoro », « adoro Sanctissimae Eucharistiae Sacramentum ». Nescio
tamen utrum heic rectissime positum sit.

Revera — insipiens loquor — in allatis liturgicis fontibus: canticis
et hymnis, verbo « adorare » utitur ad cultum latriae Christo Domino sub
speciebus sacramentalibus exhibendum ut verbis can. 1255, § 1 C.I.C.
utar. Sed cultus latriae sequitur, non praecedit fidem ut prostat in Evan-
gelio Sancti Ioannis de sanatione caeci a nativitate: « Iesus... dixit ei:
Tu credis in Filium Dei?... at ille ait: Credo Domine. Et procidens ado-
ravit Eum ».

Pariter sub n. 1 habetur: « Credo in unum Deum, ... in Iesum
Christum... et in Spiritum Sanctum..., qui simul... adoratur ».

In nostro textu, e contra, primum habetur: « Adoro Sanctissimae
Eucharistiae Sacramentum », dein « Credo in eo contineri... ». Potius
dicerem: « Credo... ideoque adorandum ».

Animadvertendum praeterea videtur hic non agi de explendo actu
cultus, sed solummodo de fidei professione emittenda.

Quoad n. 10 habetur: « Recepta quoque recipio »: puto huiusmodi
repetitionem facile amoveri posse.

Card. Gracias: Nimis ampla videtur formula Professionis Fidei pro-
posita. Multi quidem illam senserunt Professionis Fidei formulam vi-
gentem breviorem esse reddendam. Iuxta Instructionem per Litteras Cir-
culares n. 15015/41 a Nuntio Apostolico Indiarum Orientalium acceptas,
Suprema Congregatio S. Officii in regionibus Missionum breviorem for-
mulam adhibendam iussit. Formula colligata, missaque a Nuntio Apo-
stolico, communiter, saltem in India, usi sunt. Peropportunum videtur
eandem formulam in universali Ecclesia esse adhibendam.

506

SESSIO II - ACTA

Brevior professionis Fidei formula
pro locis missionum

Ego manu tangens Sacra Dei Evangelia, divina gratia illustratus,

profiteor fidem quam proponit Ecclesia Catholica, Apostolica, Romana. Credo
illam esse unicam et veram Ecclesiam, quam Iesus Christus in terra fundavit
eique me ex toto corde subiicio.

Credo in Deum, Patrem Omnipotentem, Creatorem caeli et terrae. Et
in Iesum Christum, Filium eius unicum, Dominum nostrum: qui conceptus
est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine, passus sub Pontio Pilato,
crucifixus, mortuus et sepultus: descendit ad inferos; tertia die resurrexit
a mortuis; ascendit ad caelos; sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis:
inde venturus est iudicare vivos et mortuos. Credo in Spiritum Sanctum,
sanctam Ecclesiam Catholicam, Sanctorum communionem, remissionem pec-
catorum; carnis resurrectionem, vitam aeternam. Arnen.

Credo septem Sacramenta a Iesu Christo instituta esse pro humani gene-
ris salute, scilicet: Baptismum, Confirmationem, Eucharistiam, Poenitentiam,
Extremam Unctionem, Ordinem et Matrimonium.

Credo Romanum Pontificem esse Vicarium Iesu Christi in terris, Caput
Supremum visibile totius Ecclesiae, qui docet infallibiliter credenda et
agenda.

Credo praeterea omnia quae Sancta Ecclesia Catholica, Apostolica et
Romana definit et declarat esse credenda. Ei toto corde adhaereo et reiicio
omnes errores et schismata ab ea damnata.

Sic me Deus adiuvet et haec Sancta eius Evangelia, quae manu tango.

Card. Frings: Ad n. 5: Deleatur « hominumque Matrem », ne offen-
dantur sine causa proportionata protestantes.

Ad n. 6: Loco verborum « in communione et sub auctoritate Ro-
mani Pontificis » proponitur « pacem et communionem cum Aposto-
lica Sede habentes ».

Ad n. 7 : Maneat formula Tridentina, ne quasi ex obliquo inferantur
novae decisiones.

Ad n. 8: Distinctio inter notiones immolandi et offerendi sacrificium
deleatur, quia nondum transiit in opinionem communem theologorum et
populi Christiani.

Ad n. 16: Deleantur verba « et in Encyclicis Litteris, nominatim Pa-
scendi et Humani generis », quia Litteris Encyclicis idem pondus non est
adscribendum quod definitionibus Conciliorum. Insuper multi iurantes
Professionem non scient, quid contineatur in Litteris tam longis.

Nisi haec ultima mutatio ad n. 16 fiat, totum Schema: Non placet.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

507

Card. Caggiano: 1. Relate ad n. 3 qui sic enuntiatur: « Ac primum
profiteor Deum personalem, rerum omnium principium et finem, naturali
rationis lumine per ea quae facta sunt, tamquam causam per effectus,
certo cognosci adeoque demonstrari posse eumdemque ut Dominum su-
premum, non tantum a singulis hominibus sed etiam a civili societate
esse agnoscendum ».

Eadem veritas non solum melius exprimeretur, sed etiam suppri-
meretur tautologia quae his verbis videtur contineri: « per ea quae fa-
cta sunt, tamquam causam per effectus », si hoc modo enuntiatur hic
numerus: « Ac primum profiteor Deum tamquam ens perfectissimum
distinctum a mundo visibili, rerum omnium principium et finem, natu-
rali lumine rationis, per visibilia quae nostrae experientiae subduntur
certo cognosci adeoque demonstrari posse tamquam omnium rerum ul-
timam causam, eundemque ut Dominum Supremum, non solum tantum
a singulis hominibus sed etiam a civili societate esse agnoscendum ».

Kant recte notavit contra scholasticos sui temporis, qui principium
causalitatis frequenter hoc modo enuntiabant: « Non datur effectus sine
causa », hoc esse meram tautologiam ac proinde in pricipio sic enun-
tiato nulla nova veritas contineri. Inter modernos philosophos, praeci-
pue kantianos, manet adversio contra principium causalitatis. Certe ve-
tera praeiudicia augerentur enuntiatione non recta, vel minus recta prin-
cipii causalitatis: immo hodie ipsa sola apparentia enuntiationis minus
rectae est obstaculum pro hodiernis cultoribus philosophiae.

Neque rectum videtur affirmare Deum personalem « certo » cognosci
posse naturali rationis lumine, cum sit verum et sufficiens cognitio Dei
uti entis perfectissimi et unici, natura unum. De natura Dei revera pauca
cognoscimus naturali rationis lumine, cum eius cognitio non sit intui-
tiva, sed discursiva. Stricto sensu, Deus naturali rationis lumine non
cognoscitur uti ens personale, i. e. unipersonale; cognoscitur certe na-
tura esse unum. Revelatione certissime cognoscimus Deum natura unum
esse trinum in personis.

2. Relate ad nn. 8 et 9 dolendum est in eorum expositione ordinem
a S. Thoma adhibitum relictum fuisse, quod inconveniens videtur. Nam
S. Thomas ante omnia affirmat et probat Eucharistiam esse vere Sacra-
mentum et in eo contineri vere et realiter et substantialiter Corpus et
Sanguinem una cum anima et divinitate D. N. Iesu Christi (III,
q. LXXIII, a. 1).

Secundum S. Thomam Sacramentum conficitur.

In articulo 9 formulae professionis fidei dicitur: « praeterea adoro
Sanctissimae Eucharistiae Sacramentum, in Sacrificio incruento con-
fectum ».

508

SESSIO II - ACTA

S. Thomas vero (III, q. LXXXIII, a. 1) sic quaestionem ponit:
« Utrum in hoc Sacramento Christus immoletur », respondens affirmative.

Liceat ergo rogare ut haec valeant ad redactionem conformiorem
cum doctrina S. Thomae proponendam hoc modo:

Art. 8: Adoro Sanctissimae Eucharistiae Sacramentum et credo in
eo contineri vere et realiter et substantialiter Corpus et Sanguinem una
cum anima et divinitate D. N. Iesu Christi; itemque credo verbis con-
secrationis fieri conversionem totius substantiae panis in Corpus, totius-
que substantiae vini in Sanguinem Domini, quam conversionem Catholi-
ca Ecclesia aptissime Transsubstantiationem appellat. Insuper profiteor
etiam sub alterutra specie totum et integrum Christum adesse, verumque
sumi Sacramentum.

Art. 9: Praeterea credo Sacrificium incruetum in Sacramento Eucha-
ristiae a solo sacerdote rite ordinato, prout Christi Summi Sacerdotis per-
sonam gerit, confici eiusque divinam immolari victimam profiteor: a fide-
libus autem eandem victimam cum sacerdote et per sacerdotem Deo
Patri offerri.

3. Ad n. 11: Ad faciliorem intellectionem immensae maioris partis
Christianorum, desiderandum nimis esset specificare transmissionem pec-
cati originalis quae generatione fit, esse transmissionem status privationis
gratiae.

Card. Jullien: Ad n. 5 addatur « de B. Maria Virgine, gloriose in
caelum Assumptam ».

Ad n. 6 «de Romano Pontifice », servetur ordo logicus, non histo-
ricus, ideoque hic, sub hoc numero 6, addatur primatum iurisdictionis
et infallibilis magisterii, de quibus sub n. 16.

Ad n. 11 «de peccato originali » detur formula qua, servata omnino
doctrina definita de peccato originali, nec directe nec indirecte definia-
tur monogenismus nec damnetur polygenismus, ne renovetur contra in-
fallibilitatem Ecclesiae, sicut tempore Galilei, obiectio gravissima.

Exc. 0’Connor: Cum attente schema « Formula nova professio-
nis fidei » a Commissione Theologica propositum examinavissem, humi-
liter opinor huiusmodi schema talibus rationibus ornari ut tuto Patribus
Concilii examinandum proponi possit.

Agitur enim de argumento maximi momenti et urgentis necessitatis,
secura doctrina theologica exarato, necnon Magisterio Pontificio plene
conformi, illi etiam Magisterio quod his postremis annis propositum est.
Agitur praeterea de redactione gravi stylo confecta atque opportunis in-
dicationibus fontium ornata.

Liceat insuper mihi eius convenientiam adnotare quatenus nostro-

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

509

rum temporum necessitatibus apprime respondet; etenim hodiernae
technicae seu instrumenta vulgationis vel — uti dicitur — diffusionis
(uti sunt radiophonia, prelum, televisio et cinematographeum) extraor-
dinariam hodie praebent vim et possibilitatem cogitata et opiniones vul-
gandi; neque tamen ea solum diffundunt sed, ut ita dicam, imponunt,
spectata eorum vi fascinatrice et captivatrice atque saepe insufficienti po-
puli praeparatione.

Opiniones variae, quae reapse merae hypotheses scientificae vel pseu-
do-scientificae sunt, et quae antea solummodo particularibus circulis
agitabantur, hodie celerrime propagantur; quod quidem, cum agitur de
quaestionibus quae Revelationem tangunt, magnum periculum praebet
« deposito fidei ».

Quapropter omnino urgens est ut christifideles omnes et singuli
prae oculis formulam praecisam et synteticam habeant ex qua possint
contra gratuitas vel non satis probatas assertiones sese defendere et a
quibuslibet « variis et peregrinis doctrinis » (cf. Hebr. 13, 7) Ecclesiae
infensis cavere. Idcirco, meo submisso iudicio, « formula nova professio-
nis fidei » necessitatibus doctrinae et ministerii pastorali adamussim re-
spondet.

Exc. Hurley: In hac fidei professione duae sunt partes: prima, sym-
bolum niceno-constantinopolitanum; et secunda, articuli quidam ex so-
lemnioribus definitionibus et magisterio ordinario Ecclesiae desumpti.
Qui articuli mihi non omnino satisfaciunt. Ratio est quia modum cogitan-
di exprimunt qui « defensivus » dici potest; quod iam apparet in secunda
paragrapho, ubi dicitur: «... praesertim ea quae erroribus huius temporis
adversantur ». Invitamur igitur ad credendum contra potius quam ad
credendum in.

Est tamen nostra fides catholica laeta acceptatio veritatis a Deo reve-
latae; professio ergo fidei plus deberet insistere in illos articulos qui ma-
gnitudinem fidei doni exprimunt laetitiaeque christianae causam praebent.

Tempore Apostolorum, cum fides revera laeta et victrix erat, in quos-
nam articulos insistebant? Audiamus Sanctum Paulum ad Thessaloni-
censes scribentem: « Si enim credimus quod Iesus mortuus est et resur-
rexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Iesum adducet cum eo » (I
Thess. 4, 4).

Pulchra etiam sunt verba eius ad Corinthios (I, 15), ubi tota insi-
stentia est in Mortem et Resurrectionem Christi, in Parousiam et Resur -
rectionem fidelium, in Regnum aeternum a Christo Patri suo tradendum.

Non possumus S. Paulum legere quin momentum Resurrectionis
Christi observemus. Secundum Apostolum enim, remissio peccatorum a

510

SESSIO II - ACTA

Christi morte quidem est, nova autem vita ab Eius Resurrectione: « qui
traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter iustificationem
nostram » (Rom. 4, 25). Quod quidem perfecte cum verbis Christi cohae-
ret: « Ego sum resurrectio et vita » (Ioan. 11, 25).

Quae duae notiones, resurrectionis scilicet et vitae, tam arcte ad invi-
cem coniunguntur ut et loannes in Evangelio et Paulus in Epistolis de
vita — de nova illa vita quam in Christo habemus — multum loquantur.
Et revera dicere possumus notionem vitae novae in Christo esse elementum
fundamentale in fide catholica: illius nempe vitae novae quam Christus
per mortem suam nobis meruit et per Resurrectionem effusione Spiritus
Sancti nobis donavit; illius, inquam, vitae, quae divitias constituit Regni
Christi, quod crescere debet usque in ultimum diem, quando in toto suo
splendore apparebit.

Quare, in professione fidei, de his conceptibus amplior non fit mentio?
de Christi Resurrectione, de effusione Spiritus, de vita Christi in Ec-
clesia corpore eius mystico, de incremento corporis usque ad Parousiam
et constitutionem definitivam Regni — quae omnia sunt obiectum spei
christianae.

Si fidem nostram contra errores modernos asserere volumus, magis
insistemus in id quod est positivum, inspirationem continens, victoriam et
triumphum Christi et Christianorum exprimere. Iamvero errores periculo-
siores hodierni sunt: 1) Saecularismus, qui in evolutionem perfectivam
mere humanam credit; 2) Communismus, qui in adventum paradisi oeco-
nomici communitatis humanae credit. Si istis erroribus fidem nostram
opponere volumus, dicamus aperte et forte nos etiam in « evolutionem »
perfectivam hominum credere — sed in Christo; nos etiam paradisum
communitatis humanae proclamare — sed in Christo.

Dum autem de Sacramentis agitur, quare non cum Sancto Paulo de
participatione mysterii Mortis et Resurrectionis Christi in Baptismo et
Eucharistia loquemur?

Ut uno verbo hanc generalem observationem coarctem: Proponitur
quod in Professione Fidei maior fiat insistentia in aspectum mystico-
ontologicum mysteriorum fidei, ita ut melior exinde oriatur proportio inter
hunc aspectum et aspectum iuridicum.

Hucusque observatio generalis. Unam particularem, ad numerum 12
formulae propositae respicientem, addere vellem.

Omnia sane quod ibi scripta sunt et vera sunt et pulchra. Attamen, si
me ipsum in conditione alicuius non-catholici pono, quomodo paragraphus
illa mihi apparebit? Apparebit incompleta. Veritatem dicit, sed non
totam. Etenim, in Ecclesia non solum apparent unitas, sanctitas, fecum

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

511

ditas et stabilitas, sed etiam multa quae a stupiditate et debilitate humana
emanant.

Nonne imago falsa creatur quando illa solum argumenta proponimus
quae faciem divinam Ecclesiae demonstrant; defectus autem humanos qui
faciem illam obfuscant — et qui saepe sunt causa ob quam multi ad Ec-
clesiam non perveniunt — prorsus tacemus?

Praeterea, quando est quaestio de vi probativa alicuius demonstra-
tionis, de conditione physica, intellectuali et morali illorum ad quos
demonstratio dirigitur cogitandum est. Inutile est proferre argumenta de
proprietatibus Ecclesiae, secundum se consideratis, ad convincendos ho-
mines qui in misera conditione degunt. Solum argumentum aptum ad istos
convincendos est argumentum a caritate et sollicitudine, quod argumen-
tum non semper innotescit. Affirmationi igitur de « inexhausta in omni-
bus bonis fecunditate » aliquid per modum conditionis addendum esset,
scilicet, si per vitam et exemplum catholicorum (clericorum et laicorum)
haec fecunditas revera visibilis evadat.

Tota illa paragraphus agit de Ecclesia considerata solum secundum
bonos effectus vitae eius divinae. Suggerere etiam aliquomodo deberet
quod de facto, ut boni illi effectus aliorum oculis visibiles fiant, oportet ut
in ipsis catholicis elucescant.

Card. Ottaviani: Puto, antequam actualem responsionem demus,
nobis tradendos esse textus scriptos istarum difficultatum, ut possit postea
Subcommissio de his disceptare et postea referre in aliqua sessione,
etiam durante hac sessione, quia sunt quaedam quae iam sunt soluta;
opposita quaedam sunt, verbi gratia, quando est quaestio de verbo
« adoro ». Ipsa Commissio de hac re multum discussit, sed retinuit quod
bonum esset etiam adhuc retinere verbum.

Item quaedam sunt proposita quae faciunt prorsus tractatum dog-
maticum, potius quam simplicem professionem fidei; non omnia pos-
sunt inseri in professione fidei.

Em. mus Card. Gracias opportunum dixit, quantum fieri potest, ut
brevior fiat formula fidei et huic rei maxime studuimus. Quod attinet vero
ad alias quasdam formulas etiam breviores, S. Officium eas indulsit,
praesertim in locis Missionum, pro rudioribus, pro iis qui convertuntur,
quibus non potest proponi certe formula professionis fidei, quae apta est
sive pro Concilio Oecumenico, sive pro professoribus docentibus in Uni-
versitatibus vel in Seminariis sive pro aliis, qui quomodocumque eliguntur
ad aliquod munus elevatum. Igitur S. Officium frequenter indulsit ut
pro quibusdam categoriis personarum professio fidei sit sic simplicissima:
verbi gratia in aliquo loco Missionum tantummodo dicitur symbolum,

512

SESSIO II - ACTA

non fidei symbolum apostolicum, sed brevior formula symboli et fides
circa septem Sacramenta, circa Romanum Pontificem et quaedam tractata
huiusmodi.

Igitur in hoc debemus insistere, quod formula professionis fidei nec
est tractatus theologiae dogmaticae nec est formula proposita pro ru-
dioribus.

Quod attinet vero ad quaestiones de polygenismo et de infantibus
morientibus sine Baptismo, de principio causalitatis, de quo optime,
certe, urget etiam Card. Caggiano, haec omnia melius evolventur quando
de constitutione dogmatica agetur, quando de demonstratione existen-
tiae Dei et de aliis quae respiciunt tum Eucharistiam tum Sacrificium
Missae.

Haec formula est quaedam adumbratio veritatum, adumbratio quae
innuit ad controversias quae nunc habentur, vel etiam ad errores, qui
divulgantur, sed non potest fieri vera et propria tractatio secus habere-
mus quod formula professionis fidei est longior quam duae simul quas
volumus eliminare.

Igitur quod attinet sunt quaedam quae sunt proposita, quae sunt
optima, meo humili iudicio, sed, si placet omnibus hic praesentibus,
Subcommissio, quae habuit onus parandi hanc formulam, statim prae-
parabit observationes suas, quid acceptandum videtur, quid, e contra,
iam sit provisum; et possemus distribuere omnibus membris Commis-
sionis nostras conclusiones ita ut, alia vice, si tempus habeatur, durante
hac sessione vel in proxima sessione, quae habebitur anno proximo, di-
scutiatur, sicut iam dixi.

Haec formula est quarta vel quinta, quae proposita est et naturaliter
etiam in Commissione Centrali non statim potest probari ex abrupto nova
formula quae inducit immutationes quae debent ab omnibus probari.
Igitur, si placet omnibus, corrigemus: observationes factas ab Em.mis
Patribus et ab Exc.mis Membris istius Commissionis, examinabimus in
Subcommissione, quae adlaboravit huic formulae, habentes etiam auxi-
lium Commissionis biblicae, quia quaedam difficultates factae sunt quae
respiciunt speciatim competentiam in re biblica.

Igitur advocabimus etiam consultores rei biblicae et postea nostras
conclusiones dabimus examinandas Membris Commissionis Centralis.
Nescio utrum placeat hic modus procedendi. Igitur non est dictum ulti-
mum verbum hodie. Habebunt Membra Commissionis facultatem vi-
dendi quomodo actum sit de eorum observationibus et postea iterum
subsumere si credant.1

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

513

Card. Gracias: Haec formula brevior pro locis Missionum quam
dedit S. Officium non est pro rudioribus, sed pro personis intelligenti-
bus, sicut parochi.

Ergo haec formula brevior continet, Eminentissimi, omnia funda-
mentalia pertinentia nostrae fidei.

Mihi videtur quod Eminentia putat quod haec formula brevior
datur in locis Missionum solum pro rudioribus, pro neo-conversis. Ego
etiam feci hanc professionem fidei, secundum formulam breviorem, quan-
do eram parochus Ecclesiae Cathedralis Bombay ensis.1

Card. Ottaviani: Ante omnia libenter as sentio animadversioni fa-
ctae ab Em.mo Cardinali Cento, qui me rogavit ut corrigatur menda quae-
dam typographica, contenta in n. 15. Ubi dicitur: « animi effectum »,
debet dici « animi affectum ». Postea, quod attinet ad animadversiones
factas, libenter assentio etiam suggestioni factae ab Em.mo Cardinali
Agagianian qui privatim dixit mihi, quod scilicet non statim habeatur
conclusio de his rebus in ista sessione, quia non esset tempus. Item
mihi suggesserunt opportunum esse ut qui habent observationes faciendas
communicent non solum cum Secretaria Generali, sed Secretaria Gene-
ralis, antequam habeatur discussio, notificet has animadversiones respecti-
vae Commissioni, non solum respectivae Commissioni, sed etiam omni-
bus Patribus, ita ut Patres qui veniunt, cognoscant quaenam sunt diffcul-
tates propositae contra ipsam constitutionem propositam. Et hoc verum
est etiam de aliis Commissionibus, quia si observationes faciendae sunt
et de iis debemus iudicium ferre, opportunum est ut cognoscantur antea.

Nunc dabitur votatio: Placet, non placet, placet iuxta modum, uti-
que; sed melius esset si quis prius cognovisset difficultates; eo vel
magis quod potuisset respondi: v. g. faciunt quasdam difficultates circa
verba quae data sunt in ipsa formula tridentina. Tandem aliquando Com-
missio nostra sumpsit textum ab ipsa formula tridentina. Igitur, quando
habebimus difficultates, examinabimus et dabimus relationem, quae
relatio opportuna erit si in fine conventuum ipsius Commissionis Cen-
tralis habeatur, quando scilicet iam examinatae sunt aliae constitutiones
dogmaticae, v. gr. de Ecclesia. Loquutum est de Ecclesia nunc: quaedam
explicationes habentur in ipsa constitutione Ecclesiae quae iam est in
limine, ut apparetur. Quaedam de Sacramentis, de Sacrificio Missae etc.
sunt resoluta iam in aliis constitutionibus, ita ut formula professionis
fidei fortasse debet esse potius conclusio omnium discussionum: non
statim mittemus, sed quando cognoscemus difficultates, quando cogno-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

514

SESSIO II - ACTA

scemus etiam mentem Membrorum Commissionis circa alias constitu-
tiones, quando cognoscemus has mentes, quia possunt quaedam non ac-
ceptari de aliis constitutionibus et formula professionis fidei facta est
harmonice cum aliis costitutionibus.

Igitur nos adlaborabimus et postea rogo ipsum Praesidem nostrae
Commissionis Centralis ut disponat quod haec formula, quando erit cor-
recta, discutiatur in fine omnium sessionum Commissionis Centralis.1

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet iuxta modum.2

Card. Micara: Placet iuxta modum, attamen in redactione defini-
tiva formulae professionis fidei ratio habeatur, si opportunum videbitur,
animadversionum et votorum quae Patres aliqui proposuerunt.

Card. Pizzardo: Placet. Inter cetera laudandum est quod cultui
Immaculatae semper Virginis Mariae dedicata est aptissima mentio.

Card. Aloisi Masella: Placet iuxta modum: i. e. Commissio Theo-
logica examinare debet ea quae in hac sessione dicta sunt a quibusdam
Em.mis ac Rev.mis Cardinalibus, atque ab aliquibus Ex.mis ac Rev.mis
Episcopis et postea submittere nostro examini formulam novam pro-
fessionis fidei iam propositam, peractis antea opportunis emendationibus.

Card. Ferretto: Placet iuxta modum quem iam exposui 3 et
Em.mus Cardinalis nobis proposuit.

Card. Lienart: Placet iuxta modum,4 ut textus emendetur secun-
dum animadversiones a Patribus Commissionis Centralis emissas.

Card. Tappouni: Placet iuxta modum. Mihi videtur magis oppor-
tunum est dicendi:

1 ) Pagina quinta, linea quarta (n. 1 ): Sanctam Ecclesiam Catholicam et
non Sancta Romana Ecclesia.

2) Pagina octava, linea 22 (n. 16): De Summi Pontificis Primatu et
non De Romani Pontificis.

3) Pagina octava, linea 25 (n. 16): Verba: « nominatim Pascendi et
Humani generis » supprimantur.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Cf. p. 502.

3 Cf. p. 505.

4 Cf. pp. 502-503.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

515

Card. Copello: Placet iuxta modum: remittatur ad finem.

Card. Agagianian: Placet iuxta modum: Formula nova professio-
nis iterum proponatur, postquam omnes quaestiones theologicae erunt
absolutae, et habitis prae oculis observationibus Em. morum ac Reveren-
dissimorum Patrum prout notatae fuerunt in decursu discussionis.

Card. Gilroy: Id sentio etiam ego.

Card. de Gouveia: Placet iuxta modum: scilicet iuxta observatio-
nem Em. mi Card. Ottaviani, id est, quod votum sit datum post novam
redactionem formulae.

Card. Pla y Deniel: Placet iuxta modum.

Card. Frings: Dilata, quia Professio fidei debet esse finis non ini-
tium disceptationis dogmaticae.1 2

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: secundum dicta relate ad
nn. 3, 8, 9, ll.1

Card. Tien: Placet.

Card. Valeri: Placet iuxta modum.

Card. Ciriaci: Dilata usquedum discussae fuerint omnes quaestio-
nes Commissioni Theologicae commissae.

Card. de la Torre: Placet iuxta modum.

Card. Siri: Placet iuxta modum. Observationes ab Em.mo Dopfner
prolatae dignae sunt ut considerentur.

Card. D’ Alton: Placet iuxta modum.

Card. McIntyre: Placet iuxta modum.

Card. Leger: Placet iuxta modum: ita ut omnes animadversiones
a Patribus factae examinentur et nova formula in fine proponenda sit.

Card. Gracias: Placet iuxta modum: debent esse duae formulae:
una sicut proposita et alia formula brevior, sicut in locis Missionis, pro
Ecclesia universali.3

Card. Cento: Placet iuxta modum. Mens est ut debite attendatur ad
observationes quorundam Em.morum ac Exc.morum Patrum.

Card. Garibi y Rivera: Placet iuxta modum: 1° Placet: 2° sed in
n. 3 aliqua mentio Trinitatis; 3° Placet animadversio facta quoad n. 3

1 Cf. p. 506.

2 Cf. pp. 507-508.

3 Cf. pp. 505-506, 513.

516

SESSIO II - ACTA

ab Em.mo Card. Caggiano; 4° placet quoad nn. 8 et 9 etiam iuxta
animadversiones Em. mi Card. Caggiano.

Card. Godfrey: Placet iuxta modum. Ad mentem Em. mi Cardina-
lis Ottaviani, id est de dilatione usque ad finem examinis observationum
factarum hac in Sessione.

Card. Confalonieri: Placet iuxta modum: hoc est, formula remit-
tatur Commissioni de re theologica cum omnibus animadversionibus fa-
ctis a Patribus, et nova formula suo tempore proponatur.

Card. Richaud: Placet iuxta modum: in n. 11 delenda sunt verba
« in protoparente Adam » ne polygenesis videatur absolute damnata,
quod non etiam voluit Encyclica Humani genens. In n. 16 non aequi-
parandae sunt definitiones Conciliorum et declarationes Encyclicarum.
In n. 17 verba « extra quam nemo salvus esse potest » vel deleantur
vel explicentur. Tandem ut haec formula non fiat promulgata in initio
Concilii et ista praesens formulatio emendata proposita sit ante finem
huius sessionis.

Card. Konig: Placet iuxta modum:

Ad num. 5: Addendum videtur: «... hominumque in caelum assump-
tam Matrem ... ».

Ad num. 6 (linea 24): ad melius exprimendam relationem inter
Papam et Episcopos ita propono ultimam sententiam: «... sincere me subi-
do, atque Apostolorum collegio sub Petro constituto , cuius successo-
res episcopos in communione et sub auctoritate Romani Pontificis esse
agnosco ».

Ad num. 12: « invicte » (linea 26) nimis probare videtur, quia mo-
tiva credibilitatis certitudinem moralem creant, quod sufficit.

Ad num. 16: eadem propono quae protulit Card. Lienart et Card.
Dopfner quoad sensum.

Card. Dopfner: Placet iuxta modum: i. e. iuxta adnotationes
adiunctas.1 Differatur postquam omnes propositiones Commissionis theo-
logicae sunt examinatae.

Card. Marella: Placet iuxta modum procedendi ab Em.mo Rela-
tore et a Card. Ciriaci propositum.

Card. Testa: Placet iuxta modum: scilicet iuxta quod Em.mus Ot-
taviani proponit.

1 Cf. pp. 503-505.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

517

Card. Muench: Placet iuxta modum. Quod schema formulae iterum
Commissioni submittatur post disceptationem omnium quaestionum
theologicarum.

Card. Meyer: Placet iuxta modum, i. e. iuxta animadversiones ulti-
mas factas ab Em.mo Relatore de deferendo iudicio de formula fidei,
usquedum omnia discussa sunt et nova redactio formulae facta est.

Card. Doi: Placet iuxta modum.

Card. Alfrink: Placet iuxta modum.

Incipere liceat a quadam animadversione introductoria: de natura
et scopo professionis fidei.

Si professio fidei est summarium doctrinarum quae accipiendae sunt
earumque quae sunt reiciendae, formula ista nova — salvis quibusdam
difficultatibus de quibus postea — videtur satis bona.

Si autem professio fidei est actus religiosus quo Ecclesia ante Deum
et homines testatur cum gaudio et gratiarum actione de sua fide in Deum
summum bonum in verbis et actibus se revelantem et de sua fide in
redemptionem generis humani per Iesum Christum Dominum nostrum
in quo est salus, resurrectio et vita nostra, formula ista nova minus
placet.

Est potius systema iuridico-dogmaticum in stilo rigido, sicco et fri-
gido quam testimonium personale gaudiosum de fide accepta.

Nonne sperandum est ut Concilium concipiat professionem fidei in
qua exultans Ecclesia mundo hodierno misero et dilacerato testimonium
faciat de sua fide quae est salus mundi.

Insuper formula ista nova videtur hic et illic nimis negativa, ea ex
ratione quia — sicut in numero secundo dicitur — praesertim respicit
« ea quae erroribus huius temporis adversantur ».

Si deinde veniamus ad singula, sequentia addere liceat:

Ad num. 8: quo bene de sacrificio Missae agitur — hic nihil dicitur
de convivio eucharistico quo sacrificium completur et quo participatio
fidelium maxime realisatur. Secundum verba et intentionem Domini
nostri S. Eucharistiam instituentis hoc convivium seu sumptio est pars
integralis Eucharistiae. Sacrificium et convivium sacrificale sunt duo ele-
menta essentialia.

Ad num. 9: In sententia: « quam conversionem Catholica Ecclesia
aptissime Transsubstantiationem appellat » additio verbi « aptissime »
videtur minus apta. Verbum enim « Transsubstantiatio » ansam dedit
multis disputationibus et clarum tantum est, si explicatur quid per ver-
bum « substantia » intelligitur.

518

SESSIO II - ACTA

Si verbum « Transsubstantiatio » retinetur, melius forte erit ut ver-
bum « aptissime » dimittatur et ut verbum « appellat » mutetur in « ap-
pellavit » ita ut legatur: « quam conversionem Catholica Ecclesia Trans-
substantiationem appellavit ».

Ad num. 12: ubi de notis Ecclesiae agitur. Nonne bonum esset in
aliqua additione deplorare quod « eximia sanctitas » et « inexhausta in
omnibus bonis foecunditas » quae revera adsunt, pro externis saepius
per hominum infirmitatem et peccaminositatem obscurantur?

Ad num. 15: Secundum mentem Concilii Vaticani I fides hic exclu-
sive videtur ut assensus intellectus veritati extrinsecus acceptae ex auditu.
Omnes scimus verbum « fides » in Sacra Scriptura uberiorem habere
sensum. In Sacra Scriptura fides non tantum includit assensum mentis,
sed est acceptatio Dei se revelantis per verba et per actus a toto homine
cum omnibus suis facultatibus — per intellectum, per voluntatem, per
amorem.

Ad num. 16: ubi dicitur: « praecipue a Sacrosancta Tridentina
Synodo et ab Oecumenico Concilio Vaticano I definita ac declarata ».

Si haec nova formula professionis fidei post Concilium Vaticanum II
in usu veniet, quaeri potest quare Concilium Vaticanum II hic non
nominatur.

Insuper dicitur « damno et reiicio ea quae in iisdem Conciliis et in
Encyclicis Litteris, nominatim Pascendi et Humani Generis damnata et
reiecta sunt ». Quaeri potest quare hic Concilia et Encyclicae aequipa-
rantur, speciatim quia in num. 2 dicitur quod in sequentibus sermo erit
de iis quae infallibili magisterio Ecclesiae declarata sunt.

Ad num. 17: Verba « extra quam nemo salvus esse potest », etsi
— si bene intelliguntur — omnino vera sunt, iam multas causaverunt
difficultates, speciatim in disputationibus cum non-catholicis. Verba ista
« extra quam » indigent sat longa explicatione, si non male intelliguntur.
Nisi fallor, Rev. P. Tromp verba « extra quam » quodam loco mutavit
in « sine qua ». Ergo: « Sine qua nemo salvus esse potest ». Etsi per
istam mutationem non omnes difficultates evanescunt, tamen verba « sine
qua » praeferenda videntur.

Card. Santos: Placet iuxta modum: nova formula in fine de tracta-
tu rerum theologicarum exaretur.

Card. Quintero: Placet iuxta modum, i. e. ut proposuit Em .mus
Card. Ottaviani initio secundae partis sessionis huius diei.

Card. Concha: Placet iuxta modum, iuxta exposita ultimo loco ab
Em.mo Cardinali Ottaviani.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

519

Card. Di Jorio: Placet iuxta modum, attentis observationibus in
sessione propositis.

Card. Roberti: Placet iuxta modum: scilicet dilata et iterum propo-
natur.

Card. Jullien: Placet iuxta modum.1

Card. Larraona: Placet iuxta modum: ita ut iuxta propositionem
ab Em.mo Ponente factam iterum formula retractetur.

Card. Heard: Placet iuxta modum.

Card. Bea: Placet iuxta modum: differatur definitiva formula in fi-
nem sessionum. Schema Professionis videtur esse in aliquibus partibus
retractandum.

In n. 4. Mediatorem: 1 Tim. 2, 5 clarius dicit: « unum Mediatorem
Dei et hominum ». Alicuius momenti est illud « unum » poni, quia pro-
testantes saepe nos accusant ac si doceamus Christum non esse « unicum »
Mediatorem.

n. 6: « salutis arcam »: ubi in fontibus revelationis Ecclesia vocatur
« arca salutis »? Fortasse alluditur ad 1 Petr. 20-21; sed ibi sermo est de
baptismate quod « salvos facit ».

Ibid. « pascendam tradidit S. Petro »: non tantum Sancto Petro, sed
etiam Apostolis et eorum successoribus. Cf. Act. 20, 28: « vos Spiritus
Sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei »;

1 Petr. 5, 2: « pascite qui in vobis est gregem Dei ». Verba in fine
n. 6: « Episcopos autem ... successores esse Apostolorum » dicunt qui-
dem quae sit dignitas Episcoporum, sed non explicite agunt de eorum
munere a Spiritu Sancto ipsis dato. Videtur dicendum esse: « pascendum
tradidit ... Romanis Pontificibus, et Episcopis, Apostorum successoribus,
qui cum Romano Pontifice in communione sunt et sub eius auctoritate
Ecclesias sibi commissas gubernant. Eidem Romano Pontifici et Episcopis
cum eo coniunctis veram oboedientiam...».

Formula iuramenti non deberet innuere auctoritatem Episcopis con-
ferri a Summo Pontifici.

n. 8: Clare dicatur, Altaris sacrificium esse « veram et propriam sa-
crificationem qua Christus, Summus Sacerdos, per incruentam immola-
tionem semetipsum aeterno Patri hostiam offert » (cf. Enc. Mediator
Dei, A AS. 39, 1947, p. 548). De vero charactere sacrificali Missae con-
troversia est cum Protestantibus: « offerri » in fine articuli sensu valde

1 Cf. p. 508.

520

SESSIO II - ACTA

analogo dicitur. Clarius exprimenda esset res. Cf. easdem litt. Enc.
pp. 552 s.

n. 13: « eodem sensu eademque sententia »: quae est differentia inter
« sensum » et « sententiam »?

n. 16: ... « in iisdem Conciliis et in Encyclicis Litteris ... damnata et
reiecta sunt »: non est idem pondus Conciliorum et Encyclicarum. Cf.
Enc. Humani generis, n. 20 (AAS 42, 1950, p. 568).

Cur, pro omnibus futuris saeculis, Encyclicae Pascendi et Humani
generis in hanc professionem generalem inseruntur, cum hae Encyclicae
speciales difficultates tractent, quae vix semper obtinebunt. Eodem iure
etiam aliae multae Encyclicae afferri possent quibus res fidei magni mo-
menti tractantur.

Beat. Gorx: Placet iuxta modum propositum ab Em.mo Card. Po-
nente pro redactione novae formulae.

Beat. Cheikho: Placet iuxta modum: prae oculis habendae sunt ob-
servationes factae.

Exc. 0’Connor: Placet.1

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum.

Exc. Ryan: Placet.

Exc. Chavez y Gonzalez: Placet iuxta modum: sicut advertit
Em. mus Card. Caggiano.

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: i. e. cum observatio-
nibus factis a plurimis Em.mis Cardinalibus et Episcopis, praesertim ab
Em.mis Lienart et Caggiano, et cum propositionibus factis ab Em.mo
Card. Ottaviani et ab Em.mo Card. Ciriaci et etiam ab Em.mo Card. Bea.

Exc. Antezana y Rojas : Placet iuxta modum Em.mi Card. Ottaviani.

Exc. Campbell: Placet iuxta modum.

Exc. Beras: Placet iuxta modum, i. e. iuxta ea quae Em.mus Card.
Ottaviani proposuit.

Exc. Cooray : Placet iuxta modum: nempe Commissioni Centrali
submittenda de novo in fine sessionum eiusdem Commissionis post no-
vam redactionem a Subcommissione competenti.

Exc. McKeefry: Placet iuxta modum: quaestiones recitatae ab
Em.mis Cardinalibus Dopfner, Agagianian et Bea considerandae sunt,
in modo proposito secundum Em.mum Relatorem.

1 Cf. pp. 508-509.

DISCEPTATIO - FORMULA NOVA PROFESSIONIS FIDEI

521

Exc. Lefebvre: Placet iuxta modum.

1) Mihi videtur quod in n. 3 dicitur de Regno sociale Dei, deberet
dici in n. 4 de lesu Christo.

2) Opportunum mihi videtur loquendi et affirmandi

— de existentia angelorum bonorum et malorum;

— de peccato personali.

Exc. Hurley: Placet iuxta modum, secundum observationes viva
voce factas et in scriptis Secretario tradendas.1

Exc. Landazuri Ricketts: Placet iuxta modum: i. e. formula pro-
fessionis fidei redeat ad Commissionem theologicam ut illa perpendat
observationes allatas ab Em.mis et Exc.mis Membris huius Commissionis
Centralis et nova redactio proponatur huic Commissioni Centrali tem-
pore opportuno.

Exc. Perrin: Placet iuxta modum: discussio dilata sit usque ad ul-
timas sessiones huius Commissionis.

Exc. Seper: Placet iuxta modum:

1) Serio examinentur omnes animadversiones in sessione prolatae;

2) si de nova formula tractandum est in ipso Concilio, tunc haec for-
mula ne adhibeatur initio Concilii;

3) ne praeiudicentur quaestiones dogmaticae quae definitive non
sunt solutae;

4) in n. 16 omittatur mentio Encyclicarum. Agitur de documento
sollemni, forsan per saecula adhibendo, ideo Encyclicae omittendae. Nec
Codex habet mentiorem iurisiurandi antimodernistici, nam est, uti dicunt
canonistae, provisio temporaria et provisoria.

Exc. Bazin: Placet iuxta modum: 1) Puto clausulam « sed etiam
a civili societate », in n. 3, non esse opportunam et periculosam esse
posse. 2) In n. 7, de Baptismo re vel voto suscepto res adhuc controverti-
tur. In professione fidei puto veritates iam definitas ut dogmata inclu-
dendas esse.

Exc. Bernard: Placet iuxta modum.

Exc. Bernier: Placet iuxta modum: i. e. dilata et iterum propona-
tur.

Exc. Yago: Placet iuxta modum: i. e. formula remittatur Commis-
sioni Theologicae ut revisetur iuxta animadversiones factas. Mente ta-

1 Cf. pp. 509-511.

522

SESSIO II - ACTA

men habeatur formula professionis fidei non debet continere opiniones
disputatas, neque theologiae est tractatus completus.

Exc. RakotomalalA: Placet.

Exc. Ngo-dinh-Thuc: Placet iuxta modum: addatur condemnatio
communismi. Mihi placet ista nova formula professionis fidei: eius excel-
lentia mihi videtur residere in expositione completa fidei nostrae, quin
sit nimis longa.

Attamen ut fiat completior, mihi videtur adiungendus esse articulus
contra communismum atheis ticum ex professo directus, ut aiunt — nam
eheu communismus longe superat omnes haereses et quaslibet impu-
gnationes contra fidem catholicam — et quia professio fidei non conditur
nisi ad oppugnandam doctrinam quae hic et nunc adversetur fidei. Cete-
rum Ecclesiae catholicae filii, amici, inimici et ipsi communistae perplexi
erunt si in novissima professione fidei nulla mentio directa fit contra
communismum atheisticum.

Systema communistarum, eorumque molimina non possunt destrui
aut saltem contineri nisi per directas, continuas impugnationes theore-
ticas ac practicas, verbo et opere, rostris et unguibus.

Pax constantiana empta fuit sanguine millium millium martyrum. Ad
promovendam novam eram pacis et prosperitatis pro Matre Ecclesia, non
videtur existere aliud pretium quam sanguis christianorum offerendi non
solum quando erimus sub potestate communistarum sed in colluctatio-
nibus hic et nunc instituendis contra eos uti fecerunt olim Crucigeri ad
liberandum Sepulchrum Christi.

Exc. Verwimp: Placet iuxta modum: examinentur observationes
et formula definitiva proponatur postea.

Exc. Jelmini: Placet iuxta modum.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum. Observationes examinentur.

Exc. Scharmach: Placet iuxta modum.

Rev. Gut: Dilata ad finem sessionum. Formula brevior propo-
natur.

Rev. Browne: 1) Laudanda est insertio, sub n. 3 pag. 6, lineis 4-5,
verborum « sed etiam a civili societate esse agnoscendum ».

2) Sub n. 5 pag. 6, lineis 14-16 mutarem quaedam in phraseologia
textus suggerendo ut dicatur « singulari ratione colendam profiteor eiusque
cultu cultum Dei et Iesu Christi non minui sed augeri (i. e. omissis verbis
genuino, immo, potius et declaro)».

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

523

3) Sub n. 6 pag. 6, lineis 24-26 suggererem textum sequentem: « Epi-
scopos autem in communione cum Romano Pontifice et sub eius aucto-
ritate Apostolorum successores esse agnosco ».

4) Sub n. 7 pag. 6, linea 31 dicerem: «... sive re sive voto saltem
implicito susceptum ».

5) Sub n. 11. pag. 7, linea 29 dicerem: «... peccaverunt, veri nominis
etsi singularis naturae peccatum ... ».

Rev. Sepinski: Placet iuxta modum propositum ab Em.mis Cardi-
nalibus Agagianian et Ottaviani.

1) Exaretur etiam brevis formula nova pro casibus ordinariis.

2) Forsitan opportune exarari posset numerus specialis « de no-
vissimis hominis », inserendus in hac longiore formula.

3) Pag. 10 ad notam 17: « Hoc loco... » non est locus proprius.

Rev. Janssens: Placet iuxta modum. Mitigari nonnihil possint lo-
cutiones quae notae sunt Orientales dissidentes nunc irritare, prae-
sertim n. 16. Denuo examinetur iuxta modum ab Em.mo Card. Relatore
propositum.

III

DE FONTIBUS REVELATIONIS

(Secunda Congregatio: 9 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM A COMMISSIONE THEOLOGICA

Caput 1

DE DUPLICI FONTE REVELATIONIS

1. [De revelatione Veteris et Novi Foederis]. Revelatio, quam Deus
in sapientia et bonitate sua hominibus impertiri dignatus est, nobis advenit
Veteris et Novi Foederis oeconomia. Et in Vetere quidem Deus multifariam
multisque modis patribus locutus est in prophetis (Hebr. 1, 1); in Novo
autem thesauros sapientiae et scientiae suae toti humano generi per ipsum
Filium eiusque Apostolos effudit (cf. Io. 14, 26 et 16, 14).

2. [De prima diffusione revelationis Novi Foederis]. Haec novi Foe-
deris revelatio, quae Veteris Foederis revelationem longe transcendit eamque
consummavit, Deo ita disponente, potissimum per praedicationem sparsa
est et auditu recepta. Christus siquidem Dominus in vita sua filiis Israel ar-
cana regni coelorum viva voce manifestavit et post resurrectionem Apostolis
suis praecepit ut praedicarent omni creaturae (cf. Mc. 16, 15), dicens:

524

SESSIO II - ACTA

« Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra; euntes ergo docete omnes
gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, docentes
eos servare omnia quaecumque mandavi vobis » (Mt. 28, 18-20). Unde teste
S. Clemente Romano, « Apostoli nobis evangelii praedicatores facti sunt
a Domino Iesu Christo. Iesus Christus missus est a Deo. Christus igitur
a Deo et Apostoli a Christo; et factum est utrumque ordinatim ex voluntate
Dei. Itaque acceptis mandatis et per resurrectionem Domini nostri Iesu
Christi plena certitudine imbuti verboque Dei confirmati, cum certa Spiritus
Sancti fiducia, egressi sunt, annuntiantes regni Dei adventum ».1

3. [De transmissione revelationis Novi Foederis ]. Ministerium autem
verbi, quod Christus et Apostoli instauraverunt, volventibus saeculis semper
in Ecclesia servatum est. Nam Episcopi, qui in Ecclesia locum Apostolorum
per successionem obtinent, eorum doctrinam semper praedicatione tradide-
runt et cum auctoritate interpretati sunt. Quidam ex Apostolis vel aposto-
licis viris revelationem divino afflante Spiritu, litteris quoque mandaverunt;
illis autem scriptis vivum Apostolorum praeconium neque abrogatum neque
imminutum est, sed potius roboratum et commendatum.

4. [De duplici fonte revelationis ]. Christi itaque et Apostolorum man-
datis et exemplis edocta, sancta mater Ecclesia semper credidit et credit in-
tegram revelationem non in sola Scriptura sed in Scriptura et Traditione tan-
quam in duplici fonte contineri,2 alio tamen ac alio modo. Nam libri Veteris
et Novi Testamenti praeterquam quod revelata continent, insuper Spiritu
Sancto inspirante conscripti sunt, ita ut Deum habeant auctorem.3 Traditio
autem vere divina, a Spiritu Sancto continua successione in Ecclesia con-
servata, in rebus fidei et morum ea continet omnia, quae Apostoli, sive ab
ore Christi sive suggerente Spiritu Sancto, acceperunt atque Ecclesiae praeter
Sacram Scripturam quasi per manus tradiderunt, ut in eadem per praedica-
tionem ecclesiasticam transmitterentur.4 Quare quae divina Traditio ratione
sui continet, non ex libris, sed ex vivo in Ecclesia praeconio, fidelium fide
et Ecclesiae praxi hauriuntur. Quod autem ad praeterita attinet, plerumque
ex variis documentis scriptis, non tamen inspiratis, innotescunt.

5. [De habitudine unius fontis ad alterum\. Nemo ergo Traditionem
exinde minoris facere aut ei fidem derogare audeat. Licet enim Sacra Scrip-
tura, cum sit inspirata, ad enuntiandas et illustrandas veritates fidei instru-
mentum praebeat divinum, eius nihilominus sensus nonnisi Traditione apo-
stolica certe et plene intelligi vel etiam exponi potest; immo Traditio, eaque
sola, via est qua quaedam veritates revelatae, eae imprimis quae ad inspi-
rationem, canonicitatem et integritatem omnium et singulorum sacrorum
librorum spectant, Ecclesiae innotescunt et clarescunt.

6. [De habitudine utriusque fontis ad Magisterium ]. Ut autem ambo
fontes revelationis concorditer et efficacius ad salutem hominum concurre-
rent, providus Dominus eos tanquam unum fidei depositum ad custodiendum
et tuendum et authentice interpretandum non singulis fidelibus utcumque
eruditis concredidit, sed soli vivo Ecclesiae Magisterio.5 Magisterii Ecclesiae

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

525

ergo est, qua proximae et universalis credendi normae, non modo iudicare
in iis, quae sive directe sive indirecte ad fidem et mores spectant, de sensu
et interpretatione cum Scripturae Sacrae tum documentorum et monumento-
rum quibus temporis decursu Traditio consignata est et manifestata, sed ea
quoque illustrare et enucleare quae in utroque fonte nonnisi obscure ac velut
implicite continentur.6

NOTAE

1 Clemens Romanus, Ep. ad Cor., 42, n. 1-3: PG 1, 292.

2 Cf. Cone. Vat.: Const. De Fide Catholica, cap. 2: Denz. 1787; EB 77.

3 Ibid.

4 Cf. ibid. et Cone. Trid., Sess. IV: Denz. 783; EB 57.

5 Cf. Encycl. Humani generis, 12 aug. 1950: AAS 42 (1950), pp. 567, 569:
Denz. 2314; EB 611.

6 Ibid., p. 569: Denz. 2314; EB 611.

Caput 2

DE S. SCRIPTURAE INSPIRATIONE,

INERRANTIA ET COMPOSITIONE LITTERARIA

7. [51. Scripturae Inspiratio et Canonicitas]. Praeterquam viva Prophe-
tarum et Apostolorum voce, Deus in Scripturis quoque sanctis Veteris ac
Novi Testamenti, quae alterum ac praeclarum constituunt supernae Revela-
tionis fontem,1 verbum suum tradere et accuratius conservare hominibus vo-
luit. Haec est Scriptura « divinitus inspirata » (2 Tim. 3, 16), ab Apostolis
catholicae Ecclesiae tradita atque in sacro canone rite agnita et recepta,2
ad perpetuum eiusdem Ecclesiae usum, ut munus suum adimpleat docendi,
ad christianae vitae moderamen et salutem.

8. [ Inspirationis propria natura et definitio']. Ad hanc vero divinam
Scripturam exarandam, Deus ipse sacros quosdam scriptores seu hagiogra-
phos ita ad scribendum interne excitavit et movit, ita quoque scribentibus
adstitit, ut ea omnia eaque sola, quae ipse primarius Scripturarum Auctor
intenderet, recte mente conciperent fideliterque scriptis mandarent.3 Est enim
Inspiratio biblica, ex constanti doctrina Ecclesiae, speciale quoddam chari-
sma ad scribendum, quo Deus, in hagiographo et per hagiographum operando,
mentem suam scripto hominibus manifestat, ideoque ipse nominatur vero-
que sensu est auctor principalis integri sacri textus. Hagiographus autem, in
conficiendo libro, est Spiritus Sancti « organon », seu instrumentum, idque
vivum ac ratione praeditum, cuius proinde propria indoles ac veluti singu-
lares notae ex libro sacro colligi possunt.4 Quapropter iure Ecclesia repro-
bavit iterumque reprobat quodlibet extenuandae naturae Inspirationis co-
namen, illudque praecipue quo coniuncta haec et supernaturalis Dei horni-

526

SESSIO II - ACTA

nisque scribendi ratio quovis modo ad mere naturalem impulsum vel animi
commotionem reducatur.5

9. [ Plure s auctores humani ]. Singulorum autem et omnium librorum
Veteris ac Novi Testamenti, sicut Deus quolibet tempore unus est Auctor
primarius, ita auctores humani complures fuerunt in decursu saeculorum,
usque ad completam Revelationem, atque eiusdem quoque libri duo vel
plures interdum scriptores. Qui omnes, iuxta Ecclesiae doctrinam habendi
sunt tanquam ministri divini verbi scribendi, a Spiritu Sancto assumpti.

10. [ Inspiratio personalis hagiographi et communitas ]. Item, quemad-
modum ex Scriptura ipsa eruitur (cf. 2 Petr. 2, 21) et Ecclesia semper docuit,
sacrae Inspirationis charisma hagiographis a Deo electis et ductis personale
propriumque fuit, non autem fidelium coetui commune vel communicatum.
Ex Dei autem providentia, origo libri sacri ipseque liber ita cum gestis et
vita communitatis cohaeret, ut ex iis aptius intelligi possit.

11. [De extensione Inspirationis ]. Pariter, cum Deus ipse divino suo
afflante Spiritu totius Scripturae sacrae sit Auctor, omniumque per hagiogra-
phi manum in ea exaratorum veluti scriptor, consequitur omnes et singulas
sacrorum librorum partes, etiam exiguas, esse inspiratas.6 Itaque omnia quae
ab hagiographo enuntiantur, a Spiritu Sancto enuntiata retineri debent.

12. [De inerrantia ut consectarium Inspirationis ]. Ex hac divinae Inspi-
rationis extensione ad omnia, directe et necessario sequitur infallibilitas et
inerrantia totius Sacrae Scripturae. Antiqua enim et constanti Ecclesiae fide
edocemur nefas omnino esse concedere sacrum ipsum errasse scriptorem,
cum divina Inspiratio per se ipsa non modo errorem excludat omnem in
qualibet re religiosa vel profana, sed tam necessario excludat et respuat,
quam necessarium est Deum, summam Veritatem, nullius omnino erroris
auctorem esse.7

13. [Quomodo inerrantia diiudicanda sit ]. Haec tamen inerrantia diiu-
dicanda est ex sensu, quem in deteminatis adiunctis expressit hagiographus
pro sui temporis conditione.8 Veritas enim et fides historica sacrae Scriptu-
rae in narrandi modo, recte intelliguntur, si rite attendatur ad suetos nativos
cogitanti, dicendi vel narrandi modos, qui tempore hagiographorum vige-
bant, quique tunc in mutuo hominum commercio passim adhiberi solebant.9
Cum igitur haec omnia, salva Scripturae sacrae auctoritate et sanctitate, in
eodem divino eloquio, quod pro hominibus modis verbisque humanis expri-
mitur,10 inveniantur, non magis erroris argui debent, quam cum paria ac
similia in quotidiano usu haberentur, immo habeantur.

14. [Divina condescensio~\. Quae omnia, singulis hagiographis suo tem-
pore ac genio propria, salva iugiter rerum veritate ac moralitate, novam
manifestamque statuunt aeternae Sapientiae condescensionem in verbo suo
divino humanis signis ac litteris vestiendo proferendoque hominibus, sicut
olim in Unigenito Patris Verbo, qui, humanae infirmitatis assumpta carne,
per omnia nobis assimilari voluit praeter peccatum (cf. Hebr. 4, 15).11

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

527

NOTAE

1 Leo XIII, Encycl. Providentissimus Deus , 18 nov. 1893: EB 82.

2 Cone. Trid., Sess. IV, Decr. De Can. Script .: Denz. 784; EB 58-60; Cone.
Vat. I, Sess. III, cap. 2 De Revel. , et can. 4: Denz. 1787 et 1809; EB 77, 79.

Benedictus XV, Encycl. Spiritus Paraclitus , 15 sept. 1920: EB 448.

Pius XII, Encycl. Divino afflante , 30 sept. 1943: EB 538.

3 Leo XIII, ibid., Denz. 1952: EB 125.

4 Pius XII, Divino afflante : EB 556.

5 S. Pius X, Decr. Lamentabili, 3 iul. 1907, et Encycl. Pascendi, 8 sept. 1907:
Denz. 2009-2010 et 2090; EB 200-201, et 272-273.

Cf. quoque Cone. Vat. I, cap. 2 De Revel.: Denz. 1787; EB 77.

Leo XIII, Encycl. Providentisismus : Denz. 1952; EB 125.

6 Cf. Pont. Comm. Bibi., Decr. 18 iun. 1915: Denz. 2180; EB 420; S. Off.
epist. 22 dee. 1923: EB 499. Cf. Resp. Comm. de Re Bibi. 18 iun. 1915: Denz.
2180; EB 420.

7 Pius XII, Divino afflante : EB 539, cum verbis relatis Leonis XIII, Provi-
dentissimus: Denz. 1950; EB 124. Cf. quoque EB 44. 46. 125. 420. 450. 463. etc.

8 S. Augustinus, De doctrina christiana, II, 18, 26: PL 34, 75-76.

9 Pius XII, Divino afflante: Denz. 2294; EB 558-562.

10 « Per hominem more hominum loquitur », S. Augustinus, De Civitate Dei,
XVII, 6, 2: PL 41, 537. Cf. Epist. Pont. Commiss. de Re Biblica 16 ian. 1948:
Denz. 2302; EB 581.

11 Pius XII, Encycl. Divino afflante: Denz. 2294; EB 559.

Caput 3

DE VETERE TESTAMENTO

15. [De auctoritate V. T. in Ecclesia ]. Scripturis Sacris Veteris Testa-
menti Deus, iam a vetustissima aetate, populum in suam peculiarem acquisi-
tionem adseitum sibique amico foedere iunctum de salutiferis consiliis inter
homines exsequendis erudire satagebat. Itaque, in iis praesertim quae Chri-
stianae religionis fundamenta, sive in verbis sive in historiae rebus, ad
finem usque temporis spectant, Veteris Testamenti, vis, auctoritas et emolu-
mentum 1 enervata dicenda sunt. « Quaecumque enim scripta sunt, ad no-
stram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem Scriptu-
rarum spem habeamus » (Rom. 15, 4).

16. [De habitudine inter Vetus et Novum Testamentum ]. Dei autem
ad hominem habitudo, inde ab Adae praevaricatione, in hoc tendebat, ut per
repromissiones quae ad patres nostros factae sunt et prophetica de Redemptu-
re oracula, nuntia in dies inclarescentia, omni creaturae spes ad viam salutis
pateret. « De qua salute exquisierunt atque scrutati sunt prophetae, qui

1 Adde: minime.

528

SESSIO II - ACTA

de futura in vobis gratia prophetaverunt » (1 Pt. 1, 10). Scripturae enim
Sacrae Veteris Testamenti testimonium perhibent de Christo (Io. 5, 39)
et, ex omnipotentis ac miserentissimi Dei voluntate, necesse erat impleri
omnia quae de Salvatore promisso inibi dicebantur, prout Iesus Dominus
noster Apostolos suos docuit, quibus ipse sensum denique aperuit ut intelli-
gerent Scripturas (Lc. 24, 44-45).

Quare, totius Veteris Testamenti ratio atque momentum in hoc est, ut
in Novum tendat et in Novo pateat. « Quid hoc stabilius, quid firmius verbo,
in cuius praedicatione Veteris et Novi Testamenti concinit tuba, et cum
evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt?...
Quia, sicut ait beatus Ioannes, lex per Moysen data est, gratia autem et
veritas per lesum Christum facta est (Io. 1, 17); in quo et propheticarum
promissio impleta est figurarum et legalium ratio praeceptorum, dum et
veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia facit mandata per
gratiam »/

17. [ De indole Veteris Testamenti"]. Quapropter, haec Sacrosancta Va-
ticana Synodus, ex evangelica apostolicaque doctrina sollemniter docet Deum,
utriusque Testamenti auctorem et inspiratorem, Vetus ita sapienter condi-
disse ut Novum suavi providentia praepararet et multifariam prophetis nun-
tiaret et variis typis significaret, ita ut Veteris Testamenti Libri et ipsi unius
divinae revelationis divinique consilii salutis supernaturale iter et cursum
describant. Quae autem in illis continentur, ob veteris oeconomiae indolem
incompletam,2 praesertim mores quod spectat, denique conferenda sunt cum
Christi Evangelio ab Apostolis praedicato, eorumque recta interpretatio
rite submittenda est vivo Ecclesiae magisterio, hoc est illorum iudicio « qui
cum Episcopatus successione charisma veritatis certum secundum placitum
Patris acceperunt ».3

18. [ De auctoribus humanis Veteris Testamenti]. Denique, ad humanos
auctores Veteris Testamenti librorum quod spectat, quamquam authentia
huiusmodi dogma de eorum divina inspiratione per se et directe non tangit,
Sacrarum Scripturarum catholici interpretes sancte teneant quidquid certi
hac de re in utroque revelationis fonte invenitur. Quatenus vero huiusmodi
quaestio fidem tangat, solius est Ecclesiae ultimum hac de re iudicium ferre.

NOTAE

1 S. Leo Magnus, Sermo LI de Transfiguratione, 4: PL 54, 311.

2 Pius XI, Litt. Encycl. Mit brennender Sorge: AAS 29 (1937), pp. 150 ss.

3 S. Irenaeus, Adv. Haer. 4, 26, 2: PG 7, 1053-1054.

Caput 4

DE NOVO TESTAMENTO

19. [De Euangeliis eorumque auctoribus]. Neminem autem fugit inter
omnes divinas Auctoritates quae Sanctis Litteris continentur, Evangelium
merito excellere.1 Quattuor Evangelia apostolicam originem habere Ecclesia

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

529

Dei semper et ubique sine dubitatione credidit et credit, constanterque tenuit
ac tenet auctores humanos habere illos quorum nomina in Sacrorum Libro-
rum canone gerunt: Matthaeum nempe, Marcum, Lucam et Ioannem, quem
diligebat Iesus.

20. [De historico Evangeliorum v olore']. Eadem Sancta Mater Ecclesia
firma et constantissima fide credidit et credit quattuor recensita Evangelia
sincere tradere quae Iesus Dei Filius ad aeternam hominum salutem et inter
homines degens, reapse et fecit et docuit (cf. Act. 1, 1). Quamvis enim cum
historicae compositionis rationibus quae apud nostrae aetatis peritos in usu
sunt, Evangelia non in omnibus conveniant (nec convenire necesse est),
tamen quae dicta et facta inibi divino afflante Spiritu consignantur, ad nor-
mam veritatis exarata sunt, ex testimonio et traditione illorum « qui ab initio
ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis » (Lc. 1, 2).

21. [De veritate jactorum Christi in Evangeliis]. Quapropter, haec Sa-
crosancta Vaticana Synodus legitime in Domino congregata, illos damnat
errores, quibus denegatur vel extenuatur, quovis de modo et quavis de causa,
germana veritas historica et obiectiva 2 factorum vitae Domini nostri Iesu
Christi, prout in Sanctis illis Evangeliis leguntur. Qui errores perniciosiores
evadunt, si in discrimen vocant facta quae ipsam fidem attingunt, ut sunt
ex. gr.: historia infantiae Domini nostri, Redemptoris signa et miracula, eius
mirabilis a mortuis resurrectio ac ascensio ad Patrem gloriosa.

22. [De veritate verborum Christi in Evangeliis]. Pariter Sacrosancta
haec Vaticana Synodus errores damnat quibus negatur Christi verba divina
quae in Evangeliis conscripta sunt, etsi non semper ad litteram, ubique tamen
quoad vim et substantiam, ab ipso Domino nostro re esse prolata. Nec mino-
ris temeritatis incusandi sunt errores, quibus iudicatur sanctissima illa Filii
Dei verba plerumque mentem communitatis christianae primitivae prodere,
potiusquam doctrinam ipsius Salvatoris nostri sincere referre.

23. [De veracitate doctrinae Apostolorum in Scripturis canonicis]. Doctri-
nam autem Apostolorum, quae in reliquis Novi testamenti canonicis Scriptu-
ris continetur, nefas est dicere nonnisi humana industria humanisque
inventis vel ex Iudaeorum aut gentium placitis, praeter vel contra ea quae
Christus ipse et docuit et voluit, aliquando esse concinnatam. Apostolis
enim suis, quos ipse docere omnes gentes in mundum universum miserat,
Christus adstitit (Mt. 28, 20), iis tandem Paraclitum Spiritum repromisit a
Patre mittendum, ut omnia ipsos doceret et omnia suggereret (Io. 14, 26)
quae Christi erant (Io. 16, 14), in aevum ad aeternam humani generis salu-
tem servanda.

NOTAE

1 S. Augustinus, De consensu evangelist., 1, 1: PL 34, 1041-1042.

2 Cf. Monitum S. S. Congr. S. Off., die 20 iunii 1961. AAS LIII (1961),
p. 507.

530

SESSIO II - ACTA

Caput 5

DE SACRA SCRIPTURA IN ECCLESIA

24. [ De curis Ecclesiae circa S. Scripturam ]. Caelestis sacrorum Libro-
rum thesaurus, quem Spiritus Sanctus summa caritate et liberalitate per
Ecclesiam hominibus tradidit,1 numquam in Ecclesia latuit; etenim, inde
ab initio Ecclesia Christi maxima reverentia et alacritate divina eloquia
custodivit, a quavis falsa interpretatione defendit, ad salutem animarum in
sacra praesertim praedicatione sollicite adhibuit 2 atque in sua liturgia quo-
tidie omnibus proponere non desiit.

25. [De versione latina Vulgata~\. Sine praeiudicio praecellentis aucto-
ritatis primigeniorum textuum Sacrae Scripturae, inter plures quae olim cir-
cumferebantur latinas versiones, Ecclesia unam praetulit, « Vulgatam » nem-
pe, quam pro authentica habuit et habet. Ex legitimo huius versionis tot sae-
culorum usu in Ecclesia, patet eandem in rebus fidei et morum ab omni
prorsus errore esse immunem et in disputationibus, in lectionibus concioni-
busque tuto ac sine errandi periculo citari posse.3 Tanta enim cum Magisterio
ipsius Ecclesiae fuit « Vulgatae » connexio, ut traditionis auctoritate pollere
dicenda sit. Simul autem, haec Sacrosancta Vaticana Synodus reverenter ex-
cipit alias venerandas vulgatasque in Ecclesiis orientalibus versiones, in
primis graecam illam antiquissimam Veteris Testamenti versionem a Septua-
ginta viris nuncupatam, ipsorum Apostolorum usu probatam.

26. [De lectione S. Scripturae apud sacerdotes']. Meminerit quivis Ec-
clesiae administer sancti Pauli Apostoli monitum: « Omnis Scriptura divi-
nitus inspirata utilis est ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ad
erudiendum in iustitia, ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum
instructus » (2 Tim. 3, 16-17). Praeeuntibus Ecclesiae Patribus, « necesse
est ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non
recedant »; 4 sacerdotis enim sermo « Scripturarum lectione conditus sit »,5
ne inanis forinsecus praedicator fiat « qui non est intus auditor ».6 Sacrae
autem Litterae « possunt instruere ad salutem per fidem, quae est in Christo
Iesu » (2 Tim. 3, 15), cum ex manu Ecclesiae accipiantur ac pium lectorem
moveat mentis docilitas et desiderium discendi quae ad spiritualem aedifi-
cationem faciant.

27. [De lectione S. Scripturae apud fideles]. Nostro tempore, divina
favente Providentia, laudabiliter factum est ut non pauci quoque fideles
Sacram Scripturam in textibus primigeniis legant, et ut maxime ad omnium
usum et bonum conversiones plurimae Librorum sacrorum ex iisdem textibus
primigeniis in vulgatas linguas confectae sint.7 Maxime autem gaudendum
est de actuoso amore quo praesertim Christi Evangelia et Apostolorum scripta
in dies vulgantur et manu versantur. Etenim haec sacra lectio, ut Ecclesiae
Patres et Doctores testantur, sanctique viri semper experti sunt, mentem

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

531

illuminat, voluntatem firmat, cor ad amorem Dei accendit. Attamen haec
Sacrosancta Vaticana Synodus enixe christifideles monet ut ad sacrum ipsum
textum accedant, attenta Ecclesiae doctrina et cum solida aptaque institu-
tione. Quod in primis valet pro lectione Veteris Testamenti; sed etiam in
Novo Testamento « sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et insta-
biles depravant, sicut et ceteras Scripturas, ad suam ipsorum perditionem »
(2 Pt. 3, 16). Ideo versiones in usum fidelium ab Episcopis invigilentur
atque approbentur, « apud quos est apostolica doctrina »; 8 necessariis in-
super et vere sufficientibus explicationibus instruantur, ad mentem Ecclesiae,9
cuius vivum magisterium fidelibus est norma proxima credendi. Non enim
a quovis vel docto viro divinorum eloquiorum genuinus sensus statui potest,
sed ab uno Ecclesiae magisterio cui Sacrarum Scripturarum depositum con-
creditum est interpretandum. Ab Episcoporum etiam auctoritate pendere
necesse est quodcumque inceptum ad Sacram Scripturam in plebe christiana
divulgandam atque illustrandam.

28. [ De exegetis catholicis ]. Cum hodie, ex noviter inventis, multa ad-
ducantur, quae ad penitiorem intelligentiam sensus litteralis, qui praecipue
attendendus est in divinis Scripturis, conferant, ii qui, in Ecclesia, ad Eccle-
siae utilitatem in divinis eloquiis investigandis sua scientia laudabiliter ad-
laborant, meminerint tamen semper se in exponendis Scripturis sanctis Sancti
Spiritus Dei indigere auxilio 10 et non aliter Scripturam intelligendam esse
« quam sensus Spiritus Sancti flagitat, quo conscripta est ».11 Non enim ad
exercitandum ingenium Scripturas sanctas Deus hominibus dedit, sed ad spi-
rituale bonum; ideo maiorem recentiorum eruditionem comitetur oportet
illa in doctrina spirituali exponendi et dicendi suavitas, qua veteres Patres
et Doctores, amore Ecclesiae et animarum salute unice permoti, excellebant.
Quam maxime ergo exegetae catholici curent theologicam sacrorum textuum
doctrinam, ut ipsi et alii scientiae theologicae cultores mutuo se adiuvent,
verum etiam sacerdotibus adiumento sint ad doctrinam christianam coram
populo aptius enucleandam, et fidelibus omnibus ad vitam sancte agendam
adserviant.12 Haec omnia fieri possunt tantummodo si rerum biblicarum do-
ctiores qua par est reverentia ac oboedientia ad analogiam fidei, ad Ecclesiae
traditionem, et ad Apostolicae Sedis de re iugiter normas attendant.13

29. [De habitudine theologiae ad S. Scripturam ]. Cum universae theo-
logicae doctrinae Sacra Scriptura una cum traditione velut anima sit, theolo-
giae doctores maximi faciant propriae disciplinae incrementum quod ex recta
Librorum sacrorum interpretatione obvenit. Sacrorum enim Librorum et
doctrinae apud Ecclesiam depositae idem est auctor Deus; ideoque fieri ne-
quit, ut sensus ex illis Libris qui ab hac doctrina quoquo 'modo discrepet,
legitima interpretatione eruatur.14 Curent ergo theologi nostri pro sua scien-
tia illustrare atque comprobare concordiam omnimodam doctrinae catholi-
cae, ab initio ad nostra usque tempora traditae, cum divinis illis eloquiis ad-
mirabili Spiritus Sancti opera et consilio pro Ecclesia ad universorum salu-
tem conscriptis.

532

SESSIO II - ACTA

NOTAE

1 Verba desumuntur a Cone. Trid., cum addito « per Ecclesiam »: EB 65.

2 Pius XII, Divino afflante , initio: EB 538.

3 Cone. Trid.: Denz. 785, EB 61; Pius XII, Divino afflante : Denz. 2292;

EB 549.

4 S. Gregorius M., Reg. Past. 2, 11: PL 77, 50.

5 S. Hieronymus, Ep. ad Nepotian. 8: PL 22, 534.

6 S. Augustinus, Sermo 179, 1: PL 38, 966.

7 Pius XII, Divino afflante : EB 549.

8 S. Irenaeus, Adv. Haer., IV, 32, 1: PG 7, 1071.

9 Cf. CIC, can. 1391.

10 S. Hieronymus, In Mich. 1, 10-15: PL 25, 1215.

11 Id., In Gal. 5, 19-21: PL 26, 445.

12 Cf. Pius XII, Divino afflante-. Denz. 2293; EB 551.

13 Cf. lusiurandum antimodernisticum-. Denz. 2146; EB 354.

14 Leo XIII, Providentissimus: EB 114.

2) RELATIO EM.MI P. D. ALFREDI CARD. OTTAVIANI
PRAESIDIS COMMISSIONIS THEOLOGICAE

Ante omnia rogo ut Membra rationem habeant duarum correctionum:
una quae est de menda introducta sub. n. 15, ubi, saltem in typica
impressione, nescio utrum iam sit facta correctio a Commissione Cen-
trali, est omissio unius verbi omnino necessarii. Ante verbum « enervata »
addatur verbum « minime », scilicet valor Veteris Testamenti non est
enervatus ex iis quae in Novo Testamento habentur. Ratio istius mendae
est haec: in praecedenti quadam redactione inter lineam 9 et 10 n. 15
scilicet illa pericopes incipiebat cum verbo « nec ». Postea mutatum est
verbum « nec » cum verbo « itaque » quod exquirebat tamen ut ante
verbum « enervata » ponatur particula quaedam negativa.

Aliud, quod mutandum est, potius non est procedens ex menda,
sed ex ulteriori consideratione. In n. 17 ubi agitur de Prophetis, linea
12, proponitur ut potius dicatur « prophetice ». Verbum fuerat sumptum
ex Sacra Scriptura: « Multifariam multisque modis olim Deus loquens
patribus in prophetis ... »; sed quia quaedam, quae vera sunt, non sunt
proprie dicta a prophetis « catexochen », sed a quibusdam qui non
sunt prophetae, igitur verbum « prophetice » latius patet ut compre-
hendantur etiam revelationes quae a non-prophetis specifice dictis pro-
cedunt; quia etiam Abraham prophetavit et non adnumeratur inter
prophetas; etiam Caipha prophetavit, prophetice, quatenus quaedam
loco Dei loquentis dixit, sed praecise quia heic agitur de rebus quae
non sunt dicta tantummodo ad prophetiam proferendam, sed ad reve-

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

533

lationem quandam faciendam. Igitur « prophetice », scilicet loquens pro
Deo, loco Dei, latius patet. Quando Archangelus Gabriel nuntiavit
Mariae, « prophetice » egit, sed non recensetur inter prophetas. Igitur
haec est propositio, sed, si magis placet retinere « in prophetis », reti-
neatur.

Haec Constitutio parata est a subcommissione biblica. Heic debeo
quandam clarificationem proponere, quia Em. mus noster clarissimus
et doctissimus Cardinalis Decanus, Praeses huius Commissionis Centralis,
mihi dixit quando locutus sum de Commissione Biblica, quod Commissio
Biblica non erat interpellata; et verum est, sed ego intelligebam « nostra
Commissio Biblica », scilicet Subcommissio Commissionis Theologicae;
per quandam abbreviationem loquebar de « nostra Commissione Bi-
blica ». Igitur nostra subcommissio est composita ex doctissimis viris,
qui ex variis Universitatibus, tum romanis tum exteris, composita erat.
Praeses huius subcommissionis est Rev.mus Garofalo, qui est Rector
Magnificus Athenaei « de Propaganda Fide » et Membrum Pontificiae
Commissionis Biblicae. Inter Membra numerantur v. gr. P. Vogt, qui
est Praeses Instituti Biblici, P. Van den Eynde, competens de traditione,
qui est Praeses Athenaei Antoniani. Sunt autem etiam Membra extera
de Universitate Lovaniensi, ex Instituto Parisiensi et aliis Universita-
tibus etiam Americae.

Textus propositus est ex quinque capitibus, uti videtis, quorum
primum est exaratum a Rev.mo P. Van den Eynde, qui competens est
de traditione, et alia quattuor capita a Rev.mo Garofalo. Afferam
quasdam explicationes, quia non est opus quod de singulis agam, secus
non sufficeret tempus unius hebdomadae. Tamquam parvam conscriptio-
nem collegi, quam, si permittitis, faciam legere pro tutamine meo-
rum oculorum debilium et etiam pro vestro tempore, quia secus maius
tempus tereretur, a Rev.mo P. Tromp, qui adfuit semper omnibus aduna-
tionibus et conventibus singularum subcommissionum.1

Relatio lecta a Rev.mo P. Tromp.

Subcommissioni « De Fontibus Revelationis » concreditum est
munus apparandi textum illius Constitutionis dogmaticae, in qua de
S. Scriptura et de Traditione agendum erat. Munere Praesidis in sub-
commissione « De Fontibus Revelationis » functus est Rev.mus Domi-
nus Salvator Garofalo, Pontificiae Universitatis « de Propaganda Fide »
Rector Magnificus. Assidue adlaboraverunt in materia colligenda et
disputanda Membra et Consultores ad hoc delecti et, inter illos, praeser-

1 Relatio transcripta est ex taeniola magnetica.

534

SESSIO II - ACTA

tim qui Romae actu vel habitu degebant, nempe: RR. DD. Lucianus
Cerfaux, Damianus Van den Eynde, O. F. M., Alexander Kerrigan,

O. F. M., Laurentius Di Fonzo, O. F. M. Conv., Ernestus Vogt, S. I.,
Georgius Castellino, qui omnes eminebant in subiecta materia.

Ad Constitutionem apparandam habitae sunt 17 sessiones ordina-
riae, quibus munus expletum est unanimi consensu subcommissionis,
adstante et adiuvante Rev.mo P. Tromp, Commissionis Theologicae
Secretario. Notandae sunt etiam adunationes tres habitae occasione ses-
sionis generalis Commissionis Theologicae mense septembris, quibus in-
terfuerunt etiam Membra et Consultores extra Urbem degentes. Res ita
acta est ut, praehabitis scripto votis, ubi materia obscurior vel disputa-
tionibus praesertim hodie obnoxia erat, textus ipse Constitutionis ex
parte, tentaminis instar, iam confectus, tandem de mandato subcommis-
sionis, a duobus scriptus sit, nempe a Rev.mo P. Van den Eynde pro
primo capite et ab ipso Praeside Garofalo pro reliquis quattuor ca-
pitibus. Hoc modo melius provisum est unitati styli. Textus Constitu-
tionis a subcommissione expolitus in duabus sessionibus generalibus
Commissionis Theologicae ad perfectiorem formam deductus est et nunc
unanimi consensu praefatae Commissionis vobis proponitur.

Card. Ottaviani subiunxit:

Velim notare heic laborem subcommissionis nostrae biblicae sub-
missum fuisse Commissioni generali Theologicae ut haberetur con-
sensus non solum eorum qui periti sunt in re biblica, sed etiam theologo-
rum. Igitur in sessione generali habita mense septembris per 10 dies, duo-
bus diebus integris examinata est Constitutio de re biblica, scilicet de
Fontibus Revelationis, de traditione et de S. Scriptura. Et observationes
habitae sunt non tantum a peritis in re biblica sed etiam a theologis ita
ut resultet labor confectus non solum a biblistis sed etiam a theologis.
Et debeo dicere — uti iam notatum est in relatione — ultimam re-
dactionem habuisse unanimem consensum. Igitur labor est proprie,
specifice subcommissionis nostrae biblicae sed cum approbatione theo-
logorum. Noto etiam — quia omissa est in redactione declaratio de

P. Castellino, qui est ex Ordine Salesianorum scilicet e Societate S. Fran-
cisci Salesii — illi qui nominati sunt, sunt tantummodo illi qui erant
Romae, sed alii professores qui erant in variis nationibus sunt inter-
pellati, quia continuo mittebatur eis textus propositus. Habiti sunt plures
textus in 17 sessionibus. Igitur textus propositus est et ipsi mittebant
suas observationes a longinquo.

Deinde P. Tromp relationem legere perrexit:

Addendum est in ultimis sessionibus non solummodo adfuisse in

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

535

subcommissione nominatos sed etiam alios in S. Scriptura expertos:
v. gr. professor Schmaus, Monacensis, Exc.mus Hermaniuk, doctor
theologiae Lovaniensis et alii.

Constitutio « De Fontibus Revelationis » quinque capitibus constat,
quae 29 distinctis numeris totam materiam complectuntur. In primo
capite sermo est « De duplici fonte revelationis », nempe 1° de Revela-
tione utriusque divini Testamenti; 2° de prima diffusione revelationis
Novi Foederis et 3° de eius in aevum transmissione. In bac parte re-
spicitur praesertim ad historicum processum Revelationis ut melius
doctrina catholica aptetur mentalitati, quae dicitur, « modernae ». In
sequentibus numeris 4 °-5°-6°, ubi potius de Traditione agitur, notandum
quod proposita Traditionis descriptio a descriptione Concilii Tridentini
et Vaticani I in tribus differt: 1° — adhibet vocem « Traditio » non
iam in numero plurali sed singulari; 2° — pro locutione « sine scripto »
habetur « libris inspiratis »; 3° — addit traditionem per praedicationem
ecclesiasticam usque ad nos pervenire. Quae modificationes factae sunt:
1 ) ut textus melius aptetur actuali modo loquendi magisterii ec-
clesiastici et theologorum; 2) ut tollatur ambiguitas locutionis « Tra-
ditionis in scripto »; 3) ut iuxta vota multorum Episcoporum nexus
essentialis Traditionis cum Magisterio vivo in ipsa definitione Tradi-
tionis indicetur.

In secundo capite, ubi « De Sacrae Scripturae inspiratione, inerran-
tia et compositione litteraria », doctrina Ecclesiae prout et documentis
recentiorum Pontificum proposita est, traditur. Hic illic tamen ut ex.
gr. in descriptione inspirationis res clarius expolitur; semper autem
prae oculis habentur errores vel deviationes modernae, ut videre est
in n. 10 ubi de inspiratione communitaria. Doctrina de inerrantia ho-
diernis investigationibus aptatur non tamen in detrimentum fidei, imo in
defensione traditionalis doctrinae.

In n. 13 de « generibus litterariis » practice est sermo; non autem
vox « genus litterarium » usu venit, sed res clare describitur ne doctrina
ita nostro tempori aptetur ut in posterum obscura forsan evadat.

In capite 3 ubi « De Vetere Testamento » in specie, imprimis
corrigendae sunt duae mendae typographicae, nempe n. 15, linea 10,
legendum est non « enervata » sed « minime enervata », ut iam dictum
est, scilicet praeponendum « minime ». Pariter n. 17, linea 12, legen-
dum est « non multifariam prophetis », sed « multifariam prophetice ».

In hoc capite summae curae fuit ut positive de auctoritate Veteris
Testamenti in Ecclesia ageretur, ut praecaveantur excessus sive in de-
trimentum divinae revelationis, sive in indebitam intelligentiam Veteris
Foederis. Ex hac ratione premuntur sive « valor » messianicus Veteris.

536

.SESSIO II - ACTA

Testamenti qui hodie nimis extenuatur, sive completa indoles veteris
oeconomiae salutis.

In n. 18 huius capitis breviter agitur de salebrosa quaestione aucto-
rum humanorum Veteris Testamenti, ad hoc ut principia certa propo-
nantur.

Caput 4 est de Novo Testamento in specie. Ibi omnes quaestio-
nes tractantur, quae hodie praesertim animum sive virorum scientifi-
corum, sive Pastorum Ecclesiae movent. Et imprimis de auctoribus
Evangeliorum, cum hodie, etiam apud nostros, extenuetur origo Evan-
geliorum a quattuor et potius sermo sit de anonimis redactoribus. Pari
modo extollitur historica auctoritas Evangeliorum in genere et veritas
factorum et dictorum Christi in Evangeliis in specie - nn. 20-21-22 - cum
hodie et inter catholicos non desint qui his de rebus sanctissimis male
sub respectu scientiae loquantur. In n. 23 actum est etiam de genuini
origine doctrinae Apostolorum, quae praesertim quoad Paulum spectat,
facile nunc derivatur a fontibus alienis et quidem profanis.

In Capite 5 tandem sermo est de S. Scriptura in Ecclesia. Imprimis
enixe notatur numquam S. Scripturam in Ecclesia latuisse, contra illos
qui autumant Librum divinum nunc tandem « discopertum esse » a
fidelibus.

In n. 25 sermo est de versione Vulgata latina, de qua explicite nunc
dicitur auctoritate Traditionis favere.

Quaestio agitata est, sive in subcommissione, sive in Commissione
generali, num expediat nomine Concilii proponere emendationem
textus latini non quidem ad fidem codicum latinorum, sed ad fidem ipso-
rum textuum originalium. Audita Pontificia Commissione de emendatione
Vulgatae, res opportuna et possibilis apparet, sed dubium est an locus
tractationis sit in hac Constitutione dogmatica. Hac de re iudicium
ultimum huic Commissioni Centrali remittitur, ut, si placet, subcom-
missio nostra « De Fontibus » vel Pontificia Commissio de emenda-
tione Vulgatae, de mandato, quaestionem tractet.

In n. 27 notandum quod fideles monentur ne levi animo lectionem
Sacrae Scripturae aggrediantur, sed « apta solidaque institutione » et
ad hoc nunc explicite exigitur ut adnotationes ad Sacram Scripturam
in editionibus manualibus nedum necessariae apponantur, ut in Codice
luris Canonici habetur, sed etiam vere sufficientes.

Tandem nn. 28 et 29 praecavetur ne studium Sacrae Scripturae no-
stro tempore meram exercitationem scientificam evadat sed semper
in utilitatem doctrinae et vitae spiritualis vertat.

Unum tandem dicendum manet. In animo subcommissionis « De
Fontibus » et Commissionis Theologicae fuit textum Constitutionis

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS 537

apparare: 1) qui non profusis verbis sed rebus confertus genuinam
doctrinam Ecclesiae proponat secundum necessitates nostri temporis;
2) qui ratione generis dicendi nec scholasticus nec paraeneticus unde-
quaque sit sed simul componat exigentias docendi et exhortandi digno
sermone qui afflatum Ecclesiae promat.

Haec omnia si nacta sunt vestrum erit iudicare.

Card Ottaviani:

Velim addere etiam in hac apparanda Constitutione prae oculis
habitum fuisse non agi de apparando tractatu de re biblica, sed de
Constitutione quae certe debet esse verbis concisis quae facile possit ci-
tari et usui esse etiam doctoribus et scriptoribus de re biblica. Quod atti-
net vero ed revisendam versionem Vulgatae non quidem relate ad alias
versiones sed quoad textus originarios, ego, qui cum respectu Commis-
sionis nolui interloqui, mihi non placet quod in Constitutione habeantur
haec.

Ad summum posset Concilium vel etiam Commissio Praeparatoria
Centralis exprimere votum quod fiat hoc, sed non est res mittenda in
Constitutione. Ceterum parati sumus etiam in hac re omnes observatio-
nes libenter excipere, quia omnes operamur ad gloriam Dei et salutem
animarum. Igitur gratissimi erimus etiam de omnibus observationibus
libenter et libere factis.1

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM
(Tertia Congregatio: 10 nov. 1961)

Card. Konig: Constitutio de Fontibus Revelationis proposita labo-
rem egregium Commissionis Theologicae nobis monstrat. Sermo simplex
et clarus est, exigentiis Ecclesiae hodiernis adaptatus, disceptationes
nostri temporis respicit. Sed adhuc quaedam, ut mihi videtur, desi-
derantur:

Ad n. 4 (linea 21 ss.). Non apud omnes bene distinguitur inter
Traditionem divinam et profanam. Ideo pauca de ista distinctione vel
plenior descriptio divinae revelationis addenda esse mihi videtur. Pro
ministerio pastorali insuper hoc utile esset.

Ad n. 5. Modo nimis defensivo exponitur habitudo Traditionis ad
Sacram Scripturam, ac eiusdem valoris non esset Sacra Scriptura. Propter
hoc in fine huius numeri addendum videtur, scilicet: Ecclesia maxima

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

538

SESSIO II - ACTA

veneratione Sacram Scripturam semper colebat et colet eaque tamquam
fonte principali utitur.

Ad nn. 8, 18, 28 etc. In variis locis sive directe sive indirecte de
exegetis catholicis sermo est de eorumque responsabilitate. Sunt qui-
dam interpretes Sacrae Scripturae catholici qui iustum moderamen ex-
cedunt et illos recentissime Sanctum Officium opportune monuit. Sed
eorum longe maior numerus admonitiones salutares in hoc schemate
propositas docili animo acceptat. Sed isti exegetae — uti scimus —
maximis hodie agitantur difficultatibus atque in tali occasione solemni
adiutorium a magisterio ecclesiae expectant.

Quapropter in hac materia difficili quae principia maximi ponderis
exegeseos catholicae respicit audienda videtur Commissio Pontificia de
re biblica nec non consultandi aliquot exegetae ex istis regionibus ubi
hae quaestiones acerrime disputantur.

His omnibus perpensis censeo: dilata usquedum Commissio nostra
egregia Theologica audierit Commissionem Pontificiam de re biblica nec
non quosdam exegetas.

Card. Dopfner: In proposita Constitutione permulta optime ela-
borata et distinctius quam in prioribus documentis declarata sunt, uti
v. g. habitudo inter Sacram Scripturam et Traditionem, modus conside-
randi Vetus Testamentum historiae progredientis salutis ratione habita,
enuntiationes de Vulgata, collaboratio inter exegetas et theologos dog-
maticos, et alia. Hac de causa gratias agendum est nobis quam maxi-
mas pro hoc fundamento bono et ulteriori elaborationi valde apto.

Tamen ulteriorem aliquam revisionem totius textus faciendam sua-
deo et quidem instituendam adiuvantibus insuper aliis exegetis prae-
cellentibus, bono iudicio in rebus theologicis praeditis et vere cum Ec-
clesia sentientibus.

Ratio haec est: nostris temporibus, quando verbum Dei tanti aesti-
matur non solum in theologia — quantopere hodie theologia verbi Dei de-
sideratur! — sed etiam in diversis formis praedicationis et in S. Li-
turgia, S. Scripturae recte intelligendae difficultates insolitae obiiciun-
tur et verbi Dei inspirati recte interpretandi munus difficillimum eva-
dit. Hac occasione certe errores vel tendentiae periculosae emer-
gunt, quae ab Ecclesia reiici debent. Altera ex parte exstat inter exege-
tas, sacerdotes (praesertim iuniores), alumnos et laicos quoque, imprimis
edoctos, ingens aliqua tentatio fidei, quae sat gravis, immo saepe gra-
vissima esse censenda est. Propterea Ecclesiam materno cum affectu
succurrere, vias monstrare et dubitantes confortare oportet. Huic tamen
scopo Constitutio nostra, quamvis bonum sumat impetum, non plane
satisfacit.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

539

Indicare velim sequentia singula:

1) ad n. 5 (de habitudine unius fontis ad alterum). Enuntiatio est,
nimis rigida. Revera difficile est intellectu Spiritum Sanctum librum
scripsisse qui in se et ex se numquam intelligi posset. Uti experientia
docet, exegetae et etiam simplices fideles S. Scripturam per multas partes
(quamvis non per omnes) bene capiunt sine recursu ad Traditionem.
Unde saltem inserendum esset pag. 7, linea 1: 1 « eius nihilominus sensus
haud raro nonnisi Traditione apostolica certe et plene intelligi vel etiam
exponi potest ».

2) In n. 6 (de habitudine utriusque fontis ad Magisterium) optime
dicitur Magisterio Ecclesiae vivo creditam esse interpretationem fontium.
Quaeri tamen potest, quomodo Magisterium sibi acquirat intellectum
utriusque fontis, praesertim illarum veritatum, quae in eo «nonnisi ob-
scure ac veluti implicite » continentur. Hoc enim non illuminatione posi-
tiva Spiritus Sancti fieri videtur. Generatim theologi admittunt assisten-
dam negativam, qua Spiritus Sanctus custodit a falsa interpretatione
eiusque praedicatione. Dicendum ergo videtur Magisterio Ecclesiae fun-
gentes studio ac meditatione scientiam sibi acquirere, i. e. mediis, quibus
theologia scientifica uti solet. Textus prout nunc iacet theologiae, im-
primis exegesi, aliquomodo derogare videtur. Huic defectui occurri potest
forsitan eo, quod pag. 7, linea 18 2 ante illa verba: «de sensu et inter-
pretatione ...» inseratur clausula: « non sine auxilio theologorum ».

3) In n. 13 (quomodo inerrantia diiudicanda sit) magni momenti
esse mihi videtur, quod tota paragraphus auxilio peritorum exegetarum
denuo pertractetur, ut exegetae ipsi et generatim lectores Scripturae Sa-
crae in quaestione tam difficili, qualis est quaestio de inerrantia, adiu-
ventur. Quae hucusque exstant in hoc numero, non sufficiunt, ut mihi
persuasum habeo.

4) Dissertatio n. 14 pulcherrima de condescensione divina maius
adhunc lucrum faceret, si condescensio illa in verbum scriptum facta non
solum generice statueretur, sed modo magis concreto demonstraretur.
Nonne dici potest Deum se exinanisse et verbum suum vestivisse etiam
theoriis cosmologicis obsoletis vel conceptibus historiae naturalis im-
perfectis, veritate ab ipso revelata omnino intacta et inalterata ma-
nente?

5) Etiam in nn. 20-22 (de historico valore Evangeliorum, factorum
atque verborum Christi) ianua instantibus exegeseos problematibus la-
tius aperiatur.

1 Cf. p. 524.

2 Cf. p. 525.

540

SESSIO II - ACTA

In n. 20, linea 21, expressio « ad normam veritatis » nimis lata
et ambigua esse videtur.

In n. 21, linea 31, post verba: « Domini nostri Iesu Christi » in-
seri potest: « quamquam modo illorum temporum narrata ».

In n. 22, lineis 10-15, errore reiecto addi posset, quod cognitione
conditionis communitatis cbristianae primaevae modus loquendi evan-
gelistarum melius intelligeretur; licet etiam tali additione facta rema-
net adhuc quaestio, utrum forma qua verba Domini in evangelio S. Ioan-
nis referuntur, satisfacientem explicationem inveniat.

6) In n. 27 (de lectione S. Scripturarum apud fideles) p. 18,1 lineis
1-2, periodus: « non enim a quovis vel docto viro divinorum eloquio-
rum genuinus sensus statui potest », intentionem articuli excedere vi-
detur; vocabulo « statui » forsitan praemitti posset: « authentice et
obligatorie ».

7) In n. 28 (de exegetis catholicis) in lineis 8-14 laus aliqua exe-
getis tribuitur, quae tamen solummodo in periodo secundaria reperitur,
cum periodus principalis contineat monitum. Nonne forsitan melius
esset, si diceretur: « laudandi sunt ii, qui ... meminerint tamen ... ».

In fine adhuc haec considerationem merentur. Cum fieri possit, ut
etiam aliae Commissiones Praeparatoriae Concilii Vaticani II (v. gr.
de Liturgia, de disciplina cleri et populi christiani, de studiis et semi-
nariis) de S. Scriptura eiusque usu agant, ante definitivam propositio-
nem schematum providendum est, ut omnia schemata bene concordent.

Card. Gracias: In genere. Huius Constitutionis quinque capita con-
tinent completam et ordinatam, necnon luculentam et devotam expo-
sitionem doctrinae catholicae de re Biblica. Hoc speciali modo ostendit
paragraphus 10 ubi vere divina datur solutio problemati nostri diebus
periculoso. Revera: Digitus Dei est hic.

In specie. Sequentia minoris momenti proponerem:

— Par. 14. Claritatis causa, prima oratio melius decurreret sic:
« Quae omnia, singulis hagiographis iuxta suum tempus ac genium pro-
priaetc. ».

— Par. 15, 1. 10. Quamvis rectam interpretationem pati possit,
tamen vocabulum « enervata » nimium videtur. Eius loco melius pone-
retur: « superata per modum adimpletionis », vel aliquid simile.

— Par. 21. Historiae infantiae obiecti vitas certo in discrimen vo-
cari nefas est. Tamen, non puto hanc quaestiones directe fidem attin-
gere.

1 Cf. p. 531.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

541

— Par. 28. Sensu remanente immutato, verborum ordo mutatio-
nem desiderat. Clarius enim pateret oratio sic: « Cum hodie, ex novi-
ter inventis, multa adducantur, quae ad penitiorem intelligentiam sen-
sus litteralis, qui praecipue attendendus est in divinis Scripturis, con-
ferant, meminerint tamen semper ii qui, in Ecclesia, ad Ecclesiae utili-
tatem in divinis eloquiis investigandis sua scientia laudabiliter adlabo-
rant, se in exponendis Scripturis etc. ».

Card. Larraona: Etsi propositae Constitutionis textus mihi vi-
deatur omnibus fere numeris absolutus, tam doctrina quam forma et
formulis, optarem ut redactio brevior esset, magis concisa et sub hoc
respectu magis ad formam conciliarem accedens. Sine damno, imo cum
fructu aliqua breviari seu perstringi et quandoque resecari possent.

Ad n. 3, lineis 10-13, ubi dicitur praeconium Apostolorum scriptis
traditum « neque abrogatum neque imminutum est », prosequerer « sed
potius securius conservatum, authentice explanatum ac roboratum ».

Ad n. 5, linea 35: Etsi verbum « derogare » cum accusativo (Fi-
dem derogare) translate pro minuere, restringere vel negare etc. sit clas-
sicum, tamen cum rarior sit et vix non semper cum dativo adhibeatur
(derogare legibus, decretis, ritibus etc.) melius clarior formula adhibe-
retur ita ut sensus sit, ut videretur, a minore ad maius atque e natura
rei et contextu, quod neque Traditio minoris fieri neque ei fidem ne-
gare, vel denegare vel abnegare, haec verba vel alia similia adhibeantur.

Ad n, 6, linea 23, forsan loco verbi « obscure », melius « minus
clare atque veluti implicite » diceretur.

Ad n. 21, linea 1: «si in discrimen vocant facta quae ipsam
fidem attingunt ». Cum illa quae dicuntur in Evangeliis de Christo Do-
mino fidem attingunt et ad fidem pertinent cum inspirata sint, ut in
cap. 2° dictum fuit, dicerem potius « quae ipsius fidei fundamentum
afficiunt », ut Resurrectio Christi iuxta Paulum eiusque Ascensio gloriosa
aliaque quae citantur.

Ad n. 27, linea 5, post verbum « pendere », adderem « et ei
subiiciendum est », ad indicandum licere quidem « incepta » habere (ad
editiones ex. gr. aliave) sed Episcopo esse subiicienda.

Card. Bea: Ad schema Constitutionis propositum liceat primum
particularia quaedam notare quae se referunt ad singulos numeros, dein
addere quasdam animadversiones magis generales.

I. Observationes particulares.

N. 8, lin. 18 ss. « Instrumentalitas » hic non videtur satis clare res-
cribi. Fortasse dici potest: (lin. 24) « ... Haec actio divina constituit

542

SESSIO II - ACTA

charisma omnino peculiare vi cuius Deus homine utitur tamquam pro-
prio instrumento, eoque vivo et ratione praedito. Deus igitur libri sacri
vero sensu nominatur et est auctor, non quidem unicus, sed principalis,
cum hagiographus ipse quoque sit auctor sacri textus, sed instrumen-
talis, cuius propria indoles ac veluti singulares notae ex ipso libro sacro
colligi possunt. Quapropter... » (cf. Enc. Div. affl. Spir. E. B. n. 556).

N. 8, lin. 21: « Deus mentem suam hominibus manifestat »: dica-
tur: « Deus ... hominibus loquitur ». Deus in S. Scriptura saepe non
manifestat mentem suam, sed per hagiographum refert de mente alio-
rum vel de eorum affectibus, desideriis, actibus, etiam hagiographorum.
Si Psalmista dicit: « Maerore tabescit anima mea » (Ps. 30, 10), Deus
nullatenus suam mentem manifestat, sed mentem hagiographi. Et sic
saepissime.

N. 9, lin 9: « duo vel plures scriptores »: praeferendus videtur ter-
minus usitatus « auctores », non « scriptores », ne confusio fiat cum
« scribis ». Auctores humani vere auctores sunt a Spiritu Sancto inspi-
rati. Alia est quaestio, quae hic non tangitur, de diversis « redactoribus »
(v. g. Pentateuchi) de qua difficili quaestione tamen hic non videtur
agendum.

N. 10, lin. 18 ss.: ... « communicatum. Hagiographi autem, cum
essent membra communitatis et in ea viverent, ab eadem, maxime ab
Apostolis « testibus a Deo praeordinatis (Act. 10, 41; cf. Lc. 1,2) res
scribendas accipere potuerunt. Proinde eorum libri e gestis et vita com-
munitatis cognitis melius intelligi possunt ».

(Notandum est sec. S. Thomam (S. Th. 2, 2, q. 173 a. 2) distin-
guendum esse inter « acceptionem rerum » et « iudicium de rebus ac-
ceptis ». Charisma inspirationis formaliter spectat ad iudicium de re-
bus acceptis ». Charisma inspirationis formaliter spectat ad iudicium de
rebus acceptis, non ad ipsam acceptionem. « Res » igitur « accipi » pos-
sunt etiam ex communitate, non solum ex propria experientia, ex fon-
tibus, aut ex revelatione. Sed actus formalis iudicandi semper ab hagio-
grapho solo fit sub lumine divinae inspirationis. Haec est doctrina
S. Thomae.

N. 12, lin. 31: Terminus « inffallibilitas » est plane inusitatus in
tractatu de S. Scriptura, ubi potius sermo est de « inerrantia » vel im-
munitate ab errore. Infallibilitas Summi Pontificis non provenit ex
inspiratione, sed ex speciali charismate Spiritus Sancti.

N. 13, lin. 5: Quae hic enumerantur ut necessaria ad veritatem et
fidem historicam sacrae Scripturae recte intellegendas, non sufficiunt,
nisi addatur intentio hagiographi. Elementa varia consideranda in sta-
tuendo sensu litterali bene proponuntur in Litt. enc. Div. affl. Spiritu

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

543

(E. B. 557) ubi dicitur: « Neque quemquam latet summam interpre-
tandi normam eam esse, qua perspiciatur et definiatur, quid scriptor
dicere intendent ».

Haec est iam mens S. Augustini qui dicit: « Ita enim ... salubriter
discimus nihil aliud esse quaerendum quam quid velit qui loquitur »
(De consensu Evangelistarum II, 12, 29 PL 34, 1092). In hac re men-
tio intentionis omnino necessaria est; ergo non tantum dicendum est
(lin. 5): «ex sensu ... quem expressit » sed: « ex sensu quem ... expri-
mere intendit et expressit.

Lin. 6: « pro sui temporis condicione »: haec verba non sunt clara.

Card. Ottaviani: Tantummodo ut memoriae retineam ea quae dicta
sunt, quia si multa adiciuntur, postea in mente magna confusio erit.
Igitur Em.mus Card. Bea postea continuabit suam expositionem, sed
tantummodo ob commoditatem memoriae, ne praetereant quae dicenda
sunt, rogavi ut interim pedetemptim fiat pausa expositionibus.

Quod attinet ad ea quae dixerunt Em. mi Cardinales Dopfner et
Konig, mihi videtur iam multum fuisse rationem habitam de technicis
in re biblica, quia Constitutio ipsa non est facta a theologis; tantummodo
in ultima sessione generali adstiterunt et theologi ut possent etiam, col-
latis consiliis, quaedam proponere, etc. Sed technici auditi sunt, bibli-
stae auditi sunt, quia ipsi confecerunt, et quando preparabatur ipsa
Constitutio, pedetemptim mittebantur proposita non solum iis qui Ro-
mae essent — quorum ceterum maior pars erat extra — sed. etiam iis
qui ad exteras regiones erant et dabant suam relationem. Ceterum in
ipsa Commissione erant duo qui pertinent ad Commissionem Biblicam
tamquam Consultores ut sunt R. P. Vogt et Rev.mus Garofalo et peto
ut ipse Secretarius legat nomina eorum etiam qui auditi sunt, qui col-
laboraverunt pro conficienda Constitutione.

Rev. P. Tromp: In Commissione generatim Romae aderant: Re-
verendissimus Cerfaux, Lovaniensis, P. Van den Eynde, P. Vogt, P. Di
Fonzo, P. Kerrigan et Castellino. Deinde postquam acceptae sunt ob-
servationes a fere quindecim consultoribus, magna Commissio facta est
ut corrigeret totam Constitutionem secundum istas observationes factas.
Et insuper adfuerunt Episcopi in ista Commissione revisoria: Exc.mi
Scherer, Hermaniuk, exegeta lovaniensis, Schroffer et deinde Schmaus,
professor, Ciappi et Delhaye, professor, qui totam Constitutionem revi-
sioni subiecerunt secundum adnimadversiones a seipsis et ab aliis Con-
sultoribus et Membris factas.

Card. Ottaviani: Igitur mihi videtur quod prudentia necessaria
est: utique, non audivimus Commissionem biblicam, sed debeo dicere

544

SESSIO II - ACTA

quod S. Officium, praescindendo a Commissione Theologica, maxime
optaret ut habeantur sessiones Commissionis Biblicae, quibus etiam pos-
set subiici ipsa Constitutio. Non habeo ullam difficultatem, tantummodo
teneo et debeo prae oculis omnium ponere quod competentes technici
omnino iam auditi sunt.

Quod attinet postea ad observationem: quaestionem de duobus ca-
pitibus S. Lucae non afficere dogma, hoc omnino nego, quia si conside-
ramus saltem ex iis haberi testimonium Spiritus Sancti de virginali con-
ceptione facta D. N. I. C. et de obumbratione Spiritus Sancti et etiam
dogmatice illa « Ave gratia plena » aliquid dicunt. Et alia dici possunt
etiam quod attinet ad partum virgineum non solum ad conceptionem
D.N.I.C. opera Spiritus Sancti, sed ad ipsum partum virgineum quod est
dogma. Igitur et vos scitis esse quosdam qui nostris temporibus male
interpretantur factum partus virginei in Maria Sanctissima. Igitur stat
quod illa duo capita attingunt dogma.

Quod attinet ad observationes factas ab Em.mo Cardinali Larraona,
mihi videntur omnes bonae et possunt acceptari.

Quod vero spectat ad Em.mum Card. Bea, ego reverenter me habeo
in Em.mum Dominum qui tot annis versatus est in rebus biblicis et multa
etiam dixit quae sunt utillima ad ameliorandam et clarificandam ipsam
Constitutionem et quae acceptantur; tantummodo vellem ut prae oculis
habeatur quod illa, quae dicuntur de inspiratione communitaria ab illis
qui errant hodie et quibus innuitur in ipsa Constitutione, non esse eadem
quae dixit recte Em. mus Card. Bea. Igitur ad summum deberet magis
individuari doctrina eorum qui errant, ut explodatur hic error qui iam
serpit. Alia, quae dixit, mihi videntur esse bona.1

Card. Bea: n. 16, lin. 3-6: Verba « in quo ... per gratiam » omit-
tantur, quia non agunt de libris V. T., sed de oeconomia salutis .

N. 18, lin. 29: dicerem potius, loco « quidquid certi »: « si quid
certe ... », et relinquatur exegetis statuere num et quid certi, praesertim
de auctoribus librorum V. T. in fontibus fidei inveniatur.

N. 21. Non apparet cur hic adhibeatur formula adeo solemnis in
re quae tot difficultatibus implicata est, ut iam ostendit liber S. Augu-
stini « De consensu Evangelistarum ». Error alicuius exegetae qui in
quaestione tam spinosa committitur, certe non tam solemnem damna-
tionem meretur.

Pag. 15,2 lin. 1-4. Haec exempla videntur omittenda esse, cum

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Cf. p. 529.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

545

termini parum determinati sint. Quid est: « historia infantiae Christi »?
Sufficit dicere: « quae ipsam fidem attingunt »; non enim omnia quae
in historia infantiae vel in narratione miraculi alicuius « attingunt
fidem ».

Card. Ottaviani: Quod attinet ad auctores Veteris Testamenti et
cum dicitur inserendam esse phrasim qua ex Novo Testamento vel ex
Vetere ipso Testamento habeatur auctoritas ad assignandos auctores,
ego non adhiberem formulam: « si quid certi ... », quae iam mittit du-
bium quod non sit certum nihil. Intelligo quod aliquid debeat adiungi
ut non passim habeatur quaelibet propositio, sed correctio mihi non
videtur illa facienda, ne per verba illa oriatur dubium nihil esse certum
quoad auctores Veteris Testamenti. Igitur rogarem Eminentissimum
Card. Bea ut proponat aliam formulam mihi, magis aptatam, meo humili
iudicio. Quod vero spectat ad res quae tangunt ad damnationem, unica
argumentatio quae valet ex iis quae dicta sunt, ut extendatur etiam
aliis quae gravioribus sunt, sed ex eo quod sint extendendae damna-
tiones etiam aliis quae sunt graviores, non venit aut non descendit quod
male reprobetur cum hac formula sollemni id quod tangit dogma et
attingit etiam quamdam negationem dogmatum. Ad summum deberet
heic extendi etiam ad alia, quae iudicantur graviora. Quod vero
spectat ad infantiam D. N. I. C., non dicitur certe quod omnia
verba, omnes pericopae attingant dogma; certissime quando dicit
S. Scriptura; « hic mensis sextus est illi quae vocatur sterilis », hic
non agitur de nullo dogmate; est assertio pure historica et credere
debemus quia inspirante Domino dicta sunt. Sed non hic est sensus
quando dicitur: «facta quae ipsam fidem attingunt », sed refertur
phrasis, et non videtur igitur corrigenda, ad ea quae reapse tangunt
dogma: sunt quaedam, quae tangunt dogma. Ad summum deberet ma-
gis explicari quod sermo est de illis rebus in quibus reapse dogma
attingitur.1

Card. Bea: n. 22, lin. 7: « verba divina Christi ... »: dicatur potius
« verba quae et quatenus ab Euangelistis ipsi Christo Domino ascribun-
tur ». Haec quaestio in Evangelio S. Ioannis non raro satis difficilis est,
ut etiam exegetae maxime conservativi concedunt.

N. 25, lin. 14: Ecclesia unam praetulit: hic non agitur de tota Ec-
clesia, ad quam etiam Orientales pertinent, sed de Ecclesia latina tan-
tum. Et ipsa quoque Ecclesia latina per multa saecula non adhibuit
Vulgatam, sed aliquam versionem praehieronymianam, cuius vestigia

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

546

SESSIO II - ACTA

etiam hodie in Missali conservantur. Dicatur igitur: « Ecclesia latina in
cursu temporis unam praetulit ».

Lin. 16: dicatur: « patet eandem, prout intellexit et intellegit Ec-
clesia » cf. Enc. Div. ajfl. Spir. E. B. 549. Etiam textus non pauci ipsius
Vulgatae diversam interpretationem habere possunt.

Lin. 20: addantur verba; atque adeo authentica vocatur authentia
non primario nomine critica, sed iuridica potius. Cf. Enc. Div. ajfl. Spir.,
E. B. 549.

Lin. 23 ss. Haec hodie dicere inutile videtur, cum res apud omnes
constet. Praeterea si sermo est de Ecclesia latina , patet haec non valere
de Ecclesiis aliarum linguarum.

N. 27, p. 18/ lin. 1-3: dicendum est: « ... sensus genuinus authen-
tice statui potest ». Exegeta enim suis investigationibus scientificis sensum
plerumque statuere potest, et ipsa Ecclesia his exegetarum interpreta-
tionibus inde ab initio utitur. Cf. opera S. Hieronymi, S. Augustini,
S. Chrysostomi etc. etc. Ni fallor, exegetis hodie non minus conceden-
dum est quam illis antiquis.

N. 28, lin. 30-34: Non videtur conveniens hanc exortationem iterum
atque iterum repetere (cf. iam n. 27, p. 18/ lin. 1-4; n. 28, lin. 14-20).
Etiam exegetae hodierni sunt et esse volunt fideles Ecclesiae filii, et si
quis errat, « non solummodo aequo iustoque animo, sed summa etiam
cum caritate iudicandus est », Sic Pius XII in Enc. Div. ajfl. Spir. E. B.
n. 564.

N. 29, p. 19/ lin. 2: « ...obvenit... ». Opportune adderetur quod
dicit Pius XII in Enc. Humani generis E. B. n. 611: « Nam sacrorum
fontium studio sacrae disciplinae semper iuvenescunt ». Hoc enim ma-
xime valet de studio S. Scripturae.

Card. Ottaviani: Quod attinet ad dicta D, N. I. C. Em.mus Card.
Bea proposuit formulam quamdam quae salvare queat ea quae Christo
tribuuntur. Dixit enim sunt quaedam quae non semper certum est fuis-
se in ipsis verbis dictis a Christo, sed potius Evangelista Ioannes collegit
ex mente Christi. Sed debemus in hac re notare quod quidam exegetae
ausi sunt etiam ea, quae Christo reapse tribuuntur, non ex ore Christi
processisse dicere, v. gr. illud Matthaei 16, 18: «Tu es Petrus et su-
per hanc petram aedificabo Ecclesiam meam »; et dicunt esse tantum-
modo persuasionem communitatis quod Christus haec dixit, fecit, etc.

1 Cf. p. 531.

2 Cf. p. 531.

3 Cf. p. 531.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

547

et sunt verba collata seu conflata ab ipsa communitate et ex mente utique
Christi, sed non ex ore ipsius processisse.

Igitur formulam propositam ab Em.mo Card. Bea non absolute ac-
ceptandam esse videtur, sed studio subiiciendam esse, quia etiam in hac
re sunt maximi errores qui diffunduntur. Sed tandem utile erit, prouti
proposuit ipse Em. mus, rem sub studio ponere. Cetera, quae dixit de
ceteris numeris, omnia utilia sunt et acceptabuntur, puto. Ego loquor
tamquam minor, sed sunt exegetae nostri, qui, puto, possunt acceptare
omnia quae ameliorant nostram Constitutionem.

Quod attinet ad authenticam interpretationem Sacrae Scripturae,
quae spectat ad Ecclesiae Magisterium auctoritativum,haec erat mens.
Non erat mens omnino despicere laborem exegetarum. Igitur posset
vel adiungendo verbum « auctoritative », sed etiam ego non essem con-
trarius si aliquid diceretur de laudabili studio exegetarum, etc. in ipsa
Constitutione. Sed in claro ponendum est quod fides et doctrina de
S. Scriptura interpretanda authentice tantummodo ab Ecclesia est et
quando Ecclesia authentice doctrinam S. Scripturae declarat etiam exe-
getae debent stare ipsius directioni doctrinali.

Quod vero spectat ad cetera, mihi videntur omnia esse bona quae
Em.mus Card. Bea proposuit et certe ameliorabunt ipsam Constitu-
tionem.

Quod vero spectat ad examen textus conferendum cum textibus ori-
ginalibus puto ego, mea humili opinione: non adhaerebam propositioni
factae in ipsa Constitutione: non est res Concilii ponere in Constitutione
quod fiat hoc. Ad summum posset Concilium facere aliquod votum,
sed praescindendo ab ipsa Constitutione, quia est res transitoria. Igitur
votum posset facere Concilium, sed non est ponendum in ipsa Consti-
tutione.1

Card. Bea:

II. Animadversiones generales.

Hoc schema Constitutionis exegetis hodiernis parum satisfaciet nec
eos multum iuvabit in perdifficili eorum munere. Res enim quae, ma-
xime in certis regionibus, potissimum discutiuntur, in schemate vix
attinguntur, et ubi de eis sermo fit, parum accurate definiuntur, ut iam
in animadversionibus particularibus monstratum est. Schema potius ut
« defensivum » iudicabitur contra « aberrationes » aliquorum pauco-
rum exegetarum qui iustos fines transgressi sunt, tamen de eorum bona
fide et recta intentione statim dubitare liceat.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

548

SESSIO II - ACTA

Neque in schemate satis effertur munus et ius exegeseos catholi-
cae, quod munus in eo est, ut exegetae investigationibus scientificis scien
tiam et interpretationem ss. Librorum efficaciter promoveant , quod
munus Summi Pontifices Leo XIII et Pius XII adeo inculcaverunt.
Investigationes scientificae autem fieri nequeunt sine contecturis et ten-
taminibus'. quae coniecturae et tentamina non quidem praemature et te-
mere in vulgus efferri debent, ut interdum fit, sed in periodicis scienti-
ficis et libris s pedalis tis destinatis iure merito exponuntur, ut de eis inter
doctos discussio fiat. Si haec expositio scientifica specialistis destinata
non permittitur, scientia biblica sterilis erit et infructuosa, idque cum
maximo ipsius Ecclesiae damno et dedecore.

Quare libertas scientificae investigationis, quae in Enc. Div. ajfl.
Spir. adeo inculcatur, hic autem in schemate vix innuitur (tantum n. 28,
lin. 13: « sua scientia laudabiliter adlaborant »), omnino tuenda videtur,
ne omnis progressus scientiae biblicae cum maximo damno ipsius Ec-
clesiae impediatur et praecludatur, ut egregie exponitur ab ipso Magi-
sterio Ecclesiae, scii, a Summo Pontifice Pio XII et iam ante ipsum a
a Leone XIII (cf. E. B. nn. 564-565). Pius XII expresse dicit: « pauca
tantum esse quorum sensus ab Ecclesiae auctoritate declaratus sit, neque
plura ea esse, de quibus unanimis Sanctorum Patrum sit sententia »
(E. B, n. 565). Multa igitur remanere, eaque gravissima in quibus edis-
serendis et explanandis catholicorum interpretum acumen libere exer-
ceri possit et debeat » (cf. ibd.).

His omnibus consideratis, humiliter rogo ut Schema Constitutionis
retractetur, ante oculis habitis iis quae ipsum Ecclesiae Magisterium, i. e.
Summi Pontifices Leo XIII, Benedictus XV, Pius XI et Pius XII clare
et cum summa auctoritate statuerunt. Suadere autem liceat ut ad hanc
retractationem peragendam non solum in auxilium vocentur Consulto-
res Pontificiae Commissionis Biblicae, tam praesentes quam extra Urbem
degentes, sed etiam aliqui exegetae, maxime Novi Testamenti, qui in,
illis regionibus laborant in quibus hae quaestiones hodie maxime discu-
tiuntur (scii, ex Gallia, Statibus Foederatis A. S., Germaniae, Austriae)
ut omnium communi labore Constitutio elaboretur quae et rectam fidem
et scientiae progressum efficaciter tueatur.

Card. Ottaviani: Ad modum conclusionis eorum quae dixit Em.mus
Card. Bea. Quod attinet ad exegetas, nulla fuit intentio redactorum Con-
stitutionis deprimendi valorem studiorum exegetarum, eo vel magis quod
ipsa Constitutio facta est ab exegetis. Ceterum, quod attinet ad formulam
finalem, posset aliquid dici de auxilio quod afferri possunt exegetae ipsi
auctoritati, scii, magisterio Ecclesiae. Ipsum decretum S. Officii in initio,
si vos meministis, habet hanc phrasim: « laudabiliter a viris doctis inter

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

549

studia quae, etc. ». Est igitur laudatio exegetarum. Sed quando exegetae ita
procedunt ut etiam praetergrediantur fines protestantium, sicut quidam
protestantes dixerunt: « quidam exegetae catholici hodie ante nos proce-
dunt, ultra ea, quae nos ipsi admittimus »; et quando exegetae, v. gr. adsi-
stunt alumnis Seminariorum ut scribant articulos in ephemeridibus Semi-
narii in quibus sustinetur non historicitas duorum primorum capitum
S. Lucae, quomodo non possumus non agere contra hanc tendendam et
nimiam libertatem quam sumunt exegetae. Igitur debemus utique relin-
quere et animum dare (incoraggiare) ipsis exegetis, utique, sed et ipsi ha-
beant rationem eorum quae sunt habenda, praesertim quod attinet ad Tra-
ditionem et auctoritativam interpretationem documentorum factam in
documentis Sanctae Sedis. Quod attinet demum de ipsis exegetis inter-
rogandis Commissionis Biblicae, vos vidistis quod numerus eorum quos
attulit Secretarius Commissionis Theologicae sit sufficiens. Interpellavi-
mus exegetas praecise earum regionum quas vult haberi prae oculis desi-
derium ipsius Card. Bea (ex Austria, ex Germania, ex America Septem-
trionali). Ceterum ipsi sunt: non possumus omnes interpellare, secus
confusio fieret potius et labor infinitus fieret; sed ipsi sciunt quid exege-
tae suae regionis, quid tum protestantes tum catholici sentiant de his
rebus. Sequuntur enim studia suarum regionum.

Igitur ego puto nos posse procedere ex his quae dicta sunt et quae
suggestioni ponuntur ab Em.mo Card. Bea, cui maximas gratias ago, quia
multa de iis quae dixit sunt valde utilia et certe ameliorabunt nostram
Constitutionem. Sed quod petit, mihi videtur nimium et deberemus Con-
cilium mittere ad Kalendas graecas.1

Exc. Hurley; Caput I. Ad n. 4, ubi explicite de duplici fonte
tractatur, vellem videre, si fieri potest, citationem alicuius loci Sacrae
Scripturae valorem Traditionis innuentem. Protestantes enim contra nos
obiciunt nullum indicium valoris Traditionis in S. Scriptura inveniri.
Forte ad rem esset 2 Thess. 2, 14 ubi S. Paulus ait: « Tenete traditiones
quas didicistis sive per sermonem sive per epistulam nostram ».

Ad n. 6 (de habitudine utriusque fontis ad Magisterium). In hac
paragrapho verba aliqua occurrunt de munere Magisterii Ecclesiae illu-
strandi et enucleandi ea « quae in utroque fonte nonnisi obscure ac
veluti implicite continentur ».

Ibi etiam videre vellem mentionem aliquam occasionum huiusmodi
clarificationum fidei depositi, quae praebentur non solum ex erroribus
contra quos Ecclesia veritatem sibi concreditam definire debet, sed etiam
ex incremento scientiae profanae, atque ex familiae humanae evolutione

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

550

SESSIO II - ACTA

politica, oeconomica et sociali, quae exigunt ut Ecclesiae doctrina pro-
fundius examinetur ut quaevis species contradictionis inter fidem et scien-
tiam profanam amoveatur, et ut Ecclesiae doctrina novis conditionibus
humanis (v. g. revolutioni industriali, aetati atomicae) applicetur easque
illuminet atque informet.

Hoc modo pulchre apparebit relatio inter fidem et culturam profanam,
inter fidei explicitationem et culturae humanae profectum; et ratio expri-
metur cur theologi et exegetae indesinenter adlaborare debent ad aequi-
librium, ut ita dicam, inter theologiam et scientiam profanam conser-
vandum.

Card. Ottaviani: Ea, quae petiit Rev.mus Episcopus Durbanianus,
sunt iam praevisa in aliis Constitutionibus, prout in unaquaque Constitu-
tione de rebus, quibus ipse innuit, opportunum est sermonem habere.

Igitur Exc.mus Episcopus satisfactionem quandam habebit in ceteris
Constitutionibus . 1

Rev. Salmon: Tractando de fontibus Revelationis, et in specie de
versione latina S. Scripturae, locutus est Em.mus Cardinalis Rela-
tor de Vulgata versione emendanda. Revisio enim quam S. Pius X
incipere iussit textum criticum instaurare contendit ad codicum fidem;
nunc autem, scientiis biblicis progredientibus quaestio moveri potest de
valore Hieronymianae translationis. Post aliquot annos Vulgatae versioni
deditos, quaedam mihi visa sunt huic Venerabili Commissioni Centrali
proponenda:

1) Translatio a S. Hieromymo facta inter omnes translationes latinas
ab omnibus optima agnoscitur. Viam mediam tenet inter nimiam servi-
litatem, ut ita dicam, et nimiam libertatem; vix etiam invenitur latinus
interpres qui tali sinceritate et elegantia dictionum hebraicarum pote-
statem et constructionem pressius teneat.

2) Traslatio S. Hieronymi latinitatem christianam optimam praebet
aetatis patristicae, quae ut classica in Ecclesia consideratur.

3) In casibus ubi S. Hieronymus textum corruptum prae manibus
habuit, vel etiam in casibus ubi erravit, eius translatio emendetur, eadem
latinitate retenta.

4) Translatio a S. Hieronymo facta tam intime cum Magisterio Ec-
clesiae, cum S. Liturgia, cum SS. Patribus, doctoribus nec non et fidelium
lingua, etiam vernacula, connexa evadit, ut Traditionis quodammodo
auctoritate polleat; et sic Patres Tridentini illam ut authenticam versio-
nem Ecclesiae latinae agnoverunt.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

551

5) Mens Commissionis Pontificiae ad textum criticum Vulgatae instau-
randum firma semper fuit ut opus suum praeparatorium esset futurae
emendationis ipsius Vulgatae.

Opportunum ergo esset ut proximum Concilium emendationem Vul-
gatae publicae versionis postulet, sine ullo detrimento aliarum transla-
tionum e textibus primigeniis.

Card. Alfrink: Dolendum videtur quod Commissio Theologica
in capite primo huius Constitutionis de Fontibus Revelationis non
amplius et melius usa est studiis modernis catholicis de Revelatione,
de Sacra Scriptura, de Ecclesia.

Secus positio et functio Sacrae Scripturae in Ecclesia et relatio inter
Sacram Scripturam et Magisterium Ecclesiasticum facilius et clarius di-
lucidatae fuissent, quod in disputationibus cum fratribus nostris sepa-
ratis magnam haberet importantiam.

Nunc quidem in n. 2 dicitur quod Novi Foederis revelatio « potis-
simum per praedicationem sparsa est et auditu recepta », sed de alio
modo revelationis qui per verbum « potissimum » suggeritur nihil dicitur.

Revelatio divina non tantum per verbum sed etiam per operationes
Dei facta est, in Vetere Foedere et in Novo Foedere. Christus Domi-
nus per verba et per opera se manifestavit. Recte in n. 1 dicitur quod
revelatio nobis advenit Veteris et Novi Foederis oeconomia. Sed de
hac oeconomia ulterius nihil dictum est: solummodo haec Constitutio
loquitur de praedicatione, ergo de revelatione per verba.

Revelatio divina per Christum facta prosequitur per Ecclesiam. Aut
melius for se dicitur quod ipsa Ecclesia est revelatio divina continuata.
Et quidem duobus modis, nempe per suam praedicationem et per suam
operationem salutarem in sacramentis etc. Sicut Christus Dominus per
operationem suam et per praedicationem suam oeconomiam salutis ma-
nifestavit, revelavit et in actum deduxit, ita Ecclesia, in qua Christus ut
in suo corpore mystico vivit et operatur, per operationem suam et per
praedicationem suam pergit oeconomiam salutis manifestare, revelare et
in actum deducere. Praedicatio autem Ecclesiae facta est et fit aut viva
voce aut per scripta divinitus inspirata. Ita intellecta S. Scriptura non est
elementum tamquam ab extrinseco Ecclesiae Magisterio traditum et —
ut obiciunt protestantes — Magisterio Ecclesiae subiectum — sed est
ipsa praedicatio Ecclesiae in scriptis divinitus inspiratis.

Mea humili opinione quaeri potest an dicere debeamus — sicut hic
in n. 6 — « ambo fontes revelationis esse depositum fidei Magisterio
Ecclesiae concreditum », quasi si ab extrinseco ad Ecclesiam veniant.
Sunt potius praedicatio Ecclesiae ipsius — continuatio praedicationis
Christi.

552

SESSIO II - ACTA

Transeamus ad numeros 20-21-22.

In n. 20 recte dicitur quod auctores sacri evangeliorum non usi
sunt historicae compositionis rationibus quae apud nostrae aetatis peritos
in usu sunt. Officium ergo erit exegetarum inquirere per vias scientificas
quae sit veritas historica et obiectiva quam auctores sacri in historicae
compositionis rationibus ipsis propriis intenderunt, sicut in encyclica
« Spiritus Paraclitus » egregie expositum est.

Nunc autem in n. 21 exegetae damnantur, a quibus denegatur vel
extenuatur « quovis de modo et quavis de causa germana veritas hi-
storica et obiectiva factorum vitae Domini N. I. C. prout in Sanctis
Evangeliis leguntur ». Hoc autem mihi videtur minus apte dici, etsi
intentionem huius paragraphi bene intelligo et ex pleno corde subscribo.
Sed mea opinione hic non dicere debemus: « prout in Sanctis illis Evan-
geliis leguntur », quia quaestio praecise est de modo quo auctores sacri
narrationes evangelicas intenderunt, sicut in n. 20 dicitur. Loqui debemus
de germana veritate historica et obiectiva « prout auctores sacri illam
intenderunt ». Si autem hoc dicimus, nihil dicimus, quia omnes exege-
tae, etiam isti qui errores faciunt, putant se interpretare germanam
veritatem historicam et obiectivam prout auctores sacri illam intenderunt.
Mea humili opinione Concilium non potest aliud facere quam monere
exegetas — sicut ultimum monitum S. Officii egregie fecit — ut in
explicandis narrationibus S. Scripturae et in exquirenda germana veri-
tate historica et obiectiva valde prudenter et reverenter agant et non
leviter declinent a sensu obvio narratiomun « prout in Sanctis Evan-
geliis leguntur ».

Si sic modificatur numerus 21, servari possunt quae in ultimis lineis
huius paragraphi dicuntur de « historia Infantiae Domini Nostri, eius
mirabili a mortuis resurrectione et de eius ascensione ». Si autem ista
paragraphus 21 manet sicuti est, non intelligo quare loquendo de resur-
rectione et ascensione Domini solummodo factum nudum resurrectionis
et ascensionis nominatur (et non narratio de resurrectione et de ascen-
sione) dum loquendo de infantia tota narratio infantiae nominatur et
non facta quaedam nuda ex historia infantiae.

De n. 22 dicere debeo me difficulter intelligere quid composito-
res huius Constitutionis hic volunt. Paragraphus ista consistit in dua-
bus sententiis. Si recte intelligo, prima sententia agit de forma verbali
verborum Christi et dicere vult istam formam verbalem etsi non semper
ad litteram, ubique tamen « quoad vim et substantiam » ab ipso Domino
nostro esse prolatam. Verba « quoad vim et substantiam » ergo — si
bene intelligo — non respiciunt ea quae in verbis Domini continentur,
sed ipsam formam verbalem verborum Christi.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

553

Si autem ita intelligenda est haec sententia, non video quomodo
Concilium haec posset statuere et declarare. Agitur hic de quaestione lit-
teraria, quae quidem cum doctrina Domini nostri cohaeret; sed si
haec verba retinentur, Concilium daret iudicium non de doctrina Christi,
sed praecise de forma litteraria doctrinae Christi. Etiam si verum esset
quod forma litteraria omnino non a Christo provenit, sed ab evangelista,
doctrina Christi remanet intacta, si evangelista doctrinam in Christi
verbis contentam recte communicavit. Sic intellecta quaestio haec vi-
detur esse mere litteraria et exegetis relinquenda. Concilium mihi videtur
non competentiam habere. Sed Concilium posset monere exegetas ut non.
leviter agant et omnimodo doctrinam Christi tueantur.

Si autem verba « quoad vim et substantiam » non ad formam litte-
rariam sed ad doctrinam in verbis Domini contentam respiciunt, non
video quomodo haec prima sententia cum secunda huius paragraphi
sententia cohaerere possit.

Ultima mea animadversio respicit primam sententiam p. 18,1 ubi
dicitur: « Non enim a quovis vel docto viro divinorum eloquiorum ge-
nuinus sensus statui potest ». Hoc mihi videtur parum blandiens pro
exegetis. Theoretice genuinus sensus alicuius loci Scripturae potest a
quoque biblista apto, immo non catholico et non christiano, statui. Sed
non auctontative. Addatur ergo haec vox « auctoritative ».

Card. Ottaviani: Quod spectat ad nn. 1, 2, 3 Constitutionis recte
explicatur agi de revelatione primo, de revelatione quae continetur tum
in scriptis seu Sacris Scripturis, tum in traditione orali. Postea in tertio
numero agitur de evulgatione et certissime ille numerus respicit praesertim
traditionis evulgationem, quae traditionis evulgatio praecipue facta est
per praedicationem; non excluditur quod sint etiam scripta, scripta sci-
licet non inspirata, ut sunt scripta Patrum, quia ipsa Constitutio no^
debet omnia explicare quomodo postea Traditio ad nos pervenit in-
tacta. Dicit de praecipuo medio quo Traditio intacta ad nos pervenit
et depositum custoditum est; non est dubium quod medium praeci-
puum est ipsa praedicatio, sed sunt etiam alia, v. gr. scripta non ispi-
rata Patrum.

Quod vero quaedam dicta sunt de revelatione quae nobis fit per
actionem Ecclesiae, esset periculosum, quia posset quasi innuere non esse
finitam revelationem cum morte ultimi Apostoli.

Quod vero spectat ad ultima quae dicta sunt de factis et verbis
Christi, ego dico quoad illa phrasis, saltem « quoad vim et substantiam »,

1 Cf. p. 531.

554

SESSIO II - ACTA

relinquit utique libertatem exegetis de forma litteraria, de quaestione
litteraria agere dummodo salva sit vis et substantia verborum Christi.
Ergo non video cur sit haec contradictio posita ab Em.mo Card. Alfrink.
Posset igitur adhuc manere formula quia ex una parte salvat origi-
nem verborum Christi quoad vim seu quoad ea quae substantialiter ex-
primunt voluntatem Domini substantialiter, sed nonne, v. gr., si de aliquo
verbo potest dici quod non proprie hoc usitatum erat illis temporibus,
igitur fortassis intravit, dummodo salva sit vis et substantia verborum
Christi. Igitur mihi videtur exegetas nostros adhibuisse optimam for-
mulam. Appellatum est prius etiam ad intentionem; utique, inquirenda
est intentio scriptoris, etc. Est res multum periculosa. Igitur etiam in
« Divino Afflante Spiritu » utique est haec phrasis, sed non nimis
extollenda ita ut illi qui sunt liberiores, praetermissa vi verborum, ap-
pellent ad intentionem et per hanc viam faciant intrare quod non pos-
sunt introducere propter vim verborum.1

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet iuxta modum: secundum animadversiones
Em. mi Bea et Em. mi Alfrink.

Card. Micara: Placet.

Card. Pizzardo: Placet.

Card. Aloisi-Ma sella: Placet iuxta modum: id est, Commissio
Theologica animadversiones in hodierna sessione ab Em.mis Cardinalibus
ac Exc.mis Episcopis factas attente perpendat, et Constitutionem de
Fontibus Revelationis opportune emendatam iterum iudicio Commissio-
nis submittat.

Card. Ottaviani: Vellem heic rogare, quando quis dicit: « placet
iuxta modum », quid intelligit? Sunt plures qui locuti sunt. Unus dicit
unam rem quam non dixerunt alii. Per istud vocabulum « iuxta modum »
accipiuntur omnia quae dicta sunt a singulis? Igitur per se deberet fieri
votatio pro singulis, quia agitur de rebus fidei et quando facta est pri-
ma sessio Commissionis dictum est quod in Concilio erit votatio quando
erunt discrepantiae et dictum est a multis in rebus fidei saltem septua-
ginta quinque per centum (75%) debent esse suffragia et nunc iam de-
bemus introducere aliquid, quia unus dixit aliquid, quod non est condivi-
sum, quia formula illa: « placet iuxta modum », est valde aequivoca.
Igitur ego maxime probo dicit Em.mus Card. Testa: votatio habet suam

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

555

efficaciam si Em.mi et Exc.mi Patres istius Commissionis habeant prius
observationes et postea dicant placet, sed ad primum, secundum, ter-
tium etc.: baec volo iuxta ea quae iam distributa sunt de observationibus
singulorum Membrorum. Secus erit magna confusio.1

Card. Ferretto: Cum agatur de re maximi momenti humiliter di-
cerem dilata usque dum nova recensio nobis exhibeatur.

Card. Ottaviani: Nova recensio cum observationibus scriptis eorum
qui volunt aliquid immutare, posthac fieri posset suffragium.2

Card. Liemart: Placet iuxta modum: Observationibus enim ab
Em.mis Patribus Cardinalibus Koenig, Dopfner, Alfrink et praesertim
Cardinali Bea prolatis, plene adhaereo.

Card. Tappouni: Placet iuxta modum: secundum observationes
Em.mi Card. Bea.

Card. Mc Guigan: Placet secundum modum Card. Bea.

Card. Copello: Placet iuxta modum: non neglectae observationes
factae ab Em.mo Card. Bea.

Card. Agagianian: Placet iuxta modum: prae oculis habeantur ob-
servationes praesertim Em.morum Patrum Bea, Larraona, et animad-
versiones Em.mi Card. Ottaviani.

Card. Gilroy: Placet.

Card. De Gouveia: Placet iuxta modum: scilicet iuxta Em.mi
Card. Bea expositionem.

Card. Pla y Deniel: Placet iuxta modum: scilicet dilata, attentis
observationibus aliquorum Patrum Cardinalium.

Card. Frings : Non placet et dilata, donec consulatur Pontificia Com-
missio Biblica.

N. 21 et 22 videntur nimis severi. Conceptus veritatis historicae est
ambiguus. Historiographia moderna habet conceptum veritatis a rationa-
lismo excultum, qui etiam in minimis postulat acribiam quasi photo-
graphicam. Historiographi illius temporis erga minima erant valde libe-
riores.

Distingui etiam debet inter facta Iesu, quae sunt revelata, et facta mi-
noris momenti, quae sunt tantum narrata a scriptore inspirato.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Ex taeniola magnetica.

556

SESSIO II - ACTA

Propono ex n. 21 nihil aliud retinere nisi haec verba: « Quapropter,
haec Sacrosancta Vaticana Synodus legitime in Domino congregata, illos
damnat errores, quibus denegatur germana veritas historica factorum
vitae Domini nostri Iesu Christi, prout in Sanctis illis Evangeliis legun-
tur. Qui errores perniciosiores evadunt, si in discrimen vocant facta quae
ipsam fidem attingunt ».

Insuper in n. 6 detur simplex enumeratio eorum, quae sunt Magi-
sterii Ecclesiae, quia etiam ea, quae obscure tantum continentur in utro-
que fonte, pertinere possunt ad res fidei et mores.

In n. 14 delenda suna verba « ac moralitate », quia videntur esse
digressio a themate. Quae dicuntur de divina condescensione, clarius
videntur exprimi in Litteris Ency elicis « Divino afflante » (EB 559).

Deleatur totus n. 18 de auctoribus humanis Veteris Testamenti,
quia valde dubium est, quid certi doceant de hac re fontes revela-
tionis.

In n. 25 de Vulgata ne aggravetur decisio Concilii Tridentini. For-
san dicatur eam in rebus fidei et morum errore carere.

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: scilicet, ratione habita prae-
cipue observationum ab Em.mo P. Card. Bea expositarum, nec non
ab Em.mis aliis PP. Cardinalibus Frings, Koenig, Dopfner, Alfrink.

Insuper, cum agatur de quaestionibus essentialibus tamque magni
momenti, optandum esset, ad mentem Em. mi Card. Ciriaci, Commissio-
nem Theologicam, observationum Em.morum Patrum ratione habita,
nova redactione, iterum examini Patrum subiicienda, observationes, quae
recte factae sunt, in textu schematis introducere.

Card. Tien: Placet.

Card. Valeri: Placet iuxta modum, seu Commissio Theologica vi-
deat quaenam observationes Em. mi Card. Bea introduci possint in nova
redactione Constitutionis.

Card. Ciriaci: Introducantur modificationes iuxta observationes
Em.morum Patrum et textus ita modificatus remittatur singulis Patri-
bus, qui in scriptis respondeant.

Card. Ottaviani: Ego quidem nomine Commissionis plene adhae-
reo propositioni factae ab Em.mo Card. Ciriaci de modo in posterum
procedendi.1

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

557

Carcl. De La Torre; Placet iuxta modum: acceptis observationibus
Em.mi Card. Bea.

Card. Siri: Placet iuxta modum: scilicet secundum sententiam
Cardinalis Bea et Cardinalis Ciriaci, tamen censeo: ea quae dicta sunt in
articulo XXI esse ulterius expolienda sed non expungenda.

Card. D’Alton: N. 22: Meo iudicio, locutio « quoad vim et substan-
tiam » est periculosissima. Viam panderet ad multas opiniones subtiles
et falsas necnon ad controversias nocivas utrum hoc vel illud pertineat
vel non ad « substantiam » verborum Domini quae in Evangeliis con-
scripta sunt. Meo iudicio multo melius esset dicere simpliciter « quoad
eorum sensum ».

N. 23: Ad complendum hunc numerum puto quod addi debet:
« Ideoque doctrina apostolorum in canonicis scripturis contenta tam-
quam divinitus inspirata omnino credenda est ».

Card. McIntyre: Placet iuxta modum.

Card. Leger: Placet iuxta modum: scilicet iuxta animadversiones
Em.mi Card. Bea et Em.mi Card. Ciriaci, praesertim

a) quoad claritatem textus;

b) quoad programma quae in Seminariis elaborantur;

c) quoad cooperationem inter exegetas et theologos.

Card. Gracias: Placet iuxta modum: 1 scilicet ut Constitutio denuo
redigatur secundum observationes factas ab Em.mo Cardinali Bea et
Em.mo Cardinali Alfrink.

Card. Cento: Placet iuxta modum: Summopere mihi satisfecit
pressus dialogus inter Em. mos Cardinales Ottaviani et Bea, practice
inter Sanctum Officium et Commissionem Biblicam: benemeriti ambo,
tractatum concinnum quemdam nobis obtulerunt de Sacra Scriptura. Ex
corde, desidero ut, iuxta quod Cardinalis Ponens admisit, collaris con-
siliis, ad meliorem redactionem huius Constitutionis perveniri possit,
quae nobis iterum subiicienda est, secundum Cardinalis Ciriaci expetivit.
Valde felix hoc esset auspicium pro futuro Concilio Oecumenico.

Card. Garibi y Rivera: Placet cum reconsideratione.

Card. Godfrey: Placet iuxta modum: scilicet remandetur pro ulte-
riore examine a Commissione, habita ratione observationum Em.mi Card.
Bea et aliarum observationum in hac sessione et consilii Em.mi Card. Ot-
taviani.

1 Cf. pp. 540-541.

558

SESSIO II - ACTA

Card. Confalonieri: Placet iuxta modum: hoc est, Schema Consti-
tutionis bonum videtur; sed, ob rationes hinc inde allatas, praesertim ab
Em.mo Bea, schema ipsum redeat ad Commissionem ut, auxilio etiam
plurium peritorum, perfectiores enuntiationes, ubi utile est, obtineat.

Card. Richaud: Placet iuxta modum: secundum observationes plu-
rimas Em.mi Cardinalis Bea et propositionem Em.mi Cardinalis Ciriaci.

Card. Koenig: Placet iuxta modum1 et ad mentem Cardinalis Bea.

Card. Dopfner: Non placet.2 Retractetur schema secundum proposi-
tum Em.mi Card. Bea.

Card. Marella: Placet iuxta modum procedendi ab Em.mo Card.
Ciriaci propositum.

Card. Testa: Placet iuxta modum: scilicet redigendi novum textum,
attentis observationibus eorum qui locuti sunt.

Card. Muench: Placet iuxta modum: secundum observationes
Em.mi Card. Bea.

Card. Meyer: Placet iuxta modum, i. e. praesertim quoad ea quae
ab Em.mis Card. Ciriaci, Bea, Koenig, Dopfner, Alfrink, potissimum
quae a Card. Bea relata sunt.

Card. Doi: Placet iuxta modum: scilicet secundum explicationes
datas ab Em.mo Card. Ottaviani.

Card. Alfrink: Placet iuxta modum:3 i. e.:

1) caput primum omnino noviter reficiatur.

2) Num. 21 et 22 totaliter aliter redigantur.

3) Observationibus Em.mi Card. Bea satisfiat.

Card. Santos: Placet iuxta modum: Nova redactio adhibeatur iuxta
observationes elaboratas, et acceptas ab Em.mo Card. Relatore, modo
ab Em.mo Card. Ciriaci praesentato.

Card. Quintero: Placet iuxta modum: i. e. iuxta animadversiones
Em.mi Card. Bea.

Card. Concha: Placet iuxta modum: revideatur Constitutio de Fon-
tibus Revelationis iuxta animadversiones Em.mi Card. Bea.

1 Cf. pp. 537-538.

2 Cf. pp. 538-540.

3 Cf. pp. 551-553.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

559

Card. Di Iorio: Placet iuxta modum: reformandum attentis praeci-
pue animadversionibus Em.mi Card. Bea.

Card. Roberti: Placet iuxta modum: dilata et novus proponatur tex-
tus a Theologica Commissione, iuxta votum Em.mi Card. Ciriaci.

Card. Jullien: Placet iuxta modum: secundum observationes Emi-
nentissimorum Cardinalium Bea et Ottaviani, necnon Rev.mi Patris
Salmon, de quibus ratio habeatur in Constitutione a Commissione Theo-
logica expolienda.

Card. Larraona: Placet iuxta modum:1 et ad mentem, mens est ut
differatur, approbetur et iterum quaestio retractetur prae oculis habitis
observationibus a Patribus factis. Quoad iter servandum adhaereo pro-
positionibus factis ab Em.mis Bea, Ciriaci et Ottaviani inter se prudenter
concordatis.

Card. Heard: Placet iuxta modum: i. e. ratione habita observationum
ab Em.mo Bea et Em.mo Ciriaci factarum et Em.mi Relatoris.

Card. Bea: Placet iuxta modum:2 i. e. dilata et retractanda secundum
observationes prolatas.

Beat. Gori: Placet iuxta modum: id est secundum observationes
Em.mi Card. Bea et modum emendandi propositum ab Em.mo Card. Ci-
riaci.

Beat. Cheikho: Placet iuxta modum: i. e.:

1) observationes Em.mi Card. Augustini Bea magnum momentum
habent. Idem de iis quae dixit Em.mus Card. Alfrink.

2) ut fusius loquatur de Traditione.

3) ut enumerentur omnes libri Sacrae Scripturae.

4) ut nominentur antiquae versiones orientales de quibus in n. 25.

Exc. 0’Connor: Placet iuxta modum animadversionum ab Em.mo
Relatore propositarum.

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum: secundum expositiones Cardinalis
Bea.

Exc. Ryan: Placet iuxta modum: attentis explicationibus Em.mi ac
Rev.mi Cardinalis Ottaviani; redigatur nova Vulgata attentis modernis
vestigiis inventis; proponatur officialis versio in singulis linguis ver-
naculis.

1 Cf. p. 541.

2 Cf. p. 541 ss.

560

SESSIO II - ACTA

Exc. Chavez y Gonzalez: Placet iuxta modum: secundum observa-
tiones Eminentissimorum Cardinalium Bea, Ciriaci et Ottaviani.

Quamvis ea quae dicam non agunt directe de themate in « Constitu-
tione de Fontibus Revelationis proposita a Commissione Theologica »,
credo, tamen, utilitatem practicam habere.

Profundiora enim studia nuper facta circa Sacram Scripturam melio-
rem nobis cognitionem praebuerunt de ipsius graecis, hebraeis aliisque
fontibus exhaustam. Sed hoc — etiam occasio fuit multarum variationum
de eodem textu, — prout videri potest in versionibus a diversis aucto-
ribus factis, in una eademque vernacula lingua; quod, meo humili iudicio,
magnae confusionis causa est pro fidelibus, qui, ordinarie loquendo,
S. Scripturam profundius non cognoscunt.

Unde ad hanc multiplicitatem vitandam credo utile futurum si Com-
missio Biblica specialis institueretur, pro nationibus aut etiam mundi
regionibus eiusdem linguae, — (coalescens, pro posse, ipsis doctis viris
qui diversas vernaculas versiones ediderunt) — quaeque (Commissio) uni-
tatem Sacri Textus elaboraret in unaquaque praedicta vernacula lingua.

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: fere omnia, quae sunt in
Constitutione, mihi vere placent quia absque dubio accuratissime, sapien-
tissime et opportunissime dicta sunt. Sed ex his pluribus dictis nunc, in
hac sessione Commissionis, mihi videtur Costitutionem posse et debere
venire in meliorem. Hac de causa Constitutio mihi placet iuxta modum:
aliis verbis, praesertim iuxta ea quae dicta et discussa sunt ab Em.mis
Cardinalibus Ottaviani et Bea. Quia, ut credo, observationes Em. mi
Card. Bea et responsiones Em. mi Card. Ottaviani componi possunt. Et
etiam mihi videtur quod hoc necessario modo fieri debet ante Concilium
quia secus in ipso Concilio erunt difficiles discussiones et controversiae.

Exc. Antezana y Rojas: Placet iuxta modum: scilicet, iterum remit-
tatur Constitutio ad Commissionem Theologicam secundum observationes
Eminentissimi Card. Bea et Ciriaci, atque responsiones Em.mi Card. Ot-
taviani.

Exc. Campbell: Placet iuxta modum: secundum observationes ab
Em.mo Card. Bea factas.

Exc. Beras: Placet iuxta modum: id est secundum observationes
Em.morum Cardinalium Bea, Ottaviani et Ciriaci.

Exc. Cooray: Placet iuxta modum: i. e. nova recensio efformanda
secundum ea quae dicta sunt praesertim ab Em.mis Cardinalibus Bea et
Ciriaci.

DISCEPTATIO - DE FONTIBUS REVELATIONIS

561

Exc. McKeefry: Placet iuxta modum: et in votis Em.morum Cardi-
nalium Bea et Alfrink assentio.

Exc. Lefebvre: Placet iuxta modum: factis emendationibus in modo
quo annuit Em. mus Cardinalis Ottaviani.

Exc. Hurley: Placet iuxta modum: iuxta observationes Em.morum
Cardinalium Bea, Koenig, Dopfner, Alfrink et iuxta propriam observatio-
nem quantum ad par. 4am de inclusione alicuius citationis S. Scripturae,
si haec inveniri potest.1

Exc. Landazuri: Placet iuxta modum: scilicet iuxta animadversiones
factas praesertim ab Em.mo Card. Bea et responsiones prolatas ab Em.mo
Card. Ottaviani.

Exc. Perrin: Placet iuxta modum: cum observationibus ab Em.mis
Cardinalibus Bea et Alfrink prolatis et propositione Em. mi Card. Ciriaci.

Exc. Seper: Placet iuxta modum: i. e. in definitiva redactione Sche-
matis ratio habenda est emendationum propositarum ab Em.mis Cardi-
nalibus Bea et Alfrink.

Exc. Bazin: Placet iuxta modum: scilicet iuxta observationes factas
ab Em.mo Card. Bea et ab Em.mo Card. Ciriaci.

Exc. Bernard: Placet iuxta modum: scilicet secundum animadversio-
nes Em.mi Card. Bea et secundum modum propositum ab Em.mo Card.
Ciriaci.

Exc. Bernier: Placet iuxta modum: habita ratione animadversio-
num Em.mi Card. Bea et observationum Em.mi Card. Ottaviani.

Exc. Yago: Placet iuxta modum: secundum observationes Em.mi
Card. Bea.

Exc. Rakotomalala: Placet iuxta modum: scii, observationes factae
interpretandae sunt ad mentem Em.mi Card. Relatoris.

Exc. Ngo-dinh-Thuc: Placet iuxta modum: secundum observationes
Em.mi Bea et Em.mi Ciriaci.

Exc. Verwimp: Placet iuxta modum: scii, novus textus componatur
secundum observationes ab Em.mo D. Card. Bea factas.

1 Cf. textum pp. 549-550.

562

SESSIO II - ACTA

Exc. Jelmini: Placet iuxta modum: adhaereo observationibus ab
Em.mo Card. Bea et ab aliis Em.mis factis ad novam redactionem fa-
ciendam.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum: sc. nova redactio secundum obser-
vationes Em. mi Card. Bea et Em. mi Card. Alfrink.

Exc. Scharmach: Placet iuxta modum: secundum observationes
Em. morum Cardinalium.

Rev. Gut: Placet iuxta modum: secundum animadversiones doctissi-
mas Em.mi Card. Bea et Alfrink. Proponere liceat, ut ipse Card. Bea, com-
petentissimus in materia, conficiat novam redactionem in illis, quae
S. Scripturam tangunt.

Rev. Browne: Placet iuxta modum: i. e. attentis scilicet observatio-
nibus Em.mi Card. Bea et aliorum Patrum et modo procedendi proposito
ab Em.mo Card. Ciriaci.

Rev. Sepinski: Placet iuxta modum, scii, dilata usquedum revisus sit
textus sec. observationes Em.mi Card. Bea et Ciriaci et Rev. P. Salmon.

Animadversiones :

n. 14, linea 7: dicatur: «Verbo, quod»;
n. 15, linea 10: dicatur: « minime enervata »;
n. 17, linea 6: dicatur: « prophetice »;
n. 22, linea 9/10: dicatur loco «prodere»: «exprimere»;
n. 27, lineis 22-24: dicatur: « Ideo versiones in usum fidelium
ab Episcopis, apud quos est apostolica doctrina, invigilentur atque ap-
probentur ».

Rev. Janssens: Placet iuxta modum: praesertim secundum animad-
versiones Em.mi Card. Bea et Card. Ciriaci.

Card. Ottaviani: Antequam finis imponatur huic momentosae reu-
nioni, gratias ago omnibus qui in hac re intervenerunt et nobis proposue-
runt suas difficultates, desideria clarificationis et certe quando habebimus
omnia scripta, quibus dimetiri possunt illa desiderata, studebimus rem
componere et, per Secretariam Generalem ad Concilium apparandum, mit-
tere omnibus Membris Commissionis. Certe, uti dixi, quando colloquium
habebam cum singulis obiicientibus, non omnia mihi videntur fuisse adop-
tanda, sed iudicium dabitur a Membris Commissionis quando habebunt
tum textum novum tum textum novarum obiectionum quae ad alterum
textum, quem mittemus, facient singuli. Rogo ut fiant tempestive illae
communicationes et in scriptis, quia hac vice Constitutio missa fuerat dili-

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

563

genter ab ipsa Secretaria generali duobus mensibus ante banc reu-
nionem, sed paucae pervenerunt ante nostrum conventum observationes.
Quia secus ego potuissem etiam proponere ipsas mutationes ad evi-
tandum tempus discussionum. Ceterum quod attinet ad tenorem ipsius
Constitutionis, cum observatum sit ipsam habere quemdam characterem
defensivum debeo duo adnotare:

1) Quidem non mihi videtur nimis exactum Constitutionem habere
characterem defensivum, quia maxima pars Constitutionis est expositiva,
paraenetica; sunt quidem quaedam quae ad defensionem spectant, sed
2) noto, ad hoc sunt Concilia: ad defendendum dogma, ad defendendam
veritatem. Concilia coacta sunt praesertim ad profligandos errores; igitur,
si est character etiam defensivus, mihi videtur quod correspondet plene
ad finalitatem Concilii.

Ceterum, sicut dixi, maximas gratias ago omnibus qui contulerunt
suo consilio et etiam maximas ago anticipate pro iis qui conferent in
proximo.1

DE DISTRIBUTIONE CLERI

(Tertia Congregatio: 10 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM

A COMMISSIONE DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

Christifideles in quibusdam orbis terrarum regionibus, ob parvum sa-
cerdotum numerum, in periculo versantur deficiendi a morum honestate et a
fide catholica, quia praedicatione verbi Dei et sacramentorum administratione
carent. Ea de re solliciti sese2 debent singuli fideles, utpote qui sint membra
unius corporis Ecclesiae,3 instanter rogantes Dominum messis « ut mittat
operarios in messem suam » (Mt. IX, 38), itemque « unusquisque, sicut
accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes » (1 Petr. IV, 10). Qua
profecto obligatione clerus praecipue tenetur, « qui sacerdotium et apostola-
tum Christi Domini, miro ipsius delectu ac concessu, participat»;4 maxime vero
Episcopi sentiant oportet penitus cum Romano Pontifice adstringi gravissimo
officio « dilatandi Evangelii et toto terrarum orbe Ecclesiae condendae ».5

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Corrige: esse.

3 Cf. 1 Cor., XII, 25 et 27.

4 Pius XI, Litt. Encycl. Rerum Ecclesiae gestarum, 28 febr. 1926.

5 Pius XII, Litt. Encycl. Fidei donum, 21 apr. 1957.

564

SESSIO II - ACTA

Ab antiquitus quidem sollemne semper fuit ut qui ad sacros ordines
promoverentur, determinatae ecclesiae stabiliter addicti seu incardinati essent;
ad fidem tamen ad alias semper gentes propagandam clerici seu sacerdotes
mitti consueverunt, sicut et monachi ac fratres mendicantes aliique religiosi
quamplurimi.

Quare Patres huius Sacrosancti Concilii statuere decreverunt:

I. Episcopi, qua Apostolorum successores, recolant sibi omnium eccle-
siarum sollicitudinem cordi esse debere. Curent proinde auxilio iuvare illas
dioeceses, in quibus, ob parvum sacerdotum numerum, integritas fidei et
praxis vitae christianae in discrimen vertuntur.

II. Religionum clericalium Superiores maiores quoque, prae ceteris,
dioecesibus auxilium libenter praebere satagant, sive in eis novas religio-
sas domus fundando, sive sacerdotes sibi subditos ad normam iuris desi-
gnando, qui sacro ministerio pastorali exercendo aptiores et validiores sint.

III. Instituatur apud Sanctam Sedem peculiare Consilium, cuius erit ordi-
nare ac moderari ea omnia, quae vocationes ecclesiasticas fovendas respiciunt,
vel ad aptiorem cleri distributionem, pro ecclesiarum necessitatibus, attinent.

IV. In bonum omnium alicuius Nationis (vel alicuius Regionis, quae forte
ex pluribus nationibus constet) dioecesium, constituantur, pro rerum ad-
iunctis et locorum indigentia, Consociationes cleri saecularis — quales in ali-
quibus regionibus iam exstant ibique « Missiones nationales » nuncupan-
tur — quae in Praelaturam, cum aut sine territorio, erectae, sub regimine sint
certi Praelati, eiusdem Praelaturae Ordinarii.

Istius Praelati erit Seminarium nationale erigere ac dirigere, in quo alumni
instituantur in servitium totius Nationis, vel Regionis.

Eidem Praelato ius sit alumnos ita institutos incardinandi, eosque ad
Ordines promovendi « titulo Missionis Nationalis vel Regionalis ».

Onus tandem sit Praelato providendi decorae sustentationi eorum, quos
promoverit titulo praedicto.

V. Quantum fieri potest, erigantur, ubi adiuncta id suadeant, peculiaria
Seminaria in adiutorium orbis regionum quae clero magis indigere videantur.

Apud ordinaria etiam Seminaria piae fundationes constituantur ad hoc ut
nonnulli iuvenes ibidem ali et institui possint in praefatum laudabilem
finem.

VI. Foveantur Seminaria pro vocationibus « serotinis », in quibus viri
maturioris aetatis, vel qui studia in scholis « technicis », aliisve id genus, per-
fecerint, expeditiore curriculo studiorum ad sacerdotium parari possint.

VII. Vinculum caritatis, aptis conventionibus firmetur inter dioeceses, ita
ut altera tanquam « matrina », altera tanquam « filia » habeatur, vel ambae
uti « geminae » consocientur: unius dioecesis erit ad alteram sacerdotes mit-
tere, sive ad certum tempus, sive in indefinitum.

VIII. Superiores Maiores Religionum clericalium se paratos praebeant,
summa caritate ac libenti obsequentique animo, ad consentiendum ut locorum
Ordinarii, iuris praescriptis servatis, eorum ecclesias in paroeciales erigant,

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

565

aut — si magis opportunum visum fuerit — subsidiarias seu succursales pa-
roecialium constituant.

Item, paroeciae saeculares Religiosis administrandae committantur, atque
Religiosi instituantur cappellani vel adsistentes adsociationum fidelium.

IX. Aptentur iuris praescripta de incardinatione et excardinatione, ne a
sola voluntate Ordinarii loci abhinc pendeat transitus clericorum ad aliam
dioecesim. Itaque, salvis iis quae supra, ad IV-V, iam notata sunt, haec addan-
tur ad normas de excardinatione — incardinatione in cann. 112 et seqq.
C.I.C. contentas, videlicet:

a) Extra casum verae necessitatis, Ordinarius loci litteras excardinatio-
nis ne deneget clericis, qui mitti et incardinari postulaverint ad dioecesim al-
teram, gravi inopia cleri laborantem (cfr. cann. 116 et 117 C.I.C. ).

b ) Clericus, qui a sua dioecesi ad aliam, ad tempus indefinitum, legi-
time transmigraverit, huic dioecesi ipso ture, transacto quinquennio, incardi-
natur, nisi vel ipse contrariam antea voluntatem manifestaverit, vel Ordinarius
dioecesis originis, aut Ordinarius dioecesis hospitis, consensum antea revo-
caverit.

X. Privilegium totalis exemptionis a iurisdictione Ordinarii loci, quod
certis Religionibus clericalibus iure vigenti competit, accommodetur hodiernis,
quae videntur societatis christianae exigentiis.

Textus definitive probatus in Sessione Generali habita diebus 16-21 ianuarii
1961.

2) RELATIO EM.MI P. D. PETRI CARD. CIRIACI
PRAESIDIS COMMISSIONIS
DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

De distributione cleri: debeo commemorare haberi etiam alias di-
scussiones, pertinentes ad Commissionem quam ergo praesideo et hic
quaedam generaliter adnotare debeo. In primis omnes recolant nobis
imminere tremendum periculum transeundi hic ferias natali tias. Et
hinc ego curabo maximam possibilem brevitatem. Et hinc ego propono
loqui tantummodo initio, non durantibus discussionibus neque in fine,
et videbimus utrum hoc erit possibile. Deinde debeo laudem dare
membris Commissionis pro « disciplina Cleri populique christiani » et
praecipue Secretario P. Berutti et duobus Officialibus S. Congregationis
Concilii, qui dati sunt ei in adiutorium. Dictum est, scio, nimis breves
esse expositiones impressas datas membris Commissionis. Debeo expli-
care Commissionem fecisse longam relationem, sed decisum est, et bene,
non longam expositionem Patribus Concilii mittere, nam hic agitur
non de textu scholastico luris Canonici vel Theologiae Moralis, cetero-
quin sunt quaestiones pastorales; maior pars membrorum Commissionis

566

SESSIO II - ACTA

Centralis sunt Episcopi, ipsi bene cognoscunt materiam, hic agitur tan-
tummodo de proponendis concrete mediis et textibus.

Quoad primam quaestionem « De distributione Cleri », haec est
magni momenti et est huius temporis. Hucusque Ecclesia fuit fixa,
nunc debet esse vaga, debet esse plummea nam ante unusquisque habebat
suam paroeciam, Episcopus habebat suam dioecesim, tranquille cum suis
canonicis attendebat fideles; nunc autem est carentia cleri ita ut difficul-
tates habeantur et canonici sunt primi qui debent adlaborare in paroeciis.
Et deinde populi continuo transmigrantur ob rationes politicas. Igitur hoc
pro me, practice, est opus Concilii, aptare Ecclesiam mutatis omnino
fluidis conditionibus. Quaestio principalis est distributio cleri.

Noto: quae hic proponuntur non sunt opiniones meae personales,
sunt opiniones Commissionis. Istae decisiones sunt sumptae ad maiori-
tatem. Ego tantummodo curavi ut fieret discussio, sed reliqui membra
libera; sed ego etiam sum liber et tamquam membrum Commissionis
Centralis possum dicere meam opinionem etiam contra decisionem Con-
gressus particularis. Ceteroquin Commissio particularis - — non hoc dico
ad criticam Commissionis particularis, iam ego laudavi laborem enormem
quem fecerunt, — differt a Commissione Centrali. Maioritas Commissio-
nis particularis non sunt Episcopi, sed sunt professores, sunt canonici, sunt
simplices ecclesiastici, qui habent mentalitatem differentem quam menta-
litatem Commissionis Centralis, quae est composita in maiore parte Epi-
scoporum, sed evidenter opinio Commissionis Centralis debet praevalere,
nam Concilium fit ab Episcopis. Tamen esset bonum etiam Episcopis, qui
sunt in Commissione Centrali, etiam iis qui sunt in Concilio, cognoscere
quid cogitent singuli presbyteri, quid cogitent etiam laici ita ut non
claudantur sua auctoritate, sed sciant quid populus cogitet. Tamen est
aliud principium: Ecclesia est hierarchica. Quando habentur discus-
siones, praevalet sensus hierarchicus. Hinc ego non miror si plures
habeantur observationes textui a Commissione proposito. Sed ego non
considero hoc tamquam examen Commissionis particularis ex parte Com-
missionis Centralis. Non; ego considero hoc tamquam cooperationem in
bonum communis Matris Ecclesiae. Hic non sunt neque Commissiones
particulares, neque Commissio Centralis: sunt presbyteri, Cardinales,
Episcopi etc., qui coniungunt suas vires ad bonum Ecclesiae. Et est
bonum ut Episcopi, qui sunt in hac sessione, sciant quid ceteri cogi-
tent. Ego scio etiam alias Commissiones particulares reliquisse liber-
tatem. Huc et illuc pervasit opinio quod res hic « sistematur » Romae,
in Curia Romana, et deinde magis vel minus obligentur Episcopi Con-
cilii ad hoc acceptandum. Hoc est falsum, sed dicitur. Aliud est rem
esse falsam, et aliud est quod dicitur: generatim dicuntur mendacia, sed

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI 567

nos debemus rationem habere etiam istius mentalitatis publicae. Et hinc
ego publice dixi membris Commissionis quod ipsi sunt liberi; non so-
lum, sed rogavi ut libere loquerentur. Sed sicut liberi sunt ipsi, liber
sum ego et, tamquam membrum Commissionis, nonnulla, contra quae
mea Commissio dixerit, dicam. Nam sinceritas hic est necessaria. Con-
cilium debet vitare unam rem (ego fui diplomaticus): diplomatiam; so-
lum amor Ecclesiae, solum bonum animarum nos debet conducere.

Quae hic practice proponuntur sunt nonnullae suggestiones.

Quaestio est difficillima et est actualis. Nos habemus exemplum
Americae Latinae, sed etiam hic desunt vocationes sacerdotales. Et hic
veniunt duae quaestiones principales circa quas ego rogo meos col-
legas proponere suam opinionem vel responsum dare generale, scili-
cet v. gr. exponere necessitates nostri temporis et igitur commendare
omnibus Episcopis alicuius nationis ut concorditer agant ad ordinandam
rem in suis dioecesibus et commendare omnibus Episcopatibus mundi, ut
se adiuvent inter se solidarietate vere catholica et deinde Superioribus
religiosis ut adiuvent clerum saecularem. Igitur prima responsio: non
convenit praecisas et concretas dispositiones statuere, sed dare generalem
dispositionem. Si maioritas membrorum erit pro hac opinione, ego tam-
quam Praeses acceptabo. Si autem plures cogitent practice quaedam reme-
dia indicanda, tunc dicant utrum acceptant has propositiones meae
Commissionis, utrum habent aliquid eliminandum vel addendum vel
modificandum. Deinde postquam hoc dixerint, rogantur ut mittant: ego
modificabo textum iuxta propositiones meorum collegarum. Et ego ac-
cepto omnia; nam scio quod praxis meorum collegarum est talis ut ego
possim acceptare. Et deinde post aliquod tempus transmittam singulis
textum modificatum et ipsi provideant de hac re, ita ut concrete et
perfecte agatur.

Inde a principio gratias ago collegis pro eorum observationibus,
et considero eorum observationes tamquam formosas margaritas ad for-
mandam coronam nostrae Dominae dedicandam. Igitur unusquisque dicat
suam opinionem, in scripto donet deinde Secretario Generali; si mihi
transmittuntur, tunc ego textum modificabo secundum observationes
factas. Et spero quod hac methodo non amplius necesse sit loqui ita ut
brevior tractatio fiat et spectrum feriarum nataliciarum amabile nobis
appareat.1

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

568

SESSIO II - ACTA

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM
(Quarta Congregatio: 11 nov. 1961)

Card. Tis serant: Antequam disceptatio initium habeat ab Em.mo
Relatore quaerere velim utrum sacerdoti, quem Episcopus ad servitium
alterius dioeceseos destinaverit, liceat recusare destinationem extra dioe-
cesim ordinationis vel incardinationis.1

Card. Ciriaci: Per se, iuxta ea quae hic scripta sunt, non potest
recusare, sed hoc dependet utrum Patres acceptaverint vel non textum.
Igitur audiendum antea est id quod Patres dicant; iuxta textum non
potest recusare. Sed hic textus debet examinari a Patribus, uti diximus,
qui acceptabunt vel non. Igitur nunc Cardinales et membra Commis-
sionis Centralis, quos vocaverit Em.mus Praeses, debent respondere
textui hic praeparato circa distributionem cleri. Et responsum potest
esse triplex: vel placet, et hoc significat illud acceptare schema uti est;
vel « placet iuxta modum », scilicet modificatum iuxta modificationes
quae sequuntur et debent tradi hae modificationes; vel etiam est tertium
responsum (non est casus dicendi « non placet » in hac quaestione, nam
quando sunt quaestiones simplices, ex. gr. de Primatu Romani Pontificis,
potest dici « placet » vel « non placet », sed quando agitur de hac
quaestione tam complexa Concilium non potest dicere « non placet).
Igitur tertium responsum esset: « non placet ». Sed quis posset facere
quaestionem generalem, dicendo: non convenit Concilio intervenire, et
dicere quomodo practice distributio cleri procedat. Est criterium hoc,
sed Concilium alibi et nunc in hoc casu ex. gr. dicat: sufficit commendatio
Episcopis et Superioribus Religiosis ut auxilium praebeant dioecesibus
quae necessitatem habent presbyterorum. In hoc casu, hoc iam statutum
est in n. 1 et n. 2. Igitur si ipse putet inopportunum esse tractare
modos practicos procedendi ad distributionem cleri, potest simpliciter
dicere: placet solum quoad primum et secundum punctum. Hoc se-
cundum meam opinionem. Quando deinde veniet haec quaestio, si
Patres acceptant, et ego dabo responsum; si non acceptant, videbimus.
Nescio utrum recte explicaverim circa modum respondendi: placet totum,
placet iuxta modum, scilicet modificatum, placet iuxta articulum pri-
mum et secundum, quando putat non esse casum statuendi ex parte
Concilii modum practicum procedendi, remittitur scilicet Episcopis
et Superioribus Religiosis, et in hoc casu dicat: placet tantummodo

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

569

circa primum et secundum. Ego lego: 1. «Episcopi, qua Apostolo-
rum successores, recolant sibi omnium ecclesiarum sollicitudinem cordi
esse debere. Curent proinde auxilio iuvare illas dioeceses, in quibus, ob
parvum sacerdotum numerum, integritas fidei et praxis vitae christianae
in discrimen vertuntur ». Hoc omnes approbare possunt.

2. «Religionum clericalium Superiores maiores quoque, prae ceteris,
eisdem dioecesibus auxilium libenter praebere satagant, sive in eis
novas religiosas domus fundando, sive sacerdotes sibi subditos ad nor-
mam iuris designando, qui sacro ministerio pastorali exercendo aptiores
et validiores sint ».

Igitur ego attendo ut indicentur a Praeside quinam sint, qui debeant
loqui, qui respondeant uni ex istis responsis iam indicatis.1

Card. Tis serant: De religiosis non adest difficultas, quia votum
oboedientiae habent, sed saeculares presbyteri non habent oboedientiae
votum extra dioecesim eundi.2

Card. Pizzardo: Omnino mirum videtur quod legitur in par. III.

Opus enim Pontificium ad vocationes ecclesiasticas fovendas iam
existit Motu Proprio « Cum Nobis » die 4 novembris 1941 (AAS. XXIII,
1941, p. 479) et praesertim a quibusdam annis fervide operatur. Mense
maii anni proxime sequentis habebitur quoque hic Romae Congressus
Internationalis eiusdem Pontificii Operis.

Paragraphi quinta et sexta respiciunt Seminaria; at pro Seminariis
habetur peculiaris Commissio, distincta a Commissione de disciplina
cleri.

Hic est unus e pluribus casibus in quibus necessarium fuisset, ad par-
cendum tempori et labori, antequam schema praesentaretur, aliam Com-
missionem saltem interrogare.

Ad 3um punctum quod attinet, quo Centrum seu Concilium quoddam
proponitur eum in finem ut dioecesibus sacerdotum penuria laboranti-
bus consulatur, aliquid adnotandum puto. Mihi enim videtur huiusmo-
di Centrum seu Consilium — sive nationale sive internationale —
finem, quem illi tribui volunt, parum attingere; quinimmo et Epi-
scopis invisum fieri, et ipsis vocationibus sacerdotalibus obfuturum
esse.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

570

SESSIO II

ACTA

Invisum quidem, quia:

1) permulta et saepissime permagna incommoda et impensas
obeunt Episcopi in clerum proprium efformandum;

2) ipsis insuper sacerdotibus gravissimum erit relinquere suum
Episcopum, parentes et amicos ad aliam dioecesim migraturi;

3) praeterea distributio cleri, ipsius cleri abundantiam praesumit;
at contra sacerdotum numerus fere ubique minor est quam fidelium
necessitates postulent.

Damnosum denique ad sacerdotales vocationes fovendas quod atti-
net, quia parentes generatim nolunt filios suos in extraneas et longin-
quas regiones mitti.

Proinde tria mihi magis opportuna videntur ad ipsum finem conse-
quendum, qui huiusmodi Centro assignatur. Nempe:

a) Favere Seminariis, quae interdioecesana, vel nationalia vel inter-
nationalia dicuntur, ad iuvenes efformandos, qui pro aliis dioecesibus
aluntur;

b) Auctoritatem augere Sacrarum Congregationum Romanarum,
quae de institutione vel de disciplina cleri agunt, scilicet:

1) Sacrae Congregationis Concilii, si de sacerdotibus agatur inter
varias dioeceses ex necessitate partiendis;

2) Sacrae Congregationis de Seminariis et Studiorum Universita-
tibus, si de sacerdotibus agatur, qui ad peculiaria munia in Pontificiis
Seminariis Regionalibus vel Interdioecesanis sunt necessarii: quo sane
radicitus medebitur malis, ex quibus potissimum provenit praesens pe-
nuria cleri in pluribus Nationibus.

Liceat etiam in memoriam reducere Pontificalis Commissionis pro
America Latina existentiam apud Sacram Congregationem Consisto-
rialem ad necessitatibus consulendum ipsius Americae Latinae.

Card. Ferretto: Nobis proponitur gravissima et momentosa quae-
stio de clericorum penuria qua laborant nonnullae dioeceses praesertim
Italiae, Galliae et Americae Latinae et remedia quaedam decernenda in-
digitantur, quibus tute obvenire possit praefatae penuriae cleri.

Sed in primis et ante omnia animadvertendum mihi videretur hanc
esse materiam ut ita dicam mixtam, quum, ni fallor, ipsa attingat compe-
tentiam non solum istius sed et aliarum Commissionum ad Concilium
Oecumenicum apparandum constitutarum.

Secundo, in praemissis quaestio mihi non apparet clare et plene pro-
posita praesertim quum in iisdem, proh dolor!, nil habetur de mediis
ab Ecclesia iam feliciter expertis, miro animarum Episcoporum non-
nullarum nationum zelo et industria excitatis utpote sunt: in Gallia

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

571

« Mission de France », cui praesidet ut Praelatus Ordinarius Em.mus
Cardinalis Lienart hic praesens; in Hispania « OCSA », scilicet Obra de
Cooperacion Sacerdotale Hispano- Americana; in Belgica natione Semi-
narium Lovaniense; in Italia : Pia societas Sancti Caroli ab Episcopo Pla-
centino Servo Dei, Ioanne B. Scalabrini, fundata; in Bergomensi dioe-
cesi Seminarium, « II Paradiso ». Ne dicam de aliis operibus, minoris in
praesens, sed minime spernendi momenti, quae ad nostrum finem adla-
borare satagunt.

Nec omnino silentio praetermittendi essent, mihi videntur, immanes
labores Pontificiae Commissionis pro America Latina cui sapientissime
praesidet Em.mus Card. Confalonieri, adlaborante, omni nisu et mira-
bili erga Ecclesiam amore, Exc.mo Archiepiscopo Samore, cui Commis-
sioni praesto fuerunt Episcopi canadiensis Ditionis et Statuum Foederato-
rum Americae Septemtrionalis.

Mihi valde opportunum videretur si ad Dei gloriam et Sanctae Ma-
tris Ecclesiae decus, Patribus Concilii saltem per summa capita propo-
nerentur, quae Ecclesia, in sua perenni iuventute iam fecit ut satius
respondere valeret, attentis peculiaribus adiunctis nostrorum temporum,
praecepto sui Divini Fundatoris: messis multa, operarii pauci, rogate
Dominum messis ut mittat operarios in messem suam.

Media quae iam feliciter Ecclesia adhibuit, Patribus Concilii expo-
nenda sunt, ut ab omnibus recognoscantur ut dein novae leges condantur
quae utiles videntur ad media praedicta confirmanda, amelioranda et per
orbem multiplicanda.

Quibus generaliter praemissis, cum venia Em.morum et Exc.morum
Patrum, veniam ad nonnulla puncta Decreti propositi.

1. Numeris II, VIII et X videtur pertractari res quae specialiter
pertinet ad S. Congregationem de Religiosis vel ad Commissionem IV
pertinet.

Numeris V et VI videtur pertractari res, quae specialiter pertinet
ad S. Congregationem de Seminariis vel ad Commissionem VII, quae
agit de studiis et de seminariis.

Materia de qua sub n. VII videretur pertinere ad S. Congrega-
tionem Consistorialem ved ad Commissionem de Episcopis et de regimine
dioecesium.

Ideoque melius esset has materias cum aliis Commissionibus, collatis
consiliis, attente perpendere.

2. Ad n. III. « Instituatur apud Sanctam Sedem ... ».

Opportunum esset scire an hoc in casu Concilium legem condere

vel tantum adhortationes facere seu vota proponere intendat. In utro-
que casu tutius esset, attenta significatione vocis « Sancta Sedes » antea

572

SESSIO II - ACTA

Romani Pontificis vel S. Congregationis competentis hac in re senten-
tiam exquirere.

3. Ad IV, linea 20, loquitur de Praelatura « sine territorio ». Hoc est
aliquid omnino novi in vigenti iure canonico; oportet igitur prius natu-
ram iuridicam huiusmodi novi entis iuridici bene definire.

Nimis summarie loquitur de potestate et de officiis huiusmodi « Prae-
lati Ordinarii » cui erit ius — lineis 27 et 28 — alumnos « incardi-
nandi » eosque « ad ordines promovendi ».

Quis erit qui sacerdotes Missioni incardinatos ad ministerium exer-
cendum mittet? quis eis, quibusque rationibus, moderabitur? Nimis
faciliter Praelato Ordinario gravissimum officium imponitur — lineis 29
et sequentibus — providendi decorae sustentationi eorum quos promovit
ad sacros ordines. Tota res mihi videtur maturius perpendenda, collatis
etiam consiliis cum Sacra Congregatione cuius est Praelaturas ordinarias
erigere.

4. Quoad n. IX. Quid hic veniat sub nomine Ordinarii loci, passim
usitato, non est clarum: aptius diceretur « Episcopus proprius » cann. 935
et 956 C. I. C.

Sub littera b) agitur de clerico qui legitime transmigraverit: oporteret
cognoscere utrum ratio habeatur de generalibus legibus datis a Summo
Pontifice Pio XII in Constitutione Apostolica « Exsul Familia » moderan-
tibus migrationes transmarinas clericorum.

Ac tandem, propositis normis mihi videtur finis intentus « ne a
sola voluntate Ordinarii loci abhinc pendeat transitus clericorum ad aliam
dioecesim » — quae verba minus apta videntur ad fovendam reverentiam
et oboedientiam quam Episcopus in ordinatione a suis sacerdotibus expo-
stulat — minime obtineri cum evidenter iudex « de casu verae necessi-
tatis » de quo in linea 31 necessario est Episcopus proprius cui — im-
proprie dicitur Ordinarius dioecesis originis — insuper fas est — pa-
gina 81 linea 4 — contrariam voluntatem manifestare.

Ad quid igitur vigentem disciplinam canonicam labefactare?

Card. Siri: I. Schema Decreti prospicit ut melius Clerus distri-
buatur:

a) faciliorem transitum ab una ad aliam Dioecesim;

b) servitium quoddam pro omnibus Dioecesibus alicuius Regionis,
vel Nationis,

c ) cooperationem Religiosorum etiam exemptorum respectu Dioe-
cesium.

1 Cf. p. 565.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

573

Videtur aliquid esse addendum ad meliorem distributionem Cleri in
ipsa Diocesi. Etenim « ordo civilis officii », munus cui incumbitur, vel
— uti aiunt — « categoria » persaepe maiorem dant inter homines con-
suetudinem quam coexistentia in eodem territorio. Ratio distributionis
populi in eodem territorio saepe mutatur; fluxus fit frequens et instabilis.
E contra sunt paroeciae, praesertim montanae vel simpliciter rurales,
quae sunt tam parvae et quorum parochus, non potest alibi per aliquos
dies haebdomadae utilioribus spiritualibus officiis destinari ob actualem
legem residentiae.

II. En aliqua nota particularis: n. V, pagina sexta,1 linea 35. Haec
norma, si non est tantum exhortativa sed vere praeceptiva, apparet non
tam prudens. Etenim in eodem Seminario quandoque et forsan saepe
non bene coexistunt qui, iam tempore studiorum et formationis, in di-
versam rationem futuri ministerii intendunt.

Card. Gracias : Ad n. IV. Ad subveniendum necessitatibus particularis
regionis proponitur erectio alicuius «Praelaturae » cum aut sine territorio;
et onus Praelati est erigere Seminarium Nationale in quo alumni instituan-
tur in servitium totius Regionis pro qua «Praelatura» stabilita est. Hic
habet addita iura et onera: incardinandi sacerdotes et providendi eorum
decorae sustentationi. Ex his quae dicuntur non clare apparet utrum sa-
cerdotes, qui ordinentur pro tota Regione, incardinari debeant Regioni ut
tali an « Praelaturae ». Esset etiam necessarium cognoscere quisnam fu-
turus sit iuridicus status sacerdotis quando mittatur a « Praelato » in
particularem dioecesim; quaenam sint obligationes Ordinarii erga talem
sacerdotem in ordine ad congruam sustentationem, etc.; num talis sa-
cerdos possit transferri in aliam dioecesim si ex una parte Ordinarius id
renuat et ex alia « Praelatus » hoc velit; item, utrum Ordinarius particu-
laris dioecesis, ad quam aliquis sacerdos sit missus, possit renuntiare mi-
nisterio eius ad nutum necne; num talis sacerdotis vox debeat audiri et
valere cum agatur de eius translatione, etc. Etiam esset utile cognoscere
quisnam sit modus procedendi cum aliquis sacerdos qui pertineat ad
« Praelaturam » desideret incardinari alicui particulari dioecesi intra
aut extra regionem pro qua ordinatus sit. Potestas « Praelati » et Ordi-
nariorum in suis mutuis relationibus deberent necessario definiri ad dis-
sentiones vitandas. Quomodo debeat « Praelatus » obtinere vocationes
pro Seminario quod debeat instituere: possitne libere quaerere voca-
tiones in regione pro qua hoc Seminarium institutum sit an debeat pen-
dere a bona voluntate Ordinariorum? Debeantne sacerdotes, qui insti-

1 Cf. p. 564.

574

SESSIO II - ACTA

tuantur in talibus Seminariis, laborare ut alii sacerdotes saeculares dioe-
cesis, an debeant accipere separatas paroecias vel missiones et institutio-
nes, ubi suum ministerium independenter exerceant? Haec omnia debent
attente considerari ne postea difficultates exsurgant.

Ad n. VI. Habere Seminaria pro serotinis vocationibus erit magni
momenti. Ut Codex praescribit minimum in studiis quae requiruntur pro
sacerdotibus ordinandis ita esset necessarium statuere minimum quod
requiratur pro serotinis vocationibus ut uniformitas servetur in hoc
puncto.

Titulus huius sectionis est: « De distributione cleri ». Non apparet
quomodo haec particularis legislatio proposita de Seminariis pro sero-
tinis vocationibus cadat sub hoc titulo.

Ad n. VII. « Conventiones », de quibus agitur in hac paragrapho
inter diversas dioeceses ad suppeditandos sacerdotes, probabiliter non
erunt necessariae. Si sunt dioeceses quae velint libenter commodare aliae
dioecesi ministerium suorum sacerdotum, non est necessaria aliqua ulla
formalis « conventio ». Si deberent esse « conventiones » tales ut hae de
quibus agitur in hac paragrapho nullum commodum afferrent dioecesibus
quae volunt aliis iuvare.

Uno verbo: omnes obligationes essent ex una parte et omnia com-
moda ex alia. Estne probabile ut Episcopi velint tales « conventiones »
inire? Non erit melius dicere ut dioeceses quae possint commodare mini-
sterium suorum sacerdotum aliis indigentibus dioecesibus id faciant li-
benter, ex debita caritate et quantum illis sit possibile? Praeterea, for-
san etiam hoc punctum attendi deberet, scilicet, quo iure vel quo gradu
sacerdos incardinatus in una dioecesi possit cogi ut laboret pro alia dioe-
cesi si eius personalis inclinatio et voluntas sit laborare pro dioecesi cui
sit incardinatus. Item, esset utile suggerere ut, quando Ordinarii com-
modant aliae dioecesi ministerium suorum sacerdotum, conentur mittere
illos qui possint esse realiter utiles, et ne cadant in tentationem, tali
arrepta occasione, mittendi illos subditos vel difficiles vel inutiles qui
constituant quoddam problema pro propria dioecesi.

Ad n. X. Non apparet quomodo hic numerus conveniat cum titulo
« De distributione cleri ». Maximi iuvaminis esset si clare definiretur
quaestio exemptionis ita ut nullus locus dubio daretur in relationibus
Ordinarii cum religiosis exemptis sub variis et diversis aspectibus. Hoc
fieri posset adducendo particulares casus in quibus Ordinarii difficulta-
tes habent, quando aguntur cum religiosis exemptis et statuendo nor-
mas quae claram faciant Ordinariorum positionem relate ad tales reli-
giosos.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

575

Card. Richaud: Deleatur numerus IX a), qui satis periculosus est
pro auctoritate Episcoporum. Facile clerici qui haberent difficulta-
tatem cum Ordinario suo postularent excardinationem ad alteram dioe-
cesim gravi inopia cleri laborantem.

Ad n. X: valde assentio, exemptione non ablata, ut in omnibus
rebus pastoralibus et exercitio ministerii, scilicet de operibus, de actione
catholica, de publicationibus et de omni propaganda, omnes regulares
pendeant exclusive ab Ordinario dioecesano: boc examinando a com-
missione mixta.

Card. Santos: Ad n. VIII, linea 21 usque ad finem: ob penuriam
cleri, aliquo modo expressio fiat de voto non paucorum Rev.morum
Ordinariorum ut categorice assidua adsistentia Religiosorum obtinea-
tur. Clausula sequens proponitur: « Superiores maiores Religionum
clericalium rogantur ut diebus festivis praesto sint ad mittendos ipso-
rum subditos causa adiuvandi parochos ».

Card. Jullien: Ad I: Adhortatio in articulo primo contenta videtur
potius ad Commissionem « dei Vescovi e dei Governo delle Diocesi »
spectare quam ad istam de disciplina cleri.

Ad II: a) In hoc schemate clare apparet momentum quod Religiosis
tribuitur: etenim de bis agunt articuli secundus, octavus et decimus;
exinde quaestio num res deferri debeat ad Commissionem de Religiosis,
quatenus eos tangat, b) Ceterum ne nimis suadeatur paroecias Religiosis
committi: isti, etenim, alia institutione imbuti sunt, neque officia vitae
communis, si ministerio paroeciali addicti sint, facilius obire poterunt.
c) Articulus decimus omnino competentiam ingreditur Commissionis
de Religiosis, d) Quapropter, meo iudicio, servetur quidem articulus
secundus huius schematis; auferantur vero articuli octavus et decimus;
sed in secundo, de munere pastorali in dioecesi adimplendo, addatur
clausula, ad normam can. 631 CIC.: « (parochus vel vicarius religiosus)
subest immediate omnimodae iurisdictioni Ordinarii loci ».

Ad III: Ratio non videtur instituendi Consilii huiusmodi, quod iam
penes S. C. de Seminariis, exstat, quare quaestio deferatur ad Com-
missionem de Seminariis.

Ad IV: Hic quoque articulus quartus relinquatur, de consensu S. C.
Consistorialis et S. C. de Seminariis, prudentiae Conferentiarum Episco-
porum in singulis Nationibus vel Regionibus: quorum tantummodo erit
consilium instituendi una cum clero dioecesano etiam clerum pro Na-
tione vel Regione, vel etiam permittendi iis clericis, qui sacerdotio aucti
vocationem foveant huiusmodi, transitus ad aliam dioecesim, post per-

576

SESSIO II - ACTA

fectum curriculum opportunae institutionis. Secus, hic articulus quar-
tus una cum quinto et sexto remittatur ad Commissionem de Seminariis.

Ad VII: Principium de caritate mutua inter dioeceses aptius addatur
introductioni huius schematis.

Ad IX: Res gravissima agitur in articulo nono. Imprimis oportet ut
norma Codicis non immutetur, ubi sancitur excardinationem fieri non
posse « sine iustis causis » (can. 116). Insuper excardinatio clericorum
attinet ad prudentiam Episcopi, cui, uti proclamatur in articulo primo
huius schematis, omnium ecclesiarum sollicitudo cordi esse debet.

Denique recolendum adesse contractum, per incardinationem, inter
clericum et Episcopum, qui contractus frangi nequit pro lubitu ex unius
partis voluntate.

Card. Larraqna: I. Generatim.

a) Spiritus quo schema informatur, novo, sub pluribus respectibus,
spiritui qui clerum saecularem in pluribus regionibus agitat, recte cohae-
ret. Est spiritus in se ipso sane bonus, sensui Ecclesiae atque ipsius
unitati, catholicitati, atque hodiernis suis necessitatibus respondens.

b) Absque dubio, haec sacerdotalis spiritus renovatio, prudenter fo-
venda est, sed etiam ducenda atque amice concordanda cum sensu et
amore propriae dioeceseos.

c) Neminem latere potest hunc ferventem spiritum non pauca nec
parva secumferre posse pericula, ut levitatis et movibilitatis animi, vo-
luntatis sese subtrahendi oboedientiae magis strictae iugo, amoris maioris
libertatis, aliaque id genus.

d) Cum in incardinatione fundetur et fundari necessario iuridica
cleri ordinatio debeat, ita clare, secure, practice concordanda est utrius-
que Episcopi sub Sanctae Sedis necessario interventu ac directione, ut
nullo modo foveatur clericis vagis vel spiritui vagantiae.

e) Elucusque habuimus in re tenuem, exiguam et brevem experien-
tiam. Plura sunt adhuc melius definienda et prius experienda. Alia ten-
tari et experiri possent, ut infra innuam.

Hinc, etsi necessitatibus, quae urgent, remedia afferre debeamus, res
ullo modo, mihi, salvo prorsus meliori iudicio, maturae videntur ut in
Concilio, particulari ratione ut in Schemate definiantur. Poterit quidem
generatim haec collaboratio inter dioeceses laudari ipsique faveri, et ut
faveatur commendare et quidem diversis rationibus, sed ne impediamus
ipsius motus consolatione pleni, fluidam adhuc et incipientem evolutio-
nem ad particularia descendere vix licet. In codificatione aliqua caute
tangi possent ad excardinationem et incardinationem faciliorem red-
dendam.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI 577

II. Ad singula proposita.

Art. I. Iam ab initio et quidem clare dicendum est illam sollicitudinem
omnium Ecclesiarum quae Episcopis diversis dioecesibus a Romano
Pontifice legitime destinatis (can. 329) pertinet, nonnisi sub Ipso practi-
ce et iuridice exerceri posse, ne unitati et Primatui vel a longe attentari
videamur, quod absit.

Art. III. a) Generatim quaestiones de ordinanda Curia relinquen-
dae prorsus sunt Romano Pontifici. Poterit quidem Concilium aliqua vota
promere hac de re, sed non ordinando ac imponendo, sed proponendo
Sanctae Sedi, praesertim circa aliquas normas generales.

b) Hinc, nullo modo dicerem « instituatur » Officium. Ceterum, etsi
hoc fieri posset, et forsan expediret ut uno aliove modo fiat, tamen me-
lius hoc codificationi relinqueretur. Sane dubitari merito plura possent
ex. gr. an expediret in uno Officio omnia quae ad vocationes et ad distri-
butionem cleri pertinent, an autonomum hoc Officium esse deberet vel
in sinu alicuius Congregationis inveniri, an et quibus ve Congregationibus
hoc Officium committi deberet: Concilii, Consistorialis, Seminariorum et
ita porro.

c) Ergo vel relinquendum esse articulum videretur, vel generaliori
cautiori forma redigendum.

Art. IV. a) Quae hic dicuntur, ut in Domino humiliter censeo, pror-
sus praematura videntur, ut secure non iam commendari et proponi tan-
tum, sed esto « pro rerum adiunctis et locorum indigentia » fere ordinari
(« constituantur ») valeant.

b) Haec forma de qua agitur, in experimento et probatione est; ipsa
expoliri et perfici valet ita ut minoribus ansam praebeat difficultatibus.
Sed adsunt et aliae formae quae quandam habere possent cum Clero
Patriarchali luris Orientalis analogiam (cfr. can. 52).

c) Haec quaestio cum alia posset opportune iungi quae canonice
pariter aperta est, scilicet: quaestio de canonica condicione illius semper
magis numerosi cleri, certe selecti, qui extra propriam dioecesim versatur,
operibus generalibus nationalibus totus dicatur, non raro ita exigentibus
apostolatus necessitatibus, semper vel fere semper in motu.

Art. V, VI. Viderentur quaestiones mixtae , quae aliarum SS. Con-
gregationum intersunt, Seminariorum praecipue.

Art. VII, (pag. 7).1 a) Huiusmodi pacta et conventiones optime com-
mendantur et foventur. Sed vitarem verba et conceptum adoptionis (ma-
ternitatis et filiationis) vel geminationis (ut dicitur et sit pro me venia

1 Cf. p. 564.

578

SESSIO II - ACTA

verbi) quia sunt iuri nostro non solum aliena sed, agendo de dioecesibus,
minus respondentia.

b) Deberet indicari quod haec pacta seu conventiones quae etiam
successores ligare possunt, fieri deberent servatis servandis id est cum
approbatione Sanctae Sedis.

Art. VIII. Forsan melius esset ut omnia, quae ad paroecias religiosis
concreditas vel concredendas, e proposito uno in loco tractarentur, et bic
sub respectu de quo agitur, id est collabor ationis, verbum quidem dica-
tur, salva doctrina generali, quae, collatis consiliis cum aliis SS. Congre-
gationibus interesse rationabile habentibus, tractanda esset semper ratio-
ne conciliari, relictis Codicis normis iuridicis magisque technicis.

Art. IX, (pagg. 7-8 )/ Hae normae pro regulanda in posterum incardi-
natione et excardinatione admitti quidem possunt, sed hic forma conci-
liari quae ideam exprimat clare, sed abstrahendo a normis particulari-
bus, Codici relictis.

Art. X. Revera hic articulus de exemptione fere ad rem non pertinet
seu, melius, in alio loco pertractari debet, et quidem ut materia mixta
quae diversarum Congregationum interesse potest. Si relinqui velit, po-
test quidem , facta remissione ad proprium locum et aliqua verba casti-
gando ex. gr. delerem verbum « totalis » quia nulla hodie Religio totali
exemptione fruitur, cum etiam illae quae latiore fruuntur exemptione in
plus quam 300 casibus Ordinario subiiciuntur, cum nulla paroecia ut
talis sit exempta. Ceterum pacifice admittendum et admittitur, nec
solum theoretice sed practice et iuridice, quod exemptio in illis de
quibus hic agitur, sit aptanda hodiernis adiunctis, necessitatibus, exi-
gentiis pro locorum diversitate.

Exc. Lefebvre: Circa schema « de distributione cleri » hae animad-
versiones mihi videntur faciendae.

Ad Art. I. Ni fallor, in hoc articulo non fit mentio explicita nisi de
dioecesibus, in quibus ob parvum numerum sacerdotum integritas fidei
et praxis vitae christianae in discrimen versantur. Certe hae dioeceses
egent nostra sollicitudine et est hodie haec maxima sollicitudo sicut nova
Pentecostes. Sed cur omittitur mentio explicita dioecesium ubi adhuc
sunt multi infideles, infideles qui desiderant baptismum et qui propter
parvum numerum sacerdotum derelinquunt hoc desiderium et fiunt mahu-
metani?

Quando loquitur de regionibus ubi sunt adhuc multi pagani semper
prae oculis habenda est haec realitas: quando unus infidelis fit christia-

1 Cf. p. 565.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

579

nus, duo, tres vel quattuor infideles nascuntur qui non erunt christiani
propter parvum numerum sacerdotum.

Numerus infidelium crescit velocius quam numerus neophytorum
in fere omnibus regionibus Missionum. Unde opportunum esset, mihi
videtur, quod mentio explicita fiat etiam de his dioecesibus in quibus
adhuc sunt multi infideles.

Ad Art. V. Ubi quaestio est de erectione seminariorum in adiutorium
orbis regionum quo clero magis indigere videatur, nonne potest fieri haec
suggestio: in multis nationibus quae possunt mittere sacerdotes iam exi-
stunt institutiones sic dictae « de Missionibus extraneis ». Posset forsitan
adaptatio fieri harum institutionum ad novas necessitates tam explicite
et optime expressas in hoc schemate. Sic haberetur et oeconomia novae
institutionis et institutio magis apta ad formationem horum clericorum.

Ad Art. IX. Ad primum ubi quaestio fit de excardinatione conce-
denda nisi in casu verae necessitatis: mihi videtur hoc principium valde
periculosum et ianuam aperit multis difficultatibus tam pro his qui dant
quam pro his qui recipiunt.

Posset forsan addi « ne deneget clericis minoratis ».

Denique tandem: nonne opportunum esset insistere in necessitate
conventionum inter dioeceses quae accipiunt sacerdotes et dioeceses vel
instituta religiosa quae mittunt hos sacerdotes ad meliorem insertionem
et stabilitatem in opere apostolico.

Exc. Hurley: Meo iudicio, tota haec quaestio a maiore quae-
stione pendet, scilicet a quaestione de participatione Episcoporum totius
mundi in regimine Ecclesiae universalis. Dicitur sub n. I: « Episcopi,
qua Apostolorum successores, recolant sibi omnium ecclesiarum sollici-
tudinem cordi esse debere ». Omnino concordo hoc esse principium fun-
damentale a quo difficultatis nostrae solutio pendet. Attamen, principium
istud parvum exercebit influxum nisi sub forma quadam concreta ad
praxim deducatur. Ante omnia ergo necessarium est structuram aliquam
creare, per quam et in qua Episcopi suam « omnium ecclesiarum solli-
citudinem » reapse exercere queant.

Cuiusnam indolis esset haec structura? Meo sensu, esset coetus con-
sultativus, constitutus ex delegatis omnium hierarchiarum seu conferen-
tiarum episcopalium mundi, ad Summum Pontificem in regimine Eccle-
siae universalis adiuvandum; qui coetus statutis temporibus (ex. gr.
unoquoque anno vel biennio) Romae conveniret ad tractandum cum
Summo Pontifice et Curia Romana de maioribus problematibus Eccle-
siam universalem afficientibus, inter quae certo est illud problema de
multiplicatione et distributione cleri.

580

SESSIO II - ACTA

Una cum hoc coetu consultativo et in subordinatione ad illum,
consilium de quo in n. III (sive iam existit sive creandum est)
suum proprium sortitur munus: operam nempe pro multiplicatione et
distributione cleri iam aliunde conditam amplius fovendi et extendendi.
Ut autem hoc suo munere generali in concreto fungi possit, huiusmodi
consilium variis muneribus particularibus, officiis et facultatibus praedi-
tum sit oportet, scilicet:

1. Munus habeat consultativum, i. e. informationes colligendi easque
variis hierarchiis mundi tradendi.

2. Munus habeat practicum, i. e., auditis hierarchiis seu conferendis
episcopalibus et aliis quorum interest, providendi ut

a) media pecuniaria obtineantur;

b) seminaria condantur;

c) peculiaris formatio pro casu requisita detur.

Ratio huius est quia saepe media pecuniaria in uno territorio inve-
niuntur, ut in Statibus Foederatis vel Germania; « materia » humana,
vocationes, in alio, ut in Hispania; dum in tertio est gravis penuria sa-
cerdotum, ut in America Meridionali.

Unde requiritur ut consilium, per consultationes et actionem practi-
cam, tria elementa, pecuniam nempe, vocationes et formationem, adunare
possit, ita ut provideatur multo maior sacerdotum numerus pro regioni-
bus graviori penuria patientibus.

Repeto autem efficacitatem istius propositionis multum pendere a
participatione episcoporum in regimine Ecclesiae universalis mediante
coetu consultativo Summum Pontificem adiuvante.

Exc. Landazuri Ricketts: Agitur de Decreto maximi momenti pro
illis regionibus et praesertim pro novis Ordinariis locorum illarum re-
gionum quae laborant inopia sacerdotum pro cura animarum. Proinde
desideratur ut omnia quae in isto Decreto continentur revera possint
obvenire necessitatibus illarum regionum. Nunc vero quoad numerum IV
istius Decreti de quo iam locuti sunt etiam Em. mi Cardinales Ferretto,
Gracias, Larraona, non tam clare apparet quomodo se habeat in casu
erigenda praelatura, cum illa non habeat territorium proprium, scilicet
agatur de aliqua praelatura veluti personali. Isto in casu quaeritur
quales erunt relationes iuridicae vel canonicae inter Ordinarium loci
iam existentem et Praelatum Ordinarium illorum sacerdotum conso-
ciationis clericalis.

Si res non clare et praecise definiantur, orientur certe difficultates in
praxi inter Ordinarium loci et Praelatum novae praelaturae quoad exer-

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

581

citium ministerii pastoralis. Proinde desideratur ut fiat nova redactio huius
numeri iuxta observationes factas.1

Exc. Ngo-Dinh-Thuc: Mihi videtur quod quaestio de distributione
cleri supponat aliquo modo iam solutum problema de augmentatione nu-
meri cleri. Iamvero multi religiosi religionum laicarum dediti muneribus
instructionis iuventutis possunt elevari ad sacerdotium si id eis non repu-
gnat, et ita participare in administratione sacramentorum. Ceteroquin
instructio iuventutis, res quidem maximi momenti in Ecclesia, potest
fieri cum successu cum paucioribus religiosis laicis aut sacerdotibus per
institutionem convicti, ut dicunt, in quo pueri et iuvenes catholici nu-
triuntur et dormiunt dum ducuntur quotidie ad collegia publica Status
ad instructionem litterariam-scientificam recipiendam.

Interim iuvenes catholici bonae spei excitantur ut normales scholas
Status ingrediantur et sic « infiltrari », uti aiunt, in coetu professorum pu-
blicorum; bonum est ut fides nostrorum iuvenum corroboretur frequen-
tatione coaevorum eorum in scholis publicis, dummodo cautiones necessa-
riae ad istorum fidem fovendam et illustrandam sumantur. Quod princi-
pium potest applicari in educatione seminaristarum Minoris Seminarii,
ita ut educentur cum aliis pueris non destinatis ad sacerdotium in col-
legiis catholicis et sic vocatio eorum firmabitur et apertis oculis eligere
possunt statum sacerdotalem.2

Rev. Browne: 1. Quoad art. VIII, p. 8, lin. 14-23 3 Superiores
Maiores Religiosorum clericalium quam maxime desiderant cum locorum
Ordinariis in omnibus eorum necessitatibus pro bono spirituali eorum
gregum collaborare.

Sed quoad singula proposita in praesenti articulo reservationes quas-
dam habeo.

Quatuor hic proponuntur:

a) ut in quibusdam circumstantiis ecclesiae religiosorum fiant
paroeciales, vel

b) ut in quibusdam circumstantiis eaedem ecclesiae fiant succur-
sales ecclesiarum paroecialium;

c) ut in quibusdam circumstantiis paroeciae saeculares religiosis
administrandae committantur;

d) ut in quibusdam circumstantiis religiosi instituantur cappella-
ni vel adsistentes adsociationum fidelium.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

3 Cf. pp. 564-565.

582

SESSIO II - ACTA

Quoad omnia et singula hic proposita dicerem ut necesse sit ut pro
eorum applicatione adsint conditiones quae sequuntur:

a) Ut bonum animarum ita exigat.

b) Ut conditiones sive communitatis religiosae, v. g. monachorum,
novitiatus, domus studiorum, sive ecclesiae religiosorum, sive ipsarum
personarum religiosarum de quibus agitur, sinant ut ita fiat.

c) Ut iudicium de eisdem conditionibus pertineat saltem praeva-
lenter ad Superiorem Maiorem secundum Constitutiones Ordinis vel Con-
gregationis proprias.

d) Ut salva maneat oboedientia Praelatis Regularibus debita ex
parte Religiosorum his ministeriis addictorum.

2. Conditiones istis hic positis analogae requirerentur quoque pro
applicatione articuli II huius schematis Decreti.

3. Quoad art. X, pag. 8, lin. 8-12 1 dicerem: Nescio qui sunt isti
Religiosi qui ita totali exemptione gaudent. Lex communis in can. 615
expressa iam aufert totalitatem huius exemptionis. Unde, ad summum,
videtur esse quaestio; an sit alii casus in iure exprimendi et quinam sint?
De singulis tunc agendum esset.2

Card. Confalonieri: Mihi ad primum liceat dicere: evidens est
quod argumentum, in schemate propositum, multa attingit, quae ad
alias Commissiones pertinent. Sed generaliter inspectum, a Commissione

1 Cf. p. 565.

2 Rev. P. Browne, litteris diei 12 mensis novembris anno 1961, ad Exc.mum
P. D. Periclem Felici, Secretarium Generalem, misit supplementum sui voti circa
schema decreti de distributione cleri: « In voto meo diei sabbati proxime elapsi
omisi, per inadvertentiam, considerationem cuiusdam aspectus quaestionis de exemp-
tione clericorum religiosorum, qui tamen magni momenti est. Iste aspectus omnibus
Eminentissimis et Excellentissimis Patribus bene notus est, sed opportunum vide-
tur ut in nostra discussione expresse commemoretur.

Exemptio religiosorum, active considerata, et quidem in singulis suis elementis,
est exercitium praerogativae cuiusdam Romani Pontificis, « Ecclesiae Catholicae
Episcopi ». In casu istud exercitium fit propter duo: a) ut cura pastoralis status
ipsius religiosi, quoad multa membra eiusdem ipsi Romano Pontifici reservetur;
b) ut sacrum ministerium a clericis religiosis exercendum, dirigatur a Romano Pon-
tifice in bonum totius Ecclesiae et, quoad fieri possit, in bonum omnium partium
eiusdem. Romanus Pontifex solet priorem curam exercere mediante Sacra Congre-
gatione Religiosorum, alteram vero mediantibus quoque, pro materia subiecta, prae-
cipue, Sacris Congregationibus de Propaganda Fide et de Studiorum Universitatibus.
In omnibus proinde quae exemptionem clericorum religiosorum respiciunt omnia
praedicta prae primis attendenda sunt. Alia quaestio est de modo et ratione utendi
privilegio ipso ex parte religiosorum, ut fiat, pro posse, in perfecta harmonia cum
Excellentissimis Ordinariis pro bono spirituali eorum gregum ».

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

583

de Disciplina Cleri et Populi Christiani legitime tractatum est. In rebus
particularibus Commissiones, in his aliquatenus competentes, interrogen-
tur vel mixte res pertractentur et ita componantur.

Secundo, in nostro coetu, sit dictum cum bona pace omnium, non
agitur de considerandis competentiis et eximiis laboribus Congrega-
tionum vel Commissionum Romanae Curiae, prouti obvie exstant, sed
proponere argumenta quae Concilio Oecumenico, supremam iurisdictio-
nem in Ecclesia habenti, inservire possunt; videbitur postea quibus Di-
casteriis sive existentibus sive forsan condendis, sive saltem mutandis
— et hoc certe necessarium erit — materiae ipsae, olim probatae, per-
tineant.

His dictis, spiritus schematis omnino bonus videtur, tamen quaedam
erunt profundius consideranda prout in discussione apparuit et accuratius
edicenda.

Ad particularia quod attinet: sacerdotes saeculares, ut mihi videtur,
absolute obligari non possunt relinquere propriam dioecesim, sed valde
exhortari et si ipsi postulant, libentissime acceptari.

Adhaereo his quae ab Em.mo Card. Siri proposita sunt, scilicet de
interna dioecesis cleri distributione, sed fortasse in alio schemate locus
erit.1

Card. Godfrey: Quoad I: Auxilium praebetur, ubi occasio datur,
ab Episcopis nostrae Hierarchiae dioecesibus inopia sacerdotum laboran-
tibus, tum domi quum in territorio missionum. Ex. gr. habemus iam
quinque vel sex alumnos africanos in Seminario nostro qui fruuntur sub-
sidiis nostris.

Quoad II: Mos est inter nos ut Superiores Maiores auxilium prae-
beant variis modis fundando domos, sed etiam assensum dando ut sa-
cerdotes adiuvent parochos speciatim in fine hebdomadae et tempore
vacationum sacerdotum in paroeciis vel substituendo pro cappellanis
conventuum Sororum in casu necessitatis. Religiosi habent etiam paroe-
cias in dioecesibus nostris.

Quoad VI: De seminariis pro vocationibus « serotinis », uti dici-
tur, utile omnino est providere pro illis. Attamen necessarium esset ut
constitutiones et regulae sat stricte observentur:

1) quoad aetatem admissionis quia aliqui viri maturioris aetatis
possunt sine difficultate studia perficere in seminariis dioecesanis, ubi
habebunt opportunitatem intelligendi modum traditionalem praeparandi
sacerdotes saeculares.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

584

SESSIO II - ACTA

2) Si admittantur illi qui parum vel nihil profecerunt in litteris
humanioribus, praesertim in lingua latina et aliis scientiis necessariis
pro sacro ministerio, cursus nimis expeditus malum inferret. Potest qui-
dem accidere quod parum intelligentur Breviarium et Missale. Desidera-
bile est etiam ut talia seminaria situm non habeant in locis ubi nimia cum
libertate vita sociali gaudeant. Experientia mihi docuit quod boni candi-
dati, etiam sat maturioris aetatis, laeti sunt facere studia philosophica in
seminariis dioecesanis, ubi Episcopus sub oculo eos habet ut iudicet de
eorum spiritu et aptitudine. Quantum ad studia theologica possent ad
seminaria specialia transire si Episcopo placeat.

Melius esset habere penuriam sacerdotum quam sacerdotes parum
formatos sive in scientiis ecclesiasticis sive in charactere. Iuvat semper
meminisse illud Apostoli: « Ne cito manus imposueris ».

Quoad VIII: Paroeciae quae sub directione religiosorum magnum
sunt iuvamen Episcopis ubi parochus et assistentes non excedant nume-
rum requisitum pro necessitate pastorali. Magni etiam est momenti ut
tales paroeciae intrent toto corde in vitam dioecesis ita ut in omnibus coo-
perentur sicut alii parochi cum Ordinario in gubernatione sui populi.
Contributa facient etiam eadem mensura quam alii sacerdotes non solum
spiritualia sed etiam materialia ex redditis paroeciae. Sperandum est
etiam quod cum humilitate prompti erunt oboedire Episcopo in omni
sua directione quantum praesertim spectat ad res liturgicas et discipli-
nares.

Card. Marella: 1) In hoc schemate quaedam statuuntur quae pro-
pria esse videntur Commissionis de Episcopis et de Dioeceseon regimine
(vide art. II, VII et VIII), cui commissa est quaestio « de rationibus
Episcopos inter et Religiosos ».

2) De cetero votum idem de distributione Cleri emissum est a mem-
bris Commissionis de Episcopis et Dioeceseon regimine, et mox duae
Commissiones convenient ad concordanda schemata.

3) Quoad schema propositum desiderantur normae quae in Consti-
tutione « Exsul familia » (cap. I, art. III, § 1) statutae sunt relate ad
incardinationem et excardinationem sacerdotum emigrantium.

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet iuxta modum: quaestio de libertate sacerdo-
tum saecularium destinationem extra dioecesim recusandi speciatim stu-
deatur.1

1 Cf. pp. 568-569.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

585

Card. Micara: Placet iuxta modum: opportunum videtur statuere vel
exhortari ut transitus sive cessio clericorum, vel ad tempus vel definitive,
praecipue inter finitimas dioeceses foveatur.

Card. Pizzardo: Dilata et ad mentem. Mens est quod schema hodie
propositum, iterum examinetur a Commissione de disciplina Cleri, quae,
consiliis initis cum Commissione de Seminariis et de Religiosis pro ma-
teriis mixtis, novum schema praeparet.1

Card. Aloisi-Ma sella: Placet iuxta modum: id est: quaestio de
incardinatione et excardinatione in articulo nono schematis magis expo-
lienda videtur. Non sermo fiat de « dioecesi hospitis », sed de « dioecesi
recipientis ».

Quod in art. decimo proponitur cum Commissione de Religiosis erit
componendum. Insuper animadvertere liceat: « Privilegium totalis
exemptionis pro certis religionibus clericalibus » existere non videri,
stante canone 615 Cod. Iur. Can.

Card. Ferretto: Placet iuxta modum: iam submisse expositum a
me2 et iuxta animadversiones ab aliis Patribus propositas.

Card. Lienart: Placet iuxta modum: Gratias ago Commissioni de
disciplina cleri, propter commendationem factam (art. IV) in favorem
Missionum Nationalium in Praelatura erectarum — sicut est Missio
Galliae — ad regiones dechristianizatas et sacerdotum penuria laborantes
evangelizandas.

Attamen mihi periculosa videtur propositio art. IX a) et animadversio-
nibus super istam emissis assensum praebeo.

Card. Tappquni: Placet.

Card. Copello: Placet iuxta modum: iuxta dicta ab Em.mis Cardi-
nalibus Pizzardo, Ferretto et Larraona.

Card. McGuigan: Placet iuxta modum.3

Card. Gilroy: Placet iuxta modum: i. e. numerus I et numerus II
placent. Reliqua non placent.

Card. de Gouveia: Placet iuxta modum, scilicet ut nova Commis-
sio mixta constituatur ad novam redactionem schematis decreti secun-
dum observationes factas.

1 Cf. pp. 569-570.

2 Cf. pp. 570-572.

3 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

586

SESSIO II - ACTA

Card. Pla y Deniel: Placet iuxta modum: scilicet placent tantum
conclusiones prima et secunda.

Card. Frings: Placet iuxta modum:

Ad III: Accuratius definiatur quasnam facultates vel potestates ha-
beat hoc consilium in singulas dioeceses.

Ad IV: Tridentina Synodus non sine difficultate statuit principium
secundum quod unusquisque Episcopus est responsabilis pro clero suae
dioeceseos eligendo et educando. Hoc principium per fundationem Prae-
laturae nullius ad minimum extenuatur. Quare hic n. IV deleatur.

Melius videtur tales studiosos colligere in domo speciali tantum pro
uno semestri vel uno anno, deinde eos distribuere in dioeceses earumque
seminaria, ubi curam animarum exercebunt, ita, ut cum aliis aspirantibus
ad sacerdotium erudiantur ibique incardinentur.

Ad IX a): Post verba «verae necessitatis» addatur: « vel gravis dubii
de puritate intentionis petentis, v. g. propter temerariam audendi cupidi-
tatem ».

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: scilicet ratione habita obser-
vationum quae a Patribus factae sunt in iis praesertim quae ad aliarum
Sacrarum Congregationum competentiam spectant.

Opportunum igitur videtur schema in Commissione mixta novo exa-
mini subiici ut collatis consiliis in melius evadat.

Card. Tien: Placet.

Card. Valeri: Placet: introductae aliquae modificationes de quibus
dictum est ab Em.mis. Velim denuo notare de n. VIII et X quod iam sunt
duae Commissiones Mixtae a Summo Pontifice constitutae, nempe Com-
missio de Episcopis et de regimine dioeceseon cum Commissione de
Religiosis, quae pertractare debent quaestionem de apostolatu Religio-
sorum in variis dioecesibus sub moderamine Episcoporum et quaestio-
nem de exemptione Religiosorum. Itaque opportunum videtur pro nunc
attendere conclusiones istarum duarum Commissionum et rem postea
denuo ante Commissionem generalem pertractare.1

Card. De la Torre: Placet iuxta modum: nimirum: novum schema
redigatur habita ratione eorum quae a variis Patribus exposita sunt.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

587

Card. Siri: Placet iuxta modum: scilicet:

— iuxta ea quae ipse dixi; 1

— adhaerendo his quae dicta sunt ab Em.mis DD. Ferretto, Gra-
cias, Richaud, Jullien.

Card. D’Alton: Placet iuxta modum: stent numeri I-II et III.

Num. II. Generatim, meo iudicio, necessitati dioecesium de qua in
num. I non providetur praecise novas domus religiosas fundando sed
sacerdotes operi pastorali, praesertim paroeciali, assignando. Opinor ergo
quod secunda pars num. II sic redigi debet: « satagant ... designando sa-
cerdotes qui ministerio pastorali in paroeciis aptiores et validiores sint,
vel etiam, si ita Episcopo dioecesis videatur, fundando novas domus
religiosas ».

Num. III. Meo iudicio hoc opus, aptior nempe cleri distributio, est
tanti momenti ut speciale Consilium ad ipsum solum moderandum re-
quiratur. Opus fovendi vocationes ecclesiasticas alio organo Sanctae Se-
dis committi debet.

Num. X. Cum privilegium exemptionis non possit accommodari nisi
a suprema auctoritate in Ecclesia, ipsum Concilium Oecumenicum debet,
meo iudicio, hoc opus accommodationis, saltem lineis generalibus, per-
ficere.

Card. McIntyre: Placet iuxta modum: et in particularibus ut
exponuntur ab Em.mo Card. Marella in ultimo numero.

Card. Leger: Placet iuxta modum: Dilata ad mentem ut omnes
Congregationes, quae pertinent ad rem consultandae sint ut dixit Em. mus
Card. Valeri.

Card. Gracias: Placet iuxta modum: 2 i. e. secundum omnes obser-
vationes factas in hac sessione. Specialiter et urgenter vellem « Mixtam
Commissionem », sicuti propositam a Magistro Generali Ordinis Praedi-
catorum, statuere clare limites privilegii exemptionis Religiosorum a
iurisdictione Ordinarii loci.

Card. Cento: Placet iuxta modum: Conceptum generalem inspiran-
tem hoc schema plenissime laudans, imo existimans fore ut in futuro
distributio cleri in Ecclesia sub angulo nationali et fortasse mundiali
spectetur, necessarium tamen puto materiam eiusdem schematis reconsi-
derandam esse in aliqua Commissione mixta.

Meum proinde votum est: dilata.

1 Cf. pp. 572-573.

2 Cf. pp. 573-574.

588

SESSIO II - ACTA

Card. Garibi y Rivera: Placet iuxta modum: 1° quoad I et VIII
dicatur « de consensu ipsorum sacerdotum »;

2° quoad IV quod sit alia redactio secundum ea quae exposuit
Em. mus Card. Gracias;

3° quoad exemptionem religiosorum secundum dicta.

Card. Godfrey: Placet iuxta modum: Clarificetur num. IV et
num. X, necnon num. IX. Adhaereo propositioni Em. mi Card. Valeri
quoad numerum X.1

Card. Confalonieri: Placet iuxta modum: ut superius dixi.2 Schema
redeat ad Commissionem et argumenta mixta per Commissiones Mixtas
pertractentur.

Card. Richaud: Placet iuxta modum: i. e. secundum ea quae dixi3
de n. IX et de exercitio ministerii Religiosorum et ultra ut fiat Com-
missio Mixta ad examinandum.4

Card. Konig: Placet iuxta modum: Videtur sufficere Concilio Oecu-
menico proponere numerum I et II huius schematis et aliis alio modo
provideatur.

Card. Marella: Placet iuxta modum: qui in meis humillimis ob-
servationibus hac in sessione factis propositus est.5

Card. Testa: Placet iuxta modum: scilicet iuxta animadversiones
factas ab Em.mis Cardinalibus pro bono meliori Ecclesiae Christi, sed,
cum res maximi momenti sit, variae opiniones apte conciliandae sunt in
nova redactione schematis.

Card. Muench: Placet iuxta modum: diversae modificationes secun-
dum disceptationem faciendae sunt.

Card. Meyer: Placet iuxta modum: i. e. solummodo quoad nume-
ros I et II relationis.

Card. Doi: Placet iuxta modum: emendatis emendandis iuxta obser-
vationes factas a Patribus Commissionis.

Card. Alfrink: Placet iuxta modum: quae de relationibus inter
Religiosos et Ordinarios locorum dicuntur ad Commissionem Mixtam

1 Cf. pp. 583-584.

2 Cf. pp. 582-583.

3 Cf. p, 575.

4 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

5 Cf. p. 584.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

589

remittantur. In num. VI addatur: « praesertim minora » ita ut le-
gatur: « foveantur seminaria praesertim minora ».

Card. Santos: Placet iuxta modum: secundum observationem, quam
in scriptis submitto1 et iuxta verba Em.mi Card. Confalonieri.

Card. Quintero: Placet iuxta modum: i. e. iuxta animadversiones
Em.mi Card. Ferretto aliorumque Patrum.

Card. Concha: Placet iuxta modum: commendetur generaliter ut
dioeceses quae clero abundant opem ferant dioecesibus cleri defectu la-
borantibus. Minime videtur conveniens ad particularia devenire quae
certo decursu temporis mutantur. Ratio habeatur eorum quae ab Em.mis
ac Rev.mis membris Commissionis sapientissime dicta sunt.

Card. Ottaviani: Placet iuxta modum: dilata et reformetur sche-
ma « De distributione Cleri » iuxta multas animadversiones factas.
Non sit in clericis obligatio pergendi extra dioecesim. Commendetur insti-
tutio seminariorum nationalium prout est « Mission de France ».

Item seminaria internationalia, prout sunt in Belgio, Hispania, Sca-
labriniani etc. Demum delimitetur exemptio. Ratio habeatur aliarum
Commis sionum competentiae .

Card. Di Iorio: Placet iuxta modum: praecipue:

1) melius attendatur ad competentiam aliarum Commissionum:
ex. gr. pro Seminariis.

2) caveatur ne clerici facilius extravagantes fiant contra ipsam cleri
disciplinam.

Card. Roberti: Placet iuxta modum: sc. dilata et nova recensio fiat
iuxta animadversiones Em. morum Patrum.

Praesertim placent nn. 1 et 2 (in n. 1 autem addatur « nedum Missio-
nes sed et dioeceses ... ». In n. 2, loco « quoque, prae ceteris, eisdem »,
dicatur: « dioecesibus sufficienti clero carentibus »; verba « ad normam
iuris » praeponantur duobus modis qui sequuntur. Ultimo sufficit dicere
« apti et validi »).

Ceterum generaliter censeo a Concilio esse enuncianda tantum prin-
cipia generalia, relinquendo normas magis definiendas Conciliis particu-
laribus et Conferentiis Episcoporum.

1 Cf. p. 575.

590

SESSIO II - ACTA

Card. Jullien: Placet iuxta modum: iuxta observationes quas legi/
ita ut novum schema proponatur, collatis consiliis cum Commissionibus
mixtis.

Card. Larraona: Placet iuxta modum: Dilata et ad mentem: omni-
bus aequa lance ponderatis, etsi schematis spiritus et generalis directio
placeat, textus, et quoad formam et quoad res ipsas in non paucis nec
levibus displicet, seu minus placet iuxta casus. Inde dilata et si ita
censeatur, illis quae solide dicta fuerunt prae oculis habitis, atque illis
exclusis quae mixta sunt, iterum proponatur.1 2

Card. Heard: Placet iuxta modum: seu dilata ut res maturius consi-
deretur iuxta animadversiones propositas, praesertim circa legem in-
cardinationis et exemptionis, necnon propositam praelaturam nullius sine
territorio.

Card. Bea: Placet iuxta modum: Dilata: novum schema paretur
agendo cum Commissionibus ceteris et organis iam existentibus, ad quas
materiae etiam spectant, et ratione habita eorum quae in hac sessione
proposita sunt. Sed non statuantur particularia, quae relinquantur Con-
ferendis Episcoporum diversarum nationum. Desiderandum est ut sive
hic sive alio loco conveniente inculcetur ut in officiis quibus etiam laici
fungi possunt, v. gr. in Ordinariatibus, in administratione paroeciali,
apud secretariatus Associationum, adhibeantur laici et sic liberi fiant
sacerdotes pro officiis vere sacerdotalibus, praesertim etiam adhibitis
laicis Actionis Catholicae. Omnino assentio iis quae de hac re exposuit
Em. mus Card. Ottaviani de formatione laicorum etiam pro auxilio in
rebus religiosis dando.

Beat. Gori: Placet iuxta modum: scilicet ut quaedam argumenta,
uti de transitu de una in aliam dioecesim, de exemptione religioso-
rum etc. examinentur a Commissionibus mixtis.

Beat. Cheikho: Placet iuxta modum: i. e. observationes factae con-
siderandae sunt, sed non omittatur num. primus quia:

1) nemo negat quod clerici (sacerdotes) in certis regionibus nume-
rosissimi sunt, in aliis regionibus paucissimi sunt et in aliis totaliter
desunt;

2) prae oculis habendum est Ecclesiam esse unum ovile et unum
Pastorem habere.

1 Cf. pp. 575-576.

2 Cf. pp. 576-578.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

591

Exc. O’ Connor: Placet iuxta modum: ea quae ad regimen dioece-
seon vel ad seminaria spectant, proprio loco tractentur.

Exc. Ryan: Placet iuxta modum: scilicet ut deferatur schema ad
Commissionem sive generalem sive mixtam (secundum observationes
Rev.mi Magistri O. P.) ad magis elucidandas relationes Ordinarios inter
et Superiores regularium ad regimen paroeciarum additorum, quas at-
tinent numeri VIII et X schematis.

Exc. Chavez y Gonzalez: Placet iuxta modum: id est Commissio
mixta ad redactionem novi schematis constituatur, secundum animadver-
siones quas Em. mi Cardinales dederunt.

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: Ut observationes plu-
rimae et principaliores, iuste et opportune, meo iudicio, iam dictae sunt
in hac diligentissima sessione, tantummodo dicam, brevitatis gratia, quod
schema huius decreti mihi in fere omnibus placet, sed tantum iuxta
modum, id est v. gr. cum observationibus et emendationibus factis ab
Em.mis Cardinalibus Pizzardo, Ferretto, Larraona, Confalonieri et Gra-
cias et ab Exc.mo Archiepiscopo Limano.

In eodem sensu liceat mihi dicere quod mihi videtur quod paragra-
phus III relinquenda est propter rationes allatas ab Em.mo Card. Piz-
zardo vel forte melius ut in paragrapho loquatur de Opere vocationum
Congregationis Seminariorum quod iam multa fecit et nunc facit ad
vocationes ecclesiasticas fovendas et ad aptiorem cleri distributionem.
Etiam puto quod relinquenda est paragraphus X vel forte relinquenda
Constitutioni « De Religiosis » quia nihil vere positivum statuitur et
tamen materia — ut scimus bene omnes episcopi residentiales — non
est solummodo doctrinalis verum etiam et eminenter practica.

Exc. Antezana y Rojas: Placet iuxta modum: Schema huius de-
creti, post praecipuas animadversiones nunc factas, denuo remittatur ad
Commissionem de Disciplina Cleri ut examinetur et emendetur cum
Commissionibus mixtis.

Exc. Beras: Placet iuxta modum: scilicet: secundum ea quae dicta
sunt ab Em.mis Cardinalibus Pizzardo et Ferretto cum observationibus
Rev.mi Magistri Generalis O. P. circa numeros VIII et X.

Exc. Cooray: Placet iuxta modum: i. e. schema est de novo ordi-
nandum ratione habita eorum quae a Patribus hic praesentibus sunt dicta,
non omissis commissionibus mixtis ubi res ita postulat.

592

SESSIO II - ACTA

Exc. McKeefry: Placet iuxta modum: i. e. remittatur ad mixtam
Commissionem in modo descripto ab Em.mo Card. Marella, et atten-
tione data animadversionibus Em.morum Pizzardo, Ferretto et Jullien.

Exc. Lefebvre: Placet iuxta modum: secundum quae iam dixi.1

Exc. Hurley: Placet iuxta modum: i. e. ut tota materia de novo a
Commissione consideretur secundum ea quae in hodierna sessione dicta
sunt et in consultatione cum aliis Commissionibus quarum quaestio in-
terest.2

Exc. Landazuri Ricketts: Placet iuxta modum: id est:3 numerus
IV Decreti mutetur vel accomodetur ut non eveniant difficultates inter
Ordinarios locorum et Praelatos Praelaturarum erigendarum si forsi-
tan erigantur, et decretum remittatur ad Commissiones mixtas secun-
dum quod propositum est.

Exc. Perrin: Placet iuxta modum: id est: Scopus huius schematis
bonus est, sed nova redactio fiat, auditis aliis Sancti Concilii Commissio-
nibus quibus interest et convocata commissione mixta. Optatur ut consti-
tuantur et foveantur ab Episcopis uniuscuiusque nationis « Missiones
Nationales » et « Praelaturae nullius » pro unoquoque territorio — et
Seminaria pro missionibus extraneis.

Exc. Seper: Placet iuxta modum: i. e. res de distributione cleri om-
nino Concilio submittenda est, nam defectui cleri in pluribus regionibus,
sive catholicis sive missionum, serio mederi debet. Pro novo schemate
elaborando attendatur ad animadversiones Patrum Commissionis Cen-
tralis.

Exc. Bazin: Placet iuxta modum:

1 ) quod in hoc schemate verbum « Institutum » substituatur verbo
« Religio », quia non desunt societates clericales saeculares, praesertim in
Missionibus, quae f ruuntur aliquo privilegio exemptionis.

2) Quod notio « exemptionis » clarificetur.

3) Assentio observationibus Em.mi Card. Richaud, circa opera apo-
stolica quae omnia esse deberent sub sola auctoritate Ordinarii.

Exc. Bernard: Placet iuxta modum: secundum animadversiones
Em.mi Card. Confalonieri et Exc.mi Archiepiscopi Dakarensis, ita ut

1 Cf. pp. 578-579.

2 Cf. pp. 579-580.

3 a. pp. 580-581.

DISCEPTATIO - DE DISTRIBUTIONE CLERI

593

schema propositum loquatur apertius de Missionibus apud Gentiles.
Praesens schema loquitur praesertim de auxilio ferendo in dioecesibus
in quibus integritas fidei in discrimen vertitur, sed non clare mentionem
facit de regionibus in quibus quamplures homines adhuc nuntium evan-
gelicum exspectant.

Exc. Bernier: Placet iuxta modum: seu potius, dilata. Ex nunc
vero solum consilia seu principia placent quae in numeris primo et
secundo continentur.

Exc. Yago: Placet iuxta modum: numeri septimus et decimus emen-
dentur secundum animadversiones Em.mi Card. Gracias non omissis ob-
servationibus Superioris Fratrum Praedicatorum.

Exc. Rakotomalala; Placet iuxta modum: examinetur utrum stat
ius eundi in missionem sacerdoti qui id petit a suo episcopo an non.

Exc. Ngo-dinh-Thuc: Placet iuxta modum: 1 nempe distributio pote-
rit fieri efficacius per institutionem Seminariorum ad hoc, et forsitan per
elevationem ad sacerdotium religiosorum religionis laicalis, v. gr. eorum
qui docent in scholis catholicis, per conversionem istarum scholarum in
convictis (pensionato) in quibus tyrones nutriuntur, sed ducuntur ad
recipiendam instructionem in scholis publicis: inde oeconomia religio-
sorum aut sacerdotum qui laborant in scholis catholicis.

Exc. Verwimp: Placet iuxta modum: praesertim quod, spectat com-
positionem Commissionis mixtae Ordinariorum et Superiorum Maiorum
Religiosorum ut modus collaborationis maioris inter utrumque clerum
examinetur.

Exc. Jelmini: Placet iuxta modum: opportune videtur ut schema
quamvis bonum corrigatur iuxta observationes propositas, praesertim ab
Em.mis Card. Ferretto, Bea, Confalonieri, Ottaviani, auditis Commissio-
nibus mixtis.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum: i. e. iuxta observationes factas
in hac sessione. Adhaereo voto Rev.mi Magistri Generalis O. P.

Exc. Scharmach: Placet iuxta modum: iuxta propositiones factas.

Rev. Gut: Placet iuxta modum: iuxta animadversiones P. Gene-
ralis Michaelis Browne O. P. relate ad religiosos; ut praeprimis salva

1 Cf. p. 581.

594

SESSIO II - ACTA

sit eorum propria vita regularis et disciplinaris oboedientia erga proprios
Superiores.

Rev. Browne: Placet iuxta modum: attentis animadversionibus a
variis Patribus factis et observationibus meis.1 Item attendantur quaedam
addenda ex aliis Commissionibus i. e. de Religiosis etc. et forte alia
Commissione mixta instituenda ad problemata quaedam examinanda.

Rev. Sepinski: Placet iuxta modum. Adhaereo propositionibus
Em.morum Card. Pizzardo et Marella necnon Rev.mi P. Browne, Magi-
stri Generalis O. P. Ne fiat vera ruptura cum Traditione, neve regularis
ac communis disciplina, sine qua vita religiosa consistere nequit, penitus
relaxetur, nn. II, VIII et X aliter redigantur.

II. « Religionum clericalium Superiores maiores quoque, prae cete-
ris, eisdem dioecesibus auxilium libenter praebere satagant, sive in eis
novas religiosas domus fundando, sive sacerdotes sibi subditos designando,
qui sacro ministerio pastorali exercendo aptiores et validiores sint, cauto
tamen quod id cum indole vitae regularis componi possit ».

VIII. « Superiores Maiores Religionum clericalium se paratos prae-
beant, summa caritate ac libenti obsequendque animo, ad consentiendum
ut locorum Ordinarii, iuris praescriptis sive communis sive particularis
adamussim servatis, eorum ecclesias in paroeciales erigant, aut — si magis
opportunum visum fuerit — subsidiarias seu succursales paroecialium
constituant.

Item, paroeciae saeculares etc.

X. Manente privilegio exemptionis a iurisdictione Ordinarii loci, quod
certis Religionibus clericalibus iure antiquo et vigenti competit, Consti-
tutiones religiosae , quod ad cooperationem cum hierarchia in re pastorali
attinet, accommodentur hodiernis quae videntur societatis christianae
exigentiis.

Exemptio non nocet distributioni cleri, sed eam potius adiuvat et pro-
movet non tam dioecesim localem, sed dioeceses vicinas et imprimis
missiones orbis catholici et alias institutiones Ecclesiae.

N. B. Pag. 5, 2 linea 6: loco « sese » dicatur « esse ».

Rev. Janssens: Placet iuxta modum: tantum normae generaliores,
non minuta quaeque deferantur ad Concilium.

Non bene apparet quare, in schemate de clero aptius distribuendo,
sermo fiat (n. X) de privilegio exemptionis moderando. Privilegium ex-

1 Cf. pp. 581-582.

2 Cf. p. 563.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

595

emptionis nedum noceat meliori distributioni cleri, ei e contra favet; Su-
perioribus religiosis enim pleniorem linquit libertatem disponendi de sub-
ditis ut eos mittere possint in quamvis mundi partem. Quod apparet,
praeterquam in terris quae « Missionum » dicuntur, in tota America La-
tina quo Superiores religiosi singulis annis centenos e suis subditis mit-
tere solent.

Per transennam ceterum notetur privilegium « totalis » exemptionis
in Iure non exsistere.

DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE
(Quarta Congregatio: 11 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM A COMMISSIONE DE DISCIPLINA CLERI

ET POPULI CHRISTIANI

Sacrorum Pastorum ac sacerdotum opera, quae christianum populum ad
vitanda mala, ad superanda discrimina et ad sanctimoniam assequendam ut
conducat oportet, haud plenos nancisci potest effectus, nisi sacerdotes cir-
cumstanti populo insignis sanctitatis fulgore praeluceant; sintque digni « mi-
nistri Christi », fideles « dispensatores mysteriorum Dei »/ efficaces « Dei
adiutores »,1 2 ad omne opus bonum instructi.3 Excelsa haec dignitas a sacerdo-
tibus postulat ut gravissimo officio suo fidelitate summa respondeant, qua de
causa et Romani Pontifices et Concilia Ecclesiastica nullo non tempore con-
siliis, monitis, praescriptis efficere curarent ut clerici omnes, praecipue vero
sacerdotes, in omnibus virtutibus excellant, praeprimis pietate, humilitate,
oboedientia, castitate, caritate erga Deum et erga proximos. Quamplura de-
mum de obligationibus clericorum in cann. 124-144 C.I.C. definite statuta
sunt, quae, si perfecte costanterque serventur, iidem digni et idonei absque
dubio fiunt ad munus suum rite explendum. Novissimis tamen temporibus,
ob , semper in dies ingravescentem consociationis hominum defectionem et
abscessionem a Deo, maior profecto in clericis exigitur diligentia ut a saeculi
vitiis se immunes conservent et in exercendis virtutibus alacriores fiant; quo-
circa Romani Pontifices pluries nuperrime sacerdotes, eos praesertim qui cu-

1 Cf. 1 Cor., IV, 1.

2 Cf. 1 Cor, III, 9.

3 Cf. 2 Tim, III, 17. - Pius XII, Adhortatio Apostolica Menti Nostrae ,
23 sept. 1950, AAS, vol. 42, pp. 657 et 658.

596

SESSIO II - ACTA

ram habent animarum, vehementer ad vitae sanctimoniam exhortati sunt,4
nonnullis etiam editis decretis per S. Congregationem Concilii, ut firmior
disciplina ecclesiastica habeatur atque abusus praecaveantur.5

At vero, et in praesens etiam atque etiam omnibus clericis, ac peculiari
modo sacerdotibus, enixe commendandum est ut sint quam maxime solliciti
de vita spirituali seu supernaturali intimius agenda, cum, in pluribus regionibus
valde imminuto sacrorum administrorum numero et auctis ubique copia ac
momento operum sollertiae pastoralis, saepius sacerdotes in periculo ver-
santur ne, sui muneris inceptis nimio ardore se dedentes, propriam suam cuius-
que sanctimoniam praetermittant ac infructuose pariter curam animarum
exerceant.

Quo igitur clerici, qui sal terrae et lux mundi sint oportet,6 paratiores
evadant ab hominum salutem efficacius promovendam, haec quae sequuntur
decernenda proponuntur:

I. Meminerint clerici proprium munus in Ecclesia fideliter adimplere non
posse, nisi ipsorum vita coram Deo et hominibus sanctitate polleat. Quid-
quid cleri sanctitatem respicit tanquam primarii et maximi momenti consideran-
dum est, cum in bonum Ecclesiae et animarum, tum in bonum eorundem cle-
ricorum.

II. Omnes fideles baptismate sanctificantur et ad sanctitatem vocantur:’
« secundum eum qui vocavit vos sanctum, et ipsi in omni conversatione sancti
sitis; quoniam scriptum est: Sancti eritis, quoniam ego sanctus sum » (1 Petr.,
I, 15-16), « Estote erga7 vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus
est » (Mt., V, 48).

III. Sanctitas sacerdotis ea propter specificatur, quod modo speciali
vocatus et sacramento Ordinis consecratus sit, ut alter Christus fiat et dispensa-
tor mysteriorum Dei (Cf. 1. Cor., IV, 1), ad sacrum ministerium in populo
Dei exercendum. Semper ideo conscius sit sacerdos Christum praecipue per
ipsum in dies opus redemptionis perficere velle, proindeque sacrosancti sacri-
ficii oblatione, oratione, praedicatione, pastorali ministerio tendat quam ma-
xime ad unionem cum Christo Sacerdote per caritatem et aliarum virtutum
exercitium.

IV. Sanctitas sacerdotis, spirituali dioecesis familiae addicti, per propria
pastoralia munera exercetur et alitur, et peculiari quidem modo: a) per unio-
nem cum Episcopo, cuius est « cooperator », eaque praecipue per oboedien-
tiam ostenditur; b) per fraternam caritatem et collaborationem cum ceteris
sacerdotibus, cum his praesertim qui ministerio dioecesano sunt addicti, item-

4 Cf. Pii XI Litt. Enc. Ad catholici sacerdotii , 20 dec. 1935; Pii XII Adhort.
Apost. Menti Nostrae , 23 sept. 1950; Ioannis XXIII Litt. Enc. Sacerdotii Nostri
primordia , 1 aug. 1959.

5 Cf. S. Congr. Concilii decreta d. 1 iul. 1926; d. 28 iul. 1931; d. 22 mart. 1950.

6 Cf. Mt. V, 13-14.

7 Corrige: ergo.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

597

que cum cooperatoribus laicis ; c) per diligens et assiduum ministerium in com-
modum fidelium, qui eidem sunt commissi.

V. Cum sacerdotes ad sanctitatem ut homines vocati sint et insuper Iesu
Christi ministri sint constituti, virtutes etiam naturales acquirere et perfi-
cere curent, secundum monita S. Pauli Apostoli: « Quaecumque sunt vera,
quaecumque pudica, quaecumque iusta, quaecumque sancta, quaecumque ama-
bilia, quaecumque bonae famae, si qua virtus, si qua laus disciplinae, haec
cogitate » (Phil., IV, 8).

VI. Cum Christus Dominus dixerit: « Unus est enim magister vester;
omnes autem vos fratres estis » (Mt., XXIII, 8), sacerdos unum se sentiat
cum fidelibus tamquam fratribus. Inter quos praesto sit ad ministerium sanctum
Christi libenter explendum, et studeat ut non dominetur (cf. 2 Cor., I, 23),
sed ut omnibus omnia factus (1 Cor., IX, 22), eos sibi idoneos collaboratores
adducat in aedificandam Ecclesiam.

VII. Sacerdotis vita spiritualis, quae est anima eius apostolatus, his mediis
maxime fovetur:

a) Assidua consuetudine legendi et meditandi Sacram Scripturam, nec-
non studio sanctorum Patrum et Theologiae.

b) Attenta et devota participatione vitae liturgicae Ecclesiae, praesertim
in offerendo eucharisticum sacrificium et in persolvendo divinum officium,
necnon ardentissima pietate erga Christum Dominum, praecipue in SS. Eucha-
ristia.

c) Docili obsequio motioni Spiritus Sancti, qui Christi ministrorum
actionem praevenit, concomitatur et perficit.

d) Amore filiali erga Beatissimam Virginem Mariam, Matrem « Christi
Sacerdotis ».

e) Oratione mentali clericis omnino necessaria, ad quam peragendam
iidem congruum tempus cotidie sibi reservent.

/) Exercitiis spiritualibus, quibus omnes clerici indigent, et ideo prae-
scribitur ut sacerdotes iis quotannis primo sacerdotii quinquennio, postea
vero alternis saltem annis, vacent, nisi iusta de causa et expressa proprii Ordi-
narii licentia eximantur.

g) Mentrua recollectione, cotidiana conscientiae discussione, lectione
spirituali, frequenti peccatorum confessione, directionis spiritualis usu, ope-
ribus misericordiae et praeprimis erga confratres.

VIII. Peculiaris clericorum dignitas eorumque vitae spiritualis praeser-
vatio et progressus, itemque maior apostolici muneris efficacia, exigunt ut
quilibet sacerdos dioecesanus speciales cautiones servet, ne, in hoc saeculo
vivens, huic saeculo conformetur (Rom., XII, 2). Firma igitur manente disci-
plina a can. 139 C.I.C. praescripta, praeterea enixe commendatur ut in
Episcoporum conferentiis nationalibus certae normae statuantur, locis et tem-
poribus convenienter aptatae, ut etiam externa forma vitae sacerdotalis suo
apostolico muneri respondeat, populum aedificet, ipsius sacerdotis dignitatem
incolumen servet.

598

SESSIO II - ACTA

IX. Non modo fidem catholicam in Deum Unum et Trinum clerici firmiter
teneant, sed et doctrinam in Ecclesia communiter receptam de philosophia
perenni, de iuridica societatis humanae natura, ac praesertim doctrinam so-
cialem a Romanis Pontificibus traditam sedulo sectentur et doceant. Atheismi,
materialismi dialectici, dictaturae proletariatus erroribus nullimode indul-
geant, nec quomodocumque ulli societati vel factioni adhaereant quae, proprii
Ordinarii iudicio, prorsus immunis non sit ab aliquo eiusmodi errorum.

X. Dei servitio et curae animarum plane dediti ac mancipati, sacerdotes
non tantum se vivide sentiant lege obstrictos perfectam observandi castitatem
et oboedientiam suo Ordinario exhibendi, verum etiam totam vitam suam
componere curent secundum evangelica consilia paupertatis, castitatis et
oboedientiae, ita ut coram populo praeluceant ob animum suum solutum et
liberum ab affectu rerum terrenarum et bonorum temporalium.

XI. Sacerdos, caritate Christi motus, diligentiam adhibeat ut quamplures
Christo lucretur et fideles omnia rite adimpleant, quae necessario servari de-
bent, ac insuper crescant in fide, spe et caritate. Quem in finem omnibus mediis
idoneis, quae hodiernis temporibus aptantur, prudenter, fortiter suaviter que
utatur, itemque diligenter studeat ut ipse in omnibus ministerii sui operibus
continuo in virtutibus perficiatur. Si autem labor eius infructuosus maneat et
afflictiones super eum corruant, crucem libenter complectatur, ut adimpleantur
ea quae desunt passioni Christi in carne sua (Coi., I, 24), gaudens se dignum
factum esse pro nomine Iesu pati (Act., V, 41).

Adveniente vero hora mortis, memor sit sacerdos per baptismum cum
morte Christi se esse coniunctum (Rom., IV, 4), qui mortem fidelium in
sacrificium Deo acceptabile mutare potest, et idcirco animam suam cum
Christo pro fratribus offerat Deo sicque ut servus bonus et fidelis gloriam
assequetur aeternam.

XII. Vitam spiritualem cleri dioecesani quam maxime fovent, uti expe-
rientia constat, vita communis atque conventus et associationes, quibus sacer-
dos dioecesanus ex solitudine tum physica tum morali eripitur et confratribus
unitur vinculo amicitiae, fraternitatis, recreationis, aemulationis, orationis,
studiorum, pastoralis collaborationis. Hinc eiusmodi associationes in honore
habendae sunt eaeque, de consensu Ordinarii, in quavis dioecesi erigantur.
Apud Curiam Romanam autem Officium instituatur, ut easdem ordine dispo-
nat eiusque invigilet.

Textus definitive probatus in Sessione Generali habita diebus 15-20 maii
1961.

2) RELATIO EM.MI P. D. PETRI CARD. CIRI ACI PRAESIDIS
COMMISSIONIS DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

Ego spero quod, quoad sanctitatem, omnes possumus esse concor-
des. Hoc de sanctitate cleri est unum ex praecipuis argumentis Concilii.
Immo debet considerari uti centrum eius. Omnes scimus: magna est ex-

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE 599

spectatio pro Concilio. Non exspectat populus, et non solum populus ca-
tholicus, nonnullas aridas et technicas formulas. Mundus vult aliquam
renovationem, et renovationem profundam; nam alioquin non intelli-
geretur tanta exspectatio. Sed quaedam renovatio, non certe substantia-
lis, nam principia Ecclesiae sunt aeterna quia divina, potest dici: Ecclesia
nova est Ecclesia antiqua; Ecclesia tunc progreditur cum regreditur.
Debemus scilicet redire ad originem, scilicet ad puram lucem Evangelii
et ad spiritum Ecclesiae primitivae. Et in hoc convenire debent etiam
fratres separati et ex hoc potest esse initium auspicatissimae unionis.

Porro primi christiani non ex Ecclesia, sed pro Ecclesia vivebant et
pro ipsa ipsum etiam suum effundebant sanguinem. Et est hoc quia flo-
rebat sanctitas, nam primi christiani omnes sancti appellabantur.

Non est certe excludendum quod studium fiat ad invenienda media
meliora, media aptiora nostris temporibus ut appropinquemus populo.
Sed est unum medium, per quod non est necesse ut nos appropinquemus
populo sed populus veniet ad nos et hoc est sanctitas. Sanctitas nos replet
aliqua luce, quae lux afficit populum, christianum vel non. Recolendum
est Concilium Tridentinum excitasse plures sanctos et magnos sanctos.

Expectandum quod etiam in praesenti Concilio floreat sanctitas.

Haec non oratorie, sed ex corde dixi, ego sum complete cum proposi-
tionibus factis a mea Commissione cuius secretarius est Pater Berutti.
Evidenter etiam hic est spatium immensum ita ut unusquisque possit
dicere quam multas sententias, sed haec est utilitas huius Concilii. Quoad
nos, quando praesertim ii, qui novi non sunt, loquntur: est lectio nobis,
est exemplum.1

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM
(Quinta Congregatio: 13 nov. 1961)

Card. Tis serant: De sanctitate sacerdotum, tum dioecesanorum,
cum regularium, quod sit necessaria pro conservatione et progressu reli-
gionis nostrae, nemo est qui dubitet. Summi Pontifices, S. Pius X, Pius XI
et Pius XII egregie scripserunt ad sanctitatem cleri fovendam et canones
C. I. C. a can. 124 usque ad can. 144 exponunt clericorum obligationes.
Unde schema Decreti mihi minus necessarium videtur cum sufficiat pauca
addere, si casus ferat, canonibus supra dictis.2

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

600

SESSIO II - ACTA

Card. Pizzardo: Multa in schemate proposita placent, in primis
quae dicuntur in n. 10 de tota vita clerici componenda secundum
evangelica consilia. Quaedam autem occurrunt animadvertenda:

1) Sive in praesenti schemate, sive in posterioribus congruum vi-
detur citationes vitare decretorum SS. Congregationum et aliorum Of-
ficiorum. Dubitari quoque potest utrum conveniat citare numeros ca-
nonum Codicis luris Canonici, qui numeri, reformato Codice, forsitan
mutabuntur; numeri igitur, si placet, afferantur in nota.

2) Pag. 9,1 n. 9, lin. 5 sq., minus apte dicitur clericos firmiter de-
bere tenere « non modo fidem catholicam in Deum Unum et Trinum ... ».
Eligantur formulae magis accuratae secundum ea quae Concilium Vati-
canum I statuit de fidei obiecto aut sermo sit tantummodo de fide ca-
tholica, sine specificatione obiecti.

3) Utile erit mentionem facere doctrinae S. Pauli (2 Cor. IV, 10)
de mortificatione lesu in corpore nostro circumferenda et de coniunctione
sacerdotis cum Christo: « Vivo ego, iam non ego, vivit vero in me Chri-
stus » (Gal. II, 20).

4) Pag. 10, 2 3 4 n. 12, in fine, dicatur « apud S. Congregationem de
Disciplina Cleri et Populi Christiani », loco « apud Curiam Romanam ».

Card. Lienart: Valde mihi placet schema Decreti « de Clericorum
vitae sanctitate » ab Em.mo Card. Ciriaci propositum.

Quasdam suggestiones tamen afferre desidero ad opus perficiendum,
si non fallor, utiles.

1) Ad III, pag. 7. 3 Hic de specificatione sacerdotalis sanctitatis agitur,
proinde optarem ut, non solum vocatio personalis sacerdotis, necnon sa-
cramentalis eius consecratio memorentur, sed etiam missio specialis sa-
cerdoti collata. Ad inserendum hoc tertium specificationis elementum in
textu, sufficeret ut linea 3, ubi legimus: « ut alter Christus fiat et dispen-
sator mysteriorum Dei », scriberetur: « ut minister fiat Christi Sacerdotis
et missus ab Illo dispensator fiat mysteriorum Dei ».

2) Ad VII, pag. 8. 4 Inter media quae vitam sacerdotalem fovere de-
bent, in primis a) notantur: lectio et meditatio assiduae S. Scripturae et
studium Patrum et Theologiae. Sed meditatio verbi Dei et studium scien-
tiarum sacrarum mihi videntur plus esse quam « medium ». Nonne sunt
conditio sanctitati vitae sacerdotalis vere essentialis, ad orationem, vitam
et actionem pastoralem illuminandas?

1 Cf. p. 598.

2 Cf. p. 598.

3 Cf. p. 596.

4 Cf. p. 597.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE 601

Ideo optarem quod, non inter media sed secus, haec exigentia
clare doceatur.

3) Ad IX, pag. 9, lineis 10 et sqq.1 Certe doctrinae sociali Ecclesiae
adversantur errores marxistae et praesertim communismi, sed etiam erro-
res racistae et Nationalismi pagani quae despectionem hominis in suo
corpore et in sua anima generant. Hic ergo oporteret hos duos errores
simul denuntiare, sicut fecit Summus Pontifex Pius XI, quando in dua-
bus Encyclicis geminis communismum atheistam et nationalismum raci-
stam condemnavit.

4) Ad XII, pag. 10, lineis 15 et sqq.2 Bonum est commendare Asso-
ciationes Sacerdotales, vitam communem et conventus clericorum cum
consensu Episcopi, stabilitos, sed hoc non sufficit.

Episcoporum est et etiam Coetuum Episcopalium sollicite quaerere
de quo indigent sacerdotes et praesertim iuniores ad vitam suam sacerdo-
talem fovendam, et pro eis instituere sessiones speciales, in quibus,
per plures hebdomadas sese refici possent omnibus modis. Hoc fieri
potest lectionibus spiritualibus, doctrinalibus et pastoralibus, sicut mos
est in sessionibus in diversis locis institutis quae dicuntur « Menses
sacerdotales ».

Optarem ergo quod in decreto de « Clericorum vitae sanctitate ».
hoc officium quod Episcopis pertinet, in fine instanter commendaretur
ad opus eximium coronandum.

Card. Cento: Propono ut in fine numero XI haec addantur: « Non
omittant sacerdotes testamentum suum tempestive conficere neque in
eo obliviscantur graves ac semper crescentes necessitates Sanctae Matris
Ecclesiae ».3

Card. Godfrey: Ad n. VII, sub b): Quantum dicitur de participa-
tione in vita liturgica Ecclesiae optimum est. Sperandum tamen quod in
praxi liturgica sacerdotes non anticipent directiones Sanctae Sedis, sed
humiles expectent quidquid sit de eorum privato iudicio et pietate per-
sonali. Petrus et Ioannes cucurrerunt ad sepulcrum Domini Nostri.
Citius currebat Ioannes sed non introivit ante adventum sui Superioris.

Utinam omnes in his rebus liturgicis velint sequi exemplum disci-
puli dilecti ut securius procedant ductu Christi in terris Vicarii.

Ad n. VIII: Monitum est valde opportunum de sacerdote in hoc
saeculo vivente ne huic saeculo conformetur cum quo Christus Dominus

1 Cf. p. 598.

2 Cf. p. 598.

3 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

602

SESSIO II - ACTA

non habebat quidquam. De habitu clericali agemus in alia discussione.
At iam in mente habeo praesertim theatra, spectacula et alias mun-
danas recreationes, quae animam dissipant et in quibus praesentia sa-
cerdotis non parvam admirationem, ne dicam scandalum, fidelibus
causat.

Patet quod in Synodis dioecesanis de his rebus agi potest et etiam
in Episcoporum conferentiis nationalibus, statuendo normas locis et
temporibus aptatas: sed forsitan opportunum erit ut contra hoc pericu-
lum aliquid particulare posset dici ita ut sacerdotes in omni regione
monitum habeant firmum ab ipso Concilio contra mundanas varietates
indignas eorum sacro charactere.

Card. Confalonieri: Ad n. IX, lin. 5. Omittantur verba: « in
Deum Unum et Trinum » uti coarctantia ...

lin. 8, 9, 10 etc.: dicatur « ac doctrinam socialem ab Ecclesiae
Magisterio, praesertim a Romanis Pontificibus, traditam »;

lin. 11: cur loquatur tantummodo de dictatura proletariatus?
forsan dictatura capitalismi est laudanda? ergo ...

Ad n. VIII, lin. 34 et n. XII, lin. 8. Inducitur quaestio de vocibus
« sacerdos dioecesanus - clerus dioecesanus ». Iuxta usum - ius - litur-
giam - psycologiam, ne unitas dioecesis amplius inflectatur, termini an-
tiquitus usitati ad indicandum Clerum saecularem et religiosum, non
sunt immutandi.

Card. Konig: Schema propositum optime per summa capita ea
exhibet quae canones et Romani Pontifices imprimis de sanctitate vitae
clericorum docuerunt.

Sunt, qui particularia (vel aliquid novi) desiderant. Sed mihi omnino
videtur Concilio Oecumenico interesse in hac materia principia tantum
revocare. In « conferentiis Episcoporum » legitimae locorum consuetu-
dines (can. 136) his principiis adaptandae sunt.

Attamen quoad num. VII, lit. f (p. 8)1 mihi videtur Commissionem
Centralem debere plus exigere et praescribere exercitia spiritualia quo-
tannis; non tantum pro primo sacerdotii quinquennio sed etiam postea
(sicut religiosi hoc faciunt). Multi Ordinarii locorum in America Septem-
trionali et in aliis regionibus sine difficultate hoc exigunt et obtinent.

Ratio est:

1) Spiritus saeculi huius magis et magis omnia pervadit. Remedium
autem efficacissimum sunt exercitia spiritualia ne sacerdos saecularis
huic saeculo conformetur.

1 Cf. p. 597.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

603

2) Etiam laici (v. g. actionis catholicae), magis exercitiis spirituali-
bus vacant.

Ad n. VII, in fine, auderem addere alteram lit. h), scilicet: « Com-
mendatur tempus probationis unius vel plurium mensium pro sacerdo-
tibus in dioecesi incardinatis primo quinquennio sacerdotii absoluto ».

Ratio haec est:

Quinque circiter annis ordinatione percepta elapsis, non raro cri-
sis, uti dicunt, exoritur, i. e. fervor sacerdotalis minuitur, habitudines
cuiusdam « conformismi saecularis » incipiunt. Experientia apud nos
docet, si cursus in Seminario olim unitus iterum convenit, si vitam
asceticam renovat, summa capita theologiae dogmaticae et moralis sub
aspectu muneris pastoralis pertractat (sub directione alicuius pii et
docti sacerdotis), haec sacerdotes iuvenes magno fervore iterum replent.

Ad n. IX, lineis 10 et 11, verba: « Atheismi ... nullimode indul-
geant », potius deleantur. Ratio est: 1) Si tales clerici inveniuntur, expelli
vel deponi debent; 2) ne apud laicos opinio oriatur tales haereses etiam
clerum catholicum iam inficere.

Ad n. XII, lineis 17 et 18. Hoc non esse necessarium mihi videtur,
quia Conferentiae Episcoporum hoc officium apud Curiam Romanam
adimplere possunt.

Card. Alfrink: Facere vellem solummodo duas animadversiones.

1. Rogare vellem quare in numero VII ubi agitur de mediis vitae
spiritualis a sacerdotibus adhibendis, mentio non fit de Rosarii recita-
tione.

Ne Concilium videatur opinionibus hodiernis quae contra Rosarium
recitandum feruntur, favere; melius est de Rosarii recitatione aliquam
saltem facere mentionem, non ut obligetur, sed ut recommandetur.

2. Quoad numerum XII, ubi in linea 17 et 18 agitur de Consilio in
Romana Curia instituendo. Sperandum videtur ut Concilium Oecumeni-
cum officia et Consilia in Romana Curia non nimis multiplicet. Consilium
de quo hic agitur, secundum iam est, quod hisce diebus Commissioni Cen-
trali proponitur.

Insuper verbum « ordine disponat », in linea 18 huius paragraphi,
timere me facit, ne Concilium istud instituendum ut suum officium ducat
omnia in hac materia centralisare et reddere uniformia.

Certo centralisatio et uniformitas quodammodo sunt bonum Eccle-
siae; sed uniformitas saepe est difficilis et non semper utilis.

Cum in diversis nationibus et regionibus circumstantiae speciatim in
hac materia valde differunt, difficulter per universam Ecclesiam regulae
uniformes statui possunt.

604

SESSIO II - ACTA

Melius ergo esset ordinationem de qua hic agitur, relinquere Ordi-
nariis locorum.

Card. Santos: Ad n. VII f), lineis 22-23 et 34. Videtur standum
praxi exercitia spiritualia faciendi unoquoque anno : uti iam ubique viget.

1) Certe hoc piissimum exercitium nemini damnum inferre potest,
sed, tale persalutare medium, uberrimos fructus offerre.

2) In regionibus seu ditionibus ubi obligatio haec vacandi spirituali-
bus exercitiis unoquoque anno adhuc servatur, si ex abrupto nunc per
legem generalem relaxatur, ansa videretur aperiri via ut quidam hanc
sanctam consuetudinem in derisum haberent.

3 ) Non videretur prudens esse relinquere talem praxim saluberrimam
pro arbitrio uniuscuiusque « alternis tantum annis » adimplendam. Se-
cus panderetur valde conveniens occasio protrahendi illam etiam pro
tertio quoque anno, puta casum quo aliquis sacerdos propter quan-
dam rationem nequiverit illi satisfacere obligationi duobus consecutivis
annis.

4) Tandem, in ipsis praefationis verbis: « Exigitur maior profecto in
clericis diligentia ... in exercendis virtutibus alacriores fiant ... ». Quae
pia exercitia primi ordinis sunt media ad hoc obtinendum: ergo, de
venia Em.mi Relatoris proponitur hic textus: ad lineas 22-23-24:
« et ideo praescribitur ut sacerdotes iis quotannis ... vacent ».

Card. Jullien: Quaedam animadvertere liceat imprimis super in-
troductione propositi schematis. Addendum censerem in lin. 24 folii 5 1
verba « a natur alismo », ita ut dicatur: « ut a saeculi vitiis et a natura-
lismo se immunes etc. ». Inter Romanorum Pontificum praecipua docu-
menta, quibus clerici ad sanctimoniam vitae invitantur, in nota 1 folii 6, 2
illud ne seponatur Sancti Pii X « Haerent animo» diei 4 augusti 1908.

Denique addatur fortasse oportet exhortatio ut ipsa documenta
Romanorum Pontificum a clericis perlegantur, idque post verba « hortati
sunt » in linea 1 folii 6, 3 deleantur vero reliqua verba, ad S. Congrega-
tionis Concilii decreta spectantia, quae quidem ad rem non multum con-
ferunt ut de villegiatura, de veste talari et tonsura, de negotiatione. Me-
lius adnotaretur caput I Sessionis 22 Concilii Tridentini: De vita et
honestate clericorum.

Ad III: Ratio non videtur cur de mediis vitae spiritualis fovendae
penes clericos ter sermo fiat in schemate decreti, in introductione in lineis

1 Cf. p. 595.

2 Cf. nota 4, p. 596.

Cf. p. 596.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

605

a decimasexta ad vigesimam primam, ubi canones Codicis referuntur;
dein in articulo tertio, ac tandem in articulo septimo.

Ad VII: Si conservetur, cum iam optime de re tractetur in Codice.
Bene de mediis qua sacerdotis vita spiritualis fovetur distinctim decretum
loquitur: sed ordo aptior in enumeratione desideratur. Ita participatio
vitae liturgicae anteponenda lectioni S. Scripturae ac Sanctorum Patrum
et Theologiae; oratio vero mentalis primum locum in cotidianis exercitiis
pietatis obtineat.

Insuper, mea sententia, auferri debet omnino littera c ): sive quia
res haberi haud potest medium vitae spiritualis alendae, sive quia il-
luminismi religiosi doctrinam, uti prostant verba, haec sapere viderentur.

Denique mirandum prorsus abesse inter enumerata media exortatio-
nem ad studia praesertim sacra a clericis, etsi sacerdotio recepto, perfi-
cienda, ad mentem can. 129 C. I. C. octavum sacramentum pro sacerdo-
tibus, ut dicebat S. Franciscus Salesius.

Ad XI: Neque superfluum videretur sacerdotibus commendare,
ubi de hora mortis, ut per testamentum rite de suis negotiis tempore
opportuno provideant, tradito forte instrumento cuidam sacerdoti qui
de exsecutione prudenter curam habiturus sit.

Ad XII: De associationibus inter sacerdotes aptius diceretur: « de
consensu Ordinarii pro adiunctis in quavis dioecesi foveantur ». Sed
omnino supprimendam censeo propositionem de officio instituendo
apud Curiam Romanam ut easdem associationes ordine disponat eisque
invigilet: spectat ad Conventus Episcopales.

Denique id unum addere velim: in hoc etiam schemate, Ecclesia
praebetur magistra quidem, non vero sollicita Mater erga sacerdotes
qui, hodiernis hisce temporibus, pro animarum salute, gravissimas in-
ter difficultates adlaborant totis suis viribus, atque non raro domestica-
rum rerum angustiis afflictantur, uti iam benevolenti animo Pius XII in
exortatione Menti Nostrae adnotaverat. Adhortetur igitur Concilium,
materna sollicitudine, in hoc schemate, Ecclesiae sacerdotes qui pro
animarum salute sese penitus impendunt.

Card. Larraona: I) Generatim: 1) Schema, iuxta dicenda, in fere
omnibus placet, imo in aliquibus subnotanda laude dignum habendum est.

2) Quoad formam prius, et postea quoad substantiam, haec non gra-
via, animadvertenda censemus.

II) In particulari:

A) Quoad formam.

Ut Schema formam vere conciliarem attingat, mihi videretur ipsum
perstringendum esse et in aliquibus limandum et expoliendum.

606

SESSIO II - ACTA

In particulari:

a) Non esset citandus Codex (Introd., lin. 18; art. VIII, lin. 35,
pag. 8) qui statim post Concilium Vaticanum II totus revisendus est et
ante Vaticanum III forsan iterum corrigi poterit.

b) In notulis ad textum possunt quidem citari documenta Summo-
rum Pontificum vel SS. Congregationum res de quibus agitur confir-
mantia vel illustrantia, quae postea compleri separatim possunt, sed, in
textu saltem, est abstinendum. Sicut etiam abstinendum erit ab illis
verbis quae documenta ut recentia vel recentissima recensent ut hic
fit « quocirca Romani Pontifices pluries nuperrime In textu vi-
genti, cuius videre attamen breviter, haec verba subridere facient post
saeculum ex. gr. et in hoc excitabunt ut leges absoletae habeantur.

c) Melius unirentur artt. II et III sed ita complendo art. II ut in
ipsius littera dicatur expresse sacerdotem, qui qua christianus ad sancti-
tatem vocatur, graviori obligatione et quidem propria atque specifica
ut sacerdos teneri.

d) Verba art. XI (pag. 10),1 quae minus cum iis quae articulus con-
tinet cohaerent, forsan melius post art. XII, ultimum articulum consti-
tuentia, ponerentur, cum de morte sacerdotis agant quae hanc claudunt
et in aeternam mutant vitam (« vita mutatur non tollitur »).

B) Quoad substantiam.

Quoad res autem haec humiliter, veniaque implorata, exponere
liceat:

a) Circa artt. III et IV haec animadvertenda censerem:

Cum theologia sacerdotii catholici ex Ordinis Sacramento procedens
atque orta ex ipso ascetica, quoad ipsius fundamentales tractatus, una
necessario esse debeat, forsan melius in Commissione mixta in qua
omnes SS. Congregationes repraesententur quae de sacerdotibus saecu-
laribus, tam dioecesanis (i. e. dioecesi vel aequiparatae Ecclesiae parti,
(c. 215, § 2) sive in iure communi, latino vel orientali (cc. 159, 160),
sive in iure missionario (cc. 293 sqq., 198; c. 10 De Religiosis etc.: de
verborum significatione, c. 306, § 2, 1° - incardinatis), quam non dioe-
cesanis (i. e. adscriptis Instituto — sive agatur de Societate vitae commu-
nis, tit. XVII, 1. I CIC — sive de Instituto Saeculari centralizato, ut
dicitur, sive denique de religiosis (cc. 111, 585) occupantur quoad regi-
men, quoad formationem etc. ut SS. Congregationes Concilii, de Reli-
giosis, de Propaganda Fide, Orientalis et Consistorialis.

b) Hoc interest non tantum SS. Congregationum Concilii et Semi-

Cf. p. 598.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

607

nariorum necnon Consistorialis quoad 228.653 sacerdotes saeculares
dioecesanos et seminaristas in formatione, sed SS. Congregationum Orien-
talis, Religiosorum et de Propaganda Fide, quae competentiam habent
supra plus quam duabus e quinque clericorum partibus cum respectivis
clericis in formatione.

c ) In hac sanctitate sacerdotali, integro sacerdotio catholico com-
muni, describenda, triplex eius character praecipuus, de quo hic iam
agitur, etsi forsan clarius subnotandus:

lum Christi Domini sacramentalis (ex Sacramento orta) repraesen-
tatio quae exigit plenam Ipsi subiectionem suique abnegationem, inde-
que fidelem Eiusdem similitudinem atque imitationem ita ut alter Chri-
stus fiat et graviori quam Religiosi perfectionis obligatione, quae ex
Sacramento et ministeriis sacerdotalibus oritur, ex communi Sancti
Thomae doctrina teneatur.

2um Populo sacerdotes sumus, non nobis, nisi ut plenius populo sicut
Mater qua talis filio. Hinc amor sacerdotalis populi christiani, imo et
totius mundi, non solum sacerdotaliter affectivus, sed sacerdotaliter ef-
ficax; ita mysteria animabus dispensemus, ministeria exerceamus, po-
pulum ducamus potestate, doctrina, actione, exemplis.

3um. Qua sacerdotes ad hierarchiam pertinemus, Ordinis et iuris-
dictionis (c. 108, § 2 et 3), ita ut sensus hierarchicus, i. e. veneratio,
subiectio, amor erga hierarchiam iuris divini (Papa, Episcopi) et legitimi
iuris ecclesiasticis, sit essentialis sacerdotio et peculiaris ipsius sensus
Ecclesiae.

d) Relate ad notam propriorem cleri saecularis, i. e. sensus Episco-
pi seu Ordinarii aequiparati (veneratio, amor, subiectio, cooperatio) ac
sensus dioeceseos, aliqua notanda veniunt:

1°. Ipse semper subnotare debet Caput Supremum Hierarchiae quia
est adspectus sensus hierarchici et Papa est Pastor Pastorum immedia-
tam habens in omnes Episcopos, sacerdotes et fideles potestatem. Hinc
alitur sensus unitatis, catholicitatis, verae apostolicitatis, subiectionis.

2°. Debet eodem modo omnes Clericos dioeceseos ligare, ita ut non
de parochis vel de iis qui animarum curam directam gerunt agatur
tantum vel fere, sed de omnibus prorsus iis e. gr. qui regimen adiuvant,
qui clerum educant vel instruunt vel alia centum in dioecesi exercent.

3°. Clerus non dioecesanus sive saecularis sit, sive religiosus, ipse
directe et immediate dioecesi non incardinatur, sed Religioni (can. 111
§ 1) vel Societati vitae communis vel Instituto Saeculari universali seu,
ut dicunt, centralizato. Tamen quatenus domus Religionis, Societatis,
Instituti universalis ad proprios specificos fines favore dioeceseos asse-
quendos et intra ipsos seu salvis ipsis ad dioecesim iuvandam (can. 497

608

SESSIO II - ACTA

§ 2) eidem dioecesi adscribitur et veluti incardinatur, religiosi et sodales
Societatis seu Instituti qui ad domum pertinent ut huius membra ad
normam iuris, fiunt Episcopi subditi, ab eo potestates seu facultates
ministeriales recipiunt, sub Ordinario, ad normam iuris, ut pars exercitus
dioeceseos pro regno Dei in dioecesi militant et luctantur. Inde non
possunt ab Episcopo dioeceseos ut hospites et alieni considerari sed
per domum cuius membra sunt, etsi non sint clerici dioecesani dioecesi
incardinati et in dioecesi fixi, tamen dum in domo sunt ad clerum dioe-
ceseos et Episcopi pertinent, frequenter etiam ut parochi. Sunt tot ca-
sus analogi in ordine civili, qui ibi nullo negotio intelliguntur et absque
difficultate propriam functionem in organisatione administrativa, militari,
politica, etc. exercent. Haec corpora administrativa, politica, militaria,
cum merito, ob suas functiones, organisationem centralem, foederalem
etc. habeant, cum illas in provinciis, statibus foederatis, praesidiis,
singularibus praeliis exercent, Praesidi, Duci, Rectori in loco casu sub-
sunt, servatis ceterum legibus et subordinatione internis Superioribus
Corporis.

Exc. Felici: Meum votum erit: Placet, cum decreti schema neces-
saria ad rem contineat et supponat ea quae leges canonicae, quae Sum-
mi Pontifices, praesertim recentiores, hac de re, summi prorsus mo-
menti, edixerint. Est autem redactum a viris peritis, undique col-
lectis, qui varias terrae partes repraesentant.

Hoc meum votum respondere videtur litterae et spiritui art. 1 Nor-
marum sequendarum: siquidem Nostrae Centralis Commissionis non
est probare per singulas paragraphos schema constitutionis seu decre-
ti — quod unice proprium est Concilii Oecumenici — sed prudentiale
iudicium emittere an schema iudicio Summi Pontificis submitti possit,
ut Concilio discutiendum proferatur.

Forsan aliae Commissiones eodem redibunt: sed si quid ab aliis
Commissionibus de eadem re proferetur meliusque dictum fuerit, in-
seri in hoc decretum poterit: sin melius, hoc manebit, alterum ab-
sorbetur.

Nulla profecto admiratio inde mihi excitatur quod diversae Commis-
siones de re loquantur eadem.

Id tribuat quispiam deficienti laboris dispositioni, seu coordinationi,
ut dicitur.

Verum, ut debitus honor veritati tribuatur, Secretaria Generalis, de
mandato Summi Pontificis, Commissionis Centralis Praesidis, materias
tractandas diversis Commissionibus distribuit, facta tamen facultate alias
addendi, quae in cuiusque Commissionis ambitu continerentur et magni

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

609

ponderis viderentur. Hinc factum est ut quarundam Commissionum pro-
vinciae, saltem ex parte, invaderentur et praepediretur labor.

Visum proinde est Normas aliquas condere, quibus efformandae
Commissiones Mixtae regerentur. Normae sapienter suggestae sunt ab
E. V. Marcello Mimmi s. m.: probatae a tribus Commissariis (Exc.mis
Samore, Staffa, Philippe): tandem decretae a Summo Pontifice, omni-
busque notificatae.

Huiusmodi Normae, uti in hac Aula animadversum est, haud sem-
per servatae fuerunt: neque semper institutae Commissiones Mixtae.
Id tamen ut fieret Secretaria Generalis, ea auctoritate qua pollebat,
multum adlaboravit.

Censeo nihilominus graves difficultates inde non progerminare, cum
ex diversis exhibitis schematibus, opera Nostrae Subcommissionis de
materiis mixtis, auxiliantibus Secretariis Commissionum, quorum inte-
rerit, virisque peritis, unum conflari haud difficulter possit. Saepe di-
scrimen est pure apparens. Imo ex variis schematibus quae meliora
videantur accipi colligique possunt.

Meum igitur votum est, prout suo tempore repetam: Placet.

Exc. Cooray: Ad n. III, pag. 7,1 lin. 3: verba « Alter Christus »:
ista verba quamquam saepe saepius in usu veniunt apud auctores
spirituales, attamen, si attente considerantur, locum praebent cuidam
ambiguitati. Nam, quamvis ex una parte indicant sacerdotis humani
simmilitudinem cum Christo, ex altera parte, etiam indicant quamdam
pluralitatem sacerdotum.

Sed, secundum S. Paulum, haec est magna differentia inter sacerdo-
tium Veteris Testamenti et Novi: in Vetere Testamento plures erant
sacerdotes: « alii quidem plures facti sunt sacerdotes idcirco quod morte
prohibentur permanere » (Heb. VII, 24). E contra, in Novo Testamento
unus (numerice) est sacerdos, Christus Iesus: « Hic autem, eo quod ma-
neat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium » (Heb. VII, 24).
Nam « unus est mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus »
(1 Tim. II, 5).

Christus autem nunc est invisibilis. Sed Ecclesia visibilis requirit
sacerdotium etiam visibile. Unde sacramento Ordinis consecrantur ho-
mines ut visibiliter in sacerdotio Christi ministrent. Sed isti homines
ita consecrati non constituunt plures sacerdotes, sed unum tantum sa-
cerdotem cum Christo, interne Christus solus, externe isti plures. Unde
sacerdotes humani sunt tantummodo externa manifestatio seu expressio

1 Cf. p. 596.

610

SESSIO II - ACTA

unius sacerdotis invisibilis Christi. Quare melius videtur aliis verbis
plus aptis atque praecisis, uti v. g. loco « ut alter Christus fiat » scri-
bere « ut consors vel comparticeps Christi sacerdotii fiat ».

Ita clarius monstratur sanctitas requisita in sacerdote qui tam in-
time unitur cum Christo sacerdote, qui est « sanctus, innocens, impol-
lutus, segregatus a peccatoribus et excelsior coelis factus (Heb. VII,
26) ». Simul etiam refutatur accusatio a Protestantibus quibusdam facta
qui dicunt nos plures habere mediatores contra tenorem Sacrae
Scripturae.

Exc. Seper: Valde optandum est ut saltem hoc schema, tam magni
momenti, breviori quadam ratione suam formam definitivam obtineat, ut
Beatissimo Patri quam primum proponi possit. Puto sufficere posse ut
mutationes et additiones, a Patribus propositae vel proponendae, brevi
manu ab Em.mo Cardinali Relatore et a Secretario suae Commissionis
inserantur et ita textus definitivus iam in hac sessione paretur.

In schemate plura optime dicta sunt. Expositum est fundamentum
theologicum sanctitatis sacerdotalis; dioecesis, in qua sacerdos suam ope-
ram navat, uti familia spiritualis describitur; sacerdos monetur ut
unum se sentiat cum fidelibus tamquam fratribus; sacerdos monetur
non solum ut vitam propriam iuxta praescripta canonum sed etiam
iuxta evangelica consilia componere curet etc. quae sunt optime et pul-
cherrime dicta.

Convenio cum Eminentissimis Oratoribus unum punctum specialiter
revisioni subiiciendum esse, i. e. punctum IX, Ibi expungenda esse,
puto, sequentia: initium « Non modo fidem catholicam in Deum Unum
et Trinum firmiter teneant », et postea linea 10: « Atheismi, materia-
lismi dialectici, dictaturae proletariatus erroribus nullimode indulgeant ».
Haec utique verissima sunt, attamen puto non esse inculcanda sacerdo-
tibus in tam sollemni documento, si necessarium est hortari sacerdotes
modo generali ut firmi, sint in fide atque de fide vivant; incongruum
mihi tamen videtur ut illis inculcetur ut credant in Deum et ne sint
athei. Agitur de primis fundamentis et res per se patet: hoc si deest,
actum est de sacerdote. His itaque omissis, duo principalia in hoc nu-
mero firma manere debent:

1) de sana doctrina tenenda;

2) de prohibitione adhaerendi associationibus, quae falsis doctri-
nis vel fidei contrariis tendentiis ducuntur.

De hoc ultimo puncto liceat mihi aliquid addere. Suo tempore
tales associationes erant, v. g., franco-murarii et similes. Nostra aetate,
in Statibus sic dictis socialisticis, in quibus vivunt quinquaginta quinque

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

611

millia millium catholicorum, in Europa tantum, inter sacerdotes foventur
organizationes, quae variis nominibus decorantur, v. gr. associationes
professionales sacerdotum, apud nos, vel sacerdotes pacis in Polonia,
Hungaria etc. Tendentia est ut ipsi sacerdotes ideis socialisticis vel
marxisticis propagandis inserviant, ut sacerdotes cum cuis Episcopis in
discidium veniant et in ultima linea ut Ecclesiae Nationales constituantur
sicut vidimus v. gr. in Sinis factum. Sacerdotes, talibus societatibus adhae-
rentes, plura beneficia materialia obtinent, ut sunt v. gr. sic dicta prae-
videntia socialis, ius ad pensionem, diminutio tributorum etc. Cum
eiusmodi associationes sine auctoritate Ecclesiae competenti fundatae
sint, cum praeterea tendentiis ducantur quae cum principiis et doctri-
na Ecclesiae sociali minime componi possint, evidenter patet Ecclesiam
eas approbare minime posse.

Ideo nedum utile, sed necessarium est ut in documento nostro sa-
cerdotes moneantur ne eiusmodi associationibus nomen darent.

Ideo forsan hoc modo istud punctum IX enuntiari posset: « Sa-
cerdotes nedum ut “ fortes in fide ” (1 Petr. 5, 9) sint et ex fide vivant
(cf. Gal. 3, 11) necesse est, sed et ut doctrinam in Ecclesia communiter
receptam de philosophia perenni, de iuridica societatis humanae natura, ac
praesertim doctrinam socialem a Romanis Pontificibus traditam sedulo
sectentur et doceant.

Nulli vero associationi vel factioni adhaereant quae a Romano Pon-
tifice vel ab eorum Ordinario reprobata est».

Appendicis instar hic aliquod problema innuere vellem quod in
ultimo puncto super adducto de societatibus, i. e. exemptionis religio-
sorum, exsurgit. Hic iam iuridicam expositionem de natura, necessitate
exemptionis audivimus, sed videamus et aliam faciem numismatis, ut
dicitur, sicut in praxi occurrere potest. Anno 1952, in mea patria, in
Coetu plenario Episcoporum, iuxta directiones a S. Sede acceptas, de-
cretum est: « non licere sacerdotibus nomen dare eiusmodi associa-
tionibus ». Quo non obstante, in aliquibus regionibus plures sacerdotes,
tum saeculares, tum religiosi, associationi adhaeserunt. Episcopi variis
modis huic malo mederi conati sunt; in aliqua dioecesi, v. gr., Episcopus,
sub poena suspensionis ipso facto incurrendae, prohibuit participatio-
nem incolentibus associationis. Sacerdotes saeculares in hac dioecesi sese
submiserunt, dum religiosi, qui plurimas in regione paroecias tenent
plus quam saeculares, principio de exemptione nisi, contrarium fece-
runt non sine consensu propriorum Superiorum localium vel etiam Pro-
vincialium, dum unus ex praelatis ob suam in hac re firmitatem in-
carceratus est adhuc nunc. Ita fit ut quod pro sacerdote saeculari est
non solum peccatum sed etiam delictum, pro sacerdote religioso, qui

612

SESSIO II - ACTA

in vicina paroecia residet, est opus quasi meritorium. S. Sedes aliquo
modo Episcopis remisit, in hoc casu, ut luctam ad tuenda iura ex se ipsis
ducant, sed haec lucta ob exemptionem partialem religiosorum et partia-
lem tantum effectum consequi potest. Quot scandala e tali situatione
oriuntur! Si standum est principio, nuper hic enuntiato, quod solus
Romanus Pontifex est Episcopus pro Religiosis, cum Romanus Pontifex
saepe longe distet neque omnibus particularibus occupari possit, multae
difficultates eaeque insolubiles pro Episcopis oriri possunt.

Si decretum, ut in casu, ab omnibus Episcopis alicuius Nationis in
re disciplinari magni momenti latum, religiosos non afficit nec sanctiones
adhiberi possunt, quid valet iurisdictio Episcoporum? Haec dixi non
polemice, sed ut serium problema indicarem quod aliquo modo solvi
deberet.1

Exc. Ngo-dinh-Thuc: Mihi liceat emittere aliquas animadversio-
nec quorum prima est generalis, scilicet: in vulgari expositione motivi
sanctificationis sive pro populo christiano, sive pro iuvenibus qui ad
vitam perfectiorem vocantur, saepe et saepius dicitur: debemus per-
sequi sanctitatem ut facilius salvemur, ut apostolatus noster efficacior
sit: (ita hic in prooemio decreti, sanctitas proposita sacerdotibus ut
eorum apostolatus possit nancisci plenos effectus).

Utique aliae, scilicet in calce paginae 6 huius schematis,2 ad n. II,
perbelle dantur rationes, ut ita dicam, ontologicae quae urgent nos
omnes ad sanctitatem acquirendam.

Ista consideratio apparenter egoistica in propositione sanctificationis
frequenter suscitat derisionem religionis nostrae ex parte infidelium et
speciatim communistarum. Utique dicunt: catholici possunt dare vitam
pro causis transcendentalibus, sed hoc faciunt in spe praemii quod su-
perat omnem sensum, dum nos communistae damus nostram vitam in-
conditionaliter pro beatitudine acquirenda pro omnibus hominibus.
Vestra religio est « agenzia » ad praeparandum iter securius ad vitam
futuram, sicut consociatio in Statibus Foederatis Americae de itinere
confortabiliori praeparando ad lunam et ceteros planetas. Catholici perti-
nent ad organisationem perfectam egoismi.

Perbelle scio rectas responsiones huic obiectioni, sed cur non vitamus
expositiones, quae locum dant istis obiectionibus cum probabili detri-
mento animabus simplicibus saltem uti scandalum pusillorum?

Secunda animadversio est haec. Salvo meliori iudicio, mihi videtur
quod hoc decretum non est quid necessarium ad perficiendum Conci-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Cf. p. 596.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

613

lium Oecumenicum, cum nihil vere novi afferat (nedum revolutionarii)
in suis praescriptionibus nec in modo expositionis.

Tandem legislatio canonica quoad recessum spiritualem videtur
nimis larga hodiernae praxi: nam saltem in Vietnam omnes sacerdotes
quotannis debent vacare exercitiis spiritualibus et etiam mensili recessui.
Nescio cur taceat decretum de relatione sacerdotum cum rebus politicis.

Pro istis observationibus nimis temerariis, peto veniam ab antiquo
meo professore Em.mo viro Card. Ciriaci, cuius vox meis auribus
semper gaudet perenni iuventute et facit adhuc subsilire, ut vitulum
Libanum et Sarion, ut pullum bubalorum.

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Txs serant: Placet iuxta modum,1 adhaerendo animadversio-
nibus praesertim Em.morum Lienart, Confalonieri et Konig.

Card. Micara: Placet iuxta modum: in pag. 8, ad VII,2 opportune
addendam censeam exhortationem ad Rosarium B. M. V. cotidie devote
recitandum, prout in CIC, can. 125, n. 2.

In pag. 9, circa n. IX,3 mihi submisse videretur sufficere posse vel,
si placet, addendam esse monitionem de stricta clericorum obligatione in
omnibus sentiendi cum Ecclesia.

Card. Pizzardo: Placet iuxta modum: desideratur ut ratio habeatur
congrua animadversionum in folio adnexo contentarum.4

Card. Aloisi Masella: Placet.

Card. Ferretto: Placet iuxta modum: scilicet habita ratione ani-
madversionum expositarum ab Em.mis et Exc.mis Patribus, praesertim
ab Em.mis Cardinalibus Pizzardo, Lienart, Confalonieri, Konig et Lar-
raona.

Card. Lienart: Placet iuxta modum: cum votis adnexis,5 necnon
votis ab Em.mo Card. Confalonieri emissis.

Card. Tappouni: Placet.

Card. Copello: Placet iuxta modum: cum notis Em. Card. Piz-
zardo et Lienart.

1 Cf. p. 599.

2 Cf. p. 597.

3 Cf. p. 598.

4 Cf. p. 600.

5 Cf. pp. 600-601.

614

SESSIO II - ACTA

Card. Agagianian: Placet iuxta modum: Schema compleatur seu
modificetur iuxta observationes Patrum et definiatur in Commissione
mixta (S. C. de Religiosis, S. C. de Propaganda Fide).

Card. McGuigan: Placet iuxta modum: secundum admonita Cardi-
nalium et Consultorum. Bonum locum debet habere in Concilio.

Card. Gilroy: Placet iuxta modum: i. e. ratione habita observatio-
num Em.morum et Exc. morum Patrum huius Commissionis.

Card. de Gouveia: Placet iuxta modum: scilicet:

a) ut exercitia spiritualia sint quotannis pro omnibus sacerdotibus
saecularibus;

b) ut sacerdotes societatibus politicis non adhaereant sine licentia
sui Episcopi;

c) ut sacerdotes testamentum facere non omittant tempore op-
portuno;

d) ad n. VIII: sacerdotes saeculares ac religiosi adire theatra et
recreationes profanas, quae dent scandalum fidelibus iudicio Episcopi evi-
tent;

e) mihi videtur associationem vel congregationem Romae erigere,
ut proponitur n. XII, non esse inculcanda.

Card. Pla y Demiel: Placet iuxta modum: scilicet attentis observa-
tionibus factis a Patribus Cardinalibus praesertim circa recitationem quo-
tidianam Rosarii Marialis in n. VII, d ), circa testamentum a sacerdo-
tibus condendum in n. XI.

Card. Frings: Placet iuxta modum: Hae monitiones ad clerum valde
laudabiles sunt. Sed statuendae ut decreta Concilii apta non videntur
exceptis numeris VIII, IX, XII.

Ad n. XII, in fine, loco « Apud Curiam Romanam etc. », dicatur:
« S. Congregatio Concilii invigilet his unionibus clericorum ».

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: scilicet, adhaerendo observa-
tionibus ab Eminentissimis Patribus factis, praecipue ad n. VII (f)
circa exercitia spiritualia quotannis facienda; circa n. IX relate ad ea
quae ad Atheismum, etc. referuntur: et n. XII circa propositionem de
« officio apud Curiam Romanam instituendo », quod supprimendum
prorsus videtur.

Card. Txen: Placet.

Card. Valeri: Placet iuxta modum: seu ultimae duae lineae art. XII
deleantur secundum votum Em. mi Alfrink.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE 615

Card. de la Torre: Placet iuxta modum: nimirum habita ratione
eorum omnium quae sive ab Em.mis Cardinalibus sive ab Exc.mis Epi-
scopis proposita sunt; digna enim videntur quod suscipiantur.

Card. Siri: Placet iuxta modum: emendetur n. V, pag. 7, linea 241
et loco « virtutes etiam naturales » dicatur: « virtutes quae etiam natu-
raliter aestimantur ». Hoc enim videtur theologice magis proprium.

Card. D’ Alton: Placet iuxta modum:

Ad n. VII: Velim ut quintum medium, nempe « oratio mentalis »,
in primo loco elenchi poneretur, ita ut eius momentum imo eius neces-
sitas adhuc clarior fiat. Etenim sine oratione mentali « devota » parte-
cipatio vitae liturgicae Ecclesiae, « ardentissima » pietas erga Christum
Dominum vix haberi possunt.

Ad n. IX: Melius esset, ut puto, si mentio non fieret de doctrinis
particularibus cum sacerdos debeat totam fidem catholicam firmiter te-
nere et totam doctrinam in Ecclesia communiter receptam sedulo sectari.
Quamvis enim ex contextu clarum est inclusionem unius non esse exclu-
sionem alterius, tamen sunt multae doctrinae, maximi quidem mo-
menti pro nostris temporibus, de quibus mentio non fit in decreto.
Meo iudicio, ergo, prima pars huius paragraphi sic redigi debet:
« Non modo fidem catholicam clerici firmiter teneant, sed et doctrinam
in Ecclesia communiter receptam sedulo sectentur et doceant ». Quoad
secundam partem paragraphi, velim ut mentio fieret, sicut in Litteris
Encyclicis Mater et Magistra de erroribus falsi liberalismi.

Card. Leger: Placet iuxta modum: attamen in redactione definitiva
prae oculis habendae sunt animadversiones ab Em.mo Card. Konig et
Rev.mo Archiep. Seper factae.

Card. Gracias: Placet iuxta modum: secundum observationes factas
summatim ab Em.mo Card. Agagianian.

Card. Cento: Placet iuxta modum: eo sensu ut iam laudabile schema
amelioretur, debite attendendo ad propositiones et observationes a qui-
busdam praesentibus prolatas. Mea propositio haec fuit:2 « In fine nu-
meri XI addantur sequentia: non omittant Sacerdotes testamentum suum
tempestive conficere, neque obliviscantur in eo graves ac semper crescentes
necessitates Sanctae Matris Ecclesiae ».

Card. Garibi y Rivera: Placet usque ad nn. VIII-X-XI. Placet iuxta
modum: n. IX: cum variationibus ab Em.mo Card. Confalonieri propo-
sitis. Ad n. XII non placet institutio alicuius officii in Curia Romana.

1 C£. p. 597.

2 Cf. p. 601.

616

SESSIO II - ACTA

Card. Godfrey: Placet iuxta modum: 1 scilicet ad mentem Em .morum
Cardinalium Pizzardo, Konig, Santos, Confalonieri, Alfrink.

Noto errorem typographicum in pag. 6, 2 n. 6, linea 30: « Estote
ergo ».

Card. Confalonieri: Placet iuxta modum: ut iam dixi3 et iuxta
animadversiones plurimorum Patrum.

Card. Richaud: Placet iuxta modum: i. e. secundum observationes
Em.mi Card. Lienart, Em. mi Card. Godfrey, Em.mi Card. Confalonieri
et secundum suggestionem Em.mi Card. Konig de n. VII in fine.

Card. Konig: Placet iuxta modum a me expositum.4 *

Card. Marella: Placet iuxta modum: scilicet cum quibusdam mu-
tationibus, quae ad rem pertineant, sive ab Em.mis sive ab Exc.mis mem-
bris hic propositis, quas apte inter sese componere officium erit Commis-
sionis mixtae in Commissione nostra Centrali statutae, sicut luculenter
ab Exc.mo Secretario Generali nuper explicatum est.

Card. Testa: Placet iuxta modum: scilicet iuxta observationes,
quae tantum ad rem erant.

Card. Muench: Placet.

Card. Meyer: Placet iuxta modum: i. e. addendo praesertim ob-
servationes Cardinalium Tisserant, Confalonieri, Konig et Alfrink.

Card. Traglia: Placet iuxta modum: habitis prae oculis tam sa-
pienter dictis et voto praesertim in breviorem formam schematis redi-
gendi.

Card. Doi: Placet iuxta modum: scilicet ut consideratio habeatur
de observationibus factis ab Eminentissimis Cardinalibus et Rev.mis Epi-
scopis quoad speciatim n. 7 et n. 12.

Card. Alfrink: Placet iuxta modum: a quae dicta sunt colligantur et
a Commissione studeantur.

Card. Santos: Placet iuxta modum:6 iuxta observationes allatas
in hac disceptatione a Patribus et modo ab Em.mo Card. Agagianian
proposito.

1 Cf. pp. 601-602.

2 Cf. p. 596.

3 Cf. p. 602.

4 Cf. pp. 602-603.

0 Cf. pp. 603-604.

G Cf. p. 604.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

617

Card. Quintero: Placet iuxta modum: scilicet, cum observationibus
factis ab Em.mis Dominis Lienart, Cento, Alfrink et Santos.

Card. Concha: Placet iuxta modum: scilicet ratio habeatur eorum
quae ab Eminentissimis ac Reverendissimis membris huius Commissionis
Centralis dicta sunt. Meo quantulumcumque iudicio omittenda vel sal-
tem denuo redigenda sunt quae nn. XI et XII continentur. Non mihi
videtur mentionem faciendam esse particulariter errorum quibus sacer-
dotes indulgere non debent.

Card. Ott AVIANI: Placet iuxta modum: mens est ut melius expri-
matur obligatio profitendi et propagandi fidem catholicam; item contra
grassantem « esprit de jouissance » inculcetur mortificatio et aversio a
cupidine divitiarum. Exercitia spiritualia sint quotannis; quoad adso-
ciationes ratio habeatur voti Archiepiscopi Zagrabiensis.

Card. Di Iorio: Placet iuxta modum: quaedam tamen adnotanda:

1) exercitia spiritualia fiant quotannis saltem per tres solidos

dies;

2) tempore opportuno et vere iuridice, seu legale testamentum
unusquisque sacerdos, episcopus etc. conficiat, tuto loco servandum et
prae oculis semper habens bonum etiam Ecclesiae;

3) vita communis cleri quam maxime fovenda etiam — si possi-
bile et necesse sit — cum aliqua expensarum compensatione.

Card. Jullien: Placet iuxta modum: i. e. iuxta observationes quas
legi.1 Summatim: ad prooem.: addatur S. Pii X Encycl. « Haerent ani-
mo » (4 aug. 1908). Addatur: documenta RR. PP. perlegantur. Deleantur
verba de Decretis S. C. Concilii.

Ad VII. Reformetur ordo: oratio mentalis in primo loco. Deleatur
c). Addatur exhortatio ad studia sacra (octavum sacramentum pro sacer-
dotibus: S. Franciscus Salesius).

Ad XI. Addatur de testamento scribendo et cuidam sacerdoti tra-
dendo.

Ad XII. Associationes in quavis dioecesi foveantur (non: erigantur),
nec instituatur Commissio hac de re in Curia Romana.

Addendum vellem: Ecclesia per vocem Concilii se praebeat non tan-
tummodo magistra , sed mater erga illos tam numerosos sacerdotes, qui
sese penitus impendunt pro animarum salute in adiunctis difficillimis.

1 C£. pp. 604-605.

618

SESSIO II - ACTA

Card. Larraona: Placet iuxta modum et ad mentem.1 Mens est ut
Schema, si possibile est, a Commissione mixta, concordatis illis quae
solide dicta fuerunt, emendetur et perstringatur.

Card. Heard: Placet. Puto enim quod habemus documentum suf-
ficientissimum ut Patribus Concilii pro discussione submitti possit. Plura
quidem etiam ad alias Commissiones pertinent de quibus postea videri
poterit in opportuna sede. Melius erit non citare Canones Codicis.

Card. Bea: Placet iuxta modum: scilicet emendetur maxime secundum
animadversiones Em.morum Lienart, Confalonieri, Konig et Agagianian
et Exc.mi Archiep. Seper; deleatur in n. XII propositio de officio spe-
ciali in Curia Romana instituendo.

Beat. Gori: Placet iuxta modum: i. e.

1) ut spiritualia exercitia quotannis facienda praescribantur (art.

VII).

2) In art. IX: loco dicendi: « Dictaturae proletariatus errores »,
dicatur: « errores cuiuscumque dictaturae ».

3) Ad vitandas difficultates, sacerdotes testamentum faciant tem-
pore opportuno, necessitates Ecclesiae non obliviscentes.

Beat. Cheikho: Placet iuxta modum: i. e.

1) consideratis observationibus ab Eminentissimis et ab Excellen-
tissimis Membris huius Comitatus Centralis factis;

2) dicatur aliquid in par. VII n. b) circa examina sacerdotum post
eorum ordinationem.

Exc. Felici: Placet iuxta a me factas animadversiones.2

Exc. 0’Connor: Placet iuxta modum: indicentur media quibus
sacerdotes magis incitentur ad studium disciplinarum ecclesiasticarum
necnon eorum quae ad veri nominis culturam acquirendam iuvant. Fiat
etiam verbum de moderata cura sanitati debita et de prudenti electione
earum rerum quibus utiliter tempus « liberum » vel vacationis occu-
petur.

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum: secundum expositiones Em. mi
Card. Confalonieri.

Omnino consentio eis quae dixit Monsignor Seper, Archiepiscopus
Zagrabiensis.

Exc. Ryan: Placet iuxta modum: ita ut tota haec materia redigatur
secundum proposita Exc.mi Secretarii Commissionis, et in particulari

1 Cf. pp. 605-608.

2 Cf. pp. 608-609.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

619

ut n. IX clarificetur quoad adhaesionem cleri ad societates suspectas,
e. g. illam dictam « Moral Rearmament ».

Exc. Chavez y Gonzalez: Placet iuxta modum: vita spiritualis sa-
cerdotis, orta in Seminario, peritos aut technicos exiget, eodem modo ac
omnis progressus materialis vitae humanae technicos postulat. Ita etiam
« Pater spiritualis » seu « Magister spiritus » verus technicus esse debet,
ut modo humano loquamur, quatenus maximam partem habet et tran-
scendentalem in recta formatione adspirantium ad Sacerdotium. Unde,
omnes sacerdotes debent frequentare suum « Patrem spiritualem ».

Omnes clerici exercitia spiritualia singulis annis peragant, sunt enim
efficacissima media ad periodicam renovationem spiritualem fovendam.

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: cum observationibus
et emendationibus Em. morum Cardinalium: Pizzardo, Lienart, Cento,
Confalonieri, Santos, Jullien et praesertim Larraona et Ottaviani in
suo voto quia iustissime componuntur conditionibus hodiernae vitae
Ecclesiae. Et speciali modo peto cum Em.mo Card. Lienart ut in nota
paginae sextae 1 primo loco citetur exortatio « Haerent animo » Sancti
Pii X.

Exc. Antezana y Rojas: Placet iuxta modum: post omnes ani-
madversiones anteriores docte factas ad emendandum Schema, videtur
mihi ad n. VII additamentum recitationis Sanctissimi Rosarii bonum
esse.

Idem, spiritualibus exercitiis, videtur mihi non tantum sacerdotes
primo quinquennio sui sacerdotii, sed etiam omnes, unoquoque anno
vacare debent quia est medium necessarium et principale sanctimoniae.

Exc. Campbell: Placet iuxta modum: ratione semper habita de
observationibus factis ab Em.mis Cardinalibus et Exc.mis Episcopis.2

Exc. Beras: Placet iuxta modum: id est attentis eis quae dicta
sunt ab Em.mis et Exc.mis Patribus. Sed ad pag. 8, sub n. VII, lit. c,3
puto optandam esse redactionem precisiorem, e. g. addendo: sed vitae
probae.

Exc. Cooray: Placet iuxta modum: nempe iuxta ea quae a Patribus
huius coetus dicta sunt praesertim iuxta ea de « mensibus sacerdota-
libus » pro iuvenibus sacerdotibus, et iuxta ea quae dixi.4

1 Cf. p. 596.

2 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

3 Cf. p. 597.

4 Cf. pp, 609-610,

620

SESSIO II - ACTA

Exc. McKeefry: Placet iuxta modum: i. e. observationibus Em. mo-
rum Cardinalium: Pizzardo, Konig, Jullien et Micara et Exc.mi Seper
consideratione data.

Exc. Lefebvre: Placet iuxta modum: i. e. secundum observationes
factas ab Em.mis et Exc.mis Membris huius Commissionis, praesertim
ab Em.mo Card. Konig et Exc.mo Archiepiscopo Seper.

Exc. Hurley: Placet iuxta modum: scilicet secundum observatio-
nes Em.morum Cardinalium: Lienart, Jullien, Alfrink et Exc.mi Do-
mini Seper, Archiepiscopi Zagrabiensis.

Exc. Landazuri Ricketts: Placet iuxta modum: id est desideratur
ut Schema Decreti mutetur iuxta observationes ab Em.mis Lienart,
Godfrey, Confalonieri, Konig et Alfrink factas.

Exc. Perrin: Placet iuxta modum: scilicet votum do cum animad-
versionibus ab Em.mis Cardinalibus: Pizzardo, Lienart, Confalonieri
et Ottaviani et Exc.mo Archiepiscopo Seper allatis. Titulus huius sche-
matis est de clericorum vitae sanctitate sed fere exclusive de sacerdotibus
saecularibus loquitur. Hoc est in voto ut etiam, hic aut alibi, de Epi-
scoporum sanctitate Concilium Vaticanum II loquatur et moneat.

Exc. Seper: Placet iuxta modum: i. e. aliter enuntietur n. IX
iuxta proposita: Ad IX. Sacerdotes nedum ut « fortes in fide » (I Petr.,
5, 9) sint et ex fide vivant (Gal. 3, 11) necesse est, sed et ut doctrinam in
Ecclesia communiter receptam de philosophia perenni, de iuridica socie-
tatis humanae natura, ac praesertim doctrinam socialem a Romanis Pon-
tificibus traditam sedulo sectentur et doceant. Nulli vero associationi
vel factioni adhaereant quae a Romano Pontifice vel ab eorum Ordinario
reprobata est.1

Exc. Bazin: Placet iuxta modum: iuxta observationes Em.mi Car-
dinalis Lienart; Godfrey, de clericis et spectaculis mundanis; Confalo-
nieri, de non fovenda oppositione inter Religiosos et Saeculares; Konig,
de exercitiis spiritualibus quotannis adhibendis; Alfrink, de Rosario.
Puto observationes Archiepiscopi Seper esse magni momenti.

Exc. Bernard: Placet iuxta modum: iuxta animadversiones Exc.mi
Archiepiscopi Seper pro n. IX et quoad exemptionem sacerdotum reli-
giosorum. Pro reliquo iuxta dicta ab Em.mo Card. Confalonieri et ab
Em.mo Card. Konig.

1 Cf. p. 610 ss.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE 621

Exc. Bernier: Placet iuxta modum: attentis scilicet animadversio-
nibus Em.morum Card. Lienart, Konig, Alfrink et Jullien necnon Exc.mi
Seper, Archiepiscopi Zagrabiensis.

Exc. Yago: Placet iuxta modum: n. VII, lit. /) emendetur se-
cundum observationem Em.mi Card. Konig, numerique IX et XII cor-
rigentur iuxta observationes Em.mi Card. Lienart.

Exc. Rakotomalala: Placet iuxta modum: in n. VII: mentio fiat
de Rosario; exercitia spiritualia quotannis sint pro omnibus sacerdoti-
bus et non solum pro recenter ordinatis.

In n. IX: si loquitur de dictatura proletariatus non omittatur dicta-
tura capitalismi.

Exc. Ngo-dinh-Thuc : Placet iuxta modum:1 ita ut nova redactio
detur huic Decreto secundum commendationem Em.mi Card. Agagia-
nian.2

Exc. Verwimp: Placet iuxta modum: velim addantur in textu quae
dicta sunt ab Em.mis Dominis Cardinalibus de errore et periculo na-
tionalismi exaggerati et quae dicta sunt de exercitiis spiritualibus sin-
gulis annis faciendis.

Exc. Jelmini: Placet iuxta modum: laudabile schema perficiatur
iuxta observationes factas a pluribus Patribus.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum: iuxta observationes in hac sessio-
ne factas. Deleatur propositio instituendi officium apud Curiam Roma-
nam.

Exc. Scharmach: Placet iuxta modum: habita ratione observatio-
num prolatarum.

Rev. Gut: Placet: sed totum argumentum huius schematis, certe
summi momenti, non mihi videtur proprie materiam praebere in Con-
cilio discutiendam.

Rev. Browne: Placet iuxta modum: attentis observationibus factis
ab Em.mis et Exc.mis Patribus et additis his quae sequuntur:

a) In art. X (vel alibi) inseratur forte principium quod sacerdos,
qua talis, magis ad sanctitatem obligatur quam simplex religiosus eum-
que ad eam pervenire posse excolendo spiritum trium votorum;

1 Cf. pp. 612-613.

2 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

622

SESSIO II - ACTA

b) in aliquo puncto Schematis urgeatur devotio erga SS. Rosa-
rium ex parte sacerdotum;

c) in Prooemio, lineis 15 et 16, virtutes indicentur hoc ordine: cari-
tate erga Deum et proximum, pietate, oboedientia, humilitate, castitate.

Rev. Sepinski: Placet iuxta modum:

1 ) Forsitan bonum esset minimum spatium temporis pro oratione
mentali indicare; haberetur sequens textus: « iidem congruum tempus,
saltem 15 momenta, cotidie sibi reservent (p. 8, n. VII e) ».1

2) Forsitan omittatur ultima pars n. XII, (Apud Curiam etc. ...),
quia non sufficienter patet utilitas istius institutionis, secundum votum
Em.mi Card. Alfrink;

.3) placet propositio circa Rosarium et exercitia spiritualia annualia.

Rev. Janssens: Placet iuxta modum: Commissio pro suo prudenti
arbitrio, rationem habeat animadversionum factarum; inseratur in n. VII
mentio Rosarii B. M. Virginis.

Card. Ciriaci: Ultimae observationes quae factae sunt ab Em.mis
et Exc.mis Membris Commissionis introducantur in schemate, certe
modificando.

Sunt tamen quattuor puncta praecipua, circa quae ego ipse reco-
gnosco modificandum esse schema, et indico quomodo modificabitur,
quia unum est facere observationes et aliud est modificare textum. Finis
est modificare textum. Finis est submittere Beatissimo Patri et deinde
Concilio textum. Igitur ego nunc proponam modificationem nonnul-
lorum textuum iuxta observationes factas ab Em.mis et Exc.mis Pa-
tribus. FIoc non significat quod etiam aliarum observationum ratio
non habebitur; de omnibus, quatenus erit possibile, ratio habebitur. Ego
insisto solum super quattuor, quia mihi videntur omnino magni mo-
menti et hinc iam indico, sed hoc, repeto, non significat quod etiam
aliarum observationum ego rationem non habebo. Igitur in n. VII lit. d),
evidens est mens Em.morum Patrum: sunt concordes, scilicet « Amore
filiali erga B. V. Mariam, Matrem Christi Sacerdotis » addatur « prae-
sertim recitatione quotidiana SS. Rosarii ». Deinde lit. f), « exercitiis
spiritualibus », in hoc omnes Patres sunt concordes, est evidens et
bene observavit unus Eminentissimus quod magis necessaria sunt exer-
citia spiritualia quando presbyteri senescunt quam antea; nam in primi-
tivo ministerio regunt, habent memoriam Seminarii, deinde oblivi-
scuntur, et magis senes fiunt, magis tenacia eorum augmentatur, et hic sunt
necessaria exercitia, et hic lit. f) ego ita mutarem: « Exercitiis spiri-

1 Cf. p. 597.

DISCEPTATIO - DE CLERICORUM VITAE SANCTITATE

623

tualibus, quibus omnes clerici indigent et ideo praescribitur ut sacerdo-
tes quotannis exercitia peragant, nisi iusta de causa et expressa proprii
Ordinarii licentia eximantur ».

Tertium punctum est IX: plura sunt modificanda, plures observa-
tiones iustissimae factae sunt, sed est una phrasis quae est omnino modi-
ficanda: « Atheismi, materialismi dialectici, dictaturae proletariatus er-
roribus nullimode indulgeant ». Haec est omnino modificanda et ego
propono modificationem, sed explico hanc: dictatura proletariatus et
etiam dictatura capitalismi, sed expedit ponere hoc in textu? scilicet
dictaturae sive proletariatus sive capitalismi? Esset confusio. Iam tan-
tas habemus confusiones in hoc campo. Possemus dicere: « dictaturae
cuiuscumque ». Peius! nam sunt quaestiones politicae, sunt nonnulli sta-
tus etiam catholici qui accusantur de dictatura, igitur nihil dicerem. Cete-
roquin ille Archiepiscopus bene observavit « nullimode indulgeant »
est nimis blanda phrasis. Deinde alia observatio: Ecclesia damnavit mar-
xismum, sed semper prudenter addidit « marxismum atheum », ne
accusaretur ingredi in quaestionem socialem. Semper prudens fuit Ec-
clesia et si aliquando non fuit, male fecit. Igitur quinam sunt errores
praecipui: atheismus et materialismus et errores connexi. Isti sunt er-
rores principales et etiam communismus ideo praecipue impugnatur quia
est atheus, quoad socialismum est alia quaestio. Hoc pendet ex variis
regionibus, quia sunt nonnulli qui faciunt tantummodo quaestionem so-
cialem. Igitur ego dicerem: «Atheismi et materialismi (dialectici, est
perfecte inutilis) et consequentibus erroribus omnimode se opponant ».
Est, videtur, nimis forte « omnimode se opponant », agitur de atheismo et
de materialismo et consequentibus erroribus. Igitur errores qui relatio-
nem habent cum atheismo, ita etiam condemnatur communismus et
ita porro, sed non explicite indicatur. Puto hoc respondere menti Emi-
nentissimorum Patrum. Cardinalis Confalonieri quid dicit?1

Card. Confalonieri: Bona videtur propositio Em. mi Card. Ciriaci;
saltem puto etiam et etiam studeri de formula.2

Card. Ciriaci : Substantialiter.3

Card. ' Confalonieri. Substantialiter.4 5

Card. Ciriaci. Et Card. Lienart (qui est le premier qui l’a fait)
putat substantialiter posse hanc formulam acceptari? 3

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Ex taeniola magnetica.

3 Ex taeniola magnetica.

4 Ex taeniola magnetica.

5 Ex taeniola magnetica.

624

SESSIO II - ACTA

Card. Lienart: Formula adhuc studeatur.1

Card. Ciriaci: Evidenter, adhuc studeatur, igitur adhuc studii
obiectum erit.

Deinde omnino eliminarem ultimam phrasim XII puncti: «Apud Cu-
riam Romanam autem Officium instituatur, ut easdem ordine disponat
eisque invigilet ». Hoc est excessivum pro Curia Romana. Ego, qui pars
sum Curiae Romanae, puto quod minus Curia Romana centralizat et
magis est benemerita de Ecclesia. Igitur hoc eliminatur.

DE HABITU ET TONSURA CLERICALI
(Quinta Congregatio: 13 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM

A COMMISSIONE DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

Expedit profecto ut clerici, qui in Ecclesia ex divina institutione sunt a
laicis distincti, ab iisdem etiam in habitu externo distinguantur. Hinc antiqui-
tus tanquam vestis propria clericorum servata est toga romana, dum laici
adoptarunt breviorem et apertum habitum invasorum Imperii Romani, eaque
deinde formam induit vestis talaris, nigri coloris, ad talos usque pertin-
gentis. Patres tamen Concilii Tridentini, verba Innocentii III referentes:
« cum monachum non faciat habitus » (c. 13, X, III, 31), voluerunt quidem
ut distinctio clericos inter et laicos praecipue ex eorum virtutibus appareret,
sed etiam praescripserunt ut habitu quoque clerici, a laicis distinguerentur:
« oportet clericos vestes proprio congruentes ordini semper deferre, ut per
decentiam habitus extrinseci, morum honestatem intrinsecam ostendant »
(Sess. XIV, c. 6 de ref.); Episcopis autem fecerunt facultatem huius habitus
formam, pro diversis rerum et locorum adiunctis, accurate determinandi.
Postea vero lege universali Sixtus V vestem talarem et tonsuram seu coronam
clericalem omnibus clericis imposuit (Const. Apost. Cum sacrosanctam , 9 ian.
1^89, §§ 1, 2). Sed consuetudo contraria demum in non paucis regionibus
invaluit, qua scilicet in Anglia, Hibernia, Statibus Foederatis Americae Sep-
temptrionalis aliisque locis habitus clericalis admissus est magis ad laicorum
vestes accedens, ab iisdem tamen distinctus et obscurioris coloris, qui passim
hodie « clergyman » nuncupatur, eoque postremis hisce temporibus saepius
utuntur — praesertim in itineribus peragendis — etiam clerici in quorum
regione proprius habitus ecclesiasticus adhuc est vestis talaris.

Ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

625

Nunc vero, iuxta haud paucorum Episcoporum vota et plurimorum
huius Pontificiae Commissionis Praeparatoriae de disciplina cleri et populi
christiani Membrorum sententiam, iustae gravesque rationes suadent ut om-
nibus ubique clericis — extra sacras functiones et sollemnitates — licitus sit
habitus « clergyman », utpote qui sit magis aptatus necessitatibus hodier-
nae vitae civilis. Decori vestis talaris profecto repugnat, si ea induantur
clerici dum birotis cuiusvis generis vehuntur, quarum tamen usus clericis ad
apostolatus opera exercenda saepius est necessarius. Praeterea, si vestem
« clergyman » deferant, clerici haud raro facilius conventibus operariorum
et virorum excultorum interesse possunt ad munia sui officii explenda. De-
nique, decet omnino ut etiam clerici in ordinariis vitae civilis adiunctis ha-
bitu demisso et minoris pretii utantur, sicut laici facere consueverunt.

Manifestum est autem quod tonsura clericalis non congruit cum habitu
ecclesiastico, qui « clergyman » denominatur. Ceterum pluribus in locis ton-
sura clericalis iam penitus in desuetudinem abiit.

Omnibus itaque attente perpensis, haec quae sequuntur statuenda vi-
dentur:

I. Distinctio habitum clericalem inter et laicalem retineatur.

II. Clerici omnes veste talari, seu ad talos usque pertingenti, utantur
in omnibus sacri ministerii functionibus in ecclesia, immo, nisi recepti popu-
lorum mores aliud ferant, etiam in iisdem functionibus extra ecclesiam.

III. Clerici veste talari utantur, quantum fieri potest, etiam in coere-
moniis civilibus quas vocant, quando Ecclesiam publice repraesentant.

IV. In ordinariis autem vitae civilis adiunctis, omnibus ubique clericis,
licitus sit habitus v. d. « clergyman », formae quidem modestioris, nigri vel
cinerei coloris (quantum id ferant climatis conditiones), collari ecclesiastico
semper ornatus.

Episcoporum conventuum erit in unaquaque natione normas edere ut
transitus a forma habitus consueta cum prudenti moderatione fiat.

V. Clerici simplicem capillorum cultum adhibeant, sed non amplius ur-
getur obligatio gestandi tonsuram clericalem.

Textus definitive probatus in Sessione Generali habita diebus 16-21 ianuarii
1961.

626

SESSIO II - ACTA

2) RELATIO EM.MI P. D. PETRI CARD. CIRIACI
PRAESIDIS COMMISSIONIS
DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

Salebrosum argumentum. Criticae factae sunt quod argumentum sub-
missum fuit considerationi Em. morum et Exc. morum Patrum et Con-
cilii. Non ego fui qui introduxi, sed consentio perfecte ut ponatur. Ne
dicatur Concilium et nos, Patres Commissionis Concilii Generalis, tan-
tummodo examini subiicere quaestiones simplices, quae non sunt sale-
brosae, quae non requirunt responsabilitatem. Nam Concilia requirunt
patientiam, sed etiam animum: « ignem veni mittere in terram et
quid volo, nisi ut accendatur? ». Igitur ob praestigium Commissionis
Centralis bene factum fuit ponere hoc.

Si quis solvit pretium, sum ego. Nam reapse quid dicam in hac
materia valde difficile est. Animadverto hanc quaestionem iam tracta-
tam fuisse a mea Congregatione sub antiquo Pontifice. Bonum est ut
Patres sciant antecedentia, nam haec sunt etiam media, quibus ipsi
decidere possunt. Fuit tractata ultimo tempore Pontificatus Pii XII.
Multi recursus ex omnibus partibus Nationum Latinarum perveniebant ad
S. Congregationem Concilii ita ut aboleretur habitus talaris. Notandum
est: in vita privata clericorum, in hoc sumus concordes. . Non solum,
sed multi recursus missi sunt ad Secretariam Status et ad ipsum Bea-
tissimum Patrem, qui accipiebat hos recursus et transmittebat ad S. Con-
gregationem Concilii. Sine alio S. Congregatio Concilii deponebat hos
recursus in archivo, ita ut omnino positio enormis facta sit. Post aliquod
tempus, ipse Beatissimus Pater transmisit S. Congregationi Concilii rem
pro competentia. Res mutabatur. Ego non poteram simpliciter hos
recursus ponere in archivo, nam agebatur de competentia, sed adhuc
posui in archivo. Deinde veniunt litterae Secretariae Status, in quibus
mihi dicitur Beatissimum Patrem velle ut S. Congregatio Concilii sederet
urgenter. Evidenter debebam procedere ad hoc studium. Sed antea volui
loqui cum Beatissimo Patre, nam aliquando nos male intelligimus litteras
et bonum est colloqui cum Beatissimo Patre.

Beatissimus Pater mihi respondit se non recordari huius dispositionis
et ego respondi me caeco omnino modo credere illis quae in litteris
Secretariae Status disponuntur. Ipse risit, sed dixit: « Hoc studium per-
tinet ad Vestram Eminentiam ». Utique pertinet, sed initium studii est
tam grave, nam habet tales repercussiones in Ecclesia ut ego non faciam
sine approbatione Vestrae Sanctitatis, non dicam tamen de approbatione
Vestrae Sanctitatis. Nam Beatissimus Pater, in hisce casibus, quando est

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

627

clerus, debet cooperiri. Et hic ego dixi: duo habentur media ad stu-
dium: audire consultores et deinde audire in loco. Dixi: Audi-
re consultores est perfecte inutile, nam hic non agitur de quaestione
iuridica, agitur de quaestione de facto; quaenam admiratio potest ha-
beri in populo, si videt presbyteros mutare habitum, et quaenam in-
fluentia potest haberi in vita sacerdotum ob carentiam habitus talaris. Et
ego dico: tantummodo Episcopi possunt respondere ad hoc punctum, sed
tamen, dixi, prudenter etiam hoc modo agendum est, ne sciat mundus
nos inquirere. Et hinc scriptum est ad omnes repraesentantes Santae
Sedis, sive Nuntios sive Delegatos Apostolicos ut, prudenter et oppor-
tune (sunt duo adverbia, quae semper ponuntur a Congregationibus
Romanis: deinde non dicunt quaenam est prudentia et opportunitas), ve-
lint audire populum.

Meus praedecessor, Card. Bruno, ipse audivit consultores, sed ipse
erat contrarius abolitioni habitus talaris. Sed nescio, certe non fecit ex-
presse, elegit consultores qui habebant crura brevia et irregularia, isti
omnes fuerunt contrarii abolitioni habitus talaris.

Igitur ego petii hoc ab ipsis: responsio fuit ista: maioritas, longe
maioritas Episcoporum Nationum Latinarum erat contraria abolitioni ha-
bitus talaris, exceptis duobus Episcopatibus, Lusitaniae et Mexici, qui non
responderunt neque affirmative neque negative, sed dixerunt de facto hoc
introductum fuisse quia gubernium anticlericale id imposuerat. Unde
quaerenti mihi Pontifici quaenam esset conclusio huius studii, ego re-
spondi: Dilata et res remittitur diabolo. Ego nollem meos collegas con-
siderare tamquam instrumenta diaboli, sed omnes debent scire punitio-
nem superbiae luciferi non tam fuisse detentionem in inferno, quam
obligare ipsum diabolum ad laborandum, contra suam voluntatem, ad
gloriam Dei et in bonum Ecclesiae. Si diabolus non tentavisset Luterum,
non habuissemus Concilium Tridentinum. Ecclesia numquam fecit re-
formationem, fecit solum contra-reformationes. Speramus hac vice fieri
reformationes. Tamen, terminato hoc modo studio, continuaverunt recur-
sus: recursus graves, anonimi in maiore parte, sed veniebant. Argumentum
praecipuum fuit hoc: racismus in contrarium: ratio est ista: apud po-
pulos anglo-saxones, germanicos et belgas, populus non indiget videre
cum veste talari presbyterum, quem respectat. Immo debemus dicere
quod magis respectantur presbyteri ibi quam in nostris regionibus latinis;
non solum, sed presbyteri non indigent veste talari ad hoc ut sint boni.
Ita dicebant isti presbyteri: hic est complexus inferioritatis nationum
latinarum coram aliis nationibus. Et hoc adeo verum est, ut superio-
ritas cleri et populi ibidem est talis quod nostri boni populi latini, ad

628

SESSIO II - ACTA

quos ego pertineo, semper petunt auxilia etiam pecuniaria ab istis non
habentibus habitum talarem. Hoc dicebant isti presbyteri.

Peius est quando quis veste talari vadit inter populos in qui-
bus non habetur vestis talaris. Ego quando eram Karlsbad ad fa-
ciendam curam, fuerunt duo Cardinales qui venerunt: Cardinalis Cer-
retti et Cardinalis Van Rossum: magni Cardinales; Cerretti fuit primus
Nuntius Apostolicus postquam resumptae sunt relationes cum Gallia et
Card. Van Rossum est heros cleri indigenae; tamen Van Rossum erat
valde severus etiam cum seipso. Card. Cerretti venit vestitus « clergy-
man », nam erat vespere, et dixit mihi hoc: videas, effectus curae in
locis termalibus, quales sunt Karlsbad, Vichy et Montecatini, sunt tales
qui respiciunt vitam plane privatam clericorum. Advenit hoc: Cardinalis
Van Rossum venit vestitus cum veste talari. Quid factum est? Omnes
respectabant Cardinalem Cerretti, nemo respectabat initio Card. Van Ros-
sum, quia Karlsbad ibant multi Iudaei ex Europa Centrali. Iudaei in
Europa Centrali tunc vestiebant sicut presbyteri Romani, scilicet habe-
bant « Kaftan », qui est tamquam cappa, et persaepe galerum roma-
num. Igitur publicum considerabat Card. Van Rossum tamquam Iudaeum
et hic, ad melius conservandam fidem catholicam (ego dixi, amisit eam
et hinc factum est de hac re.

Nunc textus: quid respondendum? Textus est audax sed tamen
cautus. Nam ante omnia statuit habitum talarem esse abolitum tantum-
modo pro vita privata sacerdotum et deinde remittit applicationem,
quoad tempus et quoad modum, Episcopis, ne habeatur admiratio in
populo. Igitur quattuor essent responsiones dandae: unusquisque potest
etiam invenire quintam vel sextam, sed mihi videntur tantummodo quat-
tuor haberi. Prima: Placet textus sicut est; secunda: placet iuxta mo-
dum, scii, proponens modificationem textui ipso; tertia et quarta respi-
ciunt illos qui sunt contra abolitionem habitus talaris. Nunc expedit
ut clarissime dicatur, rotunde dicatur: non placet? Est quaestio gravis.
Iam est motus inter presbyteros, qui volunt dialogum inter clerum infe-
riorem et auctoritatem hierarchicam, nunc sunt pauci, sed est flabellum
diaboli qui incitat, et inimici Ecclesiae. Igitur pro his, qui sunt contrarii,
sicut fuerunt contrarii quando auditi sunt a S. Congregatione Concilii,
ego consilium darem: dare responsionem negativam, sed formula qua-
dam moderata scilicet dicente: quaestio de habitu et tonsura in vita
privata clericorum remittitur Episcopatibus singularum regionum, utpote
qui plene cognoscunt locorum et personarum adiuncta. Quarta responsio
rotunda: non placet. Unusquisque abundet in sensu suo.1

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

629

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM

Card. Tis serant: Unum verbum tantum dicam: omittendum est
prooemium de toga et origine vestis talaris; toga enim pannus erat sine
manicis, qui nec formam tunicae habebat nec erat nigri coloris, nullam
habuit rationem cum veste talari clericorum.1

Card. Ferretto: Ego referam quae Em.mus Decanus iam dixit de
toga et de tunica; etiam possum addere aliquid quando dicitur de bre-
viori et aperto habitu laicorum. Romani illum cognoverunt antequam
imperium subicieretur sic dictis invasoribus. Forsan obicit vos id quod
Lamphridius de Alexandro Severo imperatore Romano ait: « Bracas
albas habuit non coccineas ut prius solebant ». In veteri christiana icono-
graphia, scilicet in picturis, sculpturis et operibus musivis, magi, tres
pueri in fornace, Orphaeus, iam a saeculo IV, III, immo et II, bracis
induuntur. Tutius igitur esset huiusmodi notulas historicas omittere.

Quod ad schema Decreti spectat: minime mihi videtur adesse ne-
cessitas per legem generalem habitum ecclesiasticum immutandi, cum
in quibusdam Nationibus Europae et Americae Latinae, ne dicam tan-
tum Clerus sed nec populus adhuc est paratus ad huiusmodi mutatio-
nem acceptandam, potissimum cum agatur de habitu Religiosorum.
Forsan sensim sine sensu, pro temporum adiunctis, inducetur ista immu-
tatio, quae igitur Episcopis et praesertim Episcoporum conventibus erit
relinquenda. Toto corde exopto ne Concilium Vaticanum II valedicere
velit clericali tonsurae.2

Card. Valeri: Firma universali clericorum obligatione deferendi
convenientem vestem talarem in sacri ministerii functionibus, praesertim
in Missa celebranda, disciplina de habitu clericali regitur canone 136:
« Omnes clerici decentem habitum ecclesiasticum, secundum legitimas
locorum consuetudines et Ordinarii loci praescripta, deferant... ». De
facto in regionibus de integro catholicis viget ubique usus deferendi
habitum talarem, exceptis iis locis ubi peculiaria adiuncta contrarium
suadent. In regionibus mixtae religionis viget fere ubique usus defe-
rendi habitum sic dictum « clergyman ». Sunt tamen aliquae exceptiones:
in Hibernia ex. gr. et in Helvetia, praesertim pro monachis: cappu-
cinis et quidem cum barba, benedictinis et aliis. Quid itaque dicendum
de veste talari? Respectu populi, est signum segregationis clerici et con-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

630

SESSIO II - ACTA

secrationis ministerio divino, quod non adeo conspicue apparet in sic
dicto « clergyman ». Est simul quoddam memoriale proprii status et
custodia, qua nimia commixtio cum saecularibus arcetur; sed contra
notatur, quod in praesentibus circumstantiis societatis hodiernae non
desunt incommoda pro veste talari, quae aliquando fieri possunt gravia.
Mea humili sententia posset concedi generatim licentia deferendi « clergy-
man » in itineribus sive in mari, sive in aere, sive in via ferrata, appro-
bantibus semper Episcopis vel Superioribus. Ad introducendam vero ge-
neralem novam disciplinam, decisio relinqui deberet conventui plenario
Episcoporum illarum dioecesium, ubi usque hodie vestis talaris defertur.
Eloc ad praecavendas discrepantias inter unam et alteram dioecesim
cum admiratione fidelium. Nunc tantum addere velim dispositiones
secuturae circa vestem talarem, quaecumque sint, per se non derogare
obligationi religiosorum proprium suae religionis habitum deferendi
tum intra tum extra domum, nisi graves causae excusent, iudicio Supe-
rioris maioris, aut urgente necessitate etiam localis. Est hic habitus non
simpliciter clericalis sed. religionis suae; hoc confirmatur duplici facto: pri-
mo, quia in istis Congregationibus non solum clerici sed etiam conversi
vestem communem talarem deferre debent, non, evidenter, quia sunt
clerici, sed quia talis vestis est proprius habitus eorum religionis; secun-
do, quia haec obligatio extenditur etiam Societatibus sine votis, ut patet
ex can. 679, quae stare debent praescriptis can. 595-616, nisi constitu-
tiones aliud ferant. Fateor tamen quod si generatim conventus Episco-
porum in aliqua regione decretum daret de deferendo habitu « clergy-
man », practice religiosi cogerentur sese conformare usui cleri saecularis,
uti da facto fit generatim in locis ubi clerici saeculares « clergyman » de-
ferunt.

Pro tonsura mihi non videtur adesse specialis difficultas, pri-
mo quia in multis regionibus iam de consuetudine defertur et secundo
quia, si datur licentia utendi « clergyman » in itineribus etc., evidenter
non potest imponi iste usus tonsurae.1

Card. Pla y Deniel: Liceat mihi ferventer et humiliter meam opi-
nionem pandere contrariam IV-ae et V-ae propositionibus propositis a
Commissione de disciplina cleri et populi christiani, ita ut in posterum
omnibus ubique clericis licitus sit habitus vulgo dictus « clergyman » et
ut non amplius urgeatur obligatio gestandi habitum talarem et clericalem
tonsuram, Animadverto in primis me non infensum esse novis consue-
tudinibus illarum Nationum vel regionum, ubi iam a multis saeculis adhi-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

631

betur a clericis habitus « clergyman ». Fere in omnibus his Nationibus vel
regionibus, ubi habitus « clergyman » adhibetur, non adest unitas socialis
catholica, sed aliae dantur confessiones religiosae ac proinde condiciones
et circumstantiae sociales diversae sunt omnino a Nationibus vel regio-
nibus ubi, sicuti v. gr. in Italia, in Hispania, unitas socialis catholica datur.
In his Nationibus omnino, meo humillimo iudicio, oportet disciplinam ca-
nonicam nunc vigentem ita in posterum servari, ut sine dispensatione
S. Sedis non possit ipsa mutari.

§ 1 can. 136 Codicis luris Canonici in eius revisione non est nul-
latenus mutanda: « Omnes clerici decentem habitum ecclesiasticum,
secundum legitimas locorum consuetudines et Ordinarii loci praescripta
deferant, tonsuram seu coronam clericalem, nisi recepti populorum
mores aliter ferant, gestent, et capillorum simplicem cultum adhibeant ».
Certe scio monachum non facere habitum. Sed non minus certum habeo
habitum multum in ipsam personam illum induentem influere et reve-
rentiam vel, e contra, despectum in aliis gignere. Nonne vestes impu-
dicae in mulieribus impudicitiam in ipsis fovent et in aliis concupiscen-
tiam gignunt? Sancti Episcopi in iis regionibus ubi habitus clericalis est
habitus talaris semper magni ipsum fecerunt et « Angelum custodem »
sacerdotis, praesertim in castitate servanda, ipsum vocarunt. Si in Hispa-
nia habitus talaris a clericis non servaretur, certum habeo multum in po-
pulo reverentia pro sacerdote minueretur et etiam pericula, praesertim
pro sacerdotibus iuvenibus, castitatis non parum augerentur. Quapropter,
in nostro ipso tempore, cum SS. Papa, feliciter regnans, Ioannes XXIII,
in recentissima Synodo romana, per constitutionem 33, in Urbe vestem
talarem praescripsit, tum in Hispania Commissio Nationalis Episcoporum
tantum fere abhinc tres (vel quinque) annos habita idem iussit, quare
praetenditur novum aliquarum tantum Nationum habitum « clergyman »
ergo extendere ad Nationes ubi optime et fructuose habitus talaris
pro clericis servatur? Argumenta vero quae ab aliquibus afferuntur, ut
iam extra sacras functiones habitus talaris removeatur, nullius roboris
mihi videntur. Primum quod adducitur est: hodie ob quaedam aposto-
latus recensenda in aliquibus locis valde conveniens immo aliquando ne-
cessarium sacerdotes vehi birotis cuiusque generis et hoc repugnare decori
vestis talaris.

Si aliquid hoc argumentum probaret, probaret tantum ibique esse in-
dulgendum habitum « Clergyman » clericis, cum birotis alicuius generis
vehuntur ad apostolatus opera exercenda. Sed neque video in hoc casu
decorem habitus talaris non servari posse. In ipsa urbe religiosae sunt
quae veste religiosa foeminea non indecore ad ministeria quaedam exer-
cenda his birotis vehuntur.

632

SESSIO II - ACTA

In Hispania, in mea quoque dioecesi, parochi sunt qui plures paroe-
cias regunt et, ob distantiam quae inter illas intercedit, machina motocy-
clica utuntur et tamen habitum talarem gestant, quamvis pileum non
possint adhibere. Aliquod argumentum non comprehenditur: haud raro
facilius sacerdotes conventibus operariorum et virorum excultorum inte-
resse posse ad munia sui officii explenda. Hoc argumentum certe valet
pro regionibus ubi iam licite et recte utuntur sacerdotes habitu « clergy-
man », sed in Hispania, in Italia et multis regionibus ubi sacerdotes
habitum gestant talarem, cum habitu talari sacerdotes sine ulla difficul-
tate et cum debito decore munus officii explent in operariorum conventi-
bus, in scientificis academiis et aliis huiusmodi et propterea nulla est
ratio cur habitus talaris in posterum non servetur.

Etiam tonsura, quam clericis praescribit can. 136 « nisi recepti mores
aliter ferant », servanda omnino videtur, ubi hucusque est laudabilis. Ton-
sura enim, iuxta S. Liturgiam, est pars ordinationum: tonduntur capilli
ut postea corona in capite clerici efformetur. Si tonsura postea a clerico
non debet gestari ad quid liturgicus actus tonsurandi? Concilium Vatica-
num II ne corrigat can. 136 et sicuti, ubi recepti populorum mores ferunt,
clericos tonsuram non gestare convenit (idem iam dictum erat de habitu
talari), sed etiam videtur nullatenus conveniens esse ut canon corrigatur
et praeceptum tonsuram gestandi abrogetur, ubi cum multo fructu sacer-
dotum et fidelium reverentia servatur. Sicuti habitus talaris magis a
laicis clericos distinguit et a periculis contra castitatem magis defendit,
ita tonsura seu corona, quae quidem, si habitualiter gestatur, non tam
facile et rapide tolli potest quam quilibet habitus clericalis.

Corona clericorum valde erga ipsos reverentiam saecularium fovet.
In mea dioecesi, praeter ordinationem ad presbyteratum, magis collatio
tonsurae quam ordines minores et ordinationem ad Subdiaconatum et
Diaconatum excitat fidelium ac praesertim familiarium praesentiam et
non certe sine ullo fundamento, nam sicuti ordinatio ad presbyteratum
efficit sacerdotes, prima tonsura clericos facit, separans illos a laicis seu a
mundanis delectationibus; tonsuratus continuo profitetur Dominum esse
suam haereditatem et privilegia clericalia sortitur. Sacra liturgia in tonsura
conferenda lesum Christum orat pro tonsurandis: « Sicut similitudinem
coronae tuae eos gestare facimus in capitibus sic tua virtute haereditatem
subsequi mereantur aeternam in cordibus ».

Non separemus vitam clericorum a S. Liturgia. Sacerdos debet esse
alter Christus. Nihil magis fidelibus praesentat sacerdotem ut alterum
Christum quam corona in suo capite etiam in vita civili sed quanto ma-
gis in altari dum sacrum offert sacrificium. Propter expositas rationes,
sentio retinendam esse redactionem canonis 136: « Omnes clerici decen-

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

633

tem habitum ecclesiasticum, secundum legitimas locorum consuetudines
et Ordinarii loci praescripta, deferant, tonsuram seu coronam clericalem,
nisi recepti populorum mores aliter ferant, gestent, et capillorum simpli-
cem cultum adhibeant », sed cum hoc additione: quod in regionibus ubi
hucusque servatur, habitus talaris et tonsura clericalis non possint abro-
gari sine S. Sedis consensu.1

Card. Gracias: 1. Cum in Concilio Vaticano erunt tam multa pro-
blemata consideranda, discutienda et solvenda (iam vidimus quantum tem-
pus occupaverunt quaestiones sicuti de « observatoribus » invitandis vel
non, formula professionis fidei, fontes Revelationis, penuria sacerdotum,
privilegium exemptionis quo fruuntur religiosi), ut mihi videtur, haec quae-
stio de habitu clericali est tam minoris momenti quod melius relinquitur
synodis dioecesanis vel conciliis provincialibus vel conciliis nationalibus.
Prae oculis habendum est quod consuetudines variant secundum popu-
lum et nationes. In quibusdam partibus orbis catholici « vestis talaris »
est signum distinctivum status clericalis, non solum in sacris functionibus
sed in omnibus circumstantiis. Ergo si Concilium faciat licitum ubique ha-
bitum « clergyman » et solum commendatur quod transitus a forma ha-
bitus consueta cum prudenti moderatione fiat, tunc erit, e. g. in Indiis
Orientalibus, magna divergentia inter episcopos secundum regiones et con-
suetudines regionum.

2. Sententia mea, melius esset quod Concilium ipsum non tangat hanc
quaestionem omnino, sed, ut iam dixi, relinquatur tota quaestio pro con-
sideratione synodis vel conciliis provincialibus. Interim relinquatur sta-
tus quo.

3 . Si nihilominus Concilium vult sumere decisionem uti propositam in
Relatione, tunc episcopis debet dari, de iure, potestas retinendi praxim
vestis talaris cum illi existimant illud prudentius futurum.

Card. Godfrey: Ad quartum pauca habeo dicenda. Vestis vulgo
« clergyman » dicta sumit varias formas: verbi gratia in certis dioecesibus
septemtrionalibus Angliae traditio est habere supra habitum longiorem
fere ad genua pertingentem. Id quod, meo iudicio, servit ad distinguen-
dum sacerdotem a ministro protestante.

Intelligo quod talis vestis posset esse inconveniens quando clerici
birotis utuntur, sed in casibus normalibus vestis differens ab ea qua
utuntur Anglicani et alii Protestantes utilis erit, ita ut fideles possint
agnoscere eorum sacerdotem. Eadem de causa puto quod color niger
debeat retineri extra regiones in quibus climatis conditiones exigant

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

634

SESSIO II - ACTA

colorem album vel cinereum. Salvo meliore iudicio, concessio liberalis
coloris cinerei aperiet portam variis abusibus, ex eo quod sacerdos ha-
beret tentationem frequentandi locos indignos suo sacro charactere.
Noto quod schema tacet de pileo. Sed nonne hic est pars essentialis
vestis « clergyman »? Addo quod, apud nos, terminus « clergyman » si-
gnificat inter fideles ministrum protestantem.

Card. Richaud: Placet mihi hoc schema tamquam mera exhortatio,
sed puto quod praescriptiones de hac re non pertinent ad Concilium, sed
ad Conferendas Episcopales, speciatim de colore vestium.1

Card. Santos: Praehabitis iis quae ab Em.mis Patribus tam lauda-
biliter dicta fuerunt de habitu clericali, veniam nunc peto ab Em.mo
Patre Relatore ut numerus V potius omittatur: nam cum tonsura sacra
vocetur, et re quidem vera est ita, excitat in clerico vel sacerdote illam
salutarem continuatam memoriam conditionis suae; praeterea tonsura,
ut omnibus constat, valde efficax est tutamen in praecavenda pericula
varia debilitatis humanae. Ex parte fidelium, in regionibus ubi usque nunc
huic legi obtemperatur, nempe ferendi tonsuram, non tantum catholici
fideles sed etiam non catholici in summam reverentiam sacram tonsuram
clerici habent; et potius hoc signo, non semper ex veste talari, distinguunt
sacerdotem catholicum.

Tandem, cum in numero immediate praecedenti iam proponitur usus
habitus vulgo « clergyman » in ordinariis saltem vitae socialis adiunctis,
nunc, abrogatur adhuc obligatio gestandi tonsuram clericalem, quid am-
plius remanet « ad morum honestatem intrinsecam in clericis ostenden-
dam », cum etiam non catholici induunt habitum « clergyman »?

Card. Confalonieri: Noto quod in longobardica Italiae regione,
saeculo novissime praeterito, pro vita civili in usu erat habitus, ut ita
dicam, brevis, non talaris. De facto videntur probari puncta I-II-IIX;
quoad IV, instantiis hinc inde praesentatis potest provideri brevi
emendatione, scilicet loco « in ordinariis », dicendo « in quibusdam ne-
cessariis aut in vitae civilis adiunctis, omnibus ubique clericis ...» et
ita porro. Episcoporum conventuum erit in unaquaque natione normas
edere, semper tamen, si definitiva abolitio eligatur, habeatur ratio op-
portune et tempestive praedisponendi populum christianum circa mu-
tationem inducendam.

Quoad V punctum, non video neque necessitatem neque opportuni-
tatem abolendi tonsuram:

1) multi iam tonsuram naturalem habent et liberrime possunt
cum populo conversare;

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

635

2) insuper, nullo modo adsunt rationes allatae pro habitu;

3 ) exaggeratum mimetismum cum laicis videtur improbandum esse.1

Card. Ottaviani; Deleantur simpliciter quae proposita sunt de habi-
tu ecclesiastico et de tonsura. Eorum loco ponantur ea quae de re habet
Codex luris Canonici, videlicet: « Omnes clerici decentem habitum ec-
lesiasticum, secundum legitimas locorum consuetudines et Ordinarii loci
praescripta, deferant, tonsuram, seu coronam clericalem, nisi recepti po-
pulorum mores aliter ferant, gestent, et capillorum simplicem cultum
adhibeant» (can. 136, par. 1).

Votum meum his quae sequuntur rationibus nititur:

Praemisso quod verum utique est habitu per se non fieri monachum,
sed etiam verum est et naturae sensibili hominis congruit habitu valde
indigere sanctimoniam clericalem ad sui defensionem,

1) Agitur de traditione perantiqua, quae vel ex hoc ipso titulo diu-
turnitatis defendi meretur; eo vel magis quod cum ipsa simul stat et
simul cadit mos gestandae sacrae tonsurae, quae ritu sacro confertur et
altissimam significationem habet et per quam etiam utiliter providetur
distinctioni et ideo defensioni status clericalis.

2) Huiusmodi generali lege tolleretur Episcopis diversarum nationum
iusta libertas disponendi pro suo quisque territorio ea quae in subiecta
materia expedire iudicarent.

3) Ratio allata ad abolendum habitum ecclesiasticum tam debilis est
ut attentionem non mereatur: nemo est quin videat hodie usum birotae
paene evanuisse vel evanescere, succedente etiam pro clero usu automo-
bilis.

4) In locis praesertim linguae neolatinae habitus talaris melius distin-
guit a ministellis sectarum.

5 ) Habitus sic dictus « Clergyman » nimis facile ementiri potest habi-
tum saecularem quod praesertim attendendum est si, ut proponitur, habi-
tus sit coloris pulli vel castanei, non nigri.

6) In Synodo Romana Summus Pontifex habitum ecclesiasticum pres-
se commendavit: nunc, post unum vix annum ex quo Synodus est pro-
mulgata, habitum ecclesiasticum deserendum proclamare imprudens, ni-
si etiam parum obsequiosum videtur.

7) Cum religiosi sodales habitum regularem suum non sint facile
dimissuri, nimia evaderet differentia inter clerum saecularem et clerum
regularem si habitus talaris pro saecularibus aboletur.

8) Attendendum est etiam « sensibilitati » orientalium.

Card. Jullien: Res non proponatur ad Concilium, sed S. Sedes tem-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

636

SESSIO II - ACTA

pore opportuno rem remittat etiam cum facultatibus necessariis ad Con-
ventus nationales, regionales aut provinciales Episcoporum, qui rem quo-
que concordent cum Superioribus Religiosorum, ut uniformitas discipli-
nae externae, etiam quoad tonsuram, servetur etiam a Religiosis et Sancti-
monialibus.1

Exc. Silva Santiago: Quae statuuntur in schemate decreti et specia-
tim de habitu clericali, ad minus pro mea natione, ac proinde ut lex
generalis totius Ecclesiae, mihi non placent, exceptis tamen rationibus
itineris peragendi, in quo casu revera admitti potest habitus clericalis
acceptus in aliquibus locis magis ad laicorum vestes accedens, ut dicitur in
schemate.

Re quidem vera, rationes allatae in lineis 5, 10, 15, 20 schematis
pag. 6, 2 ut clerici in quorum regione proprius habitus ecclesiasticus
adhuc est vestis talaris, habitum v. d. « clergyman » assumant in ordi-
nariis vitae civilis adiunctis iuxta meam humilem opinionem ne quidem
applicari possunt pluribus nationibus Americae Latinae et forte ipsius
Europae. Certissime non applicantur in mea natione. Haec est opinio
maioris partis Episcoporum Reipublicae Chilensis in Conferentia Episco-
pali mensis septembris huius anni.

Adhuc magis, clerici in veste talari in conventibus operariorum et
virorum excultorum non solum possunt interesse ad munia sui officii
explenda absque ulla difficultate, verum etiam magna cum reverentia et
consideratione accipiuntur. Praeterea, pretium vestis talaris est minus
quam pretium vestis « clergyman » nuncupatae.

Et denique birotae usus olim frequentissimus erat ad apostolatus
opera exercenda; hodie magis frequens est usus machinae sese moventis,
ubi decori vestis talaris profecto nihil repugnat.

His rationibus, ut in regionibus ubi proprius habitus ecclesiasticus
adhuc est vestis talaris, nihil innovetur ut lex generalis.

Liceat mihi et aliam rationem humiliter proponere: Ius Canoni-
cum (c. 124) ait: « Clerici debent sanctiorem prae laicis vitam interiorem
et exteriorem ducere eisque virtute et recte factis in exemplum excel-
lere ». Nunc vero cogito quod in nationibus et regionibus iam dictis,
id est ubi habitus ecclesiasticus adhuc est vestis talaris, huiusmodi
habitus adiuvat et quidem multum ut can. 124 magis ac magis adim-
pleatur.

Pro me, coram Deo, et ex experientia episcopali, haec est iusta et
gravis ratio, superior necessitatibus hodiernae vitae civilis, ut in hac

1 Ex taeniola magnetica.

2 Cf. p. 625.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

637

materia serventur praescripta in can. 136 C. I. C. ubi legitur: « Omnes
clerici decentem habitum ecclesiasticum, secundum legitimas locorum
consuetudines et Ordinarii loci praescripta, deferant ».

Tamen, si ea quae statuuntur in schemate nunc probantur, desi-
derarem ut textus definitivus schematis magis semper componatur cum
can. 136, ita ut, v. g. in pagina 7,1 in fine par. IV, statuatur ut Episco-
porum coetus non solum debeat normas edere ut transitus a forma
habitus consueta cum prudenti moderatione fiat, quod, ut evidens est, iam
supponit plenam mutationem habitus ecclesiastici de quo in can. 136
agitur; sed ante omnia Episcoporum coetus in unaquaque natione re-
solvere debeat, iuxta votum maioris partis ipsorum Episcoporum, utrum
transitus procedat necne.

Si revera transitus ita approbatur, tunc quae statuuntur in sche-
mate Decreti, cum nova redactione quae incipere deberet praecise a
paragrapho IV, in sensu allato, mihi placerent.

Exc. Cooray: Ad IV: sic emendetur, vel aliquo simili modo:
« In quibusdam autem vitae civilis adiunctis, licitus sit habitus, ad loco-
rum vel climatum conditiones magis aptus, attamen decens atque mode-
stus et signo aliquo clericali semper ornatus. Episcoporum conventuum
erit in unaquaque natione normas edere ut uniformitas servetur intra
limites proprii territorii nationalis et ut transitus a forma habitus consue-
ta cum prudenti moderamine fiat ».

Mentio expressa habitus « clergyman » evitanda videtur ob varias ra-
tiones, nempe:

1) Usus habitus « clergyman » non est ita diffusus apud clerum
totius mundi ut fiat licitus ubicumque terrarum modo universali. Est
quidem in usu, ni fallor, tantum in regionibus ubi florebat vel adhuc
floret protestantismus.

2) Apud nationes orientales et, in quantum scio, etiam Africanas,
omnium religionum sacerdotes, qui quidem magna reverentia honorantur,
semper portant habitum a veste laicali omnino distinctum. Unde si sacer-
dotes catholici laicalem habitum induant, ab hominibus istarum na-
tionum despicientur.

3) Apud pene omnes supradictas nationes iam per multa saecula
vestis talaris est habitus consuetus sacerdotum catholicorum et tanta
reverentia habetur, ut v. g. apud nos, nonnulli ministri protestantes, qui
antea portabant habitum « clergyman » paulatim assumant vestem tala-
rem, eo fine ut maiori reverentia a proprio grege tractentur. Unde transi-

1 Cf. p. 625.

638

SESSIO II - ACTA

tus ad habitum laicalem fidelibus causam praebebit admirationis, imo
scandali.

4) Habitus « clergyman » est quaedam imitatio habitus laicalis occi-
dentis, non autem orientis vel Africae. Unde his nationibus est ali-
quid omnino alienum. Quapropter periculum maximum est ne, propter
habitum alienum, etiam religio catholica ut aliena despiceretur a nationi-
bus, praesertim quidem ab iis, quae, recenter automomia recuperata, de
omnibus quae ad patriae culturam pertinent, maxime gloriantur.

Simili modo mutetur verbum « clergyman » in introductiva parte
decreti.

Quaestio de Tonsura clericali etiam ad mentem conventuum Episco-
porum determinetur.

Exc. Dell’Acqua: A) Quoad habitum clericalem.

1. In huius Decreti schemate, retenta distinctione inter habitum
clericalem et laicalem, clericis vestis talaris seu ad tales pertingentis
praecipitur usus in sacri ministerii functionibus, quae in ecclesia, immo,
nisi recepti populorum mores aliud ferant, extra ecclesiam peraguntur,
et « quantum fieri potest, etiam in caeremoniis civilibus quas vocant,
quando Ecclesiam publice repraesentant ».

Ad ordinaria autem vitae civilis adiuncta quod attinet, edicitur ut
« omnibus ubique clericis, licitus sit habitus v. d. « clergyman », for-
mae quidem modestioris, nigri vel cinerei coloris (quantum id ferant
climatis conditiones), collari ecclesiastico semper ornatus ».

2. Quaestio de externo clericorum habitu non est, ut liquido patet,
inter praecipuas disciplinae ecclesiasticae annumeranda. Verum ea mi-
noris aequo pendi profecto non debet. Habitus siquidem clericorum
externus ab ipsorum interiori seu spirituali ac supernaturali habitu se-
cerni omnino nequit. Uterque sane « ad communicationem sanctorum
in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi » (Eph. 4-, 12) con-
fert.

3. Principium quo eadem vestis talaris ubique terrarum adhibeatur
oporteat in peculiaribus solummodo adiunctis, id est in sacris functio-
nibus atque in quibusdam civilibus caeremoniis, ut locum cedat in ordi-
nariis adiunctis vesti communiter appellatae « clergyman », clericis hic
illic, in regionibus videlicet in quibus mos habitum talarem deferendi a
multis iam saeculis viget, periculum inicere poterit ne laicorum placitis
temporis decursu nimium indulgeant.

4. Ex historicis vestis ecclesiasticae vicissitudinibus constat eam non
modo temporis, verum etiam locorum alternis circumstantiarum immu-

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

639

tationibus obnoxiam fuisse, licet aliquando Romani Pontifices, v. g.
Sixtus V, eandem omnibus universim clericis decreverint.

5. Quas quidem immutationes in posterum contingere quoque posse
neminem praeterire fas est, cum de re agatur quae cum varia coeli tem-
peratione, diversorum populorum opinione moribusque penitus cohae-
reat.

6. Peculiarem habitum ecclesiasticum gestandi obligatione religiosi
quoque tenentur sodales ad normam cc. 136, § 1, 592 et 492,
§ 3 C. I. C.

Perspicere igitur proderit quid de huiusmodi negotio praescriben-
dum censuerit Pontificia de Religiosis Commissio.

At quis putet innumeros diversarum religionum sodales uno eodem-
que vestitu deinceps usuros? Qua quippe ratione alii ab aliis differrent?

7. Idcirco magis decere videtur gravitatem dignitatemque Sacrae
ac Generalis Vaticanae Synodi si, nulla facta praecipui habitus ecclesia-
stici mentione, res Episcoporum conventibus cuiuscumque regionis seu
nationis, pro receptis ibidem moribus, pertractanda moderandaque com-
mittatur.

R) Quoad clericalem tonsuram.

8. Citatum Decreti schema sequentem promit regulam: « Clerici
simplicem capillorum cultum adhibeant, sed non amplius urgetur obli-
gatio gestandi tonsuram clericalem ».

9. Praescriptio haec, quod ad clericalem tonsuram spectat, nonnihil
incommodi praeseferre poterit, cum exsecutioni mandanda erit. Obli-
gatio equidem ex generali lege non urgenda, atque ideo tamquam obso-
leta habenda, poterit quippe ex lege peculiari urgeri? Cui rei lex generalis
prospicere deberet.

10. At expedit eiusmodi obligationem per Generalem Synodum
aboleri? Quid in eadem Synodo edicetur de clericali religiosorum soda-
lium tonsura, eorum praesertim qui strictiorem profitentur observantiam?

11. Plane quae causae expostulare videntur clericalis vestis usum in
particularibus Episcoporum conventibus examinari, ipsae omnino sua-
dent, ut usus quoque clericalis tonsurae iisdem conventibus expediendus
deferatur.

12. De cetero manifestum est tonsuram clericalem supprimi non
posse, quin simul sacer ritus quo eadem sacerdotii candidatis conferri
solet supernam quam in se continet significationem prorsus amittat, ac
propterea ratio decidat ob quam ritus ille institutus est.1

1 Animadversiones Exc.mi P. D. DelPAcqua ab Exc.mo Secretario generali
lectae sunt.

640

SESSIO II - ACTA

(Sexta Congregatio: 14 nov. 1961)

Card. Siri: Hoc Decreti schema non convenit toti Ecclesiae, quia
certo sunt Regiones in quibus talia decernere esset damnosum. Cete-
roquin censeo in iure condito sufficienter iam esse provisum. Ad sum-
mum quaedam facultates possunt tribui Coetibus Episcopalibus Natio-
num, sed ad boc faciendum non est necessarium Oecumenicum Conci-
lium, sed praesto sunt Dicasteria competentia. Insuper bonum est plura
relinquere legibus particularibus, per quas melior fit aptatio peculiaribus
et mutabilibus circumstantiis.

Exc. Landazuri Ricketts: Placet iuxta modum, id est quae propo-
nuntur sub n. IV et V omnino deferantur Episcoporum conventibus.
Si alicui Episcoporum conventui visum fuerit in Domino aliqua mutatio
quoad habitum talarem et tonsuram, opportune introduci poterit, caute
quidem ut transitus a forma consueta prudenti cum moderatione fiat.

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet iuxta modum:1 omittatur pars historica
prooemii, maximae facultates dentur conventioni episcoporum unius-
cuiusque nationis.

Card. Micara: Placet iuxta modum: Consuetudo et forma habitus
ecclesiastici, ut invaluit, et can. 136 § 2, C. I. C. sanxit, non videntur
esse innovandae atque ultro consentio iis quae tam opportune tamque
egregie dixerunt Em.mi Patres Cardinales Ferretto, Gracias, Ottaviani.
Item de clericali tonsura.

Card. Pizzardo: Non placet.

Card. Aloisi-Masella: Placet iuxta modum: id est, in locis ubi
viget usus vestis talaris nihil innovetur, nisi in Conventibus Episco-
porum alicuius Nationis aliud statuatur.

Card. Ferretto: Non placet, iuxta animadversiones quas iam ore-
tenus heri exposui,2 uti sequitur:

Quae habentur notulae historicae , pag. 5, lineis 4-6, 3 forsan non ab
omnibus antiquitatum cultoribus acceptari poterunt: ideoque tutius
erit ea omittere.

1 Cf. p. 629.

2 Cf. p. 629.

3 Cf. p. 624.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

641

Quoad schema decreti-, minime mihi apparet necessitas legem ge-
neralem edicendi ad habitum ecclesiasticum ubique immutandum, cum,
ne dicam clerus tantum sed nec populus, in nonnullis Nationibus prae-
sertim Europae et Americae Latinae, ad hoc non sit paratus.

Ideoque censeo disciplinam statutam in can. 136 C. I. C. integre
servandam esse, habita potissimum ratione Constitutionis 37 Romanae
Synodi novissime a Summo Pontifice promulgatae.

Ad summum concedi potest ut in citato can. 136 § 1 loco « Ordi-
narii loci » legatur « Conventus Nationalis Episcoporum ».

Tandem ne Concilium Vaticanum II valedicere clericali tonsurae
velit, toto corde adprecor.

Card. Lienart: Placet iuxta modum: conclusionibus propositis in
articulis I, II, III et V omnino as sentio. Ad IV autem, approbo quod
sacerdotes, extra functiones sacras et caeremonias, utantur veste civili,
nigri coloris, formae et materiae communis, signo particulari tamen or-
nata. Sed, num hoc signum debeat esse « collare romanum », dubi-
to. Mihi videtur enim quod ornamentum, a quo sacerdos manifestaretur,
non deberet esse aliquid singulare et insolitum circa collum, sed potius
signum religiosum, crux videlicet. Sic distinguuntur ab omnibus cappel-
lani militares et Fratres Patris de Foucauld.

Card. Tappouni: Placet.

Card. Copello: Sanctissimus Dominus Noster Summus Pontifex
Ioannes XXIII, f. r., dato chirographo, anno elapso, primam Romanam
Synodum indixit « ut cleri populique disciplina aptius nostrae huius aeta-
tis necessitatibus respondeat ac firmiter roboretur. Actuales circumstantiae
certe non sunt immutatae ex quo Synodus promulgata est.

Iuxta Synodum, Art. 37, 2, « habitus clericorum saecularium con-
stat — ut Urbis consuetudo fert — : veste talari, collari, pallio ma-
nicato (soprabito) aut paenula (ferraiuolo) et pileo. Aestivo autem
tempore, pro pallio manicato aut paenula clericis fasciam nigri coloris
gestare licet, quae latera praecingat ».

In promulgatione Synodi, Summus Pontifex haec verba Sancti Ber-
nardi dicebat: « Primo quidem clerum illum ordinatissimum esse debet,
ex quo praecipue in omnem ecclesiam cleri forma processit » (De consid.
Lib. IV, cap. 11).

Humillimum, proinde, votum meum est: Placet status quo, nempe,
ubi habitus v. d. « clergyman » est in usu, sit in usu. Et ubi clerici
utuntur veste talari, ea utantur. Relate ad immutationes formae habitus
consuetae, in unaquaque natione, non Episcopi singuli, sed conventus Epi-
scoporum eas statuat, assentiente Sancta Sede.

642

SESSIO II - ACTA

Card. Agagianian: Non placet. Schema non videtur praesentandum
deliberationi Concilii.

Can. 136 C.I.C. § 1 videtur apte rem solvisse. Si quae mutationes
videantur necessariae vel opportunae, relinquantur conferentiis episcopali-
bus regionalibus seu nationalibus.

Card. McGuigan: Placet iuxta modum, id est: in locis ubi consue-
tudo est non portandi vestem « clergyman » et gestandi tonsuram cleri-
calem, liceat nihil mutare. Nulla debet esse oppositio synodo Romanae
aut consuetudini jam a saeculis adhuc pergenti in Hispania et in America
Meridionali. Sensim sine sensu omnia exeunt secundum numeros IV
et V.

Card. Gilroy: Placet iuxta modum: i. e. non secundum scripta in
schemate, sed secundum dicta Relatoris Em. mi ac Rev.mi Cardinalis
Ciriaci.

Card. De Gouveia: Mihi placet iuxta schema, quia:

a ) mihi videtur habitus laicalis magis opportunus clericis in no-
stris temporibus;

b) magis convenit, in mea opinione, uniformitas habitus clericalis,
sed haec uniformitas facilius obtinetur in habitu laicali quam in habitu
talari.

Card. Pla y Deniel: Placet iuxta modum: 1 scilicet placent conclu-
siones prima, secunda et tertia propositae, sed non placent conclusio-
nes quarta et quinta, sed retinenda est disciplina vigens iuxta § 1
can. 136: « Omnes clerici decentem habitum ecclesiasticum, secundum
legitimas locorum consuetudines et Ordinarii loci praescripta, deferant,
tonsuram seu coronam clericalem, nisi recepti populorum mores aliter
ferant, gestent, et capillorum simplicem cultum adhibeant », additis his
verbis: « Ubi viget disciplina habitum talarem et tonsuram gestandi, haec
disciplina non abrogetur sine Sanctae Sedis consensu ».

Card. Frings: Placet iuxta modum: Modus est, ut abbrevietur intro-
ductio. N. III remittatur prudenti iudicio conferendarum episcoporum

Card. Caggiano: Non placet: Lex haec enim propior videtur a Con-
ferentiis Episcopalibus uniuscuiusque Nationis quam a Concilio Oecume-
nico dictari.

Card. Tien: Placet.

1 Cf. pp. 630-633.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

643

Card. Valeri: Placet iuxta modum: seu si aliquae modificationes in
futuro opportune sumendae videantur, hoc non fiat per unum vel alterum
Episcopum, sed, ad praecavendas discrepantias et admirationes, decisio
sumatur in conventu plenario Episcoporum alicuius regionis vel Na-
tionis.

Quae decisio per se non tangeret gestionem habitus religiosi, sicut
dixi.1

Card. De la Torre: Non placet: iuxta mores nostros, non solum
admirationem, sed scandalum produceret in populo.

Card. Siri: Non placet: hoc sensu: Decretum non omnibus con-
venit, sed aliquibus tantum et ideo aliter provideatur.2

Card. D’Alton: Placet. Addo duas animadversiones, quae tamen
non videntur afficere substantiam schematis. Num. IV. Habitus vulgo
dictus « clergyman » apud nos in usu est et, quamvis mutatio legis, hoc
canone praevisa, mihi non improbanda videtur, vereor tamen ne mutatio
subitanea et abrupta perturbationem fidelium in nonnullis regionibus cau-
saret. Velim, ergo, ut facultates maiores et magis explicitae darentur
Episcopis harum regionum, facultates dico limitandi extensionem muta-
tionis, saltem ad tempus, ita ut transitus omnino gradatim, si hoc ipsis
necessarium videretur, fieri possit.

Hoc etiam velim dicere. Vox « clergyman », quamvis usitatissima,
mihi videtur esse minus idonea pro decreto Concilii Oecumenici. Alia
locutio, v. g. « habitus civilis, formae quidem modestioris et nigri vel
sub-nigri coloris », praeferenda videtur.

Card. Leger: Placet iuxta modum: iuxta mentem Relatoris; sed in
pag. 63 4 linea 17, argumentum « minoris pretii » tollendum esse videtur.
Habitus « clergyman » est pretii maioris quam vestis talaris: tam quan-
do consideratur pretium emptionis, quam si considerantur expensae ne-
cessariae ad illum habitum mundum conservandum.

In pag. 6, 4 paragraphus III tollenda vel saltem modificanda esse vi-
detur. Melius enim esset si in caeremoniis civilibus clerici habitu « cler-
gyman » uterentur. Hic est generalis modus agendi in regionibus ubi
habitus « clergyman » iam utitur.

Quoad IV: Appellatio « clergyman » non videtur opportuna. Est
enim verbum linguae anglicae, quod tamen pro anglicis nullo modo habi-

1 Cf. pp. 629-630.

2 Cf. p. 640.

3 Cf. p. 625.

4 Cf. p. 625.

644

SESSIO II - ACTA

tum significat et numquam ab illis in hoc sensu utitur. Potius signi-
ficat personam clerici. Lingua anglica dicitur « clerical suit »; lingua gal-
lica « habit clerical ». Verba « habitus ecclesiasticus » vel « habitus cle-
ricalis » iam utuntur in alio sensu a Codice (c. 136 et Index Codicis).

Non est facile formulam propriam invenire. Tamen utrum verba
« habitus civilis » non melius significaret id quod reapse est ille ha-
bitus, si adduntur specificationes quoad colorem et collare ecclesiasti-
cum? Verbum « civilis » iam venit in ipso schemate (IV) pro adiunctis ubi
ille habitus uteretur.

Addi potest quod appellatio « habitus civilis » valeret etiam pro
habitu religiosorum laicorum, pro quibus verba « habitus clericalis »
non convenirent.

Speciatim, mihi videtur quod hic, sic vel aliter, attentionem damus
his consuetudinibus ferendi habitum decorativum in publico, v. g. ca-
nonici, qui ferunt habitum multo magis decorosum quam habitus epi-
scoporum. Non pertinet ad me, sed populus christianus non amplius de
hac re indulget.

Card. Gr acias: Non placet: secundum animadversiones allatas a
me.1 Relinquatur haec quaestio Conferentiis Episcoporum; aliis verbis,
stet can. 136.

Card. Cento: Non placet in IV et V articulo. Suppressio habi-
tus et tonsurae nullimode optanda, imo certis in nationibus prorsus
deploranda esset. Eloquens est quod de hac re continetur in Synodo
Romana. Adhaerendo tertiae ex variis possibilibus responsionibus ab Emi-
nentissimo Ponente excogitatis, remittatur iudicium in materia conventui
Episcopali uniuscuiusque Nationis, iuxta spiritum et litteram can. 136,

§ i.

Card. Garibi y Rivera: Placent n. I, II, III; non placent IV et V.
Relinquatur res Ordinariis locorum vel Conferentiis Episcopalibus.

Card. Godfrey: Placet iuxta modum:2 scilicet non debet esse licitus
habitus « clergyman » ubique et omnibus clericis (numerus IV), sed reti-
neatur semper in iis locis, ubi ex consuetudine agnoscitur, vestis talaris.
Color niger semper retineatur etiam in veste « clergyman », excluso colore
cinereo nisi in locis ubi climatis conditiones id exigant. Item tonsura
clericalis retineatur ubi consuetudo iam est. Generalis concessio usus
cinerei coloris haberet malos effectus et pericula pro clero in re disci-

1 Cf. p. 633.

2 Cf. pp. 633-634.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

645

plinari et morali. In votis Em. morum Cardinalium Valeri, Pia y Deniel,
Conf alonieri , Ottaviani .

Card. Confalonieri: Placet iuxta modum: 1 quoad habitum cleri-
calem: scilicet a) tria priora puncta schematis probantur ut sunt; b) quar-
tum punctum ita immutetur: « In quibusdam necessariis — ut patet —
vitae civilis adiunctis, clericis licitus sit habitus expeditior, exigentiis
magis accomodatus, formae et coloris quidem modestioris, collari eccle-
siastico ornatus ». De cetero, Episcoporum conventuum erit in una-
quaque natione normas edere; ac, si vestis talaris videatur prorsus abo-
lenda, transitus a forma consueta cum prudenti moderatione fiat, et
populus opportune et tempestive inducendae mutationi praedisponatur.

Non placet quoad tonsuram : a) non adsunt enim rationes sufficientes
ad tam venerandae traditionis immutationem; b) insuper, ad praecaven-
dum exaggeratum mimetismum cum laicis. Data occasione, liceat humil-
lime observare: bonum mihi videtur, nec ideo est terere tempus, si,
sive Commissiones particulares et Commissio Centralis nunc, sive Con-
cilium Oecumenicum suo tempore, etiam minora pertractent, quia agi-
tur etiam de apparandis mutationibus quae erunt postea inducendae in
Codice luris Canonici, ut Codex voluntatem Ecclesiae luculentissime
repraesentet.

Card. Richaud: Placet iuxta modum: id est tanquam hoc schema
fit ut mera exhortatio et istae praescriptiones referantur ad Conferentias
Episcopales, speciatim de colore et forma vestium, auditis superioribus
religiosis.2

Card. Konig: Placet iuxta modum: i. e. Conferentiae Episcopo-
rum decernant de num. IV.

Card. Marella: Placet iuxta modum: de hoc argumento enim plu-
rimi Episcopi sua vota et desideria omnino sponte obtulerunt Commis-
sioni Antepraeparatoriae Concilii, sicut videre est in Appendice Volu-
minis II sub titulo « Analyticus conspectus consiliorum et votorum »
a pag. 291 usque ad 307. Vota haec, saepe saepius inter se maxime di-
scordantia, probant tamen quaestionem hanc, de habitu scilicet et de
tonsura clericali, hodie inter ecclesiasticos viros de facto agitari, et ideo
ignorari non posse. Ergo, si et quatenus Summus Pontifex iudicabit
de hoc argumento pertractandum esse in Concilio, tunc schema a Com-
missione de Disciplina Cleri exaratum, cum aliquibus correctionibus

1 Cf. pp. 634-635.

2 Cf. p. 634.

646

SESSIO II - ACTA

placet, eo sensu ut sit directioni et adiumento Patribus, semper tamen
relinquendo Conventibus Nationalibus Ordinariorum normas uniformi-
ter, consiliis collatis cum Superioribus Religiosorum, opportune edere,
si et quando eis videbitur, sicut de cetero bene adnotatur in num. IV
huius schematis, cum animadversionibus Em. mi Lienart et Em. mi Con-
falonieri.

Card. Testa: Placet.

Card. Muench: Placet iuxta modum: res relinquatur Conferentiis
Episcoporum.

Card. Meyer: Placet iuxta modum: i. e. quoad numerum III sche-
matis, loco verborum « quantum fieri potest », ponatur phrasis « nisi
recepti populorum mores aliud ferant ». Quoad num. IV autem, legatur
textus fere hoc modo: « In ordinariis autem vitae civilis adiunctis, omni-
bus ubique clericis licitus sit habitus ab Episcopis probatus iuxta re-
ceptos populorum mores ».

Card. Traglia: Placet iuxta modum: Primum et alterum placent.
Tertium, quartum et quintum non placent: a) quia non necessaria: per
Codicem iam satis est provisum; b) non opportuna, nam de iis disceptari
idem est ac legi, in pluribus locis observandae, detrimentum afferre;
c) periculosa: habitus, qui non facit monachum, magnum in vita mona-
chi habet momentum. Quod de habitu, etiam de tonsura dicendum est.

Card, Dor. Placet iuxta modum: scii, in n. IV aliqua modificatio
fiat, ut non appareat obligatio stricta.

Card. Alfrink: Votum meum non erit « Placet » neve « Non
placet », nec « Placet secundum modum ». Pro nostris regionibus sche-
ma decreti omnino placet. Sed ex disceptatione hesterna, luce cla-
rius est impossibile esse in hac materia pro universa Ecclesia leges
condere uniformes. Ideoque Concilium, vel melius forsan alia auctoritas
ecclesiastica, statuat quod leges de habitu et de tonsura clericali relin-
quendae sunt Episcoporum conventibus, retenta distinctione habitum
clericalem inter et laicalem et retento collari ecclesiastico.

Card. Santos: Non placet: Relinquatur potius Conventibus Episco-
palibus uniuscuiusque Nationis, consulta Sancta Sede.1

Card. Quintero: Non placet immutatio in schemate proposita et
plene adhaereo rationibus luculenter expositis a Patribus contra hanc

1 Cf. p. 634.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

647

immutationem, praesertim ab Em.mis DD. Ferretto, Pia y Deniel, Gra-
cias, Santos, Ottaviani et Siri.

Card. Concha: Non placet: omnino adhaereo iis quae exposita sunt
ab Em.mo Cardinali Siri.

Card. Ottaviani: Non placet, et res relinquatur prout can. 136
statuit.1

Card. Di Iorio: Placet iuxta modum: cum res potius agatur de ordi-
ne seu de dispositione locali et non de lege universali Ecclesiae, qua
ratione, saltem nostris temporibus, esset abnormis, remittenda videtur ad
concilia nationalia.

Card. Roberti: Placet iuxta modum: quae numeris III-IV-V conti-
nentur, relinquantur Conferentiis Nationalibus vel Conciliis plenariis
aut saltem provincialibus Episcoporum.

Card. Jullien: Non placet: Res non proponatur ad Concilium, sed
Sancta Sedes, tempore opportuno, rem remittat, etiam cum facultati-
bus necessariis, ad Conventus nationales aut regionales aut provinciales
Episcoporum, qui rem quoque concordent cum Superioribus Religio-
sorum, ut uniformitas disciplinae externae etiam quoad tonsuram ser-
vetur etiam a Religiosis et Sanctimonialibus.2

Card. Larraona: Non placet et ad mentem:

1) Mens est, ut non proponatur quia et sufficit legislatio magnanima
et prudens Codicis, et, ut discussio demonstravit, mutatio nec toti nec
maiori parti Ecclesiae convenit.

2) Quoad mutationes quae in posterum esse necessariae seu conve-
nientes videantur, tractentur in conventu plenario Episcoporum qui
res S. Sedi, ut graves, subiicere teneantur.

3) Habitus religiosorum propriam regulam sequitur et hic de ipso
quaestio non fit.

Card. Heard: Non placet. Non puto enim materiam esse aptam ut
Concilio Oecumenico proponatur. Nimia enim est diversitas conditionum
inter varias regiones et res necessario relinquenda est iudicio Ordinario-
rum, ut factum est can. 136, qui in suo vigore stet. Ordinarii autem
praescripta dare possunt sive in Synodo, ut factum est Romae, sive in
Conferentiis Episcoporum vel Concilio provinciali vel nationali. Quoad
religiosos, si proprio habitu uti nequeunt extra conventum, vi can. 592
sub lege communi cadunt et praescriptis Ordinarii oboedire debent.

1 Cf. p. 635.

2 Cf. pp. 635-636.

648

SESSIO II - ACTA

Beat. Gori: Placet iuxta modum: respectu digni sunt ii qui hoc
schema praepararunt. Haec tamen materia non mihi videtur submittenda
aut decidenda in Concilio, sed relinquenda iudicio Conventus Episco-
porum. Mentalitas populorum, quae negligenda non est, eadem non est
in omnibus regionibus.

Beat. Cheikho: Placet iuxta modum: sufficit id quod dicitur in
iure canonico Ecclesiae occidentalis et orientalis.

Exc. Felici: Non placet, cum opportunum non sit rem ad Concilium
deferre: adhaereo tamen propositis ab Em.mo Card. Ciriaci, Ponente, de
re deferenda, si et quatenus Sanctae Sedi placuerit, ad Coetus Episco-
pales nationales.

Exc. 0’Connor: Placet iuxta modum: serventur normae C. I. C.;
concedatur praeterea Ordinariis locorum facultas adaptandi vigentes con-
suetudines ad novas variarum regionum necessitates.

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum: secundum schema. Quoad « clergy-
man » est vestis talaris abbreviata usque ad genua, sicut induitur mini-
ster Nehru; Ecclesia est multiformis nationibus, quaelibet natio habet
suam psychen, cuius ratio habenda est. Relinquatur res coetui epi-
scoporum.

Exc. Ryan: Placet iuxta modum: scilicet ut, quoad num. IV, usus
habitus « clergyman » non sit ad libitum uniuscuiusque clerici, sed secun-
dum ordinationem hierachiae suae nationis seu regionis; et semper reti-
neatur color vel niger vel albus, necnon ut forma « clergyman » appro-
bata semper exhibeat insigne catholicum definitum, quod clericos ca-
tholicos a protestantibus distinguat.

Exc. Chavez y Gonzalez: Non placet, secundum animadversiones
Em. morum DD. Pia y Deniel, Santos, Gracias, Siri ac Exc. morum
DD. Silva Santiago et Landazuri.

Exc. Silva Santiago: Non placet, iuxta ea quae sequuntur sta-
tuenda videntur. Relinquatur haec quaestio conferentiae Episcoporum,
si aliquando necesse esset ad mentem Episcoporum alicuius nationis.1

Exc. Antezana y Rojas: Non placet: habitus clericalis vel vestis
talaris opus est et tonsura, omnibus saltem clericis, speciatim Americae
Latinae nationibus, intus et foris ecclesiis, ubique locorum, magis, qua

1 Cf. pp. 636-637.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

649

par est, in solemnitatibus et sacris functionibus, non solummodo ad
distinctionem inter clericos et laicos, quod iam necessarium esse videtur
ad maius bonum animarum. Multa argumenta iam dixerunt nonnulli
Em. mi Cardinales et alii Episcopi admodum lucide et docte. Quod
pertinet ad nationem Boliviae adhuc, Deo volente, rexit forma cano-
nica in veste talari; verumtamen non pauci clerici extradioecesani saepe,
ex diversis circumstantiis, non permanenter, utuntur veste v. d. « cler-
gyman ». Populi christiani pluribus in locis inspiciunt cum scandalo et
displicentia et saepissime notum faciunt Ordinario vel Episcopo; subtra-
hunt fideles fiduciam et venerationem, perpendunt sicut protestantes plus
minusve, quibus favent qui vestiuntur simili modo.

Exc. Campbell: Ratione habita de observationibus factis ab Em.mis
Cardinalibus et Exc.mis Episcopis.

Exc. Beras: Non placet: Meo humili iudicio, retineatur spiritus ca-
nonis 136, in § 1, sed modificatione introducta, vi cuius sive habitus ec-
clesiasticus sive tonsura a nationalibus Episcoporum Coetibus determi-
nentur. Ideo non placet schema, hoc modo redactum, pro materia Concilii.

Exc. McKeefry: Placet propter clarificationem factam ab Em.mo
Card. Relatore.

Exc. Cooray : Placet iuxta modum: nempe modo sequenti exaretur
decretum:

1) Habitus clericorum sit vestis talaris.

2) In quibusdam vitae civilis adiunctis, licitus sit habitus ad loco-
rum vel climatum conditiones magis adaptatus, attamen decens atque
modestus et signo aliquo clericali semper ornatus.

3) Episcoporum conventuum erit in unaquaque natione normas
edere ut uniformitas servetur intra limites proprii territorii nationalis, et
ut mutatio a forma habitus consueta cum prudenti moderamine fiat. Si-
militer de tonsura.1

Exc. Lefebvre: Non placet: remittatur quaestio conventibus episco-
palibus nationum et superioribus religiosis pro eorum subditis, ut deci-
siones magis conformentur circumstantiis particularibus cuiuscumque
regionis et bono sacerdotum et fidelium, sicut notatur in schemate.

Exc. Hurley: Non placet: relinquatur conventibus episcoporum re-
gulas de habitu clericali statuere.

1 Cf. pp. 637-638.

650

SESSIO II - ACTA

Exc. Perrin: Placet. Id est: schema huius Decreti sapienti decisioni
Concilii Vaticani II proponatur; sed regionales nationalesque episcopo-
rum coetus integram habeant libertatem ius actualiter vigens retinendi
aut novam legem adoptandi.

Exc. Seper: Placet iuxta modum: Integris manentibus ceteris punctis
Schematis Decreti, punctum IV ita modificetur: «Ubi id opportunum vi-
detur, Conferentiae Episcoporum in unaquaque natione permittere pos-
sunt, ut clericis in ordinariis vitae civilis adiunctis licitus sit habitus v. d.
« clergyman », et cetera uti in Schemate.

Exc. Bazin: Placet iuxta modum: 1 Sit habitus clericalis clare di-
stinctus ab habitu laicorum. Iuxta can. 136, § 1, quaestio habitus cleri-
calis pertinet ad Ordinarios locorum, qui, in suis conferentiis nationa-
libus, melius possunt determinare qualis habitus clericis conveniens sit,
consideratis conditionibus regionis suae sensuque populi tam catholici
quam non catholici.

2. Quoad tonsuram , retineatur tantum in Seminariis ab alumnis ad
Ordines promovendis.

Exc. Bernard: Placet iuxta modum: iuxta votum Em.mi Card.
Richaud.

Exc. Bernier: Placet iuxta modum: eo sensu, quod factum ipsum
quod schema hoc decreti a Commissione Praeconciliari exaratum est
iam satis probat conventus episcopales nationum posse hac de re leges
libere ferre.

Exc. Yago: Non placet:

1) Tonsura non est tollenda: spiritus mortificationis magis ac magis
inter populum christianum et cleros perit. Nonne hunc fovemus mate-
rialismum apud cleros tonsuram abolendo?

2 ) De veste talari vel de « clergyman » vel habitu civili ferendo etiam
in itineribus est conferendarum regionalium statuere.

Exc. Rakotomalala: Non placet: praeter rationes luculentissime ab
Em.mis et Exc.mis expositas, apud nos presbyteri anglicani, qui sunt lon-
donenses, semper veste talari utuntur. Et etiam protestantes' ministri,

1 Cf. p. 640.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

651

his recentioribus temporibus, incipiunt assumere istum modum. Quod ad
tonsuram attinet, si in posterum amplius gestari non debet, etiam caere-
monia conferendi primam tonsuram mihi videtur abolenda esse, quia suo
sensu vacuetur. Prima enim supponit posteriores.

Exc. Ngo-dinh-Thuc: Placet iuxta modum: Decretum de habitu
meretur examen Concilii Oecumenici, nam res est magni momenti
pro populo. Sic apud nos rebellio orta fuit sanguinosa dum imperator
voluit imponere mulieribus « pantaloni ». Inde placet iuxta modum:
nempe retinendae sunt praescriptiones luris Canonici, data licentia coetui
episcopali nationali exceptionem introducendi. Sed, Em. me Relator, quid
de calceamentis adhibendis in caeremoniis liturgicis, de hoc accessorio
sicut « capellis » (chapeau), de quibus diversitas et phantasia adest in
Ecclesia apud clericos saltem iuniores non minor quam apud moniales et
religiosas?

Exc. Verwimp: Placet iuxta modum: modo universali nihil sta-
tuatur. Regula indicata in num. IV relationis Em. mi Card. Ciriaci
placet, additis aliquibus verbis, nempe: « Episcoporum conventuum erit
in unaquaque natione normas edere, ut, si opportunum videtur, transitus
a forma habitus consueta cum prudenti moderatione fiat. Optatur unifor-
mitas in dioecesibus eiusdem nationis ».

Exc. Jelmini: Placet iuxta modum: quamvis reformatio habitus cle-
ricalis mihi valde displiceat, eo quod vestis talaris, qua etiam nunc utitur
a sacerdotibus, decens et etiam honorabilis sit, censeo tamen, ratione huius
temporis, acceptanda esse quae a schemate Decreti « De habitu et tonsura
clericali » proponuntur, facta conventui episcoporum facultate edendi
normas, prout opportunitas vel etiam necessitas docebit in propria re-
gione. Obligatio de tonsura clericali gestanda practice non urgenda vi-
detur.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum: relinquatur conferendis nationa-
libus Episcoporum.

Exc. Scharmach: Placet: Episcoporum conventuum erit in unaqua-
que natione normas edere relate ad habitum et tonsuram.

Rev. Gut: Placet iuxta modum: Remittatur quaestio haec confe-
rendis Episcoporum regionalibus seu nationalibus.

Rev. Browne: Placet iuxta modum: i. e. quoad nn. I et II; pro aliis
numeris, salvo praescripto ut clerici semper vestem clericalem convenien-
tem portent nisi circumstantiae hoc impossibile reddant, accuratior eius

652

SESSIO II - ACTA

determinatio fiat a Conferentiis Ordinariorum, attentis moribus popu-
lorum.

Rev. Sepinski: Placet iuxta modum: adhaereo propositionibus ab
Em.mo Card. Valeri heri datis. Secundum meum submissum iudicium
praecisationes particulares non fiant a Concilio.

Ad n. IV: numerus enuntiari poterit: Episcoporum conventuum erit
in unaquaque natione decidere utrum transitus a forma habitus consueta
ad formam « clergyman » faciendus sit. In casu vero affirmativo, transitus
fiat cum prudenti moderatione et sine admiratione populi; tunc in ordi-
nariis vitae civilis adiunctis etc., sicut in schemate n. IV, pp. 6-7. 1

Rev. Janssens: Non placet: haec statuenda linquantur Episcopis in
singulis regionibus.

Card. Ciriaci: Antea mihi videtur opportunum dissipare aliquam ae-
quivocationem. In schemate praesentato a Commissione pro disciplina sta-
tuitur habitum clericalem esse habitum talarem; nam dicitur debere uti
habitu talari non solum in functionibus, quae fiunt in Ecclesia, sed etiam
extra. Non solum, sed additur officialiter quando clerici repraesentant Ec-
clesiam, debent habitum talarem induere. Habitus « clergyman » non di-
citur esse habitus ecclesiasticus, nam habitus « clergyman » est permissio
quam Ecclesia dedit in nonnullis nationibus ex particularibus circum-
stantiis, scilicet Ecclesia permisit ut modo saeculari vestirent, nam ha-
bitus « clergyman » est habitus saecularis aptatus classi ecclesiasticae.
Etiam laici habent habitum differentem: est habitus differens operarium
inter et dominum et alios. Evidenter clerici debent afferre suum habi-
tum. Igitur quaenam est distinctio substantialis inter habitum ecclesiasti-
cum et habitum laicum? Visibilitas bracarum. « Braca-bracae » est ver-
bum latinum pro « culotte » et « pantalon »; sed lingua latina non di-
stinguit evidenter, nam isto tempore non habentur ii qui dicuntur « pan-
taloni », « hose », sed pro illis verbum est « bracae-bracarum »; quando
« bracae » sunt visibiles est « clergyman », est habitus saecularis, quando
sunt invisibiles, si habentur sub talari, tunc est habitus ecclesiasticus. Re-
colo aliqua vice, in America, fuisse Congressum aliquem Eucharisticum, cui
participavit Missio Romana, in qua erat caeremoniarius quidam grandis.
Ipse caeremoniarius sero pervenit et hinc obligatus fuit transire parvum
murum; in illo momento photographi sumpserunt photographiam; ex
hac photographia apparuit quando iste homo transibat murum et ele-
vatus est habitus talaris et visum est eum non habere « pantalones »,

1 C£. p. 625.

DISCEPTATIO - DE HABITU ET TONSURA CLERICALI

653

sed « culotte ». Magnum scandalum, vel magna admiratio; sicut etiam
Romae videntur presbyteri in bicyclo, vel motore vel sine motore
praedito, et videtur optime quod non habent longas bracas et omnes
rident de ista re. Igitur, ego fateor, habitus « clergyman » est habitus
saecularis, est habitus alicuius mariti qui amisit mulierem et habet luctum
de ista re; est habitus saecularis: criterium est visibilitas vel non bra-
carum, si habentur, ut antea dixi.

Ad propositum venit quaestio valde gravis. Ego nescio utrum maio-
ritas cleri velit abolitionem habitus talaris, sed multi petunt. Quaestio
venit nunc maxima pro episcopis et multi episcopi sunt praeoccupati:
debemus vel non facere hanc concessionem clero? Et post hanc conces-
sionem venient aliae petitiones, puta de coelibatu vel alio onere. Unde
est quod plures episcopi nationum latinarum sunt praeoccupati. Ex alia
parte est responsabilitas etiam in denegando. Nam hodie clerus non est
sicut antea erat, igitur evidenter omnes haesitant et sic quaenam est so-
lutio? Solutio est quam dedit maioritas Patrum. Mihi videtur si in hac
« babelica turri » aliquid de certo potest dici, haec opinio, expressa a plu-
ribus Cardinalibus, synthetice exposita fuit a Card. Valeri, cuius opi-
nionem ego complete accipio. Est haec: si aliquae modificationes in futuro
opportune sumendae videantur, decisio sumatur in conventu plenario
episcoporum alicuius regionis vel nationis, quae decisio per se non tan-
geret quaestionem habitus religiosi. Haec est opinio mea personalis, non
ut Praeses Commissionis, sed ut Membrum Commissionis Centralis, hu-
militer adhaereo illi qui praeest Religiosis, scilicet personis magis per-
fectis in Ecclesia.1

* * *

Votum Exc. V. Bartoccetti.2

Liceat sequentia, etsi planissima facta, submisse adnotare:

1) Anticlericalismus geographice afficit fere exclusive nationes in
quibus vestis talaris ubique defertur cum pileo rotundo obsoletae for-
mae, nempe Italiam, Galliam, Hispaniam, Americam Centralem et
Australiam.

2) Reor omnes sacerdotes qui degunt in Nationibus quae vocantur
catholicae (quamvis statisticae tabulae moneant tantummodo minorem
partem populi ad Missam Dominicalem assistere et ad Sacramenta ac-
cedere), omnes dico, expertos esse praesentia sua talari indutos fre-
quentius aversionem et fastidium provocasse quam reverentiam et af-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Exc.mus Victorius Bartoccetti, Consiliarius Commissionis Centralis, votum
suum scripto tradidit Exc.mo Secretario Generali.

654

SESSIO II - ACTA

fectum, puto praesertim quia non iam moderate differt ab habitu laico-
rum, uti necessarium et rationabile est semperque servatum, sed quia
nimis differt et ferit (dixerim offendit) quodammodo oculos intuentium.
Aversio manifestabatur hic Romae heri conviciis verbalibus (uti « ba-
carozzo » seu vermis, corvus etc.) modo saepius gestibus plus minus
obscoenis quibus malum omen (funus proximum vel aliam calamitatem)
boni (!) fideles depellere curant. Sic, talaris, fideles quin attrahat, eos
saepius repellit.

3) Inde provenit ille « complexus inferioritatis », de quo tetigit
Em. mus Cardinalis Ciriaci, quo afficiuntur sacerdotes nostri, praesertim
iuniores, qui talari induuntur, timor nempe fundatus incurrendi iniu-
rias et vulgi despectionem. Contrarium prorsus observari in presbyteris
Americae Septentrionalis, qui etiam facilius consociantur, et simul con-
veniunt libentius quam nostri.

4) Pileum autem rotundum nunc obsoletum ita iniucundum appa-
ret ut illud adeo abhorreant nonnulli sacerdotes iuniores ut malint peri-
culum incurrere morborum, nudo capite hyemali tempore incedentes,
quam illud gestare. Quod quidem Romae et alibi accidit.

5) Sane si iudices civiles et advocati qui in tribunali induunt to-
gam et « tocco » (mirum nempe nigrum pileum cum flocculo) passim
per vias et per publicos currus irent, nonne risum omnium moverent et
sibila vulgi provocarent?

VII

DE PAROECIARUM
PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE

(Sexta Congregatio: 14 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM

A COMMISSIONE DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

I - DE PAROECIARUM PROVISIONE

Primis inde a saeculis agnitum est ius Episcoporum praeficiendi paroeciis
sacerdotes, quos aptiores censebant ad animarum curam. Paulatim vero ad-
missa sunt privilegia multa in favorem patronorum, capitulorum, monasterio-
rumve, dum Sancta Sedes paroecias nonnullas sibi reservaret ad immediatam
suam potestatem vindicandam, necnon ad stipem colligendam.

Tridentina autem S. Synodus induxit legem concursus, quae plus minusve
minuebat adhuc Episcoporum iura, ut digniores certius nominentur.

At, decursu saeculorum ius nativum Episcoporum clarius evadit, ita ut iam

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 655

in Codice luris Canonici valde limitentur iura praesentationis, restrictis iure
patronatus et concursus lege.

Nil mirum si multi Episcopi optarent plenam libertatem sibi agnoscendam
esse ad paroeciarum provisionem recte perficiendam.

Propositiones:

I. Provisio paroeciarum fiat per liberam collationem ab Ordinario loci,
revocato quovis iure praesentandi aut eligendi, salvo can. 471 § 2 et salvis
normis quae hic sequuntur.

II. Ius praesentandi aut eligendi parochum, quod conventione Sanctam
Sedem inter et Nationes alicui est agnitum, eadem Sancta Sedes curabit ut,
quantum fieri possit, utriusque partis consensu, tollatur; quod cum obtinere
nequeat, utraque item parte consentiente, idem ius ita reducere satagat, ut
patrono tantummodo sit ius seligendi inter tres sacerdotes ab Ordinario loci
designatos.

III. Ius praesentandi aut eligendi parochum, quod ex fundatione alicui
competat, Ordinarius loci curet ut, pariter consentientibus iis quorum inte-
rest, tollatur, aut, si hoc obtineri nequeat, eadem ratione de qua in n. 2 re-
ducatur.

IV. Cessante iure praesentandi, Ordinarius loci suffragia spiritualia pro
patronis eorumque familiaribus persolvenda determinet, aliave obsequia iis-
dem concedenda definiat, salvis insuper aliis privilegiis ac oneribus iuri
patronatus adnexis.

V. Ad comprobandam candidatorum idoneitatem serventur quae indi-
cantur in can. 459 §§ 1, 2, 3, abrogata ubique lege communi concursus, sal-
tem specialis.

VI. Si forte lex concursus, vi conventionis Sanctam Sedem inter et
Nationem vigeat, de illius suppressione cum eadem tractabitur.

VII. Sancta Sedes non amplius sibi reservet beneficia curata, quae vaca-
verint per obitum, promotionem, renunciationem vel translationem Fami-
liarium, honoris tantum, Summi Pontificis tempore vacationis beneficii, aut
quae fundata extra Romanam Curiam vacaverint per beneficiarii obitum in
ipsa Urbe.

II - DE PAROECIARUM UNIONE ET DIVISIONE

Nostris diebus adeo invaluit oeconomicus progressus in nonnullis regioni-
bus, ut animadvertatur magnas, immo maximas, coaluisse urbes, quarum
paroeciae remanserunt prouti fuerunt ante populi incrementum; nec praete-
reundum est e contra multos fideles rus deseruisse, ita ut rurales paroeciae
minorem christianorum numerum ascribant.

Proinde, pastoralis activitas sufficienti caret obiecto in multis parvis vicis,
dum impar sit in magnis urbibus ad curam animarum congruenter exer-
cendam.

Hinc, oportet ut praesenti statui iuridico paroeciarum nimium non atten-
datur, sed, prout casus ferat, novae paroeciae constituantur, ecclesiae vel
oratoria erigantur, religiosorum ministerium requiratur, omnibus fidelibus mo-

656

SESSIO II - ACTA

nitis de gravi qua tenentur obligatione pro viribus cooperandi officio pastorali
Episcopi.

Propositiones:

I. Omnino enitendum est ut paroeciae nimium fidelium numerum habentes
dividantur, creatis novis paroeciis, ita ut, quantum possibile sit, unaquaeque
numerum decem millium paroecianorum non excedat.

II. Locorum Ordinarii, quatenus deficiant sacerdotes saeculares, ani-
marum curam religiosis a Superiore praesentatis committant ad nutum Sanctae
Sedis aut ipsius Episcopi.

III. Si quando paroeciae propriam ecclesiam habere nequeant, iisdem iussu
Ordinarii loci interim tribuatur usus alterius ecclesiae, etiam quomodocumque
exemptae, peculiari inita, si casus ferat, legitima conventione; vel saltem qui-
dam locus decens pro ecclesia paroeciali interim aptetur.

IV. Urgeatur fidelium dioeceseos obligatio contribuendi ad erectionem no-
varum paroeciarum et in singulis dioecesibus institutum aliquod erigendum
curetur ad ecclesias aedificandas aut restaurandas.

V. Crescente urbium extensione et fidelium numero, tempestive loca ido-
nea provideantur, ubi ecclesiae aliaque paroecialia aedificia extrui possint.

VI. Parvae paroeciae, quantum res postulet et adiuncta sinant, in unam
redigantur.

Textus definitive probatus in Sessione Generali habita diebus 15-20 maii 1961.

2) RELATIO EM.MI P. D. PETRI CARD. CIRIACI
PRAESIDIS COMMISSIONIS
DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

Non debent mirari mei collegae si ego continuas laudes ago de mea
Commissione. Meae Commissionis maioritas non est composita ex Epi-
scopis, sed hic defenderunt libertatem Episcoporum « in maniera mi-
rabile ».

I. Circa quaestionem de conferendis parochiis, quae sunt pars funda-
mentalis Ecclesiae (sunt cellulae Ecclesiae, est ibi re ipsa ubi laboratur
pro populo), sunt tres difficultates: praesentatio, concursus et reservatio
Apostolicae Datariae. In hoc omnes Episcopi in primis responsionibus
valde clari fuerunt et hinc mea Commissio non fecit nisi reproducere
mentem eorum, animo certe laudabili. Quaestio est tamen practica.

1) Iam doctrina Ecclesiae est abolere praesentationem, sed res est
valde difficilis, praesertim ubi sunt praesentationes collectivae, unde
e. gr. in Italia habentur auctoritates communisticae, quae praesentant
parochum, vel etiam populus, et haec est magna difficultas, quae solvitur
singulis vicibus, sed deinde sunt praesentationes dominorum quae sunt
peiores quam praesentationes populi; isti aristocratici ...!, ita ut bene di-
catur quod Episcopi prudenter debent abolere, si est possibile, istas prae-

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 657

sentationes; et ubi aliquid habetur in nonnullis conventionibus, quae-
rere ut ista aboleantur.

2) Quoad concursum. Concursus positus est a Concilio Tridentino ob
abusus, qui antea habebantur. Sed curiosum est: in concursibus hoc
habetur: sunt concurrentes quando sunt parochiae bonae; non sunt
concurrentes quando sunt parochiae non divites, et ita porro; ita ut iam
verbum « concursus », aptum si esset aliquod praemium vincendum,
dum paroecia est labor, iam mihi non placet. Ex alia parte hoc est impe-
dimentum enorme Episcopis, ita ut multi petant abolitionem et S. Con-
gregatio Concilii semper concedit.

3) Est reservatio Romanae Curiae. Est res salebrosa, sed ego
clare loquar. Nam si nos non loquimur clare inter nos Cardinales,
valde male esset pro Ecclesia. Omnes nos diligimus Ecclesiam et non
utilitatem nostram. Reservationes Apostolicae sunt unum ex maioribus
malis quae Ecclesia catholica recolit de ista re. Hoc est curiosum, et
intelligitur quod multi petunt honores a Sancta Sede. Dicebat aliquis
parochus gallicus antiquus: ruralis parochus fuit Romae et non habuit
multam impressionem neque ex antiquis monumentis neque ex novis
Ecclesiis. Reipsa fuit admiratus in videndis quot vulgo « Monsignori »
Romae habentur, et sic dicit: « II y a plus de Monseigneurs a Rome que
de faquins a Marseille ». Sed sensus oeconomicus Curiae Romanae
exploravit hoc et ponit duplicem taxam: ponit taxam quando quis est
nominatus « Monsignore » et deinde ponit taxam etiam successori, nam
quia res vacavit in Curia, est Romanus Pontifex qui donat, tunc requiren-
tur bullae et taxae et cum istis reditibus portae inferi non praevalebunt
adversus Ecclesiam. Ceteroquin est illogica ista quaestio, nam isti sunt
camerarii Pontificis ad honorem, igitur deberent taxam dare ad honorem.
E contra Curia Romana vult reales taxas, non solum, sed iuxta valorem
monetae localis. Hodie habentur excellentissimae expositiones ita ut fiat
res complexa.

Pauperrimi addicti, Officiales Apostolicae Datariae, habent immen-
sum laborem, nam omnes sunt « Monsignori » (plus minus) et hinc
etiam omnes paroeciae, omnes canonici debent habere bullas, sed Epi-
scopi conqueruntur quod, non obstante bona voluntate Datariae, pro-
visio parochiarum retardat. Et haec explicavi ad probandum perfecte
quod Commissio hac in re proponit. Hoc de paroeciarum provisione.

II. De paroeciarum unione et divisione situatio mutavit complete.
Paroeciae constitutae sunt tempore florido Ecclesiae ita ut vocarentur
beneficia (sunt officia magis quam beneficia) et nunc habentur paroeciae
cum parochis et fidelibus et multa pecunia, sunt aliae paroeciae, ex.
gr. in peripheria, quae non habent pecuniam, et haec difficultas; unde

658

SESSIO II - ACTA

non habetur aequalitas et nos qui, cum nostra doctrina sociali labora-
mus pro operariis, laboremus etiam pro pauperrimis presbyteris, igitur
quaedam « livellatio » (ut ita dicam modo non latino) habenda est;
igitur paroeciae, quae sunt parvae, debent uniri et deinde quae sunt
amplae debent dividi. Hic ponitur tanquam cifra decem milia fidelium,
hoc dependet a circumstantiis: est adeo diligens mea Commissio ut
etiam usque ad minuta pertingat, sed unusquisque Episcopus (una
paroecia cum 10.000 habitantibus, quae est in montibus est magna,
quae est in civitate est parva) igitur hic illud attendat.

Igitur etiam quod pertinet ad unionem et divisionem paroeciarum,
exo habeo identicam opinionem Commissionis, excepto illo quod est
exemplum, ita ut non determinetur numerus fidelium, qui pertinent
ad singulas parochias.1

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM

Card. Konig: Omnis Ordinarius loci magna cum satisfactione legit
quae in hoc schemate de plena libertate providendi paroecias expo-
nuntur. Attamen dubium est quoad n. IV, in pag. 6, 2 scilicet: utrum
onera patronatus (de quo in lin. 10) permanere possint quando cessat ius
praesentandi.

Denique quoad n. II, in pag. 7, 3 dubitatur utrum hic agatur de pa-
roecia religiosis concredita — uti dicunt — sine incorporatione pleno
iure facta, an non.

Dubium secundum (eiusdem numeri) scilicet: utrum verba « ad
nutum Episcopi », in lin. 16 et 17, indicent hoc fieri posse sine consensu
Sacrae Congregationis Concilii et Religiosorum.

Dubium tertium (quoad eundem numerum II): si in hoc numero
agitur de paroecia religiosis concredita, quaeritur, utrum illa relatio
iuridica, quae exoritur inter superiorem religiosum et episcopum in
casu, iterum resolvi possit (i. e. verbi gratia quod Ordinarius hanc pa-
roeciam aliis vult tradere) sine assensu Sanctae Sedis, vel propria aucto-
ritate episcopi, quod quidem verba indicare videntur in linea 16, ubi
legitur: « ad nutum Sanctae Sedis aut ipsius Episcopi ».

Haec quoad dubia.

Praeterea opportunum mihi videretur pauca addere ad n. II, in
pag. 7, 4 de « conflictu competentiae » qui interdum oritur quando eccle-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Cf. p. 655.

3 Cf. p. 656.

4 Cf. p. 656.

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 659

siae religiosorum cum domo religiosa adnexa est simul ecclesia paroecialis.
Hic « conflictus » hucusque ex iure dirimi non potest et hoc explico:
Parochus talis ecclesiae vivit in communitate religiosa. Eius supe-
rior praescribit etiam de administratione temporalium et de methodo
pastorali (v. gr. de actione catholica), episcopus autem de eadem mate-
ria alia praescribit. Pauper ille parochus nescit quid facere debeat. Ideo
opportunum esset quaedam de hoc conflictu competentiae addere, quia
hoc in iure desideratur.

Card. Gracias: A) De Paroeciarum provisione. Fere nihil est quod
applicari possit locis eiusmodi sicut est Bombay, in ea sectione quae de
Provisione Paroeciarum agit, cum omnes paroeciae per liberam colla-
tionem conferuntur. In paragrafo V agitur de canone 459, qui, inter alia,
requirit ut candidatus pro paroecia vacante subiiciatur examini super
doctrina, coram Episcopo et examinatoribus Synodalibus, nisi agatur de
sacerdote doctrinae theologicae laude commendato, quo in casu Episcopus,
de consensu eorundem examinatorum, dispensare eum possit. Haec pro-
visio certe applicatur praecipue iis parochis qui nominantur prima vice
paroeciis, non autem iis qui transferuntur ex una paroecia ad aliam.
Sed haec provisio in praxi vix observatur. Itaque eritne bonum hanc
provisionem mutare, ita ut Episcopus obliget candidatum subiicere tali
examini tantum in illis casibus in quibus est necessarium? In Archidioe-
cesi Bombay ensi, verbi gratia, nunquam mos praevaluit subiiciendi sacer-
dotes tali examini neque sunt examinatores synodales. Forte sit aliquod
indultum pro Missionibus. Haec est unica provisio de qua aliquid dicen-
dum cum agitur « De provisione paroeciarum » in hac sectione.

B) De paroeciarum unione et divisione :

II. Non patet cur dicatur « locorum Ordinarii, quatenus deficiant
sacerdotes saeculares, animarum curam religiosis a Superiore praesenta-
tis committant ad nutum Sanctae Sedis ... ». Si Ordinarius loci censet
curam animarum committendam esse religiosis, et Superior Religiosus
praesentet aptos candidatos huic fini, quaenam ratio est addendi verba
« ad nutum Sanctae Sedis »? Praeterea Sancta Sedes ius nativum habet
in hac causa, quod exercere potest si in casu aliquo particulari necessarium
sit, sine ulla necessitate inducendi novas leges.

Verba « ipsius Episcopi » videntur mutanda esse in « ipsius Ordi-
narii ». Nam non est necessarium ut Ordinarius semper sit Episcopus;
neque clare videtur quomodo haec paragraphus bene conveniat titulo
cui subiicitur.

III. Forte Religiosi moleste ferent ut eorum ecclesiae haberentur ut
paroeciales cum paroeciae convenientes ecclesias non habeant. Qualis

660

SESSIO II - ACTA

erit auctoritas Ordinarii qui velit tales ecclesias habere ut paroeciales, si
religiosi, ad quos eae ecclesiae pertinent, recusent Ordinario assentire?
Sine dubio, magno usui erit ecclesias illas habere ut paroeciales, sed
forte in posterum parochi nolint ecclesias paroeciales aedificare.

Notandum iterum hanc paragraphum de habendis religiosorum ec-
clesiis pro usu paroeciae revera ad rem non facere, cum titulus agat de
unione et divisione paroeciarum.

IV et V. Similiter paragraphi IV et V ad rem non faciunt; agitur
enim hoc titulo de unione et divisione paroeciarum.

Card. Cento: Observationem faciam pure quoad formam art. VII,
p. 6.1 Loco expressionis, ut ita dicam, imperativae: « Sancta Sedes non
amplius sibi reservet ... », reor magis discretum esset dicere: « Optan-
dum est ut Sancta Sedes ... etc. ».2

Card. Alfrink: Unum punctum tantum addere vellem ad n. VII,
ubi dicitur: « Sancta Sedes non amplius sibi reservet beneficia curata ».
Quare hic solummodo beneficia curata nominantur et cur non etiam
beneficia non curata? Credo quod omnes Episcopi extra Romam difficulter
vident quomodo ista reservatio utilis est Ecclesiae. Videtur relictum
historicum, de quo quaesti sunt Episcopi iam in Conciliis praeteritis, iam
in sec. XIV, in Concilio Viennensi. Post tot saecula patientia Episco-
porum tandem aliquando videtur esse remuneranda.3

Exc. Hurley: In Capite II (De Paroeciarum unione et divisione),
ad I, propono ut textus emendetur ad legendum: « ita ut, quantum
possibile sit, unaquaeque (scii, paroecia) numerum duorum (loco decem)
millium paroecianorum non excedat ».

Ratio huius emendationis est quia de consilio et non de praecepto
hic tractatur. Consilium autem de optimo, non de quodam malo minore,
versari deberet. Iamvero cum paroecia numerum duorum millium paroe-
cianorum excedit, difficile omnino est ei indolem imprimere verae com-
munitatis populi Dei adunatae ad opera liturgica et mutuae caritatis
peragenda.

Adest et alia ratio, quae pro regionibus valet in quibus multi sunt
sacerdotes. Quando paroeciae magnae sunt, plus quam decem millia pa-
roecianorum comprehendentes, evenit quod inter clerum pauci sunt pa-
rochi, et quidem provectioris aetatis, multi autem sunt vicarii coopera-
tores, inter quos etiam multi aetate seniores; immo raro ut sacerdotes
parochi fiant antequam iubilaeum viginti quinque annorum celebraverint.

1 Cf. p. 655.

2 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

3 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 661

Quod malum est pro Ecclesia; nam, durantibus illis annis quibus salute
et vigore pleniore pollent, occasione carent zeli sui sacerdotalis plene
exercendi.

Rev. Browne: A) Inserendum utiliter esset alicubi, in § II Schematis
Decreti, aliquid explicite de rationibus quae suadent ut parochia, pro
posse, non sit nimis magna, plus minusve ut sequitur:

a) pro bona cura pastorali necesse est ut oves, i. e. singulae ani-
mae, a Pastore (vel a suis adsistentibus) cognoscantur;

b) item necesse est ut ipsi fideles Pastorem ut patrem cognoscant
et ament;

c) cum parochia sit ipsa ecclesia localis, seu particularis, et cum
sit congregatio quaedam fidelium non solum in ordine ad caritatem Dei
per cultum Eius, et ad caritatem singulorum fidelium erga semetipsos
propter propriam sanctificationem, sed etiam sit congregatio caritatis eo-
rum ad invicem, iuxta expressionem antiquorum Patrum, Ecclesia con-
gregatio caritatis, necesse est ut paroeciani se invicem aliqua mensura
cognoscere possint.

Haec omnia difficilia sunt, ne dicam impossibilia in paroeciis
nimis magnis.

Responderi posset: sed non habentur sacerdotes numero sufficienti.
Et hoc verum in casu esse potest. Sed sumus in aliquo circulo vitioso
quoad hoc, ob languorem vitae christianae in magnis parochiis, unde
quoque provenit defectus vocationum.

B) In § II, art. III, revertitur quaestio de exemptione in verbis forti-
bus textus (legantur). Cum haec gravis quaestio poterit pluries in discus-
sionibus Commissionis Centralis oriri, praeter ea quae de ipsa iam dicta
sunt, opportunum videtur alium aspectum eiusdem, adhuc hic non expli-
cite commemoratum, nunc commemorare. Exemptio, etsi in secundo suo
momento, passivo scilicet, privilegium Religiosorum sit, in suo primo
momento, activo scilicet, est exercitium praerogativae Romani Pontificis,
Catholicae Ecclesiae Episcopi. Istud exercitium duo respicit:

a) statum ipsum religiosum ut, in multis suis membris, pastorali
curae Romani Pontificis reservatum. (Haec cura utique pro magna parte
exercetur per organa Suae Curiae, maxime per Sacram Congregationem
de Religiosis);

b) sacrum ministerium Religiosorum in bonum totius Ecclesiae et
omnium partium eiusdem a Romano Pontifice dirigendum, (utique ite-
rum mediantibus SS. Congregationibus Suae Curiae).

Ex his apparet quod non possumus loqui de iussu Ordinarii loci
quoad ecclesias exemptas. Agitur enim de iure ipsius Romani Pontificis
priusquam de iure ipsorum Religiosorum.

662

SESSIO II - ACTA

Dum haec dicimus, nullo modo negare volumus nostrum officium
sacrum collaborandi in omni possibili modo cum Excellentissimis loco-
rum Ordinariis pro salute animarum, in bonum eorum gregum. Sed uti
antea dictum est, salva exemptione, studendum erit de perfecto usu
eiusdem in bonum totius Ecclesiae et omnium .suarum partium.

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet.

Card. Mi car A: Placet.

Card. Pizzardo: Placet cum animadversionibus adnexis. Schema
utiles normas proponit ut in pluribus. Quaedam autem animadvertenda
videntur:

1) Modus dicendi non videtur semper sufficienter Concilio aptus.

2) In prima parte n. I, maioris claritatis gratia dicatur: « salvo
canone 471, SS 1 et 2 », si canones Codicis in decretis citandi videntur.

3) In nn. II et VI dispositiones per se placent, sed in certis casi-
bus melius erit quieta non movere.

4) In secunda parte n. I: principium dividendi paroecias nimium
fidelium numerum habentes est bonum; sed evitetur determinatio ali-
cuius numeri absoluti, quia magis attendendum est ad numerum sacerdo-
tum in paroecia laborantium, ad distantias topographicas atque ad Eccle-
siarum amplitudinem.

5) In n. VI addatur: « ad instar normarum vigentium in Iure
Canonico ».

Card. Aloisi Masella: Placet.

Card. Ferretto: Placet iuxta modum: scilicet habita ratione ani-
madversionum ab Eminentis simis, Excellentissimis et Reverendissimis
Sodalibus expositarum.

Card. Lienart: Placet. Omnibus propositionibus huius schematis
assentio. Sed mihi videtur quod propositio in articulo secundo capitis
secundi enuntiata, in qua da Religiosis agitur, opportunam offert occa-
sionem ut formuletur quod iam a pluribus Patribus postulatum est,
addendo scilicet: « In hoc casu, Religiosi, etiam exempti, Episcopis
Ordinariis in re pastorali subiiciuntur, et cum aliis parochis, in frater-
nitatis signo, omnimodo cooperare debent ».

Card. Tappouni: Placet.

Card. Copello: Placet.

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 663

CarcL Agagianian: Placet iuxta modum expressum ab Em.mo
Card. Ferretto.1

Card. McGuigan: Placet.

Card. Gilroy: Placet.

Card. de Gouveia: Placet iuxta observationes Em.mi Card. Piz-
zardo.

Card. Frings: Placet iuxta modum. Modus est: in cap. II, n. III,
post verba « legitima conventione » addantur verba: « statuto horarum
spatio pro functionibus paroecialibus habendis ».

In cap. II, n. V, post verbum « tempestive » addantur verba: « de-
signato sacerdote ad tale munus idoneo ».

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: scilicet adhaerendo observa-
tionibus ab Em.mis PP. Ferretto, Pizzardo, Valeri, Konig et a Rev.mo
Magistro Generali Ordinis Praedicatorum factis.

Card. Tien: Placet.

Card. Valeri: Placet iuxta modum: i. e. nn. II et III, tit. 2, pag. 7, 2
aliquo modo modificentur, scilicet ad II ultima verba: « aut ipsius Epi-
scopi », deleantur ita ut periodus finiatur cum verbis: « ad nutum S. Sedis ».

Item ad n. III, ad lineam 4, deleantur verba « si casus ferat »,
quia mutua concordia inter Episcopum et Religiosos fovenda est ut
fructus uberiores pro Ecclesia habeantur.

Card. de la Torre: Placet.

Card. Siri: Placet iuxta modum: scilicet habita ratione voti expres-
si ab Em.mo Cardinali Ferretto, et attento quod hoc decreto certe ser-
vatur Episcoporum libertas, sed eorum etiam responsabilitas augetur.

Card. Leger: Placet, cum quibusdam animadversionibus ad I, pag. 1 3

1) Non est tam facile paroecias dividere in civitatibus propter rem
oeconomicam et carentiam sacerdotum.

2) Proponimus introductionem novae paragraphi, ubi statueretur
quod ecclesiae ita in posterum constructae esse debent, ut fideles one-
ribus pecuniariis non premant; ut sacerdotes a ministerio non removent
ob necessitatem pecuniam colligendi; ut non sint excessivi pretii, quan-
do tantae sunt necessitates pro operibus caritativis et apostolicis Ec-
clesiae.

1 Ex taeniola magnetica.

2 Cf. p. 656.

664

SESSIO II - ACTA

Card. Gracias : Placet iuxta modum 1 cum observationibus factis
a Magistro Generali O. P. Browne circa § I, in respectu numeri paroe-
cianorum.

Card. Cento: Placet iuxta modum: habita ratione observationum quo-
rundam Patrum. Mea est sequens: pag. 6 2 in numero VII, loco expres-
sionis, ut ita dicam, imperativae qua incipit, ponatur magis discrete:
« Optandum esset ut Sancta Sedes non amplius etc. ... ».3

Card. Garibi y Rivera: Placet iuxta modum: in prima parte
n. VII adhaereo animadversioni ab Em.mo Card. Cento factae.

In secunda parte quoad n. IV non video cur institutum erigendum
sit ad ecclesias aedificandas.

Card. Godfrey: Placet.

Card. Confalonieri: Placet; quaedam minima modificentur iuxta
observationes.

Card. Richaud: Placet: adhaesione facta ad observationem Em.mi
Card. Alfrink de beneficiis non curatis in n. VII Iae partis et si in n. I
IF6 partis consideretur non solum numerus incolarum catholicorum,
sed praesertim numerus baptizatorum qui practicam religiosam satis
sequuntur.

Card. Konig: Placet iuxta modum: ut solvantur dubia exposita in
folio apposito.4

Card. Marella: 1) De paroeciarum provisione: Placet. Quae enim
proponuntur de abolendo iure praesentationis et electionis necnon re-
servationis Papalis paroecias quod spectat, plene concordant cum votis
Commissionis de Episcopis et Dioeceseon regimine. Fortasse melius est
ut in propositione I referatur etiam can. 456, ita ut propositio sit:
« ... salvis canonibus 456 et 471, par. 2 C. I. C. », si canones citari
debent in Concilio.

2) De paroeciarum unione et divisione. Propositiones omnes pla-
cent iuxta modum. Modus est ut aliquae componantur et compleantur
cum propositionibus Schematum « De rationibus Episcopos inter et
parochos », « Episcopos inter et religiosos » et « De cura animarum »,
quae a Commissione de Episcopis et Dioeceseon regimine mox exhi-
bebuntur.

1 Cf. pp. 659-660.

2 Cf. p. 655.

3 Cf. p. 660.

4 Cf. pp. 658-659.

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 665

Card. Testa: Placet.

Card. Muench: Placet.

Card. Meyer: Placet iuxta modum: i. e. iuxta observationes factas
ab Em.mis et Exc.mis Patribus, praesertim eas a Card. Leger et ab Em.mo
Card. Konig factas.

Card. Traglia: Placet iuxta modum: ita tamen ut ratio habeatur
de iis quae sunt notata a Patribus.

Card. Doi: Placet.

Card. Alfrink: Placet iuxta modum:1 in n. VII, pag. 6 2 deleatur
vox « curata ».

Card. Santos: Placet iuxta modum: i. e. secundum observationes
Em.morum Cardinalium Ferretto et Pizzardo.

Card. Quintero: Placet.

Card. Concha: Placet iuxta modum: non videtur consignandus
n. II schematis. Neque n. III, quamvis optanda sit abolitio iuris prae-
sentationis. Hoc in prima parte schematis. In secunda parte superva-
caneus videtur Art. IV.

Card. Di Iorio: Placet.

Card. Roberti: Placet iuxta praecedentes animadversiones.

Card. Jullien: Non placet: res enim videtur ad C. I. C. emenda-
tionem pertinere, non ad disceptantionem celebrandi Concilii Oecume-
nici.

Card. Larraona: Placet iuxta modum:

1) Ita ut agatur tantum de beneficiis curatis et quidem non reli-
giosis de quibus est quaestio communis seu mixta. Item de illis quae
Card. Marella innuit.

2) Prout in voto Card. Ferretto et Valeri ac Rev.mi P. Ma-
gistri O. P.

3) Sermo technicus deficit in pluribus quae separatim noto.

4) S. Sedes oratur non ipsi imponitur.

1 Cf. p. 660.

2 Cf. p. 655.

666

SESSIO II - ACTA

I. Generatim.

Generalis Schematis directio et spiritus placent; plura, nec levia,
minus placent ; aliqua displicent.

Vix non omnia, fere intacto spiritu, limari, expoliri, perfici ita
possunt, ut inde Schema acceptare liceat. Commissioni correctionum
Schema subiici posset.

II. In particulari.

A. De paroeciarum provisione-.

a) Introductionem totam supprimerem, quia plures continet affir-
mationes et insinuationes quae, cum necessariae non sint, tam sub
respectu historico, quam sub respectu iuridico vel sub respectu venera-
tionis Sanctae Sedi debitae, castigatione non levi indigerent, ut ad sere-
nam, obiectivam veritatem accedant.

b) Ad I. - 1) Melius si non citarentur Codicis canones, ex rationibus
heri allatis.

2) Textus ita melius redigi posset: « Provisio paroeciarum, servatis
iuris regulis quoad idoneitatem personarum (n. V, VI) et exceptis
casibus expresse exceptis (c. 471 § 2), Ordinario loci competit; revo-
catis proinde privilegiis, iuribus quaesitis ac consuetudinibus omnibus
nominandi, eligendi, praesentandi. Salvis quoad formam abolitionis
privilegiorum ac iurium praecedentium nn. II-IV. (Cf. cc. 152, 455 §1,
1450-1451).

B. De Paroeciarum unione ac divisione-.

Art. I - a) Forsan « circiter » opportune adderetur (ne Episcopus
ab eo die tormento a fidelibus vel a clericis subiiciatur, in quo nume-
rum decem milium superet).

b) Item, posset utiliter addi: non excedat, imo nec attingat, si
parocho ob paroeciae difficultates (extensio, incommoditas, conditio) et
adiutorii defectum (scilicet, ob carentiam Coadiutorum seu Cooperato-
rum) impossibile prorsus sit de ipsa curam gerere.

Art. II - Hic articulus, ut videtur, dum in Art. I n. I salvatur
can. 471 § 2, agere tantum intendit de paroeciis non religiosis sed sae-
cularibus, singulis religiosis commissis non Communitati concreditis.
Certo non est forma optima nec pro vita religiosa et religioso, nec pro
paroecia; sed non diffiteor ipsam quandoque necessariam esse posse.

Haec praecipue notanda veniunt:

a) Favore Ordinariorum non dicerem « quatenus deficiant », sed
« quatenus deficiant vel iustis de causis non sufficiant », quia non raro

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 667

sacerdotes saeculares adsunt, sed renuunt, vel praeferendi sunt in casu
religiosi quia practice non inveniuntur sacerdotes saeculares dispo-
siti.

b) Si non sunt paroeciae religiosae, theoretice admitti posset « com-
missio ad nutum ipsius Episcopi », sed haec in damnum converti potest
paroeciae et dioeceseos, quia in casu et deerit interesse pro paroecia et
humanum est ipsos religiosos ad nutum proprium ipsam admittere.

c) Religiosus obligari non potest ut sit parochus extra propriam ec-
clesiam, nisi tale sit ministerium Instituti, et praevius adsit Superioris
consensus. Sane, sicut Superior auferre potest parochum in ecclesia
religiosa (can. 454 § 5), ita et poterit non dare. Praeterea notandum est
quod religiosi admittuntur ad propria ministeria (can. 497 § 2) et non
nisi salvo iure specifico et religiosa observantia ac disciplina, et quidem,
eorum iudicio, possunt ad alia ministeria adhiberi.

Art. III - Ut proponitur, prorsus reficiendus est quia iuri contra-
rius (can. 609), ad arbitrarietatem ansam facilem praebens.

a) Si ecclesia exempta est, evidenter Ordinarium hoc agere posse
absurdum est sine Sanctae Sedis dispensatione, venia, praecepto.

b) Episcopi, fundatis novis paroeciis, ecclesias magis centrales vel
meliores a religiosis requirerent ad paroeciam ibi collocandam.

c) Non construerentur amplius paroeciae in loco ubi adsit quaedam
religiosa ecclesia.

d) Inde valedicetur ministerio religiosorum in civitatibus cum damno
et populi contrarietate.

e) Esset fons litium, invidiarum, aemulationum.

Card. Heard: Placet.

Beat. Gori: Placet.

Beat. Cheikho: Placet

Exc. Felici: Placet.

Exc. 0’Connor: Placet iuxta modum: attenta diversitate condi-
tionum in quibus ministerium pastorale perficitur in variis terrae re-
gionibus, maior libertas in his rebus Ordinario loci relinquatur.

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum cum observationibus Cardinalium
Konig et Alfrink.

Exc. Ryan: Placet.

Exc. Chavez y Gonzalez: Placet.

668

SESSIO II - ACTA

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: cum observationibus
Em.mi Card. Gracias quoad n. V, primae partis, et Em.mi Card. Pizzardo
quoad n. I, secundae partis, et iuxta ea quae exposita fuerunt ab Em.mo
Card. Larraona et a Rev.mo Generali O. P.

Exc. Antezana y Rojas: Placet iuxta modum: secundum interpre-
tationem a Commissione de Disciplina cleri et populi christiani, et di-
versas observationes Patrum factas in hoc Schema.

Exc. Campbell: Placet iuxta modum: iuxta observationes ab
.Em.mo Card. Godfrey factas.

Exc. Beras: Placet,

Exc. Cooray: Placet. Tamen in n. I, pag. 71 minuatur numerus
paroecianorum uniuscuiusque paroeciae. Melius erit non indicare nume-
rum determinatum.

Exc. McKeefry: Placet, attentis dubiis Em.mi Card. Konig et
observatione 111. mi Archiepiscopi Hurley, quae consideranda erit.

Exc. Lefebvre: Placet.

Exc. Hurley: Placet iuxta modum:2 scilicet iuxta observationes
Sodalium.

Exc. Landazuri Ricketts: Placet iuxta modum: ratione habita
observationum Em.morum, Exc.morum membrorum huius Commis-
sionis et Rev.mi Magistri Generalis O. P.

Exc. Perrin: Placet iuxta modum: habita ratione animadversio-
num Em.morum Cardinalium Konig, Gracias, Marella et Leger.

Exc. Seper: Placet.

Exc. Bazin: Placet.

Exc. Bernard: Placet iuxta modum: attentis observationibus Em.mi
Card. Marella.

Exc. Bernier: Placet.

Exc. Yago: Placet.

Exc. Rakotomalala: Placet.

1 Cf. p. 656.

2 Cf. p. 660.

DISCEPTATIO - DE PAROECIARUM PROVISIONE, UNIONE, DIVISIONE 669

Exc. Ngo-dinh-Thuc: Placet iuxta modum: bonum est dare Ordi-
nariis libertatem in paroeciarum provisione, sed aliqua cautio mihi vi-
detur sumenda esse, ne sine gravi ratione parochi mutentur, ut non raro
fit, a Praelatis nimis petulantibus, ita ut sacerdotes nolint aliquod pro-
gramma proponere ad renovationem vel ameliorationem paroeciae, cum
nesciant utrum possint permanere aliquot annis in eodem loco.

Exc. Verwimp: Placet iuxta modum: ratione habita de iis quae
dicta sunt a Rev.mo P. Superiore Generali Fratrum Praedicatorum.

Exc. Jelmini: Placet iuxta modum: opportunum videntur relationes
inter Episcopos et religiosorum Superiores quoad curam animarum de
qua in n. 2° et 3° « de paroeciarum unione et divisione » esse perfectius
declarandae, ratione concordiae et ministerii fructus.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum: secundum observationes Rev.mi
Magistri Generalis O. P.

Exc. Scharmach: Placet.

Rev. Gut: Placet iuxta modum: sed omnia, quae exemptionem re-
ligiosorum tangunt, accuratiori adhuc examini supponantur, sicut expo-
suit Magister Generalis O. P. Ne in obscuro relinquatur relatio inter
Episcopos et Superiores religiosos.

Rev. Browne : Placet iuxta modum: i. e. iuxta observationes factas
sive ab aliis Patribus, sive ab infr ascripto.1

Rev. Sepinski: Placet iuxta modum: ratione habita observationum
quae factae sunt ab Em.mo Card. Valeri et a Rev.mo P. Browne, Magi-
stro Generali O. P. In II parte, n. II, pag. 7: 2 « Locorum Ordinarii, qua-
tenus deficiant sacerdotes saeculares, animarum curam religiosis a Supe-
riore praesentatis ad normam iuris communis et particularis committant
ad nutum Sanctae Sedis ».

Rev. Janssens: Placet.

Card. Ciriaci: Antea permittas quod aliquid dicam circa quaestio-
nem nuper actam.

Ego convenio perfecte cum omnibus observationibus factis ab
Em.mis et Exc.mis Patribus: omnes iustae sunt. Convenio etiam cum
observatione facta ab Em.mo Alfrink, tamen scilicet ego convenio cum

1 Cf. pp. 661-662.

2 Cf. p. 656.

670

SESSIO II - ACTA

illo quod etiam reservationes pro canonicatibus debeant auferri, exceptis
dignitatibus. Tamen hic hoc dictum non est, quia hic agitur tantum-
modo de beneficiis curatis, venit deinde tractatio generalis de beneficiis
in genere, ubi haec quaestio tractabitur.

VIII

DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

(Sexta Congregatio: 14 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM

A COMMISSIONE DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

Paroeciale officium maximi est momenti, licet non divinae sed ecclesia-
sticae tantummodo institutionis; parochis enim nobile et gravissimum mu-
nus commissum est opem ferendi Episcopo in administranda ordinaria et
immediata cura animarum, quocirca merito appellati sunt « adiutores et
cooperatores Episcopi ». Quamplura a Conciliis et a Romanis Pontificibus
procedente tempore statuta sunt, ut parochi rite incumbant in munia pasto-
ralia ad uberiores fructus percipiendos, cum ex institutione fidelium de his
quae credere et agere debent ad sanctificationem et salutem aeternam asse-
quendam, tum ex facta ab iis administratione sacramentorum. Denique in
Codice luris Canonici facultates et iura accurate definita sunt, quae parochis
ratione sui officii competunt, ut proprium ministerium apte exercere pos-
sint; praecipue autem in eodem Codice parochorum obligationes diligenter
determinatae sunt, ut cum sollertia et zelo apostolico fideles sibi commissos
doctrinam christianam doceant eosque cum prudentia et caritate et efficacia
regant.

Novissimis autem hisce temporibus, ob rerum et personarum adiuncta
quae etiam fideles a Dei amore et servitio avertunt, perdifficile est ut mini-
sterium pastorale competenter ac fructuose exerceatur. Quocirca animus pa-
rochis addatur oportet ut munere suo apte accurateque fungantur, eorumque
praecipuae obligationes firmiter urgeri debent, nonnullis additis novis pecu-
liaribus praescriptis et quibusdam etiam innovationibus factis praescriptorum
actu vigentium.

Quare haec proponuntur quae sequuntur:

I. In paroeciis instauretur parochi et vicariorum vita communis, qua-
tenus iudicio Episcopi id fieri possit, pro locorum adiunctis ac moribus.

II. Parochus obligatione tenetur residendi in domo paroeciali prope
suam ecclesiam. Loci tamen Ordinarius iusta de causa permittere potest ut
parochus alibi commoretur, etiam extra paroeciam praesertim in domo plu-

DISCEPTATIO - DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

671

ribus parochis communi, dummodo tamen paroecialium perfunctio munerum
nihil exinde detrimenti patiatur.

III. Parochus, feriarum seu vacationum gratia, a paroecia quotannis ne
absit ultra unum mensem, nisi Ordinarius diuturnius vacationum tempus,
iusta de causa, concedendum putaverit.

IV. Cum absentia ultra hebdomadam, quacumque de causa, est duratura,
parochus, praeter legitimam causam, habere debet Ordinarii scriptam licen-
tiam et vicarium substitutum sui loco relinquere, ab eodem Ordinario pro-
bandum. Quem si non relinquerit, munus substituti assumat sacerdos de quo
in can. 472, n. 2.

V. Etiam pro tempore brevioris absentiae, infra hebdomadam, parochus
ne discedat nisi fidelium necessitatibus apte providerit.

VI. Debet parochus post captam possessionem, omni exiguitatis redi-
tum excusatione aut alia quavis exceptione remota, Missam pro populo sibi
commisso applicare singulis diebus dominicis. Item, unam Missam pro po-
pulo applicare debet in festo Nativitatis Domini.

VII. Parochus Missam pro populo applicandam celebret die quo iure
adstringitur, nisi iusta de causa alia die celebranda ei videatur.

VIII. Parochus Missam pro populo applicandam celebret in ecclesia pa-
roeciali aut, si plurium paroeciarum curam habet, alternis vicibus in ecclesia
paroeciali singularum paroeciarum sibi commissarum, nisi tamen rerum ad-
iuncta Missam alibi celebrandam exigant aut suadeant.

IX. Debet parochus in archivo paroeciali sedulo colligere ac diligenter
custodire omnia documenta quae necessitatis vel utilitatis causa servari de-
bent, cuiusmodi sunt: inventarium rerum paroecialium tum immobilium
tum mobilium, ad normam can. 1522, n. 2; documenta et instrumenta quibus
iura ecclesiae in bona nituntur, ad normam can. 1523, n. 6; tabella piarum
fundationum cum adnotatione singulorum onerum quibus gravantur eorum-
que implementi, ad normam can. 1549, §§ 1 et 2; libri paroeciales et liber
de statu animarum, ad normam can. 470, § 4; documenta quibus probantur
indulgentiae et privilegia concessa; documenta de authenticitate sacrarum
reliquiarum, et indices reliquiarum antiquarum quae publicae venerationi
exponi consueverint; libri confraternitatum vel piarum unionum cum adno-
tatione indulgentiarum, privilegiorum et aliarum gratiarum, quae eis singulis
concessa sunt, necnon cum notula sodalium qui eisdem sunt adscripti; libri
in quibus notantur ea quae ad historiam et chronicam paroeciae attinent;
et alia id genus.

X. Pro universa Ecclesia quantum fieri poterit, directorium administra-
tivum statuatur, in quo habeantur exempla documentorum quae ad varias
dioeceses, etiam diversae nationis, mitti debent, et modus definiatur ea trans-
mittendi. In conferendis Episcoporum cuiusque regionis vel nationis prae-
fato directorio peculiares determinationes addantur pro diversis locorum
exigentiis.

672

SESSIO II - ACTA

XI. Exempla documentorum ad statum animarum spectantium, quae
ad exteras regiones sint transmittenda, non solum lingua vulgari sed etiam
lingua latina in eodem folio inscribantur.

XII. In conferendis Episcoporum cuiusque regionis vel nationis forma
determinetur conscribendi librum aut schedarium de statu animarum, in
quo ea etiam adnotentur quae attinent ad migrationes fidelium.

Singulis fidelibus singulisve familiis catholicis parochi testimonium tra-
dant in quo, iuxta normas ab Episcopis datas, adnotetur fides religiosa quam
profitentur.

XIII. Ut bona temporalia paroeciae rite administrentur, parochi aliique
bonorum temporalium paroeciae administratores statis ab Ordinario loci
temporibus consilio etiam laicorum utantur, qui praesertim in re oeconomica
sint vere periti.

XIV. Parochus invigilet ut accuratum ac distinctum sit inventarium, in
archivo asservandum, rerum paroeciae immobilium et mobilium pretiosarum
aliarum ve cum descriptione atque aestimatione earundem; itemque invigilet
ut in illo quaelibet immutatio adnotetur quam patrimonium subire contingat
(cf. can. 1522, nn. 2 et 3).

XV. Parochum inter et vicarios cooperatores conversatio instituatur ad
instar familiae, et parochus sincera caritate vicarios cooperatores prosequa-
tur, eos consiliis et auxilio adiuvet ac dirigat, iisque potissimum exemplo
assit; vicarii cooperatores autem filialem reverentiam parocho praestent ei-
que, paroeciae pastori et rectori, semper prompto animo obsequantur.

XVI. Iure utique et auctoritate sua utens, tamen parochus rerum agen-
darum ordinem rationemque communicet cum vicariis cooperatoribus, quo-
rum etiam consilium audiat de gravioribus paroeciae negotiis.

XVII. Vicarii adiutricem operam parocho « in opus ministerii » summo
studio navare ne omittant, et cum eo difficultates atque obstacula superare
satagant quae forte in cura animarum exercenda exurgant.

Iidem vicarii prudentissime caveant quascumque fidelium factiones, quae
plenae et perfectae communi concordiae obstent.

XVIII. Parochus statis temporibus per annum conventus cum vicariis
habeat, in quibus, eo moderatore, variae necessitates paroeciae attente per-
pendantur et aptior agendi ratio in bonum animarum rite definiatur.

XIX. Sine parochi licentia vicarii nulla munera extra fines paroeciae ob-
eunda in se recipiant, quae proprii paroecialis officii implementum quomodo-
cumque impedire possint.

XX. Cum vicarii sint parochi cooperatores in cura animarum exercenda,
quod munus ad parochum praecipue pertinent, hic nec eos nimis arceat ab
activitatibus pastoralibus, nec eos nimiis oneribus gravet. Quare singuli
vicarii: a) cotidie congruum quietis tempus habeant, ne in vita spirituali aut
in corporis valetudine detrimentum patiantur; b) quotannis vacationibus
saltem per tres hebdomadas fruantur, sive continuas sive intermissas; c) Con-
gressibus interdum interesse possint, qui ad eorum formationem perficiendam

DISCEPTATIO - DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

673

utiles censentur; d ) congruo spatio temporis singulis hebdomadis disponere
valeant, quo studiis praesertim ecclesiasticis incumbere possint et ad varia
opera ministerii pastoralis rite exercenda sese praeparare possint.

XXL Iuniores vicarios cooperatores parochus sibi peculiariter commen-
datos habeat. Item, ubi adiuncta id suadeant, parochus vicariis cooperato-
ribus — his praesertim qui experientia iam sint probati — libenter com-
mittat peculiare aliquod pastorale munus sub sua auctoritate exercendum.

XXII. Vicariis paroecialibus iusta retributio assignetur secundum nor-
mas statutas ab Ordinario loci.

XXIII. Vicarii et parochi, ad aliam paroeciam vel ad aliud officium trans-
lati, nullimode sese amplius negotiis immisceant paroeciae cui addicti erant.

Textus definitive probatus in Sessione Generali habita diebus 17-22 iulii
1961.

2) RELATIO EM.MI P. D. PETRI CARD. CIRIACI
PRAESIDIS COMMISSIONIS
DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

Quoad obligationes parochorum sunt duae quaestiones consideran-
dae a Commissione pro Disciplina cleri et populi Christiani. Una est
de obligationibus parochorum, quae scilicet solum respicit obligationes
personales, deinde est alia et longa tractatio, quae fortasse erit tractatio
maioris momenti huius sessionis, scilicet de cura animarum in paroeciis.
Et ista, sicut generali modo dictum est, est quaestio mixta, quae deinde
postquam hic discussa erit, definietur cum aliis Commissionibus.

Obligationes personales parochorum dividuntur in tres classes:
a) obligationes erga ecclesiam paroecialem; b) obligationes erga fideles;
c) obligationes erga vicarios cooperatores.

Quoad obligationes erga ecclesiam paroecialem, pauca dicenda sunt,
nam agitur de archivo, de documentis, praesertim magni momenti sunt
documenta Confraternitatum, piarum unionum et associationum quae
sunt in parochia. Gener atim non habetur multa cura de istis; nam est
modus, etiam ex parte parochi, et etiam ex parte Curiae, providendi et
vigilandi circa has associationes.

Quoad obligationes erga fideles, agitur de residentia in paroecia et de
Missa pro populo. Est aliquatenus severa dispositio. Sed hic irrepsit qui-
dam error materialis. Missa pro populo debet dici non solum diebus do-
minicis, sed etiam diebus festis etiam suppressis. Multi Episcopi petunt
a Congregatione Concilii dispensationem a festis suppressis et utuntur
eleemosyna ad necessitatem dioecesium. Quaestio de binatione, trinatione

674

SESSIO II - ACTA

et quaestio etiam de Missa pro populo, est quaestio magni momenti pro
omnibus Episcopis, non tantum relate ad istas Missas, quantum ad rela-
tivas eleemosynas.

Quoad tertium est magni momenti relatio inter parochum et coope-
ratorem. Ego fui vicarius cooperator quando exivi a Seminario et habui
magnam fortunam habendi sanctum parochum et fiebat vita communis
inter parochum, me et etiam duos officiales Curiae Romanae qui vive-
bant in parochia et non solum laborabant in Congregatione sed etiam
iuvabant in labore ecclesiae. Potest esse quod ego fuerim optimista. Nam
ego recepi a parocho munus dirigendi domum et praesertim culinam et
hic evidenter est quod ego habebam omnem utilitatem paroeciae. Sed
certe non solum debet parochus habere caritatem erga cooperatorem,
debet eum dirigere, potest dici quod plus valet bonus parochus quam
bonus Rector Seminarii. Nam est parochus qui dirigit presbyterum
in difficilibus conditionibus, nam quando quis exit e Seminario sunt om-
nes curae et ibi invenitur pauperrimus viceparochus solus et hinc paro-
chus debet habere hoc munus dirigendi eos qui erunt futuri parochi et
exceptionaliter futuri Cardinales.1

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM

Card. Gracias: Ad II. Provisiones huius paragraphi substantialiter
sunt eaedem atque eae quae continentur in Canone 465. Addendo ver-
ba « etiam extra paroeciam », novus Canon propositus clare affirmat
Episcopum iusta de causa posse permittere ut parochus commoretur
etiam extra limites suae paroeciae. Stricte loquendo haec verba non
erant necessaria, siquidem Canon 465 non imponit obligationem resi-
dendi intra limites paroeciae cum iusta causa ad id adsit et Episcopus
hoc permittat. Additio tamen « etiam extra paroeciam » hoc ipsum
in clariorem lucem ponit.

Novus Canon his verbis « praesertim in domo pluribus parochis
communi » suggerit communem residentiam pro pluribus parochis. Hoc
non videtur esse practicum, saltem in nationibus Missionum ut in India,
ubi parochi non possent adaequate adimplere suas obligationes erga
paroeciam ob defectum requisitae proximitatis cum paroecia.

Ad III. Antea, secundum praescriptionem Canonis 465, § 2, paro-
chis vacationes regulariter permittebantur per duos menses sive continuos
sive intermissos et Episcopus poterat extendere aut breviare hoc tempus

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica

DISCEPTATIO - DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

675

gravi de causa. Nunc proponitur ut vacationum tempus reducatur ad
unum tantum mensem omni quoque anno et ut Episcopus possit id
extendere iusta de causa, quae non debet necessario gravis esse. Optan-
dum tamen esset ut clare statueretur utrum hic mensis sit continuus an
intermissus. Nam aliquis parochus, verbi causa, posset sibi sumere ali-
quas breves vacationes semel atque iterum durante anno et deinde sibi
vindicare ius habendi vacationes per mensem in fine anni: possetne hoc
iustificari attendendo ad provisiones n. III?

Ad IV. Parochus debet habere scriptam licentiam sui Ordinarii tan-
tum quando absentia a sua paroecia se extendit ultra hebdomadam. Hoc
concordat cum antiqua legislatione. Sed forsan melius esset aliquam pro-
visionem facere, iuxta quam parochus deberet habere approbationem sui
Ordinarii etiam cum debeat abesse a sua Dioecesi. Ordinario modo sa-
cerdotes informant Episcopum quando volunt ire extra dioecesim. Sed
possent dari casus in quibus parochus posset abesse a sua dioecesi
etiam inscio Episcopo et hic tantum ab aliis certior fieret de hac absentia.
Praesertim nunc, cum iter aereum communius in dies evadat, intra heb-
domadam sacerdos posset venire in aliquam exteram nationem, in-
scio Episcopo, et adhuc esset in suo iure. Verum est hos casus raros esse
futuros, sed tamen utile videtur provisionem pro ipsis facere. Quod de
parochis dicitur, deberet se extendere aliquo simili modo ad vicarios.

Statutum est in eadem paragrapho, debere applicari provisiones Ca-
nonis 472, § 2, cum parochus relinquit paroeciam quin provisionem de
substituto faciat. Notandum est provisiones Canonis 472, § 2, loqui de
Vicario Oeconomo et non de Vicario Substituto. Deberet dici provisiones
Canonis 472, § 2, applicari nostro casui « mutatis mutandis ».

' Ad V. Hic agitur de obligatione quam parochus habet adaequate pro-
videndi in casu absentiae infra hebdomadam. Si absentia parochi est
tantum per hebdomadam vel infra, notandum est sacerdotem, qui eum
substituat, non esse memoratum inter vicarios paroeciales, etiam ut sub-
stitutum. Nullam iurisdictionem accipit a Codice. Delegatio, quam potest
accipere a parocho ad universitatem causarum, non habet efficaciam ad
conferendam iurisdictionem pro audiendis confessionibus et generaliter
tenetur esse inefficacem ad conferendam generalem delegationem pro
matrimoniis. Nonne melius esset accuratius definire potestatem talium
substitutorum aut etiam providere pro eorum iurisdictione ad vitandas
practicas difficultates? Haec iurisdictio est speciali modo necessaria in
nationibus missionum, siquidem potest accidere ut parochus, qui reliquit
substitutum, non delegaverit eum pro particulari matrimonio quod de-
beat contrahi in sua absentia, et substitutus non possit accipere tempore
opportuno delegationem ab Ordinario.

676

SESSIO II - ACTA

Ad X. Hic proponitur « directorium administrativum » pro universa
Ecclesia. Tale « directorium administrativum » potest esse magni iu-
vaminis: sed non apparet quomodo hoc possit venire sub titulo « De
obligationibus parochorum ». Forsan posset suggeri ut in unaquaque dioe-
cesi deberet esse uniformitas relate ad inscriptiones Baptismorum, Ma-
trimoniorum, Scripta Testimonia, etc. Legislatio de hac re inserviret ad
tollendas plures differentias in officialibus inscriptionibus diversarum pa-
roeciarum.

Ad XVII. Canones 471-476 loquuntur de diversis Vicariis. In hac
paragrapho non clare apparet ad quosnam vicarios se referat legislator.
Proposita legislatio videtur esse pro Vicariis Cooperatoribus. Esset, ergo,
melius ut loco verbi « Vicarii » diceretur « Vicarii Cooperatores ». Idem
valet pro sequenti paragrapho, in qua verbum « Vicarii » apparet loco
« Vicarii Cooperatoris ».

Ad XIX. In hac paragrapho dicitur Vicarios non debere in se reci-
pere ulla munera extra fines paroeciae obeunda, quae impedire possint
adimpletionem suorum officiorum. Non intelligitur cur praecise verba
« extra fines paroeciae » sint adhibita. Si aliquod munus impedit adim-
pletionem proprii officii, tale munus non debet sumi et indifferens est
utrum hoc munus debeat peragi extra an intra limites paroeciae.

Card. Garibi y Rivera : Prima animadversio est ea ipsa facta ab
Em.mo Card. Gracias. Paragraphus III non videtur opportuna ut iacet,
quia in can. 465, § 2, « duo menses » conceduntur unicuique et non
videtur opportunum limitare talem facultatem.

In conclusione § XVI, credo opportunum quod ad verba: « Iure
utique et auctoritate sua utens, tamen parochus rerum agendarum ordi-
nem rationemque communicet cum vicariis cooperatoribus », addatur
« tempore opportuno », quia saepe parochi ultimo momento dant dispo-
sitiones vicariis, quae non raro incommoditatem magnam pro ipsis
ferunt.

In conclusione § XIX: « sine parochi licentia vicarii nulla munera
extra fines paroeciae obeunda in se recipiant, quae proprii paroecialis
officii implementum quomodocumque impedire possint », mihi videtur
opportunum addere: « in dubio parochus et vicarius Episcopum possunt
adire ».

Et in conclusione XX, sub lit. b), etiam non video opportunum mi-
nuere vacationes pro sacerdotibus et relinquere solummodo tres hebdo-
madas, quia in Codice mensis conceditur ipsis.1

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

677

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet.

Card. Micara: Placet iuxta modum: Admittuntur quidem et pro-
bantur Parochorum obligationes prout in schemate decreti, at vide-
tur maxime urgenda esse potiora ipsorum officia, pastoralia scilicet,
animarum regimen et salutem spectantia. Inter praecipua memoranda
esse censeam sollertem curam vocationum ecclesiasticarum et laicorum ad
apostolatum cooperationis seu Actionis Catholicae. Parochis in primis
— ut Romanae Synodi verbis utar — « cordi sit ecclesiasticas vocationes
quaerere et colere iique, cum Spiritus Sancti opera suam coniungentes,
adulescentes ita parent ut in iis vocationis germen crescere possit »
(art. 464).

Card. Pizzardo: Placet. In schema decreti de obligationibus Paro-
chorum aliqua mihi videntur esse adnotanda.

Opportunum puto indicationem apertam addere de fovendis auxi-
liis ad paroeciam in permultis suis necessitatibus adiuvandam:

a) sive in re spirituali, praesertim per fraternitatem et bonam con-
suetudinem inter clericos omnes in paroecia commorantes, inter clericos
dioecesanos et religiosos, inter parochum et religiosas sororum familias;

b) sive in re oeconomica, opes colligendo per pias Consociatio-
nes, praesertim quae a S. Vincentio a Paulo nominantur, vel per eos qui
Actioni Catholicae adscripti sunt.

Card. Aloisi Masella: Placet iuxta modum: Modus est:

a) decretum solum obligationes urgeat maioris momenti, quin ad
singulas determinandas Concilium descendat; quod Codicis luris Cano-
nici proprium est;

b) statutum vicariorum cooperatorum (articulis XV-XXIII) ad
maiora contrahatur, in Codice luris Canonici complendum;

c) ad art. IV quod attinet: Placet, at in fine adderem: « qui locum
parochi teneat in omnibus quae ad curam animarum spectant », vel
« cum plena potestate paroeciali », ut praecaveatur invalida matrimonio-
rum assistentia.

Card. Ferretto: Placet.

Card. Lienart: Placet iuxta modum: Omnibus propositionibus
huius schematis assentio. Duo tamen addere vellem.

Ad IX. Inter documenta, quae parochus in archivo paroeciali colli-

678

SESSIO II - ACTA

gere debet, numerare etiam oporteret « inquisitiones canonicas ad ma-
trimonium ».

Ad XV. Ubi de vicariis cooperatoribus agitur, opportunum in lu-
cem edere munus quo funguntur vicarii. Maxime enim importat ut ne-
que a parochis neque a seipsis ut in servitio parochi positi aestimentur,
sed ut veri cooperatores, qui, cum parocho et sub eius auctoritate, curam
animarum assumunt et coram Deo responsabilitati parochi participant.

Card. Tappouni: Placet.

Card. Copello: Placet.

Card. Ag agi ani an: Placet.1

Card. McGuigan: Placet iuxta modum: secundum admonita Emi-
nentissimorum Gracias et Meyer.

Card. Girloy: Placet.

Card. de Gouveia: Placet iuxta modum: scilicet:

a) in n. VI tollantur verba: « aut alia quavis exceptione remota »,
et inserantur verba: « nisi Ordinarius licentiam habeat a Sancta Sede
quasdam Missas pro populo applicare faciendi in favorem Seminarii
Dioecesani »;

b) in n. XIX adiungatur verbum « Ordinarii », i. e. « sine Parochi
aut Ordinarii licentia ».

Card. Pla y Deniel: Placet.

Card. Frings: Placet.

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: adhaerendo propositionibus
ab Em.mis Patribus factis.

Card. Tien: Placet iuxta modum: Parochi ipsi vel etiam vicarii ge-
nerales pro posse visitent familias fidelium semel in anno, vel saltem
intra duos annos, et dent opportunitatem conversandi cum suis fideli-
bus ad obtinendam et fovendam familiaritatem et amicitiam; et hoc modo
facile directionem eis dare possunt.

Card. Valeri: Placet iuxta modum, seu cum paucis modificationi-
bus a quibusdam Em.mis et Exc.mis Patribus indicatis.

Card. de la Torre: Placet.

1 Ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

679

Card. Siri: Placet iuxta modum: censeo textum esse emendandum
aliquatenus, ratione habita adnotationum factarum et bene attendendo
quod pars dispositiva — cum agatur de lege — sit omnimode definita.

Card. D’ Alton: Velim ut mentio fieret de illa obligatione gravis-
sima, de qua locutum est Concilium Tridentinum, obligatio nempe
pastoris cognoscendi « oves suas ». V. g.: « Parochi et vicarii coope-
ratores omni nisu contendant ut suas oves personaliter cognoscant, sive
visitatione pastorali in domibus fidelium, sive aliis modis, secundum
mores et circumstantias locorum ».

Card. Leger: Placet iuxta modum: iuxta animadversiones.

Ad quid paragraphus secunda paginae 8 1 ? Utrum agitur de testi-
moniis quae dantur, quando fideles id postulant, relate ad sacramenta
recepta?

Pag. 9, 2 addendum esse videtur ad XVIII, ad mentem eiusdem
paragraphi: «Item parochi eiusdem regionis et vicarii, statutis tempori-
bus per annum conventus habeant, sub auctoritate Ordinarii loci ».

Pag. 9, 3 4 addantur ad XIX duo verba: « Sine Ordinarii vel parochi
licentia ... ».

Apud quasdam regiones est res magni momenti. Etenim vicarius
potest accipere a potestate civili munus docendi vel opus sociale facien-
dum, cum salario plurium millium doliariorum.

Card. Gracias: Placet iuxta modum/

Card. Cento: Placet, ratione habita observationum quorundam Pa-
trum praesentium.

Card. Garibi y River a : Placet iuxta modum:5

1) Quoad n. IV, « per duos menses », c. 465, § II.

2) Quoad n. XVI, communicet « tempore opportuno ».

3) Quoad n. XIX, « in dubio parochus et vicarius ad Episcopum
accedant ».

4) Quoad n. XX, lit. b), « saltem per mensem ».

Card. Godfrey: Placet iuxta modum: scilicet iuxta observationes
factas et hic a me adnexas

1 Cf. n. XII, p. 672.

2 Cf. p. 672.

3 Cf. p. 672.

4 Cf. pp. 674-676.

5 Cf. p. 676.

680

SESSIO II

ACTA

Ad n. III: Unus mensis intelligitur. Per unum mensem intelligitur
nempe periodus quattuor hebdomadarum, ni fallor.

Ad n. XIII-XIV. De adiutorio laicorum in re oeconomica et admini-
stratione bonorum temporalium. Aliqui laici sibi vindicant ius videndi
libros de administratione bonorum paroeciae, sed, quantum videtur, est
quaestio de solo consilio habendo cum certis laicis ab ipso Ordinario
vel parocho nominatis. Sine dubio libri possunt et debent inspici ab ex-
pertis in re oeconomica item a parocho nominatis cum plena libertate.
Hoc clarius exprimatur in n. XIV.

Ad n. XX. Non apparet ratio limitandi vacationes vicariorum ad tres
hebdomadas.

Card. Confalonieri: Placet.

Card. Richaud: Placet, additis verbis ad n. XIX in fine: « nisi de
iussu vel consensu Ordinarii ».

Card. Konig: Placet iuxta modum: In numero IX (pagina 7)x delen-
dae mihi videntur lineae a 3 usque 14. Rationes: 1) haec materia in
codice sufficienter exposita est. 2) in linea 6 et 7 de inventario rerum
paroecialium sermo est quod iterum fusius paulo tractatur in num. XIV
(pag. 8),1 2 in linea 13 sermo est de statu animarum, de quo iterum ser-
mo est in schemate « De Patrimonio historico ... », (pag. 9) 3 num. III et
ibi fusius de hac re agitur.

Numerus X deleatur. Rationes: 1) De hac re in schemate « De Of-
ficiis ... », (pag. 9) 4 num. IV, iterum sermo et quidem aliquo alio modo.
2) Tale directorium administrativum pro universa Ecclesia non parvas
difficultates praeberet, quia consuetudines regionis et etiam leges civiles
regionis vel nationis considerandae sunt, quod pro aliis nationibus
superfluum esse videtur. 3) Quae pro universa Ecclesia in hac re neces-
saria sunt a Sacris Congregationibus statuantur. Ceteroquin «burocra-
tismus » apud Sanctam Sedem augendus non est sine gravi necessitate.

Num. XI propter easdem rationes mihi delendus videtur.

Card. Marella: Placet iuxta modum: quaedam enim desiderantur
circa obligationes parochorum erga Episcopum. Pariter commendanda
videtur Parochi periodica visitatio familiarum suae paroeciae.

Oportet insuper ut propositiones schematis compleantur et compo-
nantur cum schematibus quaestionum « De rationibus Episcopos inter

1 Cf. p. 671.

2 Cf. p. 672.

3 Cf. p. 714.

4 Cf. p. 687.

DISCEPTATIO - DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

681

et parochos » et « De cura animarum », quae a Commissione de Epi-
scopis et Dioeceseon regimine mox proponentur. In primo enim sche-
mate fusius agitur de necessitudinibus Episcopos inter et parochos,
et in altero nonnulla commendantur quae parochi in suo ministerio pe-
ragere debent.

Card. Testa: Placet.

Card. Muench: Placet iuxta modum: iuxta observationes factas,
emendationes in textu sunt desiderabiles.

Card. Meyer: Placet iuxta modum: praeter observationes factas ab
Em.mo Gracias, vellem adiungere aliquid relate ad n. XIX. Verba huius
numeri « sine parochi licentia » videntur periculum continere restrin-
gendi auctoritatem Ordinarii qui aliquod munus cooperatori assignare
vellet quod parocho non placeret. Emendetur textus huius numeri ne
laedatur auctoritas Ordinarii.

Card. Traglia: Placet, iis tamen perpensis quae dicta sunt.

Card. Doi: Placet.

Card. Alfrink: Placet.

Card. Santos: Placet.

Card. Quintero: Placet iuxta modum: nempe iuxta observationes
Em. morum Patrum Gracias et Garibi.

Card. Concha: Placet: habeatur tamen ratio animadversionum
Em. morum Card. Gracias et Garibi.

Card. Di Jorio: Placet: quaedam tamen videntur accuratius deter-
minanda prout Em .mus Card. Gracias edixit.

Card. Roberti: Placet cum factis animadversionibus, et firmis ce-
teris parochorum obligationibus quae in hoc schemate non recensentur
(e. gr. quoad scholas, vocationes, visitationes familiarum, actionem ca-
tholicam, etc.).

Card. Jullien: Placet iuxta modum: Opportunum videtur ut
Concilium agat de parochis deque eorum cooperatoribus, sed de spiritu
quidem apostolico seu pastorali quo ducuntur, potius quam de legibus
ipsis quae ad Codicis emendationem spectant. Sed tria haec propo-
nenda censerem:

1) Schematis titulus sit: « De parochis et vicariis cooperatoribus »,
non de eorum obligationibus, cum ne unum verbum quidem habeantur
de principalioribus obligationibus (de catechismo, de praedicatione, etc.),
de quibus aliae Commissiones agunt.

682

SESSIO II

ACTA

2) Enucleetur, melius notio cooperatoris parochorum. Leges autem
propositae de illis potius spectant ad Statuta Synodalia aut ad Codicem,
quam ad Concilium generale.

3) Optarem ut Ecclesia per vocem Concilii se praebeat non solum-
modo uti magistram per legum iussa quae spectant ad emendationem Co-
dicis, sed etiam ut matrem peramantem, quae, materna sollicitudine et
dilectione, publice agnoscat egregia merita multorum parochorum et
cooperatorum, qui sese pro animarum salute impendunt penitus saepe
ultra vires.

Card. Larraona: Placet, cum observationibus factis ab Em.mis Car-
dinalibus Gracias, Garibi, Pizzardo, Masella, Siri, Marella, Roberti,
Jullien. Forma videretur perstringenda atque limanda.

Card. Heard: Placet.

Beat. Gori: Placet iuxta modum: scilicet ita corrigendo art. XIX:
« Vicarii cooperatores sine licentia parochi nulla munera, sive intra sive
extra fines paroeciae, in se recipiant ».

Beat. Cheikho: Placet.

Exc. Felici: Placet iuxta modum: seu iuxta animadversiones
factas ab E. et R. D. Card. Aloisi Masella sub n. I et ab E. et R. D.
Card. Jullien: seu retentis generalibus principiis, spiritu magis pastorali
exaratis, particularia ad novam codificationem remittantur.

Exc. 0’Connor: Placet iuxta modum: magis in lucem ponatur offi-
cium parochorum, fidei et moribus gregis paroecialis consulendi, etiam
in eis quae ad spectacula frequentanda et ad prelo editorum diffusionem
attinent.

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum: quoad VI, pag. 6,1 optarem re-
ductionem numeri Missarum pro pauperibus parochis.

Exc. Ryan: Placet.

Exc. Chavez y Gonzalez: Placet iuxta modum: cum indicationibus
Em. morum Gracias et Garibi.

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: cum observationibus
praesertim Em. morum Cardinalium Masella, Pizzardo, Gracias et Ga-
ribi.

1 Cf. p. 671.

DISCEPTATIO - DE OBLIGATIONIBUS PAROCHORUM

683

Exc. Antezana y Rojas: Placet iuxta modum: cum modificatione
secundum varias propositiones nunc factas.

Exc. Campbell: Placet.1

Exc. Beras: Placet.

Exc. Cooray: Placet iuxta modum: nempe iuxta ea quae dicta sunt
ab Em.mis Cardinalibus Gracias, Marella, Jullien.

Exc. McKeefry: Placet.

Exc. Lefebvre: Placet.

Exc. Hurley: Placet iuxta modum: i. e. ratione habita observa-
tionum factarum.

Exc. Landazuri Ricketts: Placet iuxta modum: i. e. cum obser-
vationibus factis ab Em.mis Cardinalibus Gracias, Garibi et Meyer.

Exc. Perrin: Placet.

Exc. Seper: Placet.

Exc. Bazin: Placet, iuxta observationes Em.mi Card. Meyer.

Exc. Bernard: Placet.

Exc. Bernier: Placet.

Exc. Yago: Placet.

Exc. Rakotomalala: Placet.

Exc. Ngo-dinh-Thuc: Placet. Conclusionibus propositis ab Em.mo
Relatore assentio, specialiter dum tractat de relationibus inter parochum
et vicarium cooperatorem.

In nostris enim regionibus, contubernium cum vicario cooperatore a
multis parochis habetur uti magna crux, et praeferunt onera duplicia sine
vicario quam eorum exonerationem sed cum vicario. Spero a legislatione
huius decreti res clariores redditas esse et contubernium inter paro-
chum et vicarium futurum esse causam solatii et incentivi ad bonum
agendum.

Exc. Verwimp: Placet.

Exc. Jelmini: Placet.

Exc. Suhr: Placet.

1 Ex taeniola magnetica.

684

SESSIO II - ACTA

Exc. Scharmach: Placet.

Rev. Gut: Placet. Utinam omnia pulcherrime dicta de relatione
parochos inter et vicarios revera observentur et vivantur!

Rev. Browne: Placet iuxta modum: i. e. attentis observationibus a
quibusdam Patribus factis praesertim ab Em.mis Cardinalibus Jullien,
Marella, Larraona, necnon ab Exc.mo Archiepiscopo 0’Connor.

Rev. Sepinski: Placet, cum aliquibus observationibus huic folio
adiunctis:

Ad III: Textus ita redigatur: « Parochus, feriarum seu vacationum
gratia, a paroecia quotannis ne absit ultra unum mensem, sive continuum
sive intermissum , nisi Ordinarius ...» (Secus interpretatio n. IV erit
valde dubia).

Ad IV: linea 6: reliquerit.

Ad XV: linea 5: adsit.

Ad XIX: opportune inseri poterunt verba « iudicio parochi » post
vocem « quae » (ad evitandum nempe conflictum inter parochum et
vicarium) (linea 2-3).

Ad XX: Loco « Quare singuli vicarii » textus ita redigatur: « Quare
curet Parochus ut singuli vicarii: a ) ... b) ... c) ... d ) ...» (linea 5 ss.).

Rev. Janssens: Placet.

Card. Ciriaci: In omnibus concors sum cum iis quae a Patribus
dicta sunt, praesertim et pro augmentato tempore feriarum parochi
et cooperatorum et praesertim etiam pro emendando art. XIX, qui
potest esse periculosus, nam dat parocho facultatem quasi-epi-
scopalem; et puto eos, qui modificationem proposuerunt, posse fortasse
esse contentos hac modificatione: « sine parochi licentia, vicarii nulla
munera extra fines paroeciae obeunda nisi ex dispositione Ordinarii in
se recipiant », ita ut appareat Episcopus. Non sit quaestio tantummodo
inter parochum et cooperatorem, ita ut parochus sit absolutus dominus
cooperatoris et hinc sine parochi licentia vicarii nulla munera extra fi-
nes paroeciae obeunda, nisi ex dispositione Ordinarii, in se recipiant.
Est modus. Em.me Meyer, ita bene procedit1?

Card. Meyer: Bene.2

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

685

DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS
DEQUE BONORUM ECCLESIASTICORUM ADMINISTRATIONE

(Septima Congregatio: 16 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM

A COMMISSIONE DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

In iure communi nunc vigente normae accuratae desunt de aequa remu-
neratione omnibus clericis tribuenda, qui officio aliquo ecclesiastico non be-
neficiali funguntur, nec satis provisum est ut beneficiarii pro pauperibus aut
piis causis fructus beneficiales revera impendant, qui ad eorum honestam su-
stentationem non sint necessarii. Oportet igitur ut eiusmodi defectibus aptum
et opportunum remedium afferatur. Insuper vero, sedula cura adhibeatur
oportet ut quamprimum in toto orbe catholico omnibus clericis congrua prae-
stetur adsistentia sanitaria, iisque pensio tribuatur quo tempore, senectutis vel
invaliditatis causa, officio ecclesiastico iam fungi nequeant. Item, urgeatur
oportet ut bona temporalia ecclesiastica recte semper ac tute administrentur,
ne damnum ecclesiis obveniat, sed e contrario largius atque effusius opera
pietatis et caritatis peragantur.

Quapropter haec proponuntur, quae sequuntur:

I - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

I. § 2 can. 145 his verbis exprimatur: « Officium ecclesiasticum lato
sensu acceptum, sed stabiliter collatum, ad omnes effectus quod attinet officio
stricto sensu accepto accensetur, nisi aliud expresse statuatur ».

II. Can. 145 hae addantur paragraphi, quae sequuntur:

§ 3. Officium ecclesiasticum instituatur ipso iure aut decreto Superioris
ecclesiastici, quibus determinantur obligationes et iura stabiliter eidem adnexa.

§ 4. Ex officiis ecclesiasticis Summus Pontificatus et Episcopatus eidem
subordinatus divinitus sunt instituti; cetera vero officia sunt institutionis tan-
tum ecclesiasticae.

§ 5. Officia ecclesiastica erigere possunt:

1) Praeter Romanum Pontificem, Ordinarii in suo quisque territorio,
non autem Vicarius Generalis sine mandato speciali;

2) Etiam Cardinalis in proprio titulo vel diaconia potest officia non
curata erigere, nisi ecclesia sit religionis clericalis exemptae.

686

SESSIO II - ACTA

§ 6. Superior ante erectionem officii ecclesiastici eos audire ne omittat,
pro sua prudentia, quorum maxime interest.1

§ 7. Officia ecclesiastica sunt residentialia vel non residentialia, curata
vel non curata, saecularia vel religiosa, stabiliter vel ad tempus commissa,
liberae vel necessariae collationis , reservata vel non reservata.

III. Ad notionem beneficii ecclesiastici accuratius determinandam, his
verbis exprimatur c. 1409: « Beneficium ecclesiasticum est ens iuridicum a
competente ecclesiastica auctoritate in perpetuum constitutum seu erectum,
constans officio sacro et iure percipiendi sive ex toto, sive ex parte per legem
particularem determinata iuxta varia adiuncta locorum et temporum, redi-
tus ex dote officio adnexos ».

IV. De omnibus officiis et beneficiis ecclesiasticis, praeter ea quae in
Codice luris Canonici praescripta sunt, ea etiam serventur quae sequuntur,
congrua congruis referendo.

V. Singulae officiorum species, per quae vel Romanus Pontifex negotia
Ecclesiae universae expedire solet, vel negotia ecclesiastica certae regionis,
dioeceseos, ordinis aut congregationis religiosae geruntur, propriam Rationem
constitutionis et proprium Ordinem servandum, seu Statuta, habeant, quibus
normae determinentur iuxta quas unumquodque officium sit a Superiore con-
ferendum et a titulari exercendum.

VI. Legitimus Superior qui officia constituere potest, eadem quoque uni-
re, dividere, dismembrare, transferre, convertere, supprimere potest, salvo
praescripto can. 145 § 6 (quod in antecedente n. 2 addendum proponitur),
quoties bonum spirituale fidelium id exigat vel suadeat.

VII. Titularium officiorum omnium ecclesiasticorum honestae susten-
tationi omnino providendum est: sive per congruam remunerationem, dum
munere funguntur, sive per pensionem, cum senectutis aut inhabilitatis seu
invaliditatis causa officio cedere debeant. Sacrorum Antistites omni nisu et
cura satagant, maxime in conferentiis regionalibus aut nationalibus, ut modi
ac rationes huiusmodi socialis adsistentiae ac praevidentiae — pro locorum,
temporum et morum adiunctis — per viros apprime peritos in disciplinis
socialibus, oeconomicis, actuarialibus, iuridicis, atque in medicorum scientia,
practice ac efficaciter determinentur.

VIII. Ubi civiles respublicae leges tulerint de praevidentia et adsisten-
tia sociali, quae etiam ad clericos spectent, Ordinarii diligenter caveant ne
exinde aut clerici detrimentum patiantur in munere suo libere exercendo,
aut Ecclesiae ius violetur bona acquirendi et administrandi independenter a
qualibet humana potestate ad fines sibi proprios prosequendos.

IX. Episcopis facultas competit normas, per legem dioecesanam aut per
decreta Conciliorum particularium, statuendi de fructibus qui sint ad hone-

1 Parti absolute maiori Membrorum Commissionis placuit ut, ii quorum in-
terest, audiendi non sint ad validitatem, ne officii ecclesiastici erectio in facili pe-
riculo invaliditatis versetur.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

687

stam beneficiarii sustentationem necessarii, et de modo quo adimpleri de-
beat obligatio per can. 1473 beneficiario imposita fructus superfluos impo-
nendi pro pauperibus aut piis causis. Eorundem Episcoporum pariter est
statuere modum, quo tenuitas redituum suppleri debeat, si forte beneficii
fructus non sufficiant ad honestam beneficiarii sustentationem.

X. Singulis officiorum ecclesiasticorum titularibus ius competit ad con-
gruum quotannis vacationum tempus, ab Ordinario praefiniendum.

XI. Officiorum ecclesiasticorum titulares, qui ad normam iuris non
sint instituendi ad nutum Ordinarii, post certum probationis tempus stabiles
erunt in officio, sed non inamovibiles, iidemque, sacri ministerii causa, ab
uno ad aliud officium vel beneficium non inferius transferi possunt.

II - DE ADMINI S TRATIONE BONORUM ECCLESIASTICORUM

I. Fideles apte moneantur de obligatione qua adstringuntur ut Ecclesiae
necessitatibus temporalibus libenter subveniant iuxta uniuscuiusque regio-
nis consuetudines seu mores, iisque commendetur ut pias fundationes fa-
ciant ad pietatis et caritatis opera peragenda.

II. Clerici fideliter ea exsequantur quae de iustitia sociali Ecclesia docet,
praesertim quod attinet ad salarium operariorum, qui munus aliquod exer-
ceant in eorum commodum aut in servitium Ecclesiae. Item, accurate ea
observent quae ad praefatorum operariorum praevidentiam socialem et ad
eorundem adsistentiam sanitariam ab auctoritate civili in territorio praescri-
buntur.

III. Administratores bonorum ecclesiasticorum praescripta cann. 1522,
1523, 1525, 1526, 1527, 1528 diligentissime observent, ut bonorum incre-
mento et fructuum copiae rite consulatur.

IV. Notiones generales de recta administratione bonorum temporalium
omnibus clericis in Seminario tradantur, et ad hoc conficiatur quoddam di-
rectorium seu manuale, si nondum habeatur. In singulis autem nationibus
iidem, quantum fieri potest, sint libri administrationis bonorum ecclesiasti-
corum.

V. In quolibet administrationis negotio alicuius momenti laicorum con-
silium, qui negotiis gerendis peritia et morum honestate excellant, ultro
exquiratur, ut ecclesiasticorum bonorum gestio perfectius fiat. Quorum peri-
torum auxilium exquiratur praesertim quoad agrorum aliorumque immobi-
lium administrationem, ut sacerdotes efficacius ad sacri ministerii exercitium
attendere valeant.

VI. Valor rei, quae de unius Sanctae Sedis licentia valide alienari
(cf. can. 1532, § 1, n. 2) vel locari potest (cf. can. 1541, § 2, n. 1),
in facultatibus quinquennalibus aeque determinetur pro locorum et tempo-
rum adiunctis. In conferentiis regionalibus seu nationalibus Episcopi defi-
niant quid ea de re Sanctae Sedi proponendum videatur.

688

SESSIO II - ACTA

VII. In massam communem bonorum dioeceseos fructus beneficiorum con-
ferantur, qui necessarii non sint ad congruam beneficiarii remunerationem,
iure particulari determinandam, et ad peculiaria onera adimplenda, quae sint
beneficio adnexa.

VIII. Si casus ferat et bonum dioeceseos id expostulet, Ordinarius de-
cernere potest ut omnium vel plurium beneficiorum saecularium administra-
tio coniunctim fiat, utque eorum fructus aequo modo distribuantur ad hone-
stam sustentationem clericis subministrandam, ad opera apostolatus fovenda,
et ad aliis dioeceseos necessitatibus subveniendum.

IX. Quando minime expediat ut centralis seu dioecesana administratio be-
neficiorum saecularium constituatur, Ordinarius loci — iuxta normas dandas
in conferentiis Episcoporum — ius habet praefiniendi, pro locorum perso-
narumque peculiaribus circumstantiis, annuam retributionem parochorum
aliorumque sacerdotum qui servitio dioecesis sunt addicti. Beneficiariis vero
non licet suos facere, ultra praefatam quantitatem, fructus beneficiales; qui
in massam communem bonorum dioeceseos conferendi sunt, nisi necessarii
sint ad specialia onera adimplenda beneficio adnexa.

X. Beneficiorum reditibus ferendi sunt: a) sumptus connexi cum bono-
rum beneficialium administratione et fructuum perceptione; b) impensae pro
minoribus domus beneficialis reparationibus; c) tributa dioecesana: cathe-
draticum et seminaristicum necnon peculiare tributum quod ab Ordinario ex
necessitate imponatur.

XI. Ubi certae et voluntariae fidelium oblationes pro dote paroeciae ha-
beantur, Ordinarius praescribere potest ut, deductis necessariis expensis ad
congruam parocho remunerationem tribuendam et ad onera adimplenda
quae eius officio sunt adnexa, id quod superest in massam communem dioe-
cesanam conferatur.

XII. Quibus in regionibus parochi et vicarii cooperatores determinatam .
tantum accipiunt remunerationem iure particulari praefinitam, Ordinarius
loci religiosis — quibus paroecia regenda legitime concredita est — licentiam
concedat ut semel saltem in anno stipem a paroecianis exquirant ad alum-
nos alendos, qui in spem religionis instituuntur et ad opem missionibus fe-
rendam, si quas habeant.

XIII. Massa communis bonorum in singulis dioecesibus, quatenus fieri
possit, constituatur eaque provideatur: a) aequae remunerationi sacerdotum,
qui officiis dioecesanis funguntur; b) aequae remunerationi perficiendae pa-
rochorum, qui ea careant ob insufficientes reditus beneficiales, aut propter
insufficientes fidelium oblationes; c ) praevidentiae sociali et pensioni cleri-
corum firmandae; d) ecclesiis, scholis aliisque institutis ecclesiasticis tuendis
vel aedificandis.

XIV. Massa communis bonorum dioeceseos constitui potest: a) certa qua-
dam parte redituum bonorum ipsius dioeceseos, si bona sufficientia habean-
tur; b) taxis, quae in dioecesi sint legitime statutae; c) voluntariis fidelium

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

689

oblationibus; d) subsidio caritativo, quod divitiores dioeceses fraterno animo
dioecesibus pauperioribus tribuant.

Textus definitive probatus in Sessione Generali habita diebus 17-22 iulii
1961.

2) RELATIO EM.MI P. D. PETRI CARD. CIRIACI
PRAESIDIS COMMISSIONIS
DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

De officiis et beneficiis ecclesiasticis pauca dicam, licet verbum
« beneficia » nescio utrum amplius respondeat modernis temporibus.
Quando Ecclesia erat dives et distribuebat suas divitias clericis maio-
ribus et minoribus, tunc poterat sermo esse de beneficiis, sed hodie
omnia deberent officia dici, et etiam canonici, qui orant in Ecclesia et
adimplent nobilissimum officium. Tamen ius canonicum adeo est fun-
datum in beneficiis ut ego etiam cogar hoc verbo uti. Additionem fa-
ciam circa praesertim hos numeros:

Circa n. II: Hic habetur articulus valde practicus, nam nos sci-
mus quod exempla trahunt et hic, magis vel minus, insinuatur ut de-
pendentes ab institutionibus ecclesiasticis, ab entibus ecclesiasticis vel
ab ecclesiasticis in fundo bene tractentur, quod est valde prudens, nam
ii qui melius et attente legunt documenta pontificia et episcopalia circa
quaestionem socialem, sunt illi qui dependent ab entibus et a personis
ecclesiasticis.

Deinde quoad n. V: «In quolibet administrationis negotio alicuius
momenti laicorum consilium, qui negotiis gerendis peritia et morum
honestate excellant ... ». Hic specificatum est quod laici debent audiri
in quaestionibus administrativis et ipsi debent esse periti in gerenda
quaestione economica et inde morum honestate excellentes. Recolo hic
quaenam verba dicta a Cardinal i Archiepiscopo quem ego cognovi et
qui erat Archiepiscopus alicuius magnae dioecesis; recepit ille una vice
repraesentantes alicuius novae arcae nummariae (banca) et erant omnes
ecclesiastici et ipse petiit ut etiam laici in hac arca nummaria essent;
responderunt: « utique » et dixerunt eos esse bonos catholicos, tamen pe-
tiit Archiepiscopus utrum etiam essent periti in re administrativa; respon-
derunt: « Plus vel minus ». Generatim phrasis « plus vel minus » est
phrasis quae adhibetur in Ecclesia quando agitur de istis quaestionibus,
sed addidit Archiepiscopus: « Est etiam aliquis Iudaeus inter eos »?
Negaverunt scandalizati et hic respondit: «Ego valde aedificatus sum de
ista re, quae dixistis, sed meam pecuniam in vestra Banca non ponam ».

690

SESSIO II - ACTA

Igitur in hoc bene attendendum est, ut habeantur laici et praesertim
periti, nam illi qui non sunt periti, etiam si sint honesti, cooperiunt
multas inhonestas actiones.

Deinde quoad articulum VI: Firmo praescripto can. 1532, si aga-
tur de alienandis rebus praetiosis aliis ve bonis quorum valor supe-
ret summam 30.000 f rancorum seu libellarum vel de contrahendis
debitis seu obligationibus ultra indicatam summam, contractus vi ca-
ret, nisi beneplacitum apostolicum accesserit. Nescio quantae petitiones
ex toto mundo ad Sacram Congregationem perveniant. Verum est
quod decreto Sacrae Congregationis Consistorialis ista summa elevata
est ad tres miliones francorum, sed hoc est parum, considerata diminu-
tione pecuniae et etiam multiplicitate rationum, praesertim post bellum,
quando multae ecclesiae aedificatae sunt et scholae aedificatae sunt. Recolo
aliquem episcopatum obligatum fuisse a gubernio ad restaurandas omnes
scholas. Petierunt facultatem contrahendi mutuum et taxa est imposita
scandalosa. Nam isti pauperrimi episcopi sunt in conditione terribili
faciendi scholas et Ecclesia ponit etiam mutuum; et ego dixi liberari a
mutuo, dicens quod debet poni taxa pro mutuo quando mutuum non
est pro bono Ecclesiae. Hic intelligitur de hac re, sed ibi indicantur duo
media: in primis quod in facultatibus quinquennalibus detur facultas Epi-
scopis maiore ratione; secundo quod Episcopi magis vel minus proponant
Sanctae Sedi summam intra quam isti possint acta extraordinariae admi-
nistrationis permittere. Sed, ego puto, magis interesse mutare Codicem,
nam Codex debet mutari, ibi agitur de franchis, nam vero nunc est
fr ancus levis et francus gravis deinde libella italiana habet valorem mi-
nimum, deinde una est res quae in mundo hodie unitatem trahit, valor
doliarium. In hoc Orientales et Occidentales sunt concordes, quando
fiunt tractatus commerciales omnia practice computantur in doliaris.
Potest tamen poni ex. gr. francus aureus et ita porro. Sed quia debet
mutari Codex, necessario de hac re debet augeri summa (ad minus)
ad decem et quinque milliones libellarum italicarum (multo magis de
ista re). Igitur ego accepto omnia quae ibi habentur, sed puto practice
melius esset mutare Codicem, quin sit necessarium concedere facultates
speciales, nam quando agitur de Episcopis, vel sunt in Codice vel exi-
gunt facultates speciales, est idem, tantummodo solvunt aliquam sum-
mam pro facultatibus specialibus, sed est idem. Si deinde superatur haec
summa, petitur a S. Sede. Hoc debeo addere: multas dioeceses mundi non
petere et sic canonice multos actus extraordinariae administrationis esse
nullos, sed supplet Ecclesia in hisce cum in aliis rebus.

Deinde habetur articulus IX: agitur de superfluis reditibus beneficio-
rum. Quaestio valde delicata et complexa. In primis optime Com-

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

691

missio complevit, nam ius canonicum et dispositiones canonicae consi-
derant si beneficiarius vel ecclesiasticus habeat superfluum, sed non consi-
derat illum pauperrimum qui non habet neque necessaria; in Ecclesia haec
non considerantur: providet Providentia Divina. Et hic dicitur honeste,
valde bene, quod illi qui habent maiores reditus, debent dare Ecclesiae,
sed illi qui non habent, debet quis curare ut necessarium habeant. Hic da-
tur quaedam facultas Episcopis, sed res est valde delicata et complexa, re-
manet hucusque obligatio conscientiae? Ad minus, ego dico, excipiens
quae optime proposuit Card. Cento, in momento mortis relinquant (quae
reliquerunt) Ecclesiae, igitur fiat testamentum, quantum est possibile, pro
Ecclesia; ad minus accipiamus in momento mortis. Sed nescio quomodo
Episcopi possint obligari; sed bonum est ut Concilium id ponat ad re-
colendam hanc dispositionem quae facile ex mentibus clericorum fugit.1

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM

Card. Ferretto: Schema propositum mihi valde placet: permulta
continentur vere bona et utilia pro dioecesium regimine.

Pauca, et sane minimi momenti, adnotare tamen auderem:

1) Quoad numerum II, pag. 6, 2 § 5, n. 2: Ad amovendum quod-
vis periculum, ne potestas Cardinalis Urbis Vicarii labefactetur cum
detrimento ecclesiasticae disciplinae, hunc numerum omittendum esse
censeo. Hoc dictum sit cum debita reverentia erga Em. mos Patres
Purpuratos.

Ceterum potestas Cardinalis Urbis Vicarii videtur tutanda saltem
ac potestas superiorum religionum clericalium exemptarum, quarum ec-
clesiae videntur excludi in hoc numero.

2) Pag. 8, 3 n. XI: In hoc numero Legislator videtur apprime inten-
dere stabilitatem titularium officiorum ecclesiasticorum.

Videretur quod hic finis tutius assequeretur si strictius determina-
rentur: a) limites temporis probationis; b) quis sit qui potestatem ha-
beat transferendi ab uno ad aliud beneficium: Episcopus tantum vel
quilibet Ordinarius ideoque Vicarius Generalis et Capitularis?

3 ) Quum accidere, proh dolor, queat ut causa « translationis » appel-
lari possit ac debeat causa « remotionis », ne causa « remotionis » neces-

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

2 Cf. p. 685.

3 Cf. p. 687.

692

SESSIO II - ACTA

sario evenire debeat causa « promotionis », forsan melius esset vel omit-
tere illa duo verba « non inferius » vel addere aliquam clausulam utpote
« nisi gravis, iudicio Episcopi, obstet ratio » aut similem.

Card. Pla y Deniel: Mihi liceat duas facere observationes: in pri-
mis mihi videretur perutile esse decernere utrum ad honestam sustenta-
tionem debeant considerari uti reditus beneficiales taxae, quas praeter
dotationem in multis beneficiis accipiunt ex. gr. parochi occasione admini-
strationis Sacramentorum, quia auctores Theologiae moralis, fere omnes,
dicunt reditus pro his taxis receptis non esse bona beneficialia, sed esse
bona quasi-patrimonialia seu casualia, ut alii auctores Theologiae moralis
loquuntur. Propterea ad honestam, congruam sustentationem, quam ha-
bere debent sacerdotes, multi praestat ut distinguatur utrum post novum
Concilium Vaticanum II debeant reditus accepti ex his taxis, quae in
multis regionibus superant dotationem parochorum, exempli gratia in
magnis civitatibus accipiunt multum parochi ex his taxis, utrum debeant
considerari reditus beneficiales aut quasi-patrimoniales; est magna diffe-
rentia. Praestat ut decernatur. Sed alia observatio est quod debet tribui
omnibus sacerdotibus congrua sustentatio, sed hic loquitur etiam de omni-
bus officiis non tantum de beneficiis. Quoad beneficia, iam per Codicem
res est soluta: nullus sacerdos potest habere duo beneficia quae sint con-
grua. Potest habere tantum unum beneficium, sed circa officia non est
idem. Codex nihil dicit et possunt haberi plura officia quae sint compati-
bilia et propterea videtur etiam quoad officia deberi decerni utrum possint
haberi plura officia et congrua sustentatio possit esse ex duobus officiis.
In Hispania, in re civili, numquam potest ullus habere duas dotationes,
sed in praesentis circumstantiis vitae, etiam in re civili habentur et in
re ecclesiastica idem accidit, ex. gr. sunt plures professores Seminarii, qui
habent aliud officium quia unum officium non sufficeret. Sed videtur
quod congrua sustentatio possit haberi quoad duo officia non quoad be-
neficia; quoad simplicia officia, possint haberi duo et in praxi videtur
omnino necessarium.1

Card. Frings : Deleantur in capite primo, numero secundo, § 4, duo
verba « eidem subordinatus », quia hic non sunt ad rem. Expectanda est
definitio dogmatica de relatione inter Summum Pontificem et Episcopos
cum eo communionem habentes. Et sperandum est definitum iri
non tantum subordinationem sed etiam aliqualem congubernationem to-
tius Ecclesiae per Episcopos cum Summo Pontifice.

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

693

Ad cap. I, num. XI: Ius beneficiale, quamvis exortum sit ex situa-
tione medii aevi hodie immutata, non tantum secundum nomen sed etiam
in principiis suis restet, ut maneat beneficiatis, imprimis parochis, aliqualis
independentia et securitas neve imminuatur eorum activitas. Quapropter
parochi a primo instante captae possessionis beneficii stabiles sint nec
amoveri possint, nisi processu iudiciali aut amotione administrativa essen-
tialiter simplificata.

Card. Leger: Pag. 8, n. XI.1 Saepe accidit quod aliqui titulares offi-
ciorum, v. g. parochi, non possunt ob senectutem vel aliquem defectum,
convenienter adimplere munus, aliquando onerosum, quod habent. Tunc
transferri deberent ab uno officio ad aliud inferius, ratione oneris et ho-
noris. Sed nolunt quia non recte intelligunt eorum situationem. Et Ordi-
narius translationem illam nequit efficere ob illam clausulam in n. XI,
linea 22 expressam. Haec clausula potest esse nociva bono spirituali fide-
lium et non videtur necessaria si in aliqua dioecesi sacerdotes omnes
aeque remunerantur et si moneantur Ordinarii de eorum obligatione
agendi secundum iustitiam et aequitatem quando sacerdotem movent ab
uno ad aliud officium.

Pag. 8, n. II.2 Clerici invitentur ad agnoscendum ut opportunum
quod operarii, qui in eorum commodum laborant, « associationes pro-
fessionales » efforment.

Pag. 9, sententia 2a, par. II.3 Potest evenire quod in aliquo territorio
lex civilis non habeatur in hac materia securitatis socialis, vel, si habetur,
adhuc sit insufficiens. Formulatio textus ita esse debet quod omnimodo
clerici urgeantur providere in hac materia, etiam praecedendo legisla-
tionem civilem.

Extendantur ad religiosos et religiosas ea omnia quae dicuntur in
hoc n. II.

Pag. 10, in nn. VIII et IX4 opportunum esset includere officia quae
non sunt beneficia. Sunt enim officia non beneficialia, sicut v. gr. cappel-
laniae scholarum quae reditus recipiunt ab auctoritate civili; et evenit
quod illi reditus superant quod necessarium est ad honestam sustenta-
tionem. Proponimus ergo quod in nn. VIII et IX provideatur pro titulari-
bus officii eodem modo ac pro beneficiariis.

In Capitulo « De administratione bonorum ecclesiasticorum », pro-
visio habeatur de administratione bonorum religiosorum, etiam exempto-

1 Cf. p. 687.

2 Cf. p. 687.

3 Cf. p. 687.

4 Cf. p. 688.

694

SESSIO II -- ACTA

rum. Desideratur quod Ordinarii loci audiantur quando fiunt operationes
financiariae alicuius momenti. Hodiernis enim diebus, illae operatio-
nes habent sequelas afficientes non solum vitam communitatis reli-
giosae sed etiam ordinem publicum Ecclesiae. Accidit enim quod ope-
rationes fiant inopportune vel praeter regulas professionales mundi fi-
nanciarii, (habetur speculatio, « aestimatio » non petitur) et tunc scan-
dalum oritur.

Et haec omnia fiunt propter auctoritatem moralem (sur le credit
moral) Ecclesiae dioecesanae. In his materiis, populus christianus non
distinguit inter communitatem religiosam et Episcopum.

Consulere Ordinarium maiorem securitatem afferret, quia Ordina-
rius statum rerum sibi bene notarum potest aliquando revelare et expli-
care Sanctae Sedi.

Card. Gracias: De officiis et beneficiis ecclesiasticis.

II. Loco Canonis 135, Canon 145 qui ad rem pertinet, invocandus
erit, quia ea de quibus agitur sub hac paragrapho, pertinent ad ea de
quibus agitur in Canone 145, non vero in Canone 135.

Dicitur hic « Officium ecclesiasticum instituatur ipso iure aut de-
creto Superioris ecclesiastici, quibus determinantur obligationes et iura
stabiliter eidem adnexa ». Forte melius dicendum: « competentis aucto-
ritatis » pro verbis « Superioris ecclesiastici », quia verba « Superior
ecclesiasticus » non bene consonant cum verbis Canonis 1409, in defi-
niendo Beneficio.

Forte bonum erit indicare nominatim officia, ea saltem commu-
nia, quae ipso iure instituuntur. Item cum auctoritas competens creat
aliquod officium ecclesiasticum sensu canonico, dicendum erit totidem
verbis, officium sic dictum cum suis iuribus et obligationibus esse of-
ficium sensu canonico ita ut nullus sit locus dubii in applicandis regu-
lis Codicis iis officiis sic institutis.

§ 5. In hac subsectione oportet dicere expressis verbis quae sit
potestas Vicarii Capitularis et Administratoris in talibus officiis insti-
tuendis.

§ 6. In hac subsectione verba « quorum maxime interest » expli-
canda erunt ut res non tam pendula maneat. Haec verba frequenter in
Codice occurrunt, sed cum tam vaga sint, non facile videtur quid in
praxi agendum sit.

III. In ultima linea verba « reditus ex dote officio adnexos » inve-
niuntur. Disputatum est utrum « dos » sit ita necessaria in creando be-
neficio ut sine « dote » beneficium esse non possit. Immo qualis ista
« dos » sit declarandum erit. Forte melius erit dicere: « reditus officio

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

695

adnexos » loco « reditus ex dote officio adnexos ». In plurimis paroe-
ciis in India, verbi gratia, nulla dos est sensu stricto, et tamen tales pa-
roeciae communiter tamquam beneficia habentur.

VI. In hac paragrapho non clare videtur quid sit «... dividere,
dismembrare, transferre, et convertere » officia. Haec verba facile intel-
ligi possunt de beneficiis non autem de officiis.

IX. In secunda linea verba occurrunt « per decreta Conciliorum par-
ticularium ». Quaeritur quae sint ea Concilia particularia. Suntne Con-
cilia Provincialia? Si talia Concilia (vid. Concilia particularia) non ve-
niunt sub nomine eorum quae in Codice definita sunt, tunc melius erit
dare aliquas normas circa ea Concilia.

X. Sicut cum de Parochis agitur, tempus vacationum praefinitum est,
ita forte melius erit tempus vacationum aliorum officia tenentium prae-
finire. Ordinarii erit in singulis casibus iusta de causa diuturniorem vel
breviorem absentiam tantum permittere.

XI. Dicitur: « Officiorum ecclesiasticorum titulares, qui ad normam
iuris non sint instituendi ad nutum Ordinarii, post certum probationis
tempus stabiles erunt in officio, sed non inamovibiles ». Cum vero
tempus probationis non indicetur, haec provisio supervacanea videtur
esse. Item dicitur « post tempus probationis stabiles erunt in officio
sed non inamovibiles ». Quae stabilitas in officio revera ista erit? Tam
dem si titularis officii ecclesiastici in alium officium inferius nullatenus
transferri potest, sequitur Vicarium Generalem non posse nominari
Parochum neque Vicarium Foraneum posse esse Parochum tantum.

De administratione bonorum ecclesiasticorum.

I. Stricto sensu, haec paragraphus non potest esse sub illo titulo.
Titulus agit de administratione bonorum ecclesiasticorum. Quod fideles
admoneantur de obligatione subveniendi ecclesiae, etc. non revera est
actus administrationis. Administratio sensu stricto quod significat satis
clarum est ex Codice.

III. Quae hic dicuntur, superflua esse videntur cum ea iam in Co-
dice contineantur.

IV. Haec paragraphus agit de « directorio » seu de « manuali » in
Seminariis inducendo, unicuique nationi apto, ita ut Seminaristae pos-
sint acquirere generalia principia de administratione bonorum tempo-
ralium. Si res de qua hic agitur refert ad legem ecclesiasticam, de hoc
iam in Codice provisum est. Si vero res de qua agitur refert ad legem
civilem, provisio supra dicta supervacanea est duabus de causis. Prima
— in eadem natione, fieri potest ut unaquaeque provincia vel status
habeat suas peculiares leges; altera — experientia patet leges de hac
re esse semper in perpetua evolutione seu immutatione. Melius videtur

696

SESSIO II - ACTA

ut tale manuale sit provinciale vel commune illis provinciis quae leges
communes habeant, quod manuale reformandum sit ut tempus et occa-
sio postulet. Immo vero, quamvis Seminaristae illa discant in Seminario,
forte cum Parochi fiant iam ea obliti sint. Optimum erit si Parochi,
antequam nominati sint, requirantur ea discere quae ad administratio-
nem bonorum temporalium pertinent.

V. Provisio de petendo consilio a laicis in administratione bonorum
ecclesiasticorum nihil novi videtur addere his quae in Codice conti-
nentur.

VII. De parte reditus ex beneficio quae necessaria videtur ad
« honestam sustentationem » alicuius titularis et de parte reditus ne-
cessaria « ad adimplenda peculiaria onera beneficio adnexa » definienda
est « iure particulari ». Quaeritur: Referturne hoc ius particulare ad
leges dandas in Synodo ab ipso Ordinario sine ulla necessitate referendi
rem ad aliam auctoritatem? Quid de dote beneficii? Si beneficium ali-
quod habet magnos proventus simulque non magna pars impendenda est
ad peculiaria onera beneficio adnexa adimplenda, eritne licitum non
reservare saltem aliquam partem proventus ad dotem beneficii au-
gendam?

VIII. Hic indicatur administrationem aliquorum beneficiorum pos-
se simul administrari, si id bonum dioeceseos expostulet. Eruntne omnes
beneficiarii talium beneficiorum administratores una simul, vel Ordi-
narius habebit potestatem nominandi ex his omnibus unum aut forte
aliquem alium etsi non unum eorum? Tunc ea, quae in Codice habentur,
mutanda erunt. Item, poteritne Ordinarius loci in ea suppositione pa-
roecias coniungere administrationis gratia, ad duos vel plures districtus
pertinentes? Quae auctoritas erit parocho in talibus adiunctis? Sub his
conditionibus erunt quaedam sine dubio bona, sed etiam alia erunt de-
trimenta. Nam Parochi aliique beneficiarii non vires adicient ut uberio-
res proventus paroeciae habeant.

IX. In hac paragrapho verba « iuxta normas dandas in conferendis
Episcoporum » indigent aliqua explicatione. Suntne hi conventus Epi-
scoporum alicuius tantum provinciae ecclesiasticae vel totius regionis?
Nonne satius erit dicere « in conferendis Ordinariorum locorum », non
vero « in conferentiis episcoporum »?

X. Iis, quae hic dicuntur: forte haec verba possunt adici: « fructus
beneficiorum qui necessarii non sint ad congruam beneficiarii renume-
rationem et ad peculiaria onera adimplenda, quae sint bneficio ad-
nexa ». Vide n. VII.

Card. Meyer: Quoad administrationem bonorum ecclesiasticorum

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

697

mihi non patet nunc quaenam sint omnes conclusiones quae ex verbis ali-
quorum statutorum, VI et XI-XIV inclusive, logice derivari possint.

Notandum est quod etiam in eadem natione, ut in Statibus Foederatis,
conditiones maxime variari possunt. Neque hae variationes componi pos-
sunt per communem actionem in conferendis Episcoporum factam, cum
res etiam a lege civili pendeat. Inde etiam probo ea, quae nunc dicta
sunt hac de re.

Ex experientia habita in administratione trium diversarum dioece-
sium, video utique haec statuta multas optimas provisiones continere in
bonum totius Ecclesiae vel dioeceseos. Attamen lex civilis etiam consi-
derari debet, iuxta quam in aliquibus regionibus Statuum Foederatorum,
unaquaeque paroecia constituitur tamquam « separata corporatio » (se-
parate Corporation). Quamvis Episcopus, Vicarius Generalis et Paro-
chus ab ipsa lege civili officiales principales huius corporationis constituan-
tur, ipsis minime permittitur, ut puto, ut simpliciter reditus illius pa-
roeciae superfluos — ut dicuntur — sumant in bonum dioecesis sine ulla
spe ut paroeciae iterum reddantur. Etiam praescindendo a lege civili, quae-
cumque sit, non videtur semper prudens quod Ordinarius simpliciter ita
agere possit.

Insuper, quoad omnia haec statuta, VI et a XI usque ad XIV, vi-
detur quod longiori quodam commentario vel interpretatione indigeant,
ut clare pateant omnia quae in ipsis contineantur, e. gr. quoad VI, ut
terminus « alienare » practice accommodetur hodiernis conditionibus oe-
conomicis. Deficiente tali commentario pro tempore, mea opinione, haec
statuta iterum alicui studio subiiciantur. Et explico. Non est mihi cla-
rum utrum suffragium « placet » sumatur tamquam approbatio eorum
quae in schemate continentur vel solummodo tamquam approbatio quod
schema ita confectum tamquam intimius et fusius a Patribus Concilii
disputandum prudenter et opportune proponi potest. Inde dico: haec sta-
tuta, uti sonant, Patribus Concilii quidem opportune et prudenter qui-
dem proponi posse. Attamen addo quod ex intimiori discussione sta-
tutorum forsitan clarius apparebit statuta quaedam minime placere.

Card. Alfrink: 1. Necesse non habeo redire ad beneficiorum re-
servationis abolitionem, de qua ante duos dies locutus sum, quia Emi-
nentissimus Relator iam promisit in schemate decreti generalis de of-
ficiis et beneficiis omnis reservationis expresse finem facturum esse.

Reservatio haec Ecclesiae paucam aut nullam affert utilitatem, Epi-
scopis dat multa incommoda et magnum secum fert laborem ut ita di-
cam burocraticum. Si abolita totaliter reservatione plures sacerdotes e la-
bore curiali liberarentur pro cura animarum, bonum opus fecerimus.

698

SESSIO II - ACTA

2. In n. VI, in pag. 91 agitur de valore rei quae de unius Sanctae
Sedis licentia valide alienari vel locari potest et qui in facultatibus
quinquennalibus aeque determinabitur pro locorum et temporum adiun-
ctis, secundum propositiones per conferentias regionales seu nationa-
les factas.

Non video rationes ob quas haec lex de alienatione vel locatione quae
de unius Sanctae Sedis licentia fieri potest, in Ecclesia servari deberet. Cu-
ria enim Romana videtur de longinquo difficulter iudicare posse de ista
alienatione vel locatione. Curia Romana etiam non potest portare re-
sponsabilitatem de tali alienatione vel locatione et de facto istam respon-
sabilitatem Curia Romana non portat. Alia ex parte haec lex causat in
Curia Romana immensum laborem burocraticum ad quem faciendum plu-
ribus opus erit sacerdotibus.

Eadem quaestio recurrit: nonne melius esset Curiam Romanam li-
berare de hoc onere et sic sacerdotes liberare pro cura animarum?

Si autem rationes adsunt vere graves ob quas lex ista retinenda est,
saltem statuendum videtur, mea humili opinione, pro diversis dioecesibus
et regionibus, in quibus curia dioecesana bene est organisata per homines
capaces qui iudicare possunt et responsabilitatem portare possunt, ut
omnes alienationes et locationes et huiusmodi fieri possint propria aucto-
ritate et propria responsabilitate sine limite.

Forsitan paragraphus sexta isto modo interpretanda est, sed melius
esset, nisi fallor ut expresse diceretur, conferentias regionales seu
nationales Episcoporum Sanctae Sedi talem propositionem facere posse.

3. In eadem paragrapho VI subintroducuntur facultates quinquennales,
ac si post Concilium Vaticanum II istae facultates quinquennales redeant.
Nisi fallor hic reditus pro multis Episcopis erit disillusio. Expectant enim
et sperant ut post Concilium nostrum hae facultates quinquennales de
historia Ecclesiae dispareant, nisi graves rationes obstent. Omnia enim
vel fere omnia quae in facultatibus quinquennalibus Episcopis donantur,
ipsis iure communi competere deberent. Numquam legi in Sacra Scriptura
Sanctos Apostolos, Episcoporum praedecessores, a Sancto Petro facultates
quinquennales accepisse.

Facultates quinquennales infringunt auctoritatem Episcoporum, quod
praesertim in regionibus nostris mixtis evitandum esset, quia prote-
stantes episcopos catholicos considerant ut in rebus minutissimis a
Curia Romana dependentes.

Facultates quinquennales hanc apparentiam externam corroborant.

1 Cf. p. 687.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

699

Carcl. Larraona: I. Generalia de schemate.

1) Probe notandum est hic non agi de Officiis, et idem valet de be-
neficiis et de bonorum ecclesiasticorum administratione, quia haec omnia
late patent et magna ex parte pertinent ad competentiam diversarum
SS. Congregationum, ut ecce: SS. Congr. Consistorialis, de Religiosis, de
Propaganda Fide, quoad relativa officia, beneficia, administrationes. Agi-
tur et agi tantum potest de iis quae in officiis, beneficiis, administrationi-
bus pertinent ad competentiam S. Congregationis Concilii quae Schema
proponit.

2) Evidenter, his de rebus, qua ipsae late patent et inter se clare
dependent, cognoscere debet Commissio mixta quae diversos respectus
huius tam amplae materiae unificare et ad rationabilem harmoniam re-
digere satagat.

3) Proinde, ex. gr. ex illis quae ad can. 145 Codicis notantur in
n. II (De Officiis), plura cum non pertineant ad competentiam S. Con-
gregationis Concilii, essent expungenda ex hoc Schemate; alia plura
sunt coordinanda cum tot aliis quae diversae Congregationes, circa
officia ipsis pertinentia, addere merito possunt et debent.

4) Non pauca ex dictis circa officia, ad codificationem remittenda
essent, quia eminenter technica sunt, imo ad illam iuris partem perti-
nentia quae, recenter in systema generale redacta, subdifficilis est et
veluti ontologiam iuris canonici constituit. Conferatur ad redactionem
definitionis officii can. 350 C. Iuris Orientalis (De verborum significa-
tione).

II. In particulari : A) De Officiis et Beneficiis ecclesiasticis.

Ad I art. — Illa, quae § 2 habet, nimis generalia sunt. Hae genera-
les regulae ac definitiones in iure valde periculosae reputantur. Saltem in
fine § 2 loco verborum seu clausulae «nisi aliud expresse statuatur »,
potuisset cautior clausula poni: « nisi aliud ex natura rei constet vel
expresse seu aequivalenter statuatur vel clare ex contextu deducatur ».

Ad II art. § 3 — Redactio posset clarior et accuratior esse. Illa quam
propono, etsi non sit omnibus numeris absoluta, sub respectu de quo
hic agimus, posset melius ita fieri: « Officium ecclesiasticum instituitur
(non « instituatur ») atque existere incipit aut Iuris ipsius praescripto aut
Superioris ecclesiastici competentis (cf. c. 100 § 1: sunt plures qui
officia erigere possunt, non tantum ii de quibus in § 5, sed omnes tan-
tum intra provinciam propriae competentiae) decreto. Erectio ipso iure
facta intelligatur quum iuris praescripto officium imponitur seu factum
figitur cui erectio adnexa est et iura atque obligationes fundamentalia de-
finiuntur quae ex erectione exurgunt. Quum vero erectio decreto Supe-

700

SESSIO II

ACTA

rioris ecclesiastici perficitur, in decreto, simul cum erectione, obligatio-
nes et iura officio stabiliter adnexa, definienda sunt.

Ad II art. § 4 — Cf. can. 108 § 3. Nescio an ad non offendendos
Patriarchas Orientales, qui aliquod fundamentum Patriarchatus in iure
divino apostolico invenire volunt, aliquod verbum addi posset, ex. gr.
« Cetera officia institutionis ecclesiasticae gener atim habentur ».

Ad II art. §§ 5-6 — Verba talia sunt quae excludunt erectionem
officiorum religiosorum de quibus inde verbum non fit.

Ad II art. § 7 — Plures ex his divisionibus pro Concilio ridiculae
sunt, et etiam pro Codice inutiles, quia ex se clarae et in iure communi vix
admissae. Hinc supprimi possent divisiones: « liberae et necessariae col-
lationis »; « reservata vel non reservata ». — Aliae possent modificari,
ex. gr.: Officia omnia generatim non dividuntur in curata et non curata.
Haec est directo divisio beneficiorum et quidem proprius inferiorum. Si
divisio ad officia referri vellet, officia dividerentur in maiora (supra-
episcopalia; episcopalia; quasi-episcopalia), et minora (infra-episcopalia).

Ad III — Si quid opinari licet, videretur clausula beneficii defini-
tioni adiecta, scilicet: « et iure percipiendi sive ex toto sive ex parte
per legem particularem determinata iuxta varia locorum et temporum, ...
reditus » Concilii propria non esse. In Codice vero res magis expe-
dite et eleganter indicari posset, ex. gr. « percipiendi reditus ex dote
officio adnexos qui legitimo iure sive generali sive particulari definiti
fuerunt ».

A IV ad XI — a) In his articulis notandum generatim omnino est:

1) Haec saepe nullo modo exclusi ve ad S. Congregationem pertinent,
sed ad Commissiones mixtas in quibus competentiam et interesse ha-
bent SS. Congregationes Consistorialis, Religiosorum, de Propaganda
Fide, Seminariorum quoad officia relativa.

2) Prae oculis haberi debent voluntates fundatorum. De iure con-
dendo potest quidem lex hic dari iuxta quam voluntates in posterum
certis limitibus subiiciantur, ita ut sub illis tantum acceptentur. Sed lex
generalis, quae respicit praeteritas ac existentes fundationes, dari non
potest, quae, contra traditionem ecclesiasticam, mutet voluntates omnes.
Iuxta doctrinae normas mutatio piarum voluntatum in concreto S. Sedi
reservatur (Cf. cc. 1490, 1493, 1494, 1551 § 1: ad casum appli-
candos).

3) Ut innui, nulla in hoc adest difficultas quod regula seu norma
detur ad hoc ut in posterum beneficia non acceptentur nisi facultatibus
recognitis Ordinariis ipsa adaptandi ut toti clero prudenter subveniri
valeat.

4) Praeterea ratio haberi etiam deberet de iuribus quaesitis (can. 4)

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

701

ita ut actualibus beneficiariis non nisi intra certos definitos limites hae
normae et illae quae infra in n. II (De administratione bonorum, art.
VII ss.) applicentur, sed potius novis beneficiariis imponantur.

b) In particulari: Art. V-VI — Sunt normae generales quae Com-
missioni mixtae magis competerent et quoad redactionem technicam et
concretam Codici melius relinquerentur. Complectuntur etiam Officia
« per quae Romanus Pontifex negotia Ecclesiae universae expedire
solet ».

Art. VII-IX — Haec quae in Concilio tractanda necessario vel uti-
liter essent, ex. gr. art. VII de praevidentia, providentia, adsistentia
sociali pro Clero, forsan etiam nec levibus de causis iuxta modum pro
Clero religioso aliisque religiosis; art. VIII de non violando iure Eccle-
siae acquisitionis et administrationis bonorum sub specie legum socialis
praevidendae et adsistentiae; art. IX de fructibus necessariis et super-
fluis... forsan brevius, clarius magis efficaciter redigerentur.

Art. X {De vacationibus ) — Merito ponderandum esset an melius
quam « ius competit », concedendo strictum ius subditis, quod ansam
dare potest non paucis neque parvis difficultatibus, diceretur: « Supe-
riores officium habere ita providendi vacationibus officialium ad con-
gruum tempus ... dummodo Ecclesiae et animarum necessitatibus con-
venienter fuerit provisum » (salve le necessita di servizio).

Art. XI — Ultima verba ita melius et dignius redigi possent:
« iidemque pro sacri ministerii necessitatibus ab uno ad aliud transferri
debeant officium seu beneficium. Episcopi iudicio hoc non sit praecedenti
inferius, nisi animarum cura et clarum dioeceseos bonum in aliquibus
casibus id revera exigat ».

Haec, ut patet, ex natura proprii status, officiis religiosis non ap-
plicantur.

B) De administratione bonorum ecclesiasticorum.

Ad I art. — Placet.

Ad II art. — Placet. Sed, saltem in Codice , hoc ius esset magis defi-
niendum et magis urgendum, admittendo et faciles reddendo recursus
administrativos et iudiciales, iuxta casus, ad altiores Auctoritates.

Hoc debetur et clericis ac religiosis et religiosis seu piis mulie-
ribus quae pro Ente ecclesiastico vel religioso laborant, ad quod non
pertinent directo ut vera membra. Retributio ab Entibus ecclesiasticis
et Religiosis his domesticis, operariis etc. pluries est prorsus iniusta et
vere exosa.

Ad III art. — Est inutilis.

Ad IV art. — Melius omitteretur. Non est neque Concilii neque

702

SESSIO II - ACTA

Codicis propria huiusmodi commendatio, sed relinquenda Ordini Stu-
diorum.

Quoad libros administrationis, scilicet quod aequales esse debeant in
singulis nationibus, forsan melius Codici aut Conferentiis Episcoporum
relinqueretur.

Ad V art. — Placet, sed idem fere iudicium.

Ad VI art. — Idem quoad Religiosos fieri posset, rem committendo
vel Foederationibus Superiorum Maiorum diversarum nationum vel, for-
san melius, Comitatui Centrali Superiorum Generalium (Romae) auditis
Superioribus Maioribus diversarum nationum.

Ad VII art. — Res placet, sed his animadversionibus:

a) Agitur de re ita gravi quaeque diversas tangit SS. Congregatio-
nes praecipue vero S. C. Consistorialem, ut Commissioni mixtae neces-
sario committi deberet. Ipsa superat conceptum beneficiorum.

b) Hic speciatim referendum est quod supra (I - ab art. IV ad XI)
circa voluntates Fundatorum et iura quaesita (can. 4) diximus.

Ad VIII et IX art. — Placent, sed ad Codicem amandanda esset
definitio procedurae servandae ut negotium totum practice, secure et
pacifice (prout possibile erit) concluderetur.

Ad X art. — Recte, sed haec melius Codici relinquuntur. Postea
alia adiicienda obvenient, ex. gr. tributa Status. Cum bona voluntate
possent reduci ad a). Sed forsan redactio, ne de his tributis in iure
nostro sermo fiat, magis ampla esse deberet.

Ad XI art. — Placet. Revera ex se articulus continet interpretatio-
nem voluntatum donantium, quae pro futuro nullam secumfert difficulta-
tem, quia est conditio pro hac dotatione ex lege imposita et acceptata.
Quoad dotationes iam factas generatim, nulla vi fundatoribus illata, ita
etiam interpretari fundate poterunt voluntates fidelium, non tamen sem-
per, imo optime potuisset haec conditio imposita inveniri, quod omnia
integre ex his oblationibus collecta parocho reserventur.

Ad XII art. — a) Sincere in primis dubitarem an conveniat de his
formis paroeciarum, quae quidem in iure canonico novae sunt, nec prorsus
respondent typis classicis paroeciarum saecularium et religiosarum imo
et ecclesiis religiosis, nec ex se favent privatae, sane autonomae, cari-
tati et pietati, sed potius cuidam centralismo administrativo, in Concilio
vel in Codice loqui. Non est de fide quod illa, quae ad has formas admit-
tendas duxerunt, in catholicismo magis adulto minusque in ecclesiis pa-
roecialibus construendis praeoccupato, mutari possent. Haec nullo modo
tanguntur in locis ubi recepta sunt, et populorum menti respondent et
bonum de se specimen dederunt. Sed hoc iuri particulari melius relin-
queretur.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

703

b) Ceterum, si agatur, ut patet, de paroeciis non autonomis, sed epi-
scopalibus seu dioecesanis non religiosis et potius quam Communitati
Titio religioso parocho traditis, cum nulla rigore iuris obligatione tenea-
tur Episcopus collectam permittendi, quod praescribitur rationabile non
tantum sed favorabile demum est.

c ) Ex adverso, res prorsus seu satis mutat, et de hac hypothesi hic
non cavetur , si ecclesia paroecialis in proprietatem Religioni (ex. gr. Ab-
batiae) pertineat. Hic casus datur ex, gr. in Anglia et adest hac de re
iurisprudentia et quidem satis aequanimis, et adest etiam in Statibus
Foederatis.

d) Inde vel cautior redactio facienda esset vel quaestio non Conci-
lio sed forsan Codici, imo melius iuri particulari et iurisprudentiae re-
linquenda, in quibus haec commendatio fieri possit.

Ad XIII art. — Placet, sed his animadversionibus:

a) Nimis blande et inefficaciter haec indicantur: « quatenus fieri
possit ». Praeterea minus recte respondet pluribus quae supra dicta fue-
runt multo magis resolute. (Cf. art. VII, VIII, IX, XI).

b) Ex massa non tantum iis quae optime recensentur (a, b, c,), sed
etiam aequitati (imo et iustitiae) salariorum non solum pro clericis sed et
pro tot aliis qui pro Ecclesia laborant.

c) Textum art. XIII sub d) ita modificarem: « aliisque institutis ec-
clesiasticis aedificandis vel ampliandis, administrandis, tuendis ».

Ad XIV art. — Hic articulus componendus est cum art. VII, IX,
XI. In his articulis sermo fit de massa communi bonorum dioeceseos et
indicantur fontes seu capita ex quibus ipsa alitur et augetur. In art. XIV
nihil de his fontibus dicitur. Ut videtur, ex textu de una et unica massa
agitur ac proinde in hoc articulo logice dicendum saltem esset: « Massa
communis bonorum dioeceseos praeterquam ex aliis de quibus supra in
art. VII, IX, XI, etiam a) ...

Card. Confalonieri: Peto veniam si pauca verba dico ad meam
instructionem. Saepe saepius audivi: « hae res Concilium non respiciunt,
sed Codicem, seu reformationem Codicis ». Curnam? Puto enim pro-
prium esse Concilii parare leges seu mutationes in Codice inferendas.
An fortasse Codex est « monopolium » Dicasteriorum Curiae Romanae?
Si sum in errore, desidero corrigi.1

1 Ex taeniola magnetica.

704

SESSIO II - ACTA

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet.

Card. Micara: Placet.

Card. Pizzardo: Placet.

Card. Aloisi-Ma sella: Placet iuxta modum: id est:

a) iuxta votum Em.mi ac Rev.mi Cardinalis Ferretto, et votum
Em.mi ac Rev.mi Cardinalis Larraona;

b) ne eadem ratione tractentur officia religiosa et non religiosa,
ut in Schemate, Parte I, art. V et sq.

Card. Ferretto: Placet iuxta modum: habita scilicet ratione ani-
madversionum in disceptatione ab Em.mis Patribus et praesertim ab
Em.mo Cardinali Larraona expositarum, et iuxta ea quae in folio adnexo
humillime adnotavi.1

Card. Lienart: Placet.

Card. Tappouni: Placet.

Card. Copello: Placet iuxta modum: cum observationibus factis
ab Em.mis Patribus.

Card. McGuigan: Placet iuxta modum: id est habita ratione de his
quae dicta sunt ab Em.mis et Rev.mis Dominis Frings, Gracias, Leger,
Meyer et Ferretto.

Card. Gilroy*. Placet iuxta modum, i. e. ratione habita observa-
tionum factarum praesertim ab Em.mis ac Rev.mis Dominis Cardinali-
bus Frings, Gracias, Leger, Meyer et Alfrink.

Card. De Gouveia: Placet iuxta modum: scilicet ut emendationes
fiant secundum observationes ab Em.mis Cardinalibus Ferretto, Pia y
Deniel, Frings, Koenig et Confalonieri factas.

Card. Pla y Deniel: Placet iuxta modum:2 scilicet ut determi-
netur an sint fructus beneficiales quae parochi accipiunt ex taxis oc-
casione administrationis sacramentorum, et ut admittatur congruam
sustentationem sacerdotum posse non ex pluribus beneficiis sed utique
ex pluribus officiis haberi.

1 Cf. pp. 691-692.

2 Cf. p. 692.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS 705

Card. Frings: Placet iuxta modum, sicut exposui.1

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: scilicet adhaerendo obser-
vationibus ab Em.mis Patribus Ferretto, Frings, Meyer et Confalonieri
propositis.

Card. Tien: Placet iuxta modum: secundum proposita ab Em.mis
Cardinalibus Frings et Meyer.

Card. Valeri: Placet.

Card. De la Torre: Placet.

Card. Siri: Placet iuxta modum: retineantur in hoc Decreto prin-
cipia tantummodo generaliora, quae ius hucusque vigens vere immutant
vel complent (et quibus adhaereo); cetera remittantur ad reformatio-
nem Codicis, quia ibi suum locum melius videntur habere.

Card. D’ Alton: Placet iuxta modum: Ad II, n. X, sub b) velim
addere verba sequentia: «... vel pro reparationibus quae necessariae
sunt propter negligentiam beneficiarii ».

Card. Leger: Placet iuxta modum2 i. e. prae oculis habeantur obser-
vationes a Patribus factae praesertim ab Em.mis Gracias, Meyer et
Alfrink.

Card. Gracias: Placet iuxta modum: secundum allata a me3 et
ab aliis. Et etiam ego ipse vellem habere solutionem quaestionis funda-
mentalis propositae ab Em.mo Confalonieri.

Card. Cento: Placet: certitudine fisus quod Commissio rationem
habebit quarundam observationum a Sodalibus praesentibus prolatarum.

Card. Garibi y Rivera: Placet.

Card. Godfrey: Placet iuxta modum: ratione habita observatio-
num Em. morum Cardinalium Ferretto, Leger et Confalonieri (relate ad
Codicem). Placet id quod dictum est de deletione verborum « non in-
ferius » (n. XI), quae superflua videntur. Quoad cap. II, ad n. V:
melius mihi videtur adhibere aliud verbum loco « exquiratur », quod
occurrit bis in hoc numero. Ratio est quod, etsi multi sunt laici qui
optimum praestant auxilium sacerdotibus in administratione, tamen
pauci sese ostendunt difficiles et dominare tendentes. Caute procedamus
in hac re. Ne dicamus « exquiratur », sed potius « laicorum consilium

1 Cf. pp. 692-693.

2 Cf. pp. 693-694.

3 Cf. pp. 694-696.

706

SESSIO II - ACTA

prudenter exquiri potest », ne laici sibi vindicent ius nimis interve-
niendi in negotiis ecclesiasticis. Item in secunda parte huius numeri
dicatur potius « peritorum auxilium utilissimum erit ... ut sacerdotes
efficacius ad sacri ministerii exercitium attendere valeant ».

Card. Confalonieri: Placet cum quibusdam obviis observationibus
a Patribus factis.1

Card. Richaud: Placet, attentis observationibus Em.morum Cardi-
nalium Ferretto, Leger et etiam Em. mi Card. Gracias de conferentiis
episcopalibus.

Card. Konig: Placet: Pag. 9, 2 num. V. Consilium hoc distinguatur
a consilio paroeciali Actionis Catholicae.

Card. Marella: Placet iuxta modum: cum quibusdam animadver-
sionibus hic factis, praesertim ab Em.mo Confalonieri de reformatione
Codicis. Quaedam propositiones huius schematis concordant cum illis
quae a « Commissione de Episcopis et Dioeceseon regimine » discussae
sunt et mox Commissioni Centrali mittentur. Non paucis autem quae-
stionibus hic ab Em.mis Viris propositis, ex. gr. de Conciliis provincia-
libus et dioecesanis, de Coetu seu Conferentia Episcoporum, de faculta-
tibus quinquennalibus, de taxis solvendis Curiae Romanae etc. etc.
pariter in Schematibus praedictae Commissionis satisfiet.

Card. Testa: Placet iuxta modum: scilicet iuxta observationes exhi-
bitas.

Card. Muench: Placet iuxta modum: i. e. secundum observationes
factas ab Em.mis Card. Meyer et Alfrink.

Card. Meyer: Placet iuxta modum: i. e. iuxta ea quae in commen-
tario proprio dixi,3 et iuxta observationes optimas ab Em.mis Cardina-
libus Frings, Leger et Alfrink factas.

Card. Doi: Placet iuxta modum: scilicet ratione habita de obser-
vationibus factis ab Em.mis et Exc.mis Sodalibus.

Card. Alfrink: Placet iuxta modum:4 iuxta observationes factas
a diversis Em.mis Cardinalibus.

Card. Quintero: Placet iuxta modum, nempe cum observationibus
factis ab Em.mis Patribus.

1 Cf. p. 703.

2 Cf. p. 683.

3 Cf. pp. 696-697.

4 Cf. pp. 697-698.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS 707

Carcl. Concha: Placet iuxta modum: ita tamen ut Schema ab
Em.mo Cardinali Ciriaci propositum iterum redigatur et harmonice cum
Codice luris Canonici componatur, attentis iis quae ab Em.mis Car-
dinalibus dicta sunt.

Card. Di Jorio: Placet: attendatur tamen ad modum quo, aliquo-
modo deficientibus bonis ecclesiasticis, solvi possint onera, quae absolute
statuuntur, Officialium Curiae, socialis adsistentiae et huiusmodi, quum
concursus fidelium parvo pondere sit seu valde insufficiens.

Card. Roberti: Placet iuxta modum: iuxta animadversiones factas
ab Em.mis ac Rev.mis Patribus.

Card. Jullien: Placet iuxta modum: placet nempe iuxta observa-
tiones Em.morum Cardinalium, sed ad n. XI partis Iae, pag. 8,1 in quo agi-
tur de dispositione gravissima, qua reformatur notio inamovibilitatis offi-
ciorum, addenda videretur dispositio prudens canonis 192 § 3, id est:
« Si de amovibili officio ... tenetur ». Sic praecaveretur tantis litibus.

Card. Larraona: Placet iuxta modum:2 ita ut prae oculis habean-
tur observationes a Patribus factae.

Card. Heard: Placet iuxta modum: i. e. iuxta observationes ab
Em.mo Larraona factas.

Beat. Gori: Placet.

Beat. Cheikho: Placet.

Exc. Felici: Placet iuxta modum: seu, ut a quibusdam Patribus
et praesertim Cardinali Larraona animadversum est, quaedam nimis
specifice statuta, melius perpensa, ad codificationem mandentur.

Exc. 0’Connor: Placet iuxta modum: redigatur in forma genera-
liori, praetermissis suasionibus, quae solummodo in aliquibus regioni-
bus applicari possint.

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum: in omnibus dioecesibus statuatur
« minimum » necessarium ad congruam sustentationem. Qui abundant,
conferant pro pauperibus; faciant « fassionem » sed conscientiose. Sto-
laria sunt fructus « beneficiales ». Cura dedicetur senioribus sacer-
dotibus.

Exc. Ryan: Placet.

1 Cf. p. 687.

2 Cf. pp. 699-703.

708

SESSIO II - ACTA

Exc. Chavez y Gonzalez: Placet iuxta modum: prae oculis habean-
tur observationes Em.morum Patrum Ferretto, Frings, Alfrink, Larraona.

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: scilicet cum observa-
tionibus scriptis factis ab Em.mis Cardinalibus Ferretto, Leger, Pia y
Deniel, Gracias et praesertim cum accuratissimis emendationibus Em.mi
Cardinalis Larraona et cum quaestione proposita ab Em.mo Card. Con-
falonieri, quia mihi videtur evidenter practica esse.

Exc. Antezana y Rojas: Placet iuxta modum: secundum obser-
vationes Em.morum Gracias, Larraona et aliorum Patrum.

Exc. Campbell: Placet.

Exc. Beras: Placet.

Exc. Cooray: Placet iuxta modum: i. e. perpensis iis omnibus
quae a Patribus huius coetus dicta sunt et etiam iuxta sequentia: 1) Li-
ceat Ordinariis locorum, iusta de causa, cumulare vacationum tempus,
ita ut si quis sacerdos non utitur vacationibus per aliquot annos, illi tri-
buatur vacatio longior, etiam iis in casibus, ubi tempus a iure communi
determinatur (pars I, ad X).

2) Ubi parochis vel aliis sacerdotibus servitio dioecesis addictis tri-
buitur retributio annua determinata, fas sit Ordinariis locorum, in
computando illam summam, rationem habere stipendiorum Missarum
et taxarum, quae iura stolae dicuntur (pars II, ad VII et IX).

3) Dicatur clarius utrum « massa », de qua agitur in n. XIV, in
pag. 1 1,1 sit eadem ac ea de qua agitur sub n. VII, in pag. 9 2

Exc. McKeefry: Placet cum attentione data observationibus
Em.morum Frings, Gracias, Meyer et Alfrink.

Exc. Lefebvre: Placet iuxta modum: id est iuxta observationem
factam ab Em.mo Card. Jullien.

Exc. Hurley: Placet iuxta modum: scilicet iuxta observationes
sodalium et in particulari Em.morum Cardinalium Leger, Gracias, Meyer,
Confalonieri et Alfrink.

Exc. Landazuri Ricketts: Placet iuxta modum: id est, habita ra-
tione observationum Em.morum Pia y Deniel, Leger, Larraona factarum.

Exc. Perrin: Placet iuxta modum: id est habita ratione animadver-
sionum Em.morum Cardinalium Ferretto, Pia y Deniel, Frings, Leger

1 Cf. p. 688.

2 Cf. p. 688.

DISCEPTATIO - DE OFFICIIS ET BENEFICIIS ECCLESIASTICIS

709

et Jullien. Assentio petitioni Cardinalis Alfrink ut constituatur consi-
lium regionale peritorum pro alienatione et locatione omnium bono-
rum ecclesiasticorum magni momenti.

Exc. Seper: Placet iuxta modum: i. e. schema propositum emen-
detur ratione habita eorum quae in discussione dicta sunt.

Exc. Bazin: Placet: iuxta observationes ab Em.mis Patribus factas.

Exc. Bernard: Placet iuxta modum: attentis praesertim observatio-
nibus Em.morum Card. Leger, Godfrey et Alfrink.

Exc. Bernier: Placet iuxta modum: scii, ratione habita animad-
versionum ab Em.mis Cardinalibus Ferretto et Meyer, necnon ab
Em.mo Card. Confalonieri de Codice reformando, factarum.

Exc. Yago: Placet iuxta modum: secundum observationem Em.mi
Leger de sacerdote transferendo ad aliud officium.

Exc. Rakotomalala: Placet iuxta modum: scilicet iuxta obser-
vationes factas.

Ngo-Dinh-Thuc: Placet: cum aliquibus quaestionibus ad Em.mum
Relatorem humiliter directis: Res mihi videtur magni momenti quae
meretur attrahere attentionem Summi Pontificis. Mihi liceat sequentes
notationes proponere:

1) In genere applaudo propositionibus Em.mi Relatoris. Speciatim
quoad limitationem usus beneficii cui confertur munus seu functio so-
cialis, inde via praecluditur cursui « honorum » per concursus.

2) Inextricabiles difficultates eveniunt occasione mortis sive pa-
rochorum sive « procuratorum » et speciatim Episcoporum, qui ad me-
liorem (saltem pro eis) vitam migrant intestati et saepius cum « compte
courant » in nummulariis sub nomine proprio et non sub nomine dioe-
ceseos. Numquid in relationibus mittendis ad Sanctam Sedem non po-
test exigi ab Ordinariis declaratio de testamento iam condito et de
numero « compte courant » qui pertinet ad dioecesim?

3) In nostris dioecesibus proletariis, ubi non adest beneficium pro-
prie dictum, sed non raro sacerdotes possunt, praeter sustentationem de-
bitam a dioecesi, recipere regularia munera et speciatim pinguissima
stipendia quasi regularia, quorum summa plus quam sufficiens est pro
sustentatione honesta parochi, dum confratres saepe meliores illis vege-
tant in paroeciis pauperibus, in quibus Episcopus frequenter debet mit-
tere sacerdotes laboriosos austerosque. Numquid Episcopis liceat deter-
minare limitem stipendii Missae et recipere pecuniam quae excedit, ad
sustinendos alios sacerdotes, cum stipendia Missarum per se destinan-

710

SESSIO II - ACTA

tur ad sustentationem honestam sacerdotis, non ad reddendum eum divi-
tem, dum e contra stipendia ista debent habere functionem socialem et
non capitalisticam?

4) Tandem, cum in nostra aetate, in civilibus, nationes locupletiores
(sovietica non excepta) volant ad adiutorium nationum minus evolu-
tarum et quidem inconditionaliter, cur in Ecclesia nostra dioeceses lo-
cupletiores non volant ad adiutorium dioecesium minus evolutarum
quarum Episcopi frequenter, ad inveniendum tantum panem quotidia-
num sacerdotibus, debent saltare sicut funicularii?

Exc. Verwimp: Placet iuxta modum: ratione habita de iis quae
dicta sunt ab Em.mis Cardinalibus praesertim Alfrink et Confalonieri.

Exc. Jelmini: Placet: addam quasdam observationes scriptas:

1) Cum rerum et temporum decursu beneficia ecclesiastica haud
parum prioris momenti amiserint, et saepius eorum reditus ita sint
reducti ut congruae beneficiati sustentationi sufficere non possint, Epi-
scopis ampla facultas concedatur eadem beneficia in perpetuum uniendi,
servatis, quo meliori fieri potest modo, fundatorum voluntatibus.

2) Saepius contingit parochos, elapsis pluribus annis, quibus eidem
paroeciae praesunt, sive ob incertam valetudinem, sive ob senectutem,
ministerio paroeciali congrue satisfacere non posse; et proinde fideles
haud exiguum detrimentum pati. Provisio per vicarium coadiutorem
innumeris saepe difficultatibus occurrit, sive ratione congruae, sive
ratione domus vicario coadiutori assignandae. Congruum igitur videtur
regulam statuere, qua Ordinarius animarum bono providens, parochos
amovere in hisce casibus possit: et proinde opportunum erit, si norma
de provisione beneficiorum in perpetuum abrogetur; sin minus regula
saltem statuatur, qua parochus, cum 70 annum aetatis suae attingit,
libere a sua paroecia amoveri possit, Ordinarii conscientia onerata de
eiusdem sacerdotis congrua sustentatione.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum: iuxta observationes factas.

Exc. Scharmach: Placet iuxta modum: secundum observationes
factas.

Rev. Gut: Placet iuxta modum: secundum dicta Cardinalium Fer-
retto, Frings, Alfrink, Larraona. Sed res in Concilio tractandae
ad minimum reducantur propter quaestiones multo altioris momenti
perplurimas.

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 711

Rev. Browne; Placet iuxta modum: i. e. examinatis his quae ab
Em.mis et Exc.mis Patribus observata sunt.

Rev. Sepinski: Placet.

Rev. Janssens: Placet iuxta modum: i. e. principia generaliora
determinentur, non textus ipsi inserendi futuro Codici luris Canonici

DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO

(Septima Congregatio: 16 nov. 1961)

1) SCHEMA PROPOSITUM

A COMMISSIONE DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

I - DE ARCHIVIS

« Patrimonii historici Ecclesiae », pars principalis sunt archiva ecclesiastica,
quorum, quamquam multa depraedationibus Ecclesiae erepta sunt, aut cala-
mitatibus temporum et incuria custodum perierunt, tamen magna copia
adhuc existit, quae novis semper accessibus, ex administratione Ecclesiae pro-
manantibus, cotidie augetur. Archiva ecclesiastica, ut hodie existunt, revera
thesaurum constituunt inaestimabilem materialem et moralem et fontem in-
exhaustum non solum pro historia ecclesiastica et profana, sed etiam pro
compluribus aliis disciplinis scientificis et practicis.

His ultimis decenniis, saltem in terris nostrae occidentalis culturae, stu-
dium valde serium augendi et ornandi archiva et promovendi scientiam archi-
visticam initium habuit, quo condicio archivorum eorumque administratio in
non paucis meliores effectae sunt.

Cum hac certe laudanda efflorescentia rei archivisticae pro Ecclesia Catho-
lica etiam pericula quaedam coniuncta sunt, quae praeteriri non possunt. Non
paucae ex nostris ecclesiasticis institutionibus archivisticis propter defectum
subsidii pecuniarii et penuriam operariorum idoneorum et rite praeparato-
rum, si cum saecularibus archivis comparantur, satis miserae et cura debita
indigentes videntur; quocirca archivistae rerum publicarum saepe postulant ut
archiva ecclesiastica invigilantiae, immo et directioni auctoritatis civilis subii-
ciantur tanquam « pars hereditatis culturalis nationis », ut securius et ordina-
tius asserventur et aditu faciliora fiant.

Certe negari non potest Ecclesiam suae versus hunc eminentem thesaurum
obligationi etiam his temporibus saepe liberaliter et munifice satisfecisse.
Archivum Vaticanum quasi archivum centrale administrationis pontificiae ef-

712

SESSIO II ~ ACTA

fectum est, in toto mundo celebratum ob copiam immensam documentorum
et propter excellentem modum, quo thesauri ibi reconditi, conservati et ad-
ministrati sunt. Leo XIII, qui primus hoc archivum historiae studiosis aperuit,
cum tabulario scholam palaeographiae et diplomaticae coniunxit, cui Pius XI
cursum archivisticae adiecit et ita fundationem Leonis XIII in « Sholam
Archivi » elevavit, quae imprimis iuvenibus clericis, qui archivis dioecesium et
ordinum religiosorum moderandis praeficerentur, formationem tribueret. Ad
promovenda archiva ecclesiastica in Italia, quae in antecedente bello tam duras
iacturas perpessa sunt et propter alias quoque difficultates parum profecerant,
Pius XII a. 1955 Commissionem Pontificiam instituit, quae Ordinarios in
conservatione et administratione archivorum adiuvaret.

Hinc hodie in Italia, Germania, Gallia numerus non spernendus archi-
vorum ecclesiasticorum exsistit, quae sufficienter instructa sunt.

Fatendum est tamen non deesse archiva ecclesiastica — et inter ea etiam
archiva magni momenti historici — quae in condicione tristi versentur, quip-
pe quibus spatium etiam mediocre, tutum, idoneum desit, in quibus reposi-
taria apta, arcae et involucra etiam ad protegendas chartas desiderantur,
quae, quod maxime dolendum est, neque custodem proprium et aptum pos-
sident.

Si ea, quae C.I.C. de dioecesanis, paroecialibus et aliis archivis praescri-
bit, aliquo saltem modo observata fuissent, tam deplorandae condiciones in
multis archivis oriri non potuissent, aut si ortae erant, mox resarcitae essent.
Pauca vero substituenda vel addenda videntur, partim ob apparatum admini-
strativum hodiernum, enormiter auctum, partim ob progressus quos scientia
archivistica brevi abhinc tempore fecit.

Hae proinde, quae sequuntur, conclusiones ponuntur:

I. Omnes, quibus cura archivorum ecclesiasticorum commissa est, gra-
vissima obligatione tenentur ea diligenter custodire et ab omni damno et
iactura tueri.

In Seminariis dioecesanis peculiaris institutio de re archivistica alumnis
tradatur, et curent Ordinarii ut clerici, qui ad id inclinationem et aptitudinem
ostendunt, scholam archivisticam frequentent et titulum archivistae ob-
tineant.

Constituatur a singulis Ordinariis sacerdos, in re archivistica expertus,
cuius sit archiva in dioecesi vel in Instituto religioso diligenter inspicere tan-
quam Delegatus eiusdem Ordinarii, vitia detecta corrigere, consilia et mo-
nita dare ut documenta et chartae modo apto disponantur ut conserventur.
Nulla unquam documenta aut chartae in archivo asservata alienari vel destrui
possint sine scripta eius licentia. Eidem, qui officio etiam archivistae dioecesani
fungi potest, aliquot clerici adsint, et vel etiam laici, vere periti qui Consilium
Archivisticum Dioecesanum constituant, cuius sententia exquiri debeat in rebus
maioris momenti quae ad archiva ecclesiastica attinent.

Commendatur propterea ut in Conferentiis Episcopalibus ab Ordinariis pro
respectiva regione seu natione peculiaris constituatur Commissio Archivistica,

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 713

quae Consiliis Archivisticis Dioecesanis praesto sit ad eorum munus rite ex-
plendum.

Si qua dioecesis proprio archivo apte instructo careat, Ordinarius loci
curet ut chartae et documenta pretiosiora in alio archivo dioecesano caute ac
tuto custodientur quamdiu id necessitas exigat.

II. Accuratius pressiusque quaedam Codicis luris Canonici praescripta de-
terminentur:

a) In can. 372 § 1 dicatur: In qualibet Curia constituatur ab Episcopo
cancellarius, qui sit sacerdos, cuius munus sit acta Curiae ordinare et signare
secundum rationem cancellariae pro negotiorum divisione et distributione prae-
finitam, in sic dicto titulario, eaque in archivo cancellariae custodire donec
sint tradenda archivo dioecesis expletis negotiis, de quibus in singulis actis est
quaestio.

b) In can. 372 § 2 dicatur: Constituatur etiam Archivista Dioecesanus,
seu Director Archivi Dioecesani, qui sit sacerdos, in re archivistica vere pe-
ritus, distinctus a cancellario Curiae sed idem esse potest ac Delegatus Epi-
scopi pro archivis ecclesiasticis totius dioecesis, eiusque officium inter maiora
Curiae officia computetur. Proprium archivistae est instrumenta et scripturas,
quae negotia dioecesana spectant, ordinatim ac tuto conservare, studiosisque
archivum adeuntibus consilio praesto esse.

c) In fine can. 375 § 1 addatur: In archivo dioecesano chartae recentioris
originis in eo ordine asserventur quo in cancellaria dispositae et signatae sunt,
eaeque sub singulis titulis gener atim in ordine chronologico cumulentur.

d) In can. 375 § 2 dicatur: Omni diligentia ac sollicitudine inventarium
et alia subsidia archivistica conficiantur, quibus confestim singulae chartae
reperiri veleant.1 Schedaria praeterea conscribantur, in quibus ordine alphabe-
tico documenta et acta denotentur secundum materias, personas et loca. Item,
sic dictum repertorium conficiatur, in qua variae series archivi describantur,
indicando numerum partium et annorum.

e) In can. 378 dicatur: § 1. Ex archivo non licet ullas efferre scripturas,
nisi de expressa licentia Episcopi vel Vicarii Generalis, rarissima tantum con-
cedenda et ob rationes communis utilitatis atque ad breve tempus determina-
tum. Ex regula ordinaria in archivo aula aut sedes aliqua aptetur, in qua stu-
diosi commode, sub invigilantia archivistae, documentis et chartis uti possint.

Commendatur ut pro maioribus archivis machinae fotographicae compa-
rentur, quibus exemplaria documentorum conficiantur poscentibus tradenda.

§ 2. Ut scripturae ex archivo efferantur, quae in officiis ecclesiasticis ne-
cessariae sint ad negotia expedienda, respectivi officii moderatoris petitio re-
quiritur.

§ 3. Quicumque aliquam scripturam ex archivo efferat, syngrapham sua
manu signatam archivistae tradat, in qua eadem scriptura describatur ut
tempus designetur ad quod ei concreditur.

1 Corrige: valeant.

714

SESSIO II - ACTA

III. In archivo paroeciali, praeter libros paroeciales de quibus in can. 470,
habeatur etiam liber de statu animarum in forma schedarii confectus. Insu-
per chronica vitae paroecialis conscribatur, in qua data statistica singulorum
annorum notentur et ea omnia commemorentur quae praecipue attinent ad sa-
cras functiones celebratas, ad opera apostolatus et caritatis peracta, ad vitam
clericorum religiosorum et laicorum qui in paroecia excellent ratione pietatis
et bonorum operum.

IV. Curetur ut documenta pretiosa archivorum ecclesiasticorum per sic
dictos « microfilms » in authentico exemplari photographice reddantur, quod
in loco tuto diligenter asservetur.

II - DE BIBLIOTHECIS ECCLESIASTICIS

I. Normae generales statuantur pro apta et tuta conservatione bibliothe-
carum ecclesiasticarum, quae bonis patrimonialibus Ecclesiae accenseri debent.

II. Quoad alienationem librorum et supellectilis bibliothecarum ecclesia-
sticarum, quibus notabilis valor sit artis vel historiae causa, eadem iuris
praescripta accurate serventur quae rerum praetiosarum alienationem mo-
derantur.

III. Curetur ut in bibliothecis ecclesiasticis distincta adsit aula seu sedes,
ubi studiosi libris uti possint sub invigilantia bibliothecarii.

IV. In singulis dioecesibus peculiaris non desit bibliotheca ad studia di-
sciplinarum ecclesiasticarum provehenda.

Quaelibet autem paroecia suam habeat bibliothecam in commodum fi-
delium.

Clericis suadetur ut apte disponant ut post eorum mortem libri sui bi-
bliothecis ecclesiasticis donentur.

V. Bibliothecis ecclesiasticis, praesertim si artis vel historiae causa sint
insignes, rector praesit, qui sit sacerdos et in re vere peritus, eique con-
grua merces assignetur.

VI. Commendatur ut Pontificia Commissio Centralis de bibliothecis consti-
tuatur, cuius sit regulas et normas praefinire de apta et tuta earum conserva-
tione et administratione.

VII. Libri et documenta, quae sint res praetiosae, nunquam instauranda
committantur nisi peculiaribus institutis scientificis eum in finem destinatis,
debitis cautelis semper adhibitis.

VIII. Quantum fieri potest, editio curetur schedarii seu dictionarii omnium
insignium bibliothecarum ecclesiasticarum, in quo propria earum cuiusque qua-
litas indicetur.

III - DE CONSERVATIONE MONUMENTORUM ARTIS SACRAE

I. Res artis sacrae, quae ad personas morales ecclesiasticas pertinent, non
instaurentur neve reficiantur, nisi de consensu Ordinarii et Commissionis Dioe-
cesanae de Arte Sacra.

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 715

II. In quibusvis ecclesiis, quae ratione artis sint insignes, nihil innovetur
sine consensu Ordinarii et beneplacito Commissionis Dioecesanae de Arte
Sacra.

III. Commendatur ut Pontificium Institutum de Arte Sacra constituatur
ad titulos conferendos his qui studia de arte christiana etiam recentiori aetatis
rite peregerint.

IV. Collectiones rerum, quae artis sacrae causa sint insignes et fidelium
cultui non sint expositae, in dioecesi et vel etiam apud respectivas ecclesias
constituantur, ut aptius ac tutius asserventur et inspici possint ab his quo-
rum interest.

V. In singulis dioecesibus catalogus generalis in duplici exemplari con-
ficiatur, cum respectiva imagine photographica, omnium operum artis, quae in
ecclesiis aut apud quaslibet personas ecclesiasticas asservantur; quorum exem-
plarium unum in archivo respectivae ecclesiae vel personae moralis, alterum
vero in archivo dioecesano custodiatur.

VI. Ordinarii et Commissiones regionales de Arte Sacra conventiones
ineant cum competente officio societatis civilis, ut normae communi consilio
statuantur de aptiore ac tutiore conservatione patrimonii artistici ecclesiastici,
incolumi semper iure proprietatis quod in illud Ecclesiae competit.

Textus definitive probatus in Sessione Generali habita diebus 13-18 martii
1961.

2) RELATIO EM. MI P. D. PETRI CARD. CIRIACI
PRAESIDIS COMMISSIONIS
DE DISCIPLINA CLERI ET POPULI CHRISTIANI

De patrimonio historico et artistico ecclesiastico.

Valde feliciter posita est haec quaestio inter illas quae examini su-
biiciuntur Commissionis Centralis, ita ut opinio publica videat nos non
solum considerare quaestiones pure ecclesiasticas, licet eae plurimum con-
ferant ad bonum societatis civilis, sed etiam quaestiones quae sese re-
ferunt ad civilisationem. Est enim hic quaestio de bibliothecis, de
archivis, de aedificiis et de obiectis ecclesiasticis. Sunt variae Commis-
siones quae agunt de hac materia, ita ut, ego puto, conclusio fieri deberet
ex aliqua Commissione mixta. Tamen omnes istae technicae Commissio-
nes non habent vim coercitivam vel poenalem, ita ut ex gr. aliqui dicant:
deinde veniunt inconvenientia, venduntur ex. gr. obiecta artistica et
tunc debet intervenire S. Congregatio Concilii tamquam carnifex ad
puniendum vel valde praecavendum. Igitur bonum est ut eae quae-
stiones inter omnes has commissiones cum Congregatione Concilii
tractentur. Hic est aliquid notandum quoad proemium, in secundo
capoverso: « Hisce ultimis decennis, saltem in terris nostrae occiden-
talis culturae ... ». Non cogitaverunt, sed ego puto haec verba « saltem

716

SESSIO II - ACTA

in terris nostrae occidentalis culturae » omnino esse eliminanda. In pri-
mis quia potest non solum susceptibilitatem movere, sed etiam
quia numquam in nostris sessionibus debet fieri distinctio inter Occi-
dentem et Orientem. Et inde haec verba sunt eliminanda.

Quoad reliqua, hae sunt quaestiones magni momenti non solum
pro societate sed etiam pro Ecclesia, nam efformant apologeticam ma-
gnificam de Ecclesia. In hoc Sancta Sedes dat exemplum. Bibliotheca
Vaticana, Archiva Vaticana, Monumenta Vaticana, obiecta artis Vati-
cana retinentur et reguntur modo admirabili. Sunt exemplum in toto
mundo.

Sed etiam in aliis dioecesibus aliquid est faciendum, praesertim in
parvis dioecesibus, ubi non possunt haberi tot Commissiones; unde in-
convenientia multa habentur. Quoad bibliothecas, in primis attendendum
est, etiam in parvis dioecesibus, cathalogo, nam hic est modus impediendi
ut libri fugiant, quod est valde difficile, nam furta librorum non consi-
derantur, sunt obiecta communia et hinc sunt catalogi faciendi in qua-
cumque bibliotheca ecclesiastica. Hoc est primum elementum.

Quoad archiva, tantummodo unum observare debeo. Quod ibi pro-
ponitur de « microfilms » debet habere maximam applicationem hodie,
quando cataclysmi, et a natura et ab hominibus, praeparantur vel
praeparari possunt, et inde bonum est ut « microfilms » documentorum,
quae habent maius momentum, fiant.

Quoad deinde alia obiecta artistica, etiam catalogus faciendus est.
Nam catalogus nominum obiectorum et etiam respectivae photographiae
sunt medium ad impediendum ut praesertim parochi ignorantes vendant
obiecta artistica. Hodie commercium Internationale est circa obiecta arti-
stica et non solum circa obiecta artistica, sed etiam circa drogas et ita
porro. Hoc medio, scilicet conficientes catalogum, non quidem impe-
dietur — nam nihil potest impediri in hoc mundo — sed saltem dimi-
nuetur diminutio patrimonii ecclesiastici, quod est gloria Ecclesiae,
gloria dioecesium, et est patrimonium publicum. In hac re S. Congre-
gatio Concilii est valde severa: numquam absolvimus ab exocommuni-
catione, nisi antea qui vendiderit laboraverit ad habendum obiectum.
Scimus hoc esse impossibile, sed hoc est, ad urgendam obligationem.
Sed quod est omnino necessarium, est catalogus.

Quoad reliqua ego concordo cum iis quae Commissio nostra statuerit,
iterum renovans laudes ob laborem factum a nostra Commissione, quae
fere dimidiam partem Codicis Canonici elaboravit, et non dico maxima
intelligentia, sed maximo zelo.1

1 Textus transcriptus est ex taeniola magnetica.

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 717

3) ANIMADVERSIONES SODALIUM

Card, Tis serant: Opportunum videretur Ordinariis locorum prae-
scribere ut archiva inspiciant et monumenta artis sacrae, cum visitatio-
nem pastoralem quinquennalem complent; item Vicariis Foraneis ut de
statu archivorum et patrimonii artistici paroeciarum rationem reddant
Ordinario, statutis temporibus.

Card. Ferretto: In proemio, pag. 6,1 lineis 18 et 19, addenda vide-
tur expressa mentio « Motus Proprii » quo Summus Pontifex Ioannes XXIII
feliciter regnans, die 20 februarii anni 1960, praefatam Commissio-
nem in personam moralem erexit; et ratio habenda Instructionum
quae ab eadem Pontificia Commissione datae fuerunt.

Card. Leger: Ad melius definiendum munus cancellarii, proponimus
quod sic modificentur paragraphi a) et b) n. II: « In can. 372 § 1 dicatur:
“ In qualibet Curia constituatur ab Episcopo cancellarius, qui eo ipso sit
notarius, cuius praecipuum munus sit acta Curiae conjicere ; praeterea mu-
nus habeat acta Curiae ordinare et signare ... (etc. sicut in schemate) ” ».

§ 2: idem ac in Codice can. 372 § 2.

§ 3: Tum cancellarius tum vice-cancellarii esse debent sacerdotes,
integrae famae, in iure canonico doctores vel ceteroquin periti.

§ 4: Constituatur etiam Archivista dioecesanus, seu Director Archi-
vi dioecesani, qui sit sacerdos, in re archivistica vere peritus, distinctus
a cancellario Curiae sed idem esse potest ac Delegatus Episcopi pro archi-
vis ecclesiasticis totius dioecesis. Proprium archivistae est instrumenta et
scripturas a cancellario ad normam § 1 tradita, quae negotia dioecesana
spectant, ordinatim ac tuto conservare, studiosisque archivum adeunti-
bus consilio praesto esse.

N. B. In hoc § 4 tollantur schematis verba « eiusque officium inter
maiora Curiae officia computetur »: quae verba non apparent in Codice
pro aliis officiis aequalis momenti Curiae dioecesanae).

— In n. II e) § 3, proponimus, claritatis causa et ad casum archivi
cancellariae includendum, sequentes additiones:

§ 3: Quicumque aliquam scripturam ex archivo cancellariae vel
dioecesis efferat, syngrapham sua manu signatam cancellario vel archi-
vistae, secundum casum, tradat, in qua eadem scriptura describatur ut
tempus designetur ad quod ei concreditur.

Card. Larraona: I - De Archivis : 1. Generalia ad schema:

1) Historica quae in introductione allegantur melius omittenda es-

1 Cf. p. 712.

718

SESSIO II - ACTA

sent, quia non respondent formae vere conciliari, non sunt completa in
nationibus recensendis in quibus archiva recte instructa sunt, et illa quae
nunc referuntur cito obsoleta erunt, ita ut non intersint legislationis quae
ad plures annos perdurare debet.

2) Quoad propositam legislationem circa archiva ipsa, ut legenti pa-
tet, complectitur non solum illa quae ad archiva paroecialia et ad archiva
Curiae dioecesanae iuris communis quae ad S. C. Concilii pertinent, sed
generali sensu, vix non semper, de omnibus. Iam, plura sunt archiva
ecclesiastica, tam historice quam iuridice, satis momentosa quae non sub
competentia sunt S. C. Concilii, sed ex. gr. SS. CC. Consistorialis, Reli-
giosorum, Seminariorum, de Propaganda Fide, etc. Inde videretur to-
ta quaestio, qua ipsa late patet, sublidenda esse Commissioni ex his
dictis SS. Congregationibus mixtae.

3) Haec Commissio mixta, illis accurate collectis quae nunc pro-
bentur, deberet breviter, Schema eis complendo quae propria unius-
cuiusque ipsarum peculiaria sunt, novum Schema sobrium redigere in
quo tantum generaliores normae iuridice et practice necessariae recipe-
rentur, cetera Codici, Conciliis particularibus, Conventibus Episcoporum,
legislationi dioecesanae relinquendo.

4) Forte abs re non erit Commissionis technicae, characteris inter-
nationalis, creatio, quae de Archivis ecclesiasticis intelligentem curam
gerat ipsaque sub respectu practico, technico, polytico coram Statibus
et organismis internationalibus (ONTJ - UNESCO), prouti necessarium
vel utile videatur, defendat, tueatur, vindicet, foveat. Posset extendi ad
Ecclesiam illa P. Commissio quae in Archivo Vaticano tam fructuose,
prudenter et silenter in Italia laborat. Si videretur, Votum de hac re
Concilio proponi posset.

2. Ad singula de Archivis:

Ad I:

Lin. 1-5 — Placent.

Lin. 5-10 — Placent, sed haec extendantur ad Collegia, Seminaria,
Instituta quae non pendent a SS. CC. de Seminariis et Concilii, sed
ab aliis, ut puta de Propaganda, de Religiosis et, qua forma fieri
correcta valeat, Ecclesiae Orientalis.

Lin. 11-17 — Quoad archiva religiosa, quando agatur de archivis
dioecesanis (non provincialibus vel generalibus) domus sibi, ad nor-
mam iuris subiectae (cfr. cc. 618 § 2, 512 § 1 et 2), Episcopus ex. gr.
occasione visitationis posset de archivo inquirere et, salva proprietate,
opportuna disponere.

Lin. 17-24 — Sub alio novo distincto numero haec essent collo-
canda.

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 719

Lin. 25-29 — Sub novo numero ponenda sunt. Hoc relicto, complen-
da essent quae dicuntur, dum ipsa Archivis, quae ad competentiam
S. C. Concilii non pertinent, applicantur. Criterium practicum in re
satis, sub pluribus respectibus, delicata, tale esse deberet ut magis adiu-
torium iis praestetur qui ipso egent eumque invocent, quam illis im-
ponatur qui auxilio non egent nec illud desiderant.

Lin. 30-34 — Sub alio numero. Aliquae cautelae imponendae vi-
derentur huic traditioni proprii archivi alii Archivo ut in hoc custodi-
retur, ex. gr. interventus Capituli vel aequivalentis Consilii, securitas
publica restitutionis. Si vero ageretur de tradendo Archivo in custo-
diam Auctoritati Civili res gravior esset et imponenda esset praevia
venia Sanctae Sedis. Casus non est theoreticus.

Ad II: Haec omnia Codici amandanda sunt.

Ad III: Placet, sed melius Codici relinqueretur.

Ad IV: Placet, sed pariter melius in Codice invenientur.

II - De Bibliothecis :

Ad I-III: Placet.

Ad IV: Bene. Sed extendatur ad alia Entia ecclesiastica ex. gr.
Seminaria, Domus religiosas, Capitula etc.

Ad VI: Posset uniri Commissioni Archivorum, sed utraque unita
habeat characterem technicum practicum, magis quam iuridicum. Sub
diversis respectibus posset influxum exercere in Organa Internationalia,
ut UNESCO etc., et oeconomicum pro librorum adquisitione.

Ad VII. Recte.

III - De conservatione :

Ad I: Recte, sed agatur de hac re, non raro salebrosa, in Commis-
sione mixta de exemptione.

Ad II: Idem dicendum.

Ad III-V: Idem dicendum.

Ad VI: Idem dicendum. Sed in hac Commissione ratio habeatur de
personis moralibus quibus monumenta pertinent.

IV - De remissionibus ad Codicem. Ut, in quantum ad me attinet,
quin alium quemlibet ullo modo repraesentem, difficultati respondeatur,
quae forsan mota fuit etiam ex meis iteratis ad Codicem remissionibus,
haec breviter circa ipsas, obtenta humiliter venia, mihi subnotare liceat.

A) Competentia absoluta Concilii - practica et prudens ipsius auto-
limitatio'.

a) Indiscussum et non discutibile remanere debet Concilium omnia
pertractare et decidere posse, quae sibi in Domino videantur, ex su-
prema qua pollet in universam Ecclesiam potestate (c. 228 § 1), salvo
semper canone 227.

720

SESSIO II - ACTA

b) Codex evidenter omnia quae Concilium definierit vel deciderit
fideliter referre debet et ad Concilii criteria canones componere.

c) Iudicium personale Patrum quod aliquid in Concilio, etsi optime
posset, non sit tractandum (quia materia de qua minus apta Concilio
videatur et melius in Codice pertractetur seu evolvetur), apprime re-
spondere videtur uni ex praecipuis iuribus et officiis Commissionis Cen-
tralis, et ceterum favorabilem prodit aestimationem de materiae exhi-
bitae momento, etsi ipsa aptius videatur in Codice evolvenda.

d) Criteria ex quibus, aequa lance rebus ponderatis, iudicare pos-
sumus aliqua certo ad Concilium pertinere, alia melius, aptius, com-
modius Codici reservari posse, sive ex materiae ipsius indole, sive ex
ratione generali et practica Concilii, haec praecipua mihi, si opinari li-
ceat, viderentur.

Salva Concilii suprema potestate et competentia, haec autolimita-
tio Concilii, quam prudentem et non raro necessariam dicere deberemus,
in primis verba Sancti Pauli in mentem trahunt: « Omnia mihi licent,
sed non omnia expediunt » (1 Cor. 6, 12; 10, 22 et 10, 23) et illud
etiam romani iuris: « Non omne quod licet honestum (in casu conve-
niens, seu expediens, seu utilius) est » (Paulus, D. 50, 17, 144).

B) Concilii propria et minus propria :

a) Concilii propria seu propriora.

Salvis semper illis quae sub A) dicta fuerunt, pertinent ad Conci-
lium ut res peculiares et propriae seu propriores iuxta casus:

1 ) Illa quae ad doctrinae et doctrinalium criteriorum definitio-
nem et declarationem et applicationem spectant.

2) Illa quae disciplinae capita fundamentalia atque fixa tangunt.

3) Salvo n. 1°, criteria practica adhibenda et linea servanda in
rebus moralibus, socialibus, pastoralibus decidendis ordinandisque.

b) Non videntur Concilii propriam materiam constituere, nisi for-
san per exceptionem :

1) Illa omnia quae nimis particularia, concreta ac definita sunt, ita
ut applicari non possint in omnibus locis, vel in, facile in dies mutabi-
libus, temporibus, vel nullo modo vel non sine illata violentia applica-
tioni (legislazione dettagliata, d’applicazione o di natura variabile ).

2) Quae nimis technica essent, ac minuta, ita ut difficulter in Concilio
discuti possent et elaborari; imo a maiore parte Patrum (i. e. a fere tri-
bus millibus) in eorum vi ac potestate (i. e. Ia forza, la ragione, la
portata) plene intelligi ac perpendi.

3) Quae necessario longam ac complexam elaborationem secum-
ferunt, ita ut nisi ad criteria et principia generalia reducantur, etiam si
omnia satis accurate praeparata essent, relativa discussio fere impossi-

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 721

bilis evaderet et vix proficua in corpore trium milium virorum. Sane,
ipsa fere semper in iis rebus demolitrix esse solet, et ut propositio ali-
qua a pluribus et plerisque admitti denique valeat, ad compromissum
recurrendum est, quod insignificantes et inefficaces leges normasve prorsus
reddit.

4) Quae invadere praetenderent illa Summo Pontifici evidenter ex
natura rei reservata, sive quia sunt personalia, sive quia ipsa Ei ex
primatu reservata, ex. gr. definita et concreta Curiae Romanae ordinatio,
definitio competentiarum in ipsa, et ita porro. Salva debita veneratione
erga Summum Pontificem, qui est Concilii caput et ipsi Superior
(cc. 222, 227, 228 § 2), non inde a Concilio aliena essent vota circa
generales adspectus ordinationis Curiae, ex. gr. circa maiorem ipsius ge-
neralem repraesentationem, etc.

C) Codicis ac peculiaris legislationis propria et minus propria:

a) Quaenam Codici et peculiari legislationi non pertinent :

1) Per excessum : illa quae ad Concilium ut propria et peculiaria
spectare supra diximus B).

2) Per defectum : illa quae executionem legum seu normarum pro-
prie respiciunt.

3) Denique illa quae Hierarchiae sensum Ordinariorum (c. 198) et
Superiorum auctoritatem enervarent vel imprudenter minuerent vel
praepedirent; illa pariter quae practice destruerent illam rationabilem,
ordinatam, intra terminos iuris circumscriptam autonomiam tam Ec-
clesiae propriam, in omnibus gradibus hierarchiae, etiam intra dioeceses,
vigentem (ex. gr. in Associationibus, in Monasteriis, etc.).

b) Quaenam Codicis sint propria:

1) Illa evolvere, et in normas concretas, salvis littera et spiritu, con-
vertere quae Concilium definivit, decidit, imposuit generatim.

2) Illa ordinare quae potestatis exercitium in divisis hierarchiae
gradibus respiciunt, ita ut potestas hierarchica et quaelibet alia num-
quam in Ecclesia nisi in animarum bonum exerceatur, non in arbitrium
cedat seu degeneret et tecta salva sint omnium, etiam subditorum,
iura.

3) Communia iura et officia definire et imponere, criteriis et normis
generalibus Concilii servatis, quae diversis personarum classibus com-
petunt atque normas praescribere circa media et instrumenta ad finem
obtinendum necessaria.

D) Generalia quaedam:

1) Sicut impossibile est in ordine civili Parlamenta seu Cameras,
etiam si naturae Constitutionis (Costituenti) essent, Codices elaborare
posse, etsi in Constitutionibus quas condunt vel complent seu interprae-

722

SESSIO II - ACTA

tantur, illa includant quae ipsis placent, ita etiam impossibile Concilium,
quod non immerito dicere possumus Corpus sub pluribus respectibus
constituens, ut ad singula technice descendat. Nec solum impossibile
hoc esset, sed nec esset conveniens.

2) Neque Codices omnia continere possunt quae hic et nunc Ec-
clesiae necessaria, utilia sunt, sed hoc relinquendum est legislationi,
iurisprudentiae, Conciliis et Synodis particularibus. Illa omnia quae fere
700-800 peritissimi viri in Commissionibus Praeparatoriis diligenter
collegerunt et sapienter elaborarunt, maximi aestimanda sunt, nec
patiendum ut aliqua deperdantur. Ipsi abundant in proponendo, sed
tamen Membra et Consultores et Commissiones probe sciunt et candide
fatentur non omnia in Concilio tractari posse, sed ex eis plura Codici
amandanda et alia iurisprudentiae et legislationi posteriori relinquenda
esse.

3) Quoad Codices vigentes, obiter animadvertere liceat, verum non
esse ipsos a Curia conditos fuisse; sed imprimis a Commissionibus Cardi-
nalium independenter prorsus a SS. Congregationibus quae satis raro,
forsan nimis raro, SS. Congregationes consuluerunt, ut probe omnes
sciunt; secundo, Consultores Codificationum in Codice Orientali adornan-
do, maxima pars nec erant latini sed orientales; nec erant Curiales, nec
illi pauci qui in Curia erant ad SS. Congregationes ut ipsarum membra
pertinebant, nec ullo modo in hac missione ab illis quomodolibet depen-
debant; tertio, non solum inter Cardinales et inter Consultores aliqui fue-
runt, qui ad diversas gentes pertinebant, sed integer Episcopatus, Regu-
lares et Religiosi consulti sunt, atque eorum animadversiones editae
fuerunt et magni habitae; quarto, viri periti undique vocati sunt ut vota
technica conficerent.

Haec dicta sint pro rei veritate cuius testis quodammodo ab anno
1912 directo pro Codice latino, ab a. 1915-1917 pro Codice Orientali,
ab a. 1929 a prima Sessione pro Codificatione.

Ita falsum est dicere Codicem Curiam fecisse seu condidisse, sicut
falsum hucusque Curiam generalem Concilium praeparasse, et ex docu-
mentis Concilium praeparaturam imo vel quod in ipso stadio Anteprae-
paratorio Curiam illam habuisse partem quae coniici poterat, ut omnes
Romae norunt.

4) Evidenter nihil vetat et ex adverso omnia incitant, ut novus
Codex totius Ecclesiae ampliori et intensiori collaboratione et vividiore,
si licet, catholicitatis sensu, condatur. Ita, non erit ullo modo ratio-
nabiliter pertimescendum ne aliquid iam nunc Concilio subtrahatur
aut non includatur, iudicio Commissionis Centralis, ex illis quae Prae-
sules et Commissiones Praeparatoriae proposuerunt. Pariter prorsus

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 723

excludenda hypothesis esse videtur, iuxta quam suspicari velimus Com-
missionem Codificatricem repetitae praelectionis Codicis Latini plene
autonomam a Curiae influxu futuram esse non posse, post exemplum an-
terioris duplicis Codificationis. Imo, si quid fundate coniici potest, ple-
nius et amplius repraesentativa Commissio Codificatrix faciliter esse
poterit.

Exc. Silva Santiago: Hoc schema propositum a Commissione de
Disciplina Cleri et Populi Christiani mihi placet. Sed, iuxta meam humi-
lem opinionem, deest, in hac materia, aliqua specialis referentia ad Uni-
versitates Catholicas.

Evidens est quod fere omnia, quae proponuntur aut determinantur
in schemate quoad archiva et quoad bibliothecas, applicantur etiam, po-
sitis ponendis, ad archiva, bibliothecas et monumenta artis sacrae Uni-
versitatum Catholicarum, quae, sine dubio, numerari debent in patri-
monio historico et artistico ecclesiastico. Sed, propter naturam et propter
diversissimos fines accademicos Universitatum Catholicarum atque
propter magnum numerum hodiernum Universitatum Catholicarum si-
mul ac propter specialissimas relationes quae nunc tenent cum omnibus
fere organismis civilibus in unaquaque natione et cum institutionibus
internationalibus moderni temporis, mihi valde opportunum videtur sta-
tuere saltem aliquam normam generalem pro apta et tuta conservatione
ac pro organizatione et pro usu archivorum, bibliothecarum, monumento-
rumque Universitatum Catholicarum.

Statuere etiam quod Universitatum Catholicarum est, modo specia-
lissimo, idonea praeparatio peritorum in materia patrimonii historici et
artistici ecclesiastici.

Ut aliquod exemplum tradar: in Pontificia Universitate Catholica
Chilensi adest, nuper creatum, « Institutum Bibliographicum », verna-
cule « Instituto de Bibliografia ». Alia ex parte, una cum Universitatibus
sive Catholicis sive Civilibus, oeconomico auxilio Statuum Foederatorum
Americae Septemtrionalis, creatum fuit « Centrum documentationis om-
nium scientiarum ». Ambo ad conservationem et incrementum patrimonii
historici.

Ac proinde, hoc modo et aliis pluribus, Universitates Catholicae
possunt et debent contribuere ad conservationem et augmentum patri-
monii historici et artistici ecclesiastici de quo hic opportune agitur.

Rev. Giusti: Pauca dicam, et de archivis tantum. Placent quae lu-
culenter exposita et proposita sunt in schemate huius Decreti de Archivis
ecclesiasticis, quaeque respondent eorum necessitatibus hodie auctis et
consentanea sunt utilitati et momento archivorum non pro historia ec-

724

SESSIO II - ACTA

clesiastica et aliis compluribus disciplinis scientificis et practicis tantum,
sed etiam et praecipue pro administratione ipsius Ecclesiae.

Dum enim bibliothecae natura sua ad culturam destinantur, archi-
va per se et ante omnia characterem habent — ut ita dicam — administra-
tivum, quamvis possint esse perutilia etiam ad culturam promovendam;
de hac re Em.mus Cardinalis Tisserant merito ait in caeremonia, re-
center habita, inaugurationis novae sedis archivi archiepiscopalis Bo-
noniensis : Gli archivi, a differenza delle biblioteche, sono fatti so-
prattutto per chi deve governare » (« L^sservatore Romano », 12 otto-
bre 1961, pag. 6).

His praemissis de genuina archivorum natura, non multa videntur
dicenda circa ea quae de archivis continentur in schemate.

Disceptari poterit de opportunitate, vel minus, instituendi novas
Pontificias Commissiones Centrales, quarum competentia ad universam
Ecclesiam extendatur; attamen, si utile videbitur costituere Commissio-
nem huiusmodi pro bibliothecis (ut commendatur in schemate, pag. 10,1
n. VI) evidenter aequum erit ut a fortiori hoc fiat etiam pro archivis.

Pagina 8, 2 littera b) proponitur ut constituatur Archivista dioecesa-
nus, seu Director Archivi dioecesani, a Cancellario Curiae episcopalis
distinctus. Ex hac innovatione, a multis auspicata, poterunt sine du-
bio boni fructus oriri, eo potissimum quod in Archivista dioecesano
praesumetur, immo requiretur specifica peritia, quae in Cancellario
saepius desideratur. Attamen, si haec innovatio introducatur, censerem
quandoque admitti posse exceptionem, ita ut Cancellarius, qui sit ut
supra peritus, exercere possit munus quoque Archivistae dioecesani in
casu quo alia persona ad hoc idonea non inveniatur, praesertim in parvis
dioecesibus, in quibus sacerdotes ordinarie sunt pauci et munus tum
Cancellarii tum Archivistae dioecesani non est ita onerosum ut in amplio-
ribus dioecesibus.

Item, si acceptabitur praedicta distinctio inter Cancellarium et
Archivistam dioecesanum, debebit aptari — ut puto — etiam canon
377 C.I.C., ubi statuitur quod nemini archivum dioecesanum ingredi
liceat sine Cancellarii licentia et quod unus Cancellarius elavem archivi
habeat.

At non est praetereundum quod officium Archivistae dioecesani
certe quaedam perderet ex iis quibus gaudet, dum officio Cancellarii
Curiae episcopalis est unitum. Etsi enim in hoc schemate, pagina 8, 3 lineis

1 Cf. p. 714.

2 Cf. p. 713.

3 Cf. p. 713.

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 725

11 et 12, proponitur quod officium Archivistae dioecesani inter maiora
Curiae officia computetur, tamen difficile Archivista aequiparari poterit
Cancellario. Insuper, cum Cancellarius sit eo ipso notarius (can. 372,
§3), Archivista, cum fuerit a Cancellario distinctus, inter notarios non
amplius saltem ex iure adnumerabitur; ex hoc difficultates evenire
poterunt, praesertim quod attinet ad declarationes faciendas de confor-
mitate exemplariorum de quibus in can. 374, § 3.

Denique, pagina 8,1 linea 27 et sequentibus, verbum repertorium
videtur sumi sensu magis generico quam ei in currenti doctrina archi-
vistica tribuitur. Ad significandam descriptionem de qua hic agitur vi-
deretur technice praeferendum esse verbum inventarium.

Rev. Albareda: Libri, necessarii cum sint ad animos hominum eru-
diendos, quoniam adsunt libri sine re non vero eruditio sine libris, in
Ecclesia eo sunt momento et universalitate ut non possint ignorari in
Concilio. Aliunde libri sunt patrimonium Ecclesiae servandum et efficax
reddendum. Tamen, in praxi Bibliothecae ecclesiasticae, natura, efficien-
tia, munere, methodo libros ordinandi et describendi, emendi, mutuandi
et conservandi, ita sunt differentes, ut non facile admoneri potest de
earum ordinamento.

Certo certius Commissio de disciplina Cleri et Populi Christiani in
redigendis octo articulis « De Bibliothecis Ecclesiasticis » hanc adum-
bratam difficultatem animadvertit.

Veniam peto ex paucis observationibus de nonnullis articulis prae-
dictis.

De II - Verbis « quibus notabilis valor sit artis vel historiae causa »
addam « aut si agatur de pretiosis codicibus vel de libris editis ab anno
millesimo quadringentesimo quinquagesimo ad annum millesimum quin-
gentesimum vigesimum quintum ». Ratio est: non unice libros de arte
vel historia magni facimus.

De III - Non videtur necessaria nec tamen ubicumque possibilis
aula distincta, nisi forte agatur de bibliothecis intra clausuram quo
« studio dediti » non possunt accedere.

De V - In locum verborum « praesertim si artis vel historiae causa
sint insignes » reponerem « praesertim si antiquitate, raritate vel pretio
sint insignes ». Ratio est, sicut iam de art. III animadverti, ut non modo
insignes habeantur libri quoad artem et historiam.

De VI - Commendatio de constituenda Commissione Centrali de
Bibliothecis mihi non opportuna videtur. Talis enim Commissio practice
inefficax maneret.

1 Cf. p. 708, n. II d).

726

SESSIO II - ACTA

De VII - Articulus septimus per se patet; non videtur cur proponatur
Concilio Oecumenico.

De VIII - Si in articulo intelligitur de Catalogo et schedario quod
unaquaeque Bibliotheca de suis libris vel codicibus edat, bene; si contra
de catalogis sic dictis unicis seu amplectentibus omnes bibliothecas, tunc
commendatio videretur fere inutilis.

Nunc autem, ad multas propositas difficultates exhauriendas, non
adest practice systema commune. Videretur consilium efficax si pro-
blemata bibliothecarum aggrederentur per regiones sub disciplina Me-
tropolitarum vel Conferendarum episcoporum. Fortuna contigit ut hodie
iam in Ecclesia adsit aliqua experientia seu felix experimentum.

Ad exemplum petendum proponitur quod abhinc duos annos fit in
Hollandia, in Gallia et in Germania. Ad expedienda et efficienda stu-
dia Universitatum studiorum generalium et maiorum Seminariorum so-
ciatur opus inter eorum Bibliothecas, dividendo ad invicem munera, ita ut
una Bibliotheca explicet Bibliographiam, altera librorum acquisitiones
proponendas, alia schedulas et ita porro; mutuos libros et ephemerides
tradunt ad invicem. Inde habetur secura efficacitas et adiumentum, et
facultas catalogum generalem librorum Bibliothecarum ecclesiastica-
rum faciendi, cuius utilitatem, etiam ad hoc patrimonium servandum
nemo est qui non videat.

Quoad Bibliothecas paroeciales instituendas proponitur exemplum
germanicarum regionum ubi iam abhinc multos annos in effectu est Bor-
romeusverein, Societas Borromeana pro Bibliothecis paroecialibus, uti
res autonoma.

Conclusio: Omnibus perpensis, humillime proponerem ut unus unice
articulus De Bibliothecis ecclesiasticis daretur Concilio, scilicet: Cum
Bibliothecae nostris temporibus magno momento et utilitate sint, Con-
cilium de efficientia promovenda earum quae sunt Ecclesiae praeterire
non potest; singulae quaestiones tamen de ordinamento vel de institutione
relinquantur sic dictis conferentiis episcoporum, quae possunt practice
se referri ad iam exortas Societates inter Bibliothecas ecclesiasticas vel
novas instituere secundum conditiones regionum.

4) SUFFRAGIA SODALIUM

Card. Tis serant: Placet, additis verbis quae proposui.1

Card. Micara: Placet iuxta modum: opportuna exerceatur vigilantia
ut quidquid ad Ecclesiae patrimonium sive historicum sive artisticum

1 Cf. p. 717.

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 727

pertineat in tuto ponatur ab omni periculo alienationis vel venditionis.
Constat enim res huiusmodi sat frequenter venumdari cum ii, quibus
cura incumbit, earumdem valorem non bene percipiant et ideo a callidis
mercatoribus facile decipiantur.

Card. Pizzardo: Schema Decreti omnino laudandum est, in quan-
tum normis sapientibus providet ut thesauri inaestimabiles in archivis et
bibliothecis ecclesiasticis contenti nec non monumenta artis sacrae com-
petenti cura conserventur. Sed dubitari potest utrum huiusmodi dispo-
sitiones constituant materiam a Concilio Oecumenico pertractandam.

In pag. 5,1 linea 13 et 14 non placet locutio: « in terris nostrae
occidentalis culturae ». Patrum Concilii nulla cultura est propria.

In pag. 6: 2 Quae ibi dicuntur a linea 3 ad lineam 23 (inclusive) apte
in Commentario Decreti apponi vel saltem brevius absolvi possunt.

Card. Aloisi Masella: Placet iuxta modum: id est, iuxta votum
Em.mi ac Rev.mi Cardinalis Tisserant, et iuxta animadversiones factas
ab Ill.mo et Rev.mo Giusti et a Rev.mo Abbate Albareda.

Card. Ferretto: Placet.3

Card. Lienart: Placet.

Card. Tappouni: Placet.

Card. Copello: Placet iuxta modum: iuxta dicta ab Em.mo Card.
Tisserant, ab Exc.mo Mons. Silva Santiago et Albareda.

Card. McGuigan: Placet.

Card. Gilroy: Placet.

Card. De Gouveia: Placet.

Card. Pla y Deniel: Placet.

Card. Frings: Placet iuxta modum: Paragraphi huius schedulae
colligantur unica paragrapho, quae pondus rei exprimat. Cetera ordi-
nanda relinquantur S. Congregationi Concilii.

Card. Caggiano: Placet iuxta modum: adhaerendo propositionibus
ab Em.mis Patribus Tisserant, Pizzardo, ab Exc.mo Archiepiscopo Con-
ceptionis, ab Ill.mo Giusti et Rev.mo Albareda, Praefecto Bibliothecae
Vaticanae, factis.

1 Cf. p. 711.

2 Cf. pp. 711-712.

3 Cf. p. 717.

728

SESSIO II

ACTA

Card. Tien: Placet.

Card. Valeri: Placet iuxta modum: attentis scilicet quae praesertim
ab Em.mo Card. Decano, a Rev.mo P. Albareda et a Rev.mo Giusti
dicta sunt.

Card. De la Torre: Placet iuxta modum: nimirum cum animad-
versionibus a Patribus factis.

Card. Siri: Placet iuxta modum: scilicet ratione habita adnotatio-
num factarum ab Em.mo Card. Tisserant et DD. Giusti et Albareda.

Card. D’Alton: Placet iuxta modum:

I - De Archivis.

Ad III. Obligatio habendi librum status animarum praecise in forma
scbedaria meo iudicio non debet imponi.

II - De Bibliothecis ecclesiasticis.

Ad IV. Obligatio habendi bibliothecam ecclesiasticam in commodum
fidelium in qualibet paroecia, meo iudicio non debet imponi.

III - De conservatione monumentorum artis sacrae.

Ad I. Melius, puto, si sic sonaret: « Res sacrae quae artis causa
sint insignes ... ».

Ad V. «... catalogus generalis ... omnium operum artis causa
insignium » praeferendus videtur.

Card. Leger: Placet iuxta modum: 1 i. e. iuxta observationes ab
111. mo Patre Albareda, Praefecto Bibliothecae Vaticanae factas.

Card. Gracias: Placet.

I. De Archivis : Custodia archivorum dioeceseos regitur nonnullis
provisionibus quae habentur in cc. 375-384. Obligatio illa de curandis
archivis nunc strictior erit ex his quae in I paragrapho dicuntur. Praeterea
proponitur ut cursus aliquis de curandis archivis in Seminariis inducatur.
In missionibus exteris, ut in India, maioribus dioecesibus exceptis, locus
non est cur ea quae dicuntur de « Consilio Archivistico Dioecesano » at-
que de « Commissione Archivistica » alicuius sint curae. Non enim istae
dioeceses sunt tam florentes adhuc. In hac igitur paragrapho forte ad-
dendum erit ea quae ibi dicuntur vim habere in Missionibus « congrua
congruis referendo ». Quod de aliquo officio Archivistae creando dicitur,
hoc magno usui erit in Missionibus.

Haec paragraphus loquitur de « Conferentiis Episcopalibus ». Non
patet quibus Episcopis hae conferentiae componantur. Dicitur « pro

1 Cf. p. 717.

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 729

respectiva regione vel natione ». Quis circumscribet regionem pro tali
conferentia? Quae regulae sunt observandae in talibus conferendis de
conventu conveniendo, de methodo in conferentia servanda etc.?

Haec uberius declaranda sunt.

Ad II, § 2, non patet quid significetur vocabulo « officii mode-
ratoris ».

II. De Bibliothecis Ecclesiasticis:

Ad II: Non videtur ad quid veniat legislatio haec: Si libri, etc. sint
magni valoris ratione artis vel historiae, res ipso facto venit sub prae-
scriptionibus nunc exis tentibus in Codice, quibus alienatio talium li-
brorum moderatur.

III. De conservatione monumentorum Artis Sacrae:

Quod dicitur hic vix applicatur Missionibus, ut in India. Non locus
est pluribus quae hic dicuntur. Itaque nihil dicendum venit.

Card. Cento: Placet, ratione habita de iis quae hac in sessione viri
de materia experti opportune disceptarunt.

Card. Garibi y Rivera: Placet.

Card. Godfrey: Placet: habita ratione observationum Em.mi Card.
Decani, Em.mi Relatoris et aliorum Em.morum Patrum et etiam Rev.
Patris Albareda.

Card. Confalonieri: Placet iuxta modum: scilicet, cum observatio-
nibus Venerabilium Patrum Cardinalis Tisserant, Archiepiscopi Silva et
Rev.morum Giusti et Albareda.

Card. Richaud: Placet, adhaerendo observationibus Exc.mi D. Silva
Santiago et Rev.mi D. Giusti.

Card. Konig: Placet iuxta modum: normae generales breviores con-
ficiantur ex schemate proposito et reliqua, optime redacta et dicta, tam-
quam appendix schematis addantur. Saltem nn. VI et VII (p. 10) 1 ne-
cessarii esse non videntur.

Card. Marella: Placet iuxta modum. Propositiones huius sche-
matis omnino placent, cum quibusdam tamen animadversionibus hic
factis. Attamen clarius statuendum esse censeo articulum quo clericis
prohibeatur ne ullo modo vendant sacram cuiuscumque generis suppel-
lectilem, etsi consumptam et fractam. Si quae habeatur, potius igne
comburatur, audita Commissione dioecesana de Arte Sacra, et nullo
modo vendere liceat mercatoribus vel antiquariis, ne res quae cultui sa-

1 Cf. p. 714.

730

SESSIO II - ACTA

cro inservierunt, ex malo qui nunc viget more, profanas divitum domus
condecorentur. Eaedem instructiones communicentur Superioribus Re-
ligiosorum, necnon, per Ordinarium loci, etiam Superiorissis Monialium
et Sororum. In art. II, ubi dicitur « in quibusdam Ecclesiis », addatur
« etiam exemptis ».

Card. Muench: Placet.

Card. Testa: Placet iuxta modum: id est iuxta animadversiones
factas.

Card. Meyer: Placet, attentis autem observationibus a Card. D’ Al-
ton factis.

Card. Dor. Placet.

Card. Quintero: Placet.

Card. Concha: Placet.

Card. Di Iorio: Placet: sub gravi praecipue moneantur parochi de
non alienandis bonis artis et documentorum sine consensu Episcopi.

Card. Roberti: Placet iuxta modum: iuxta animadversiones factas
praesertim ab Em.mo Praeside et a Rev.mis Dominis Giusti et Albareda.

Card. Jullien: Placet iuxta modum: iuxta observationes huic folio
adnexas: opportunum sane videtur ut Concilium de re tanti momenti
agat duo tamen proponerem:

1) ad num. I, folio VII:1 forte addendum esset quod is, qui, ad
normam legis, monasteria vel domus principales Religiosarum visitat,
ius et officium habeat diligenter inspiciendi archivum seu tabularium
Monasterii vel Congregationis; etenim, uti experientia constat, pro arbi-
trio Superiorissae aut etiam cuiuslibet religiosae documenta nonnulla,
quidem servanda, destruuntur. Idque ad complementum can. 618.

2) Ad folium VIII,2 quoad can. 378, de consulendis documentis: ali-
quid statuatur oportet de potestate Episcopi seu Ordinarii concedendi aut
denegandi licentiam consulendi documenta, ac igitur de necessitate vel
non, habendi hanc licentiam. Etenim Ecclesiae archiva non habent
eamdem indolem quam archiva Status. In nostris archivis dioecesanis,
de quibus heic agitur, quae distincta sunt ab archivo secreto, multa sunt
de dispensationibus pro matrimonio, pro ordinationibus, pro nomina-
tione ad paroecias, ad officia, pro remotione ab eis, cum notis de indole,

1 Cf. p. 712.

2 Cf. p. 713, sub litt. e).

DISCEPTATIO - DE PATRIMONIO HISTORICO ET ARTISTICO ECCLESIASTICO 731

de ratione agendi sacerdotum et aliorum. Quae omnia non sunt a quo-
cumque cognoscenda, saltem nonnisi post multum ac multum temporis
spatium.

Card. Larraona: Placet iuxta modum: 1 servatis factis observatio-
nibus ab Em.mis Patribus et Exc.mis Membris Commissionis et Ill.mis
Consiliariis.

Card. Heard: Placet.

Beat. Gori: Placet iuxta modum: scilicet iuxta animadversiones
Em.mi Card. Tisserant et Em.mi Card. Leger.

Beat. Cheikho: Placet.

Exc. Felici: Placet iuxta modum: propositum ab Em.mo Card. Tis-
serant et P. Anselmo Albareda, praesertim de cogendis in unum vel
paucos articulos iis quae ad Concilium deferenda erunt, aliis normis,
utpote generalis principii explicativis, melius ad codificationem remissis.

Exc. 0’Connor: Placet iuxta modum: redigatur tamen ad formam
breviorem immo brevissimam.

Exc. Ujcic: Placet iuxta modum: habeatur ratio eorum, quae dixit
Exc. mus Archiepiscopus de Concepcion de Universitatibus.

Exc. Ryan: Placet.

Exc. Chavez y GonzaleZ: Placet: cum observationibus factis ab
Em.mis DD. Tisserant, Larraona et Exc.mo D. Silva Santiago et Patre
Albareda.

Exc. Silva Santiago: Placet iuxta modum: cum observationibus
Em. morum Cardinalium et cum propositione quoad Universitates Catho-
licas, quam ego ipse humiliter exposui scriptis2

Exc. Antezana y Rojas: Placet iuxta modum: cum observationibus
opportune factis ab Em.mis Patribus, speciatim ab Exc.mo Archiepi-
scopo Ss. Conceptionis de Chile, ad modificationem Schematis.

Exc. Campbell: Placet.

Exc. Beras: Placet iuxta modum: scilicet: secundum animadver-
siones factas ab Em.mo Card. Tisserant, ab Exc.mo Archiepiscopo Silva
Santiago et Ill.mis Patribus Giusti et Albareda.

1 Cf. pp. 717-723.

2 Cf. p. 723.

732

SESSIO II - ACTA

Exc. Cooray: Placet: perpensis tamen in coetu dictis.

Exc. McKeefry: Placet.

Exc. Lefebvre: Placet.

Exc. Hurley: Placet iuxta modum: iuxta observationes Rev.mi D.
Giusti et Rev.mi Patris Abbatis Anselmi Albareda.

Exc. Landazuri Richetts: Placet iuxta modum, id est iuxta ani-
madversiones factas hac in sessione, praesertim ab Exc.mo Archiepiscopo
Silva Santiago et Rev.mo D. Albareda.

Exc. Perrin: Placet.

Exc. Seper: Placet iuxta modum: emendetur schema iuxta ani-
madversiones Em.morum Cardinalium Konig, Marella et Tullien.

Exc. Bazin: Placet.

Exc. Bernard: Placet.

Exc. Bernier: Placet.

Exc. Yago: Placet.

Exc. Rakotomalala: Placet.

Exc. Ngo-dinh-Thuc : Omnino placet: Res quidem magni mo-
menti: tristi experientia recentium annorum constat, etiam in dissitis
nostris regionibus, ubi libri paroeciales, archiva episcopalia, malitia
communistarum destructa sunt. Frequenter deperditio librorum paroe-
cialium habita est, quando duplicata eorum, negligentia pastorum, non
confecta fuerunt. Propositiones ergo Em.mi Relatoris, una cum obser-
vantia canonum C. I. C., providebunt pro futuro, sed bonum est ut
materia obligatoria fiat relationis Rev. morum Ordinariorum Romae.

Exc. Verwimp: Placet.

Exc. Jelmini: Placet, et quidem valde.

Exc. Suhr: Placet iuxta modum: secundum observationes Reve-
rendissimi P. Albareda.

Exc. Scharmach: Placet.

Rev. Gut: Placet iuxta modum: secundum propositionem Rev.mi
Abbatis Albareda factam.

Rev. Browne: Placet iuxta modum: attentis observationibus factis
a Patribus et a Rev.mo Mons. Giusti et Rev.mo P. Albareda.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

733

Rev. Sepinski: Placet.

Rev. Janssens: Placet iuxta modum: descriptum ab Em.mo
Card. Tisserant et R. P. Albareda.

5 - VOTA SODALIUM

QUI SECUNDAE SESSIONI NON INTERFUERUNT

Em. mi P. D. EMMANUELIS Card. GONCALVES CEREJEIRA

Patriarchae Lisbonensis

Lisbonae, 10 nov. 1961

Excellentissime Domine,

In impossibilitate praesenti Commissionis Centralis sessioni assi-
stendi, liceat mihi tibi mittere mea vota circa Quaestiones illi proposi-
tas, scii.

1) De obligationibus parochorum: Placet.

2) De patrimonio historico et artistico: Placet.

3) De clericorum vitae sanctitate: Placet.

4) De officiis et beneficiis ecclesiasticis deque bonorum ecclesiastico-
rum administratione: Placet.

5) De distributione cleri: Placet.

6) De habitu et tonsura clericali: Placet.

7) De paroeciarum provisione, unione, divisione: Placet.

8) De fontibus revelationis: Placet.

9) Formula nova professionis fidei: Placet.

10) De non catholicis invitandis ad Concilium Oecum. Vat. II:
Placet in genere, in casibus vota peritis concredo.

Em. mi P. D. IACOBI Card. de BARROS CAMARA

Archiepiscopi S. Sebastiani Fluminis lanuarii

Flumine Januario, die 10 octobris 1961
Excellentia Reverendissima,

Mihi pervenerunt octo schemata, a Pontificia Commissione Cen-
trali Praeparatoria Concilii Vaticani II missa.

734

SESSIO II - ACTA

Cum mihi impossibile sit Romam adire mense novembris, has ad-
notationes Excellentiae Tuae Reverendissimae nunc refero:

1) Quoad « quaestiones de non catholicis invitandis ad Concilium
Vaticanum II », censeo omnino cum Em.mo Cardinali Relatore, ob
rationes allatas. Sed mihi consultius videtur invitare theologos vel pro-
fessores, et non episcopos ut tales. Ratio est, quia omnia ita facilius
manent in campo vel sectore historico-theologico obiectivo, et minime
sub auctoritate episcoporum dissidentium.

Etiam observationibus ab Exc.mo P. D. Gabrieli Aeacio Coussa pro-
positis adhaereo.

2) Etiam voto ab Em.mo Cardinali Petro Ciriaci plene haereo quoad
« obligationes Parochorum ».

Idem, in propositis quaestionibus « De distributione cleri »; « De
paroeciarum provisione, unione et divisione »; « De clericorum vitae
sanctitate » et « De officiis et beneficiis ecclesiasticis ... ». In hoc ultimo,
autem, schemate, mihi videtur non convenire exceptionem sub num. XI,
quia non raro accidit aliquem beneficiarium non aptum ad tale officium,
nec ad alium eiusdem gradus. Ergo, ne in damnum fidelium cedat hoc
ius, parochus, exempli gratia, reddatur vicarius cooperator, vel cappel-
lanus, quia in pastorali, prima regula est salus animarum. Qui non potest
munere pastorali fungi, etiamsi inculpabilis, transferatur ad aliud munus,
non ut punitione dignus, sed in bonum ipsius et animarum.

3) « De habitu et tonsura clericali ». Brasiliensi populo (paucis
exceptis) placent habitus talaris et clericalis tonsura sacerdotis. Imo
et in non perpaucis regionibus scandali causa esset fidelibus alius ha-
bitus sacerdotis, quin talaris habitus.

Idem valet pro non usu tonsurae.

Non raro accidit ut cappellani militares difficultatem inveniant in
medio populi, propter eorum habitum militarem, et saepe reiciunt fi-
deles tales sacerdotes, dubitantes num vere sacerdotes sint.

Quapropter, suffragor sententiae illi quae tenet traditionalem ha-
bitum talarem necnon usum clericalis tonsurae.

Rio de Janeiro die 23-X-961

Excellentia Reverendissima,

Relate ad Prot. N. 563 Centr/61 diei XI Octobris 1961, nempe For-
mulam novam Professionis Fidei necnon Constitutionem de Fontibus Re-
velationis, sententia mea omnino adhaeret propositioni Em. mi Cardinalis
Relatoris.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

735

III

Em. mi P. D. ANTONII Card. BARBIERI
Archiepiscopi Montisvidei

Excelentisimo Senor:

Monte video, octubre 6 de 1961

He recibido la amable comunicacion fechada el 18 de setiembre en la
que V. Excia.me remite la invitacion para asistir a la sesion plenaria que
tendra lugar el proximo mes de noviembre.

« Iisdem perdurantibus causis » que me impidieron asistir a las se-
siones anteriores, y muy a pesar mio no podre asistir a esa importante
reunion, lo que no es obice para que desde aqui pueda prestar mi
modesta colaboracion como poso a hacerlo de inmediato.

Suponiendo que la materia a tratarse sea la presentada en los fasci-
culos que vienen incluidos en la comunicacion, paso a exponer mi humilde
juicio al respecto.

Ante todo debo manifestar que estoy de acuerdo con las ponendas
presentadas.

A modo de sugerencia marginal yo pondre el acento sobre algunos
particulares que son los siguientes:

a) De Clericorum vitae sanctitate : dar toda la fuerza al articulo X
pues la eficacia de nuestro trabajo apostolico esta precisamente, y por
lo que Nos corresponde, en el valor de nuestras virtudes instrumen-
tales en la obra substancial de la gracia. Esa es la mejor credencial de
que vivimos lo que ensenamos.

b) De habito et tonsura clericali : entiendo que debe mantenerse
cuanto sea posible; esto, ademas de conquistar el aprecio de los fieles, es
para el Clerigo una defensa y un estimulo.

c) Del archivo y dei patrimonio artis tico : creo que habria que formar
debidamente a los Sacerdotes desde el Seminario, haciendoles comprender
la importanda que tiene para ejercer el apostolado la colaboracion de un
archivo bien ordenado y la custodia dei patrimonio artistico que se posea.

En los demas articulos nada tengo que observar. Pero no puedo a
menos que expresar el inmenso consuelo al constatar una vez mas el
credente empeno de servir a Dios. Creo que a este respecto la Santa Madre
Iglesia esta pasando uno de los mejores momentos de su vida.

Termino la presente expresandole lo siguiente: mi proposito es trasla-
darme a Roma algun mes antes de iniciarse el Concilio Ecumenico; tra-
bajar en lo que se me requiera entonces hasta la finalizacion dei Con-
cilio. Deseria saber si a V. Excia. le parece bien asi.

736

SESSIO II - ACTA

Beat. mi P. D. MAXIMI IV SAIGH
Patriarchae Antiocheni Melchitarum

Excellence,

Ain-Traz (Liban), le 4/10/1961

Faisant suite a ma lettre du 22/9/1961, Reg. 14, N. 415, fai le
regret de vous annocer que mon etat de sante depuis une douzaine de
jours me fait malheureusement prevoir que, — sauf amelioration sen-
sible qui n’est pas prevue en ce moment, — je ne pourrai prendre per-
sonnellement part a la prochaine session de la Commission Centrale que
se tiendra du 7 au 18 novembre 1961. Je vous prie de transmettre mes
humbles excuses a notre Saint-Pere le Pape.

J’ai regu et longuement etudie toute la documentation que Votre
Excellence a bien voulu m’envoyer. Sur les differentes « Quaestiones
de disciplina cleri et populi christiani » je n’ai pas d’observations parti-
culieres a faire. Je les approuve, et suis heureux de constater que les
schemes repondent au souci pastoral de Sa Saintete. Je pense aussi que
les non-catholiques seront edifies de voir avec quel soin 1’Eglise Ca-
tbolique etudie les moyens de faire du bien a ses pretres pour les rendre
aptes au Service des ames.

Quant aux « Quaestiones de non catholicis invitandis ad Concilium
Oecumenicum Vaticanum II » je me permets de vous envoyer ci-joint
mon modeste avis, heureux de contribuer du moins par ecrit a une
heureuse solution de cette importante question.

1. Faut-il inviter des ohservateurs des Eglises orthodoxes et pro-
te stant es au Concile?

Oui, sans nui doute. Si le prochain Concile etait un Concile d’union,
dans le genre de celui de Lyon en 1273 ou de Florence en 1439, nous
aurions souhaite que fussent convoques au Concile tous les eveques
orthodoxes d’Orient, avant meme la proclamation de Bunion. Le prochain
Concile etant surtout « un fait interne de 1’Eglise Catholique », le moins
qu’on puisse faire est ddnviter les Eglises orthodoxes d’Orient et les
Eglises protestantes a s’y faire representer par des ohservateurs offici eis,
qui ne doivent pas etre traites comme des journalistes ou de simples
spectateurs.

2. Quelles qualites doivent avoir ces ohservateurs?

II est preferable, de la part de BEglise catholique, de ne fixer
aucune qualite ou condition requise dans la personne des ohservateurs.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

737

Les Eglises non-catholiques elles-memes tiendront a ce que les observa-
teurs designes par elles les representent dignement. Leurs noms seront
fournis aux autorites du Concile qui devront naturellement donner un
agrement prealable, comme pour les representations diplomatiques.
Quant au nombre des observateurs, il semble preferable d’en laisser la
determination aux Eglises invitees elles-memes.

3. A quelles sessions peuvent etre admis les observateurs?

II est difficile de repondre a cette question sans savoir au prealable
comment s’organisera concretement le Concile.

Du moins peut-on dire ques les observateurs doivent etre admis au
plus grand nombre possible des sessions, et pas seulement aux sessions
generales, car alors leur role serait de simple presence ceremonieuse. II
faut qu’ils voient aussi les Peres du Concile au travail, soit en commis-
sions, soit en sessions particulieres, avec ou sans les theologiens. II ne
faudrait pas que les observateurs aient 1’impression d’avoir ete invites
a de simples ceremonies habilement mises en scene. Par ailleurs, PEglise
catholique n’a rien a cacher, et Pon peut justement supposer que les
eventuelles discussions entre les Peres du Concile n’auront rien que
d’edifiant. Meme les divergences d’opinion ou d’attitude pastorale se-
ront tres bien comprises par les observateurs.

Nous lPexclurions de cette regie que les seances d’organisation, des
sous-commissions de redaction ou d’administration, qui n’ont pas d’in-
teret general pour les observateurs.

Avant et pendant le Concile, le Secretariat pour 1’union des chre-
tiens devrait etre Pagent de liaison entre le Concile et les observateurs.
Il peut organiser des rencontres, des echanges de vue, etc. ... C’est
dans ce domaine que les non-catholiques pourraient exposer leur point
de vue et se voir repondre par des theologiens catholiques qualifies.

4. Quelles Eglises non-catholiques inviter?

Pour nous limiter aux Eglises orthodoxes d’Orient, nous disons:

a) Il faut que 1’invitation parte du Saint-Pere lui-meme, et qu’elle
ne soit pas communiquee a la presse avant d’etre parvenue aux mains
des destinataires. Il convient que Pinvitation personnelle du Saint-Pere
soit remise de main a main par le representant du Saint-Siege sur place.

b) Lhnvitation ne doit pas etre adressee aux eveques orthodoxes
en particulier, mais au chef de PEglise a laquelle iis appartiennent. Les
Orthodoxes n’aiment pas que le Pape saute par-dessus les autorites su-
perieures de leur Eglise pour s’adresser directement a chacun des eve-
ques. D’ailleurs, Pinvitation s’adresse a PEglise particuliere en tant que
telle, pour qu’elle envoie des observateurs.

c) L’invitation doit etre adressee a toutes les Eglises orthodoxes

738

SESSIO II - ACTA

autocephales ou autonomes, en la personne de leurs chefs respectifs: Pa-
triarches, archeveques ou metropolites. On peut sfinspirer pour cela de
ce qui a ete fait recemment a la conference pan-orthodoxe de Rhodes, ou
demander officiellement au Patriarche oecumenique de Constantinople la
liste des Eglises orthodoxes considerees comme autocephales ou auto-
nomes.

Ain-Traz, le 28-XI-1961

Excellence et Venerable Frere,

J’ai regu en son temps votre circulaire du 11 octobre dernier, Prot.
N. 537 Centr. 61, avec deux schemas theologiques: « Formula Nova
professionis Fidei » et « Constitutio de fontibus revelationis ». Je m’ex-
cuse de n’avoir pu y repondre plus tot.

Je suis entierement d’accord sur le contenu de ces deux schemas.
Je crois cependant opportun de vous signaler seulement quelques obser-
vations de forme relativement a la nouvelle profession de foi que vous
proposez a notre etude.

1. Ad n. 1, ligne 19, concernant Vaddition du « Filioque ». Tout
en professant la doctrine exprimee par ce mot, Faddition en tant que
telle reste facultative dans les Eglises orientales catboliques, d’apres la
declaration du Concile de Florence. Une remarque figurant en note, au
bas du texte, pourrait expliquer cela. Cet acte pourrait avoir un excel-
lent effet sur Fame de nos freres orthodoxes.

2. Ad n. 6, ligne 26, concernant les eveques. Je crois qu’il serait bon
de mieux expliquer la responsabilite collegiale de Pepiscopat, en com-
munion avec le Pontife romain et sous son autorite, dans la direction
generale de TEglise, d’apres ce que declarerait eventuellement le pro-
chain Concile oecumenique en complement de la definition de la primaute
et de 1’infaillibilite du Pontife Romain faite au premier Concile du Va-
tican. Pour une vue complete des choses, cette derniere definition a
besoin d’etre equilibree par une declaration plus precise de la nature
et des pouvoirs du corps episcopal.

3. Ad n. 9, ligne s 7 et 8, concernant les « paroles de consecration ».
Le texte de la profession de foi sur ce point ne doit pas etre entendu
comme excludant, dans la transsubstantiation, tout role complementaire
du Saint-Esprit, tel qu’il est traditionnellement exprime dans les litur-
gies orientales par la priere de Pepiclese.

4. Ad n. 16, lignes 25 et 26. Pour la forme, il vaut mieux dire quels
sont les points des encycliques « Pascendi » et « Humani generis »
qu5on veut inclure dans la profession de foi, plutot que de renvoyer a
ces deux encycliques en general.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

739

Ce son la, Excellence et Venerable Frere, les observations de forme
que je crois devoir faire sur la nouvelle formule de profession de foi
soumise a Petude de la Commission Centrale.

Je profite de cette occasion pour prier de nouveau Votre Excellence
de bien vouloir me communiquer le resultat des deliberations de la Com-
mission Centrale au cours des deux sessions qui ont eu lieu deja et aux-
quelles je n’ai pu personnellement prendre part.

Beat. mi P. D. PAULI PETRI MEOUCHI
Patriarchae Antiocheni Maronitarum

Dimane, le 17 octobre 1961

Excellence Reverendissime,

J’ai attentivement parcouru les buit fascicules que vous avez eu
Pamabilite de me faire parvenir et qui feront 1’objet de la discussion de
la Commission Centrale dans sa prochaine reunion.

Tout au regret de ne pouvoir prendre part a cette discussion a
cause de Pabsence de mon Vicaire du Liban pour au moins deux mois,
et des evenements de la Syrie, je prie Votre Excellence de bien vouloir
presenter mes excuses au Tres Saint Pere, avec 1’assurance de mon
attacbement filial.

C’est pourquoi, je me permets de Vous communiquer par ecrit les
quelques reflexions qui m’ont ete suggerees par la lecture des susdits
fascicules, et qui portent sur trois questions. Les voici:

1. La Hierarchie et les Ordres exempts. (Cf. « De Distributione
Cleri ...» § X).

II est dit dans ce paragraphe qu’il faudra accommoder aux temps
modernes Pexemption de certains Ordres religieux.

Nous sommes tout a fait d’avis que les Ordres religieux soient
exempts, pour leur vie interne, dans Padministration et les nominations
concernant leurs propres religieux. Mais il nous semble qu’il est de P in-
teret commun qu’ils ne le soient pas, quand il s’agit de proceder a des
nominations interessant Pavenir du diocese et ses ceuvres (Aetion Ca-
tholique, Mouvements divers, Formation du clerge...). La, il nous semble
qu’il faille s’en tenir a Pavis de POrdinaire du lieu et surtout a celui du
Patriarche, dans les Patriarcats. Les religieux qui, en aucune fagon,
ne peuvent etre un etat dans Petat, ne sont-ils pas les soldats de la
Hierarchie? Et n’est-ce pas a ce titre qu’ils ont pu accomplir, a travers

740

SESSIO II

ACTA

les ages, un bien immense dans PEglise? Et il n’est pas certainement
de 1’interet de la Catholicite en Orient d’affaiblir 1’autorite des Eve-
ques, encore moins celle du Patriarche.

2. De non-catholicis invitandis ad Concilium.

L’invitation, me semble-t-il, doit etre adressee anx Patriarches, par
egard et delicatesse, pour leur demander de vouloir bien designer eux-
memes les Observateurs qni, bien entendu, n’auront pas de voix au
chapitre.

Quant a recevoir ces derniers dans les Commissions particulieres,
je me permets de suggerer ceci:

Bien que PEglise catholique n’ait rien a cacher, il pourrait cepen-
dant se faire que certaines quaestions proposees, relatives a des non-
Catboliques, et discutees en presence de leurs Observateurs, blessent
las susceptibilite de ces derniers, ce qui aurait pour effet de les eloigner au
lieu de les rapprocher. Mieux vaudrait dans ce cas n’y pas admettre des
Observateurs.

Si ces discussions n’auront pas lieu et que les theologiens auront a
donner par ecrit leurs avis sur des points qui leur seront proposes,
comme ce fut le cas au I Concile du Vatican, il n’y aurait alors aucune
difficulte a communiquer aux Observateurs les conclusions des theo-
logiens.

3. L ’ excardination et Vincardination, ipso iure, passes 5 ans.

Il me semble que le mieux serait d’en rester, pour cette question, aux
termes des cc. 49, 50, 52 et 260 § 2 du « De Personis ».

Le mieux serait aussi que les deux Hierarques « a quo et ad quem »
s’entendent sur la maniere d’echanger ou de preter les pretres: des
raisons importantes pourraient surgir, apres cinq ans, qui obligeraient
PEveque a quo reprendre son pretre. Son droit de le reprendre serait-il
alors prescrit par 5 ans si, entretemps, il a oublie de le faire valoir?
Serait-ce la recompense du service qu’il a rendu? Et apres avoir ete
creancier, deviendrait-il debiteur?

Par ailleurs, nous avons des pretres en Amerique. Est-il necessaire
qudls demeurent toujours la-bas et que nous en soyons definitivement
prives? Iis pourraient revenir dans leurs pays d’origine pour y faire du
bien, maintenant qu’ils ont plus d’experience et que, sur le plan financier,
iis sont plus avantages que les residents, ce qui leur permettrait de se
devouer genereusement au service des ames.

Faudra-t-il aussi que des pretres ages ou malades, ayant ete donnes
a un Diocese pauvre, ne puissent plus rentrer dans leurs Dioceses d’ori-
gine pour y recevoir les soins necessaires?

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

741

Faudra-t-il qu’un eveque, ayant des difficulte avec un pretre venu
d’ailleurs, ne puisse plus le renvoyer chez lui?

On craint, s’il en est ainsi, de voir des eveques se refuser a preter
leurs pretres et meme de recevoir, dans leurs seminaires des candidats
qui seront instruits aux frais de leurs dioceses parfois pauvres, et iront
travailler ailleurs.

Exc.mi P. D. IOSEPHI ALTER
Archiepiscopi Cincinnatensis

1. Quaestiones de invitandis non catholicis ad Concilium Oecumeni-
cum Vaticanum Secundum.

Ad III, n. 3 d): Valde difficile erit observatores invitare ut sessioni-
bus officialibus ipsius Concilii assistant, sine saltem quavis specie admi-
rationis fidelium.

Ad III, n. 4: «... attamen sine propria dicta discussione, ubi nihi-
lominus ipsi proprias cogitationes, opinamenta, reactiones edicere pos-
sint ». Methodus haec magis placet.

Ad IV, n. 2 c): Si sint invitandi, debent esse tamquam observatores
tantum, et in invitatione ipsa clare indicandum.

2. Formula nova professionis fidei-. Omnia supradicta mihi placent.

3. De fontibus Revelationis : Doctrina Ecclesiae de fontibus revela-
tionis comprehensive et praecise enucleata est, maxime placet.

4. De distributione Cleri-. Placet iuxta modum: ad n. III: Sacerdotes
cuiuscumque dioecesis mittendi non sunt in aliam dioecesim contra
eorum voluntatem, nec contra voluntatem Ordinarii loci.

Ad n. V: Videtur esse aliqua duplicatio Decreti iam in parte IV
notata. Entia non sunt multiplicanda sine necessitate. Non placet.

Ad n. IX: « ne a sola voluntate Ordinarii loci abhinc pendeat transi-
tus clericorum ad aliam dioecesim »: non placet.

Ad n. IX a): Placet iuxta modum, i. e. dummodo Ordinarius loci
semper maneat iudex solus in causa.

Ad n. X: Placet iuxta modum: Decretum X magis praecise determi-
nandum et clarificandum est.

5. De Clericorum vitae sanctitate-, placet.

6. De habitu et tonsura clericali-, placet.

7. De Varoeciarum provisione , unione , divisione-, ad n. X. Placet
iuxta modum: notio et amplitudo verbi « Directorium » debet esse ma-
gis praecise definienda.

742

SESSIO II - ACTA

Ad n. XI. Placet saltem pro ritu latino.

Ad n. XII. In quantum parochus cognoscere potest.

Ad n. XIX. Placet iuxta modum: nisi sub auctoritate Ordinarii ad
aliud munus delegati sint.

Ad n. XX, c). Placet iuxta modum: semel vel bis tantum in anno,
nec ultra tres dies pro unaquaque vice.

9. De o fidis et beneficiis ecclesiasticis de que bonorum ecclesiastico-
rum administratione : ad I, n. VII: secundum vires uniuscuiusque dioe-
cesis.

Ad II, n. III: videtur esse superfluum. Praescripta iam continentur
in C. I. C. explicite.

Ad II, n. IV: «In singulis autem nationibus iidem, quantum fieri
potest, sint libri administrationis bonorum ecclesiasticorum »: Non pla-
cet, quia est fere impossibile intuitu magnae diversitatis legum et con-
ditionum in Statibus Foederatis.

Ad II, n. XI: Periculosum est sine quadam limitatione huius facul-
tatis, relate ad bonum paroeciale de futuro.

10. De patrimonio historico et artistico ecclesiastico : ad I, n. I: placet
iuxta modum: omnia praescripta sub numero I sunt valde desiderabilia,
sed in pluribus dioecesibus remanebunt piae aspirationes propter defe-
ctum peritorum ecclesiasticorum et propter defectum sumptuum neces-
sariorum. Numerus sacerdotum in pluribus dioecesibus deficit tempore
praesenti ad opera pastoralia necessaria perficienda, praesertim in re edu-
cationis christianae et socialis Actionis Catholicae.

Ad II, n. IV: « Quaelibet autem paroecia suam habeat bibliothecam
in commodum fidelium »: placet iuxta modum: scilicet in quantum fieri
potest. Totus numerus fidelium in multis paroeciis hic in Statibus Foede-
ratis non excedit quingentas animas.

Ad IIT. valde difficile erit plura supradicta adimpleri propter penu-
riam rerum de Arte Sacra hisce in regionibus existentium. Eadem ani-
madversio valet relate ad bibliothecam paroecialem.

VII

Exc.mi P. D. LAURENTII GRANER
Archiepiscopi Dacchensis

1. Quaestiones de non Catholicis invitandis ad Concilium Vatica-
num II. - Consentio cum voto Eminentissimi Cardinalis Ponentis.

2. Formula nova Professionis Fidei : placet.

3. Constitutio de Fontibus Rev elationis', placet.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

743

4. De Clericorum vitae sanctitate : placet.

5. De Paroeciarum provisione, unione, divisione : placet.

6. De habitu et tonsura clericali : placet.

7. De obligatione Parochorum : placet.

8. De officiis et beneficiis ecclesiasticis deque bonorum ecclesiasti-
corum administratione : placet.

9. De patrimonio historico et artistico ecclesiastico : placet.

10. De distributione Cleri : placet.

VIII

Exc.mi p. d. alberti soegijapranata

Archiepiscopi Semarangensis

Semarang, die 21 Dec. 1961

Excellentissime ac Reverendissime Domine,

Sero, fortasse nimis sero, Excellentiae Vestrae Rev.mae liberaliter
proponere audeo quaedam, ut puto, notatu digna de schematibus De-
cretorum propositorum a Commissione de Disciplina Cleri et Populi
Christiani deque Quaestionibus de non catholicis ad Concilium Oecu-
menicum Vaticanum II, quae nuper grato animo pariter accepi. Postea
etiam duo libella de quaestionibus theologicis accepi, mea quidem opi-
nione ad studendum eis.

I. Quoad schema decreti de clericorum vitae sanctitate, ut mihi vide-
tur, nil addi debet. Tractatus est sat clarus, brevis et sufficiens ad indican-
dum principia, media et praxim sanctitatis exercendae vitae Clericorum.

II. Quoad schema decreti de habitu et tonsura clericali, quaedam
adnotationes proponendae mihi videntur esse.

1) Distinctio habitum clericalem inter et laicalem, quantum fieri
potest, semper et ubique retinenda est, praesertim in regionibus Indo-
nesiensibus nostris. Habitus clericalis, nempe toga talaris in variis mo-
dis et coloribus, magnae est auctoritatis apud populum. Non solum
in publicis officiis liturgicis, sed etiam in caeremoniis apud senatum po-
pulumque Indonesiensem. Quibus est signum publicum et acceptabile
vitae Deo specialiter dedicatae. Pro clericis ipsis est tutamen quod-
dam vitae religiosae publice strictioris observantiae.

2) Clerici in « clergyman », praesertim advenae, a nostratibus mi-
nus excultis habentur ut laici Europaei. Collare ecclesiasticum nondum
agnoscitur ut distinctio specifica habitum clericalem inter et laicalem.

Urgentibus necessitatibus, ut patet, habitus clericalis mutari potest
et debet, semper tamen magni faciendo decorem clericorum et dignita-
tem clericis debitam.

744

SESSIO II - ACTA

III. Quoad schema decreti de obligationibus Parochorum, notandum
est, ut puto:

1) Ad n. III, pag. 6,1 lin. 8-11, addatur: « vel propter exigentias
circumstantiarum illud tempus coarctandum existimaverit ».

2) Ad n. XII, pag. 8, 2 Ratione varietatis circumstantiarum loca-
lium eiusdem regionis vel nationis, propositio XII, ut mihi videtur, melius
redigatur in modum voti, cuius et norma et executio prudentiae Ordi-
nariorum locorum relinquatur.

IV. Quoad schema decreti de Paroeciarum provisione, unione et divi-
sione, aliquid dicendum habeo ex pura grati tudine et aestimatione mentis.

Gratissimo laetoque animo perlegi menteque revolvi schema supra
allatum. Est mihi documentum pastorale pretiosum pro cura explenda
animarum in paroeciis, moderno quidem modo secundum opinionem
hodiernam theologorum atque in mentem optatam laicorum excultorum.
Restitutis iuribus divinis Episcoporum, sublatisque quantum fieri potest
privilegiis regimen pastorale attingentibus, libertas atque facilitas existat
organizandi, uniendi et formandi oves et agnos in uno ovili sub uno
pastore, licet separati quidem, sed iterum uniti tamen in suis propriis
paroeciis ratione aptioris animarum curae. Quo facto strenue inten-
dendum esse videtur, ut omnes, et clerici et laici, duce suo Episcopo,
omnes et singuli unanimiter collaborent in bonum spirituale atque tem-
porale omnium paroeciarum et totius dioecesis, unusquisque secundum
positionem et functionem temporalem, quam habet in corpore Christi
mystico. Illud divinorum officium, scilicet cooperari cum Deo in salu-
tem animarum, non est reservatum clericis tantum sed etiam omnibus
membris viventibus unius Corporis Christi viventis. Laici quoque sunt
responsabiles pro salute et crescentia corporis Christi.

V. Quoad schema decreti de distributione cleri, quaedam ex corde
proponere velim. Hoc in schemate sermo est de distributione cleri, sup-
ponendum igitur est haberi sufficientem multitudinem sacerdotum. Hoc
in schemate sermo est de frequenti oratione ut Dominus messis mittat
operarios in messem suam. Episcopi debent parati esse cedere sacerdo-
tes suos aliis dioecesibus, quae non sufficientem numerum sacerdotum
habent. Superiores maiores religiosorum debent libenter cedere sacer-
dotes religiosos curae animarum et domibus ratione seminarii erigen-
dis. Sermo etiam est de organizatione et de hortatione ad erigenda semi-
naria ubique, etiam pro vocationibus serotinis, quae omnia sunt optima
et magni ponderis. Maximi autem momenti, ut mihi videtur, est quaestio

1 Cf. p. 671.

2 Cf. p. 672.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

745

quomodo augeatur numerus vocationum sacerdotalium. Nam ubique in
orbe terrarum lamentatur de egestate sacerdotum, de minuitate vocatio-
num. Nec largitas, nec liberalitas, nec benevolentia Episcoporum et Su-
periorum Maiorum creare potest sacerdotes. Proinde nemo dat, quod non
habet. Multa iam scripta sunt hac de quaestione. Tamen magni esse
momenti puto, si Commissio de Disciplina Cleri et Populi Christiani
suam opinionem hac de re proponere velit ut normam directivam ad
augendam vocationem sacerdotalem, et quantitativam et qualitativam.

VI. Quoad schema decreti de patrimonio historico et artis tico eccle-
siastico: nihil mihi dicendum est.

VII. Quoad schema decreti de officiis et beneficiis ecclesiasticis de-
que honorum ecclesiasticorum administratione : nil mihi dicendum est.

VIII. Quoad quaestiones de non-catholicis invitandis ad Concilium
Vaticanum II: quae sequuntur libenter proponere velim:

1) Sincera sympathia habeatur erga non catholicos, qui relationes
arctiores cum Sancta Ecclesia Catholica Romana habere exoptant, ape-
riatur oportet ianua Concilii Qecumenici Vaticani II sympathizantibus
non catholicis tamquam observatoribus.

2) Observatores non catholici invitati admitti possunt omnes
in sessiones. Secundum verba Em .mi Dom. Tardini hac in quaestione ci-
tata: « Mais je pense que si quelques-uns d’entre eux desirent etre pre-
sents, iis pourront venir au Concile, non comme membres evidemment,
mais comme observateurs parce que nous n’avons rien a cacher ».

3) Invitari possunt theologi et professores sympathizantes bene
periti et ab auctoritate ecclesiastica sua valide deputati. Etiam episcopi
sympathizantes erga negotia unionis, consulto tamen secretariatu unio-
nis. Episcopis non-catholicis in concilium invitatis reserventur loci spe-
ciales non minus honorabiles quam episcopis catholicis, mentione non
facta de validitate consecrationis.

4) Difficultates, explicationes, declarationes et disputationes ab
observatoribus invitatis propositae ne in ipso Concilio tractentur, sed
transmittantur ad Secretariatum Unionis, qui res post vel ante Conci-
lium profundius tractare possit.

5) Ad excitandam augendamque sympathiam non catholicorum
erga catholicismum, catholici iustitiam caritatemque observare debent
etiam erga non-catholicos. In conversatione et usu quotidiano cum eis
benignitas, liberalitas et benevolentia catholicis sunt commendandae.
Severitas autem et acerbitas in modo loquendi de eorum vitiis et erro-
ribus vitanda est. Est enim aperte contra caritatem proximorum. Vitia
evitanda repugnanda sunt, errantibus tamen parcendum. Praesertim ani-
mus haud leniter ferens aliorum de rebus religiosis opiniones, dedecet

746

SESSIO II - ACTA

catholicos qui libertatem conscientiae agnoscant. De facto sunt plures
falsae religiones, quas Divina Providentia non impedit.

IX. Quoad constitutionem de fontibus revelationis propositam a
Commissione theologica.

Adnotationes quaedam proponendae sunt. Magni valoris est quod
in hac constitutione statuuntur illa principia doctrinae catholicae, quae
omnis inquisitionis ulterioris fundamentum esse debent. Sed in formu-
latione utiliter aliqua elementa positiva, quae his temporibus a scientia
theologica et exegetica acquisita sunt, assumi posse videntur, ut Eccle-
sia hac in re aliquam viam ostendat et a solutionibus falsis vel inadae-
quatis avertat. In specie : Ad cap. I, nn. 4 et 5:

Recte premitur Traditio Ecclesiae ut fons Revelationis praeter Sacram
Scripturam. Cum vero in adiunctis modernis apud plures Protestantes
notio et necessitas Traditionis magis evolvetur, expedire videtur, ut habi-
tudo unius fontis ad alterum magis in lucem ponatur et penitus explicetur.

In enuntiatione, sicut sub 4 et 5 habetur, hi duo fontes fortasse
nimis secundum dualitatem mathematicam accipiuntur, scii, quasi om-
nino separati et quoad originem et contentum diversi.

Qua de re addatur explicatio de relatione unitatis quam S. Scrip-
tura et Traditio habent, deque eorum habitudine non tantum externa
sed etiam interna.

Immo sic magis premitur valor Traditionis praecipuus, quae tandem
ad nos pervenit in sua duplici forma scii, scripta et orali.

Proponitur additio textus : Ad n. 5, pag. 6,1 cap. I. « Nemo ergo Tra-
ditionem exinde minoris facere aut ei fidem derogare audeat. Licet enim
Sacra Scriptura, cum sit inspirata, ad enuntiandas et illustrandas veritates
fidei instrumentum praebeat divinum, ipsa tamen S. Scriptura cum hac
Traditione intime coniuncta est et speciatim Libri Novi Testamenti ex
ipsa Traditione legendi sunt et interpretandi.

Insuper, quamquam S. Scriptura nobis divinitus praebeat expressio-
nem fidelem et quoad essentialia elementa completam praeparationis
Salutis in populo Israelitico necnon personae Iesu Christi Redemptoris
divini Eiusque dictorum et factorum, tamen ipsa non ea omnia, quae a
Deo gesta vel a Christo et Apostolis facta vel praedicata sunt, exhaurire
et complete exponere ostenditur. Ideoque Traditio oralis se latius ex-
tendere dicenda est quam Sacra Scriptura. Quam ob rem Traditio, eaque
sola, via est qua ... etc. ».

Ad cap. I, n. 6, lin. 15, « ... sed soli vivo Ecclesiae Magisterio tam-
quam instrumentum, quod data Traditionis divinitus hominibus huius

1 Cf. p. 524.

VOTA SODALIUM ABSENTIUM

747

temporis transfert. Magisterii Ecclesiae ergo est... etc. »: (scopus muta-
tionis huius textus solummodo est, ne Magisterium a non catholicis ut ter-
tius fons revelationis putetur).

Ad cap. II, n. 10, lin. 18: Cohaerentia inter auctorem inspiratum et
communitatem ulterius explicari posse videtur fere hoc modo: « Item,
quemadmodum ... non autem ... communicatum. Ex Dei autem provi-
dentia, origo libri sacri ipsumque elogium divinum quod in libro conti-
netur ita intime cum gestis divinis, quibus populum suum formavit et
duxit, cohaeret, ut a vita communitatis dissolvi nequeat, et materialiter in
communitate eiusque traditione praeparari dicendum sit, ex eaque aptius
intelligi possit ».

Ad cap. II, n. 23: Proponitur textus addendus: « Haec tamen iner-
rantia diiudicanda est ex intentione et sensu , quem hagiographus prae
oculis habuit. Quare primum considerandum est quod sacer auctor, ut
instrumentum Auctoris divini, intendit communicare hominibus Ver-
bum Dei historice revelatum ad Salutem, non autem propter se et ab-
solute docere facta humana historica vel scientifica, nisi in quantum ad
opus salutis relata sint. Qua de re haec omnia, quae ab hagiographo enun-
tiantur, accipienda sunt in hac eorum instrumentali relatione ad Revela-
tionem et praedicationem Salutis, et in tantum f ruuntur inerrantia divina,
sive sint religiosa sive in se sint profana. Porro haec inerrantia dilucenda
est ex sensu, quem in determinatis adiunctis expressit hagiographus pro sui
temporis conditione ».

Rev.mi P. D. ALBERTI VACCARI S. I.

Formula nova Professionis fidei valde placet in universum; in qui-
busdam locis clariorem elocutionem mallem. Sunt autem:

N. 8, pag. 6 (extrema linea).1 Pro « eiusque divinam immolari victi-
mam » mallen « eo que Christum ipsum immolari victimam ».

N. 14, pag. 8 (lin. 9). 2 Locutio « analogia fidei » mihi videtur obscura
et ambiguitati obnoxia (cf. commentarios in Rom. 12, 6, unde sumpta est).
Dicerem vel « connexio cum revelatis », ut scite appellata est in hoc
ipso Schemate Constitutionis de Deposito fidei, cap. 5, n. 30 in fine,
vel plenius « concordia vel connexio cum aliis Revelationis fontibus ».

P. 10, linea penultima: 3 pro « loqui licet » dicerem « toleratur
mentio » (nedum meditatio!), vel simile quid.

1 Cf. p. 496.

2 Cf. p. 497.

3 Cf. p. 499, nota ad n. 17.

748

SESSIO II - ACTA

Constitutio de fontibus revelationis'.

P. 6,1 n. 3, lin. 3. Pro « instauraverunt », quod vocabundum sonat,
aut sonare videtur, renovationem quamdam veteris alicuius praedicationis
(puta Prophetarum), melius diceretur « inceperunt », ut significetur
exordium alicuius novae institutionis (cf. Mare. 1, 22-27).

P. 6, n. 4. Ultima periodus (« Quod autem ») etc. non est clara. Quid
sunt « praeterita »? An facta praecedentium aetatum seu temporum,
vel (ut a contextu suggeritur) Christi facta et dicta quae feruntur a
« variis documentis » (velut evangeliis apocryphis), sed ab Ecclesiastica
Traditione praetermissa seu non admissa sunt? Tota periodus, meo iudi-
cio, sine damno omitti posset.

P. 7, 2 n. 6, lin. 15. Vocula « qua », cum possit esse et pronomen re-
lativum et adverbium, dubiam vel obscuram facit sententiam. Substitua-
tur « utpote » (quatenus, in quantum).

P. 10, 3 nn. 13 et 14. Putaverim duas hasce paragraphos rectius poni
ordine inverso, ut primo statuatur generale principium divinae « con-
descendendae » (de qua iam multa a Patribus, praesertim Chrysostomo,
dicta sunt), qua fit ut Deus hominibus humano more loquatur, ideoque
locutiones figuratas, metaphoras, hyperboles, non stricte rerum veri-
tati adhaerentes, quae apud omnes linguas et populos in quotidiano sunt
usu, etiam a sacris auctoribus passim adhibeantur, et deinde ad pecu-
liarem casum deveniendo scriptorum antiquorum et antiquissimorum,
cuiusmodi sunt plerique scriptores biblici, inculcentur quae docuit
S. P. Pius XII in Encyclica Divino afflante Spiritu, ut accurato studio
ex antiquis monumentis et scriptis statuatur quos modos concipiendi
et loquendi tenuerint illi veteres, et eorum quodammodo induamus
mentem, et non illis imponamus, quae nostri temporis sunt.

P. 12, 4 n. 15, lin, 10. Puto per lapsum ante « enervata » excidisse
particulam negantem, ut « minime » vel « nequaquam ».

P. 14, 5 n. 21, lin. 29. Delendum « de » ante « modo ».

P. 15, 6 7 n. 23, lin. 16. Pro « repromisit a Patre mittendum » plenius et
aptius diceretur: « a Patre promissum (Io. 14, 26) misit (Io. 15, 26;
Act. 2, 33) ».

P. 18/ n. 28, lin. 32. De « analogia fidei » dictum est supra prope
ab initio.

1 Cf. p. 524.

2 Cf. pp. 524-525.

3 Cf. p. 526.

4 Cf. p. 527.

5 Cf. p. 529.

6 Cf. p. 529.

7 Cf. p. 531.

INDEX

PAG.

Monitum 7

SODALES ET CONSILIARII COMMISSIONIS CENTRALIS

Sodales 11

Consiliarii . 17

SESSIO PRIMA
Documenta Sessionis Primae

Litterae Exc.mi P. D. Secretarii Generalis 21

Acta Sessionis Primae

1. Vota Consiliariorum super quaestiones de Concilio celebrando:

I. Exc.mi P. D. Joseph Da Costa Nunes 31

II. Exc.mi P. D. Petri Parente 33

III. Exc.mi P. D. Francisci Carpino 34

IV. Exc.mi P. D. Aeacii Coussa 34

V. Exc.mi P. D. Petri Sigismondi 37

VI. Exc.mi P. D. Antonii Samore 40

VII. Exc.mi P. D. Dini Stafla 42

VIII. Exc.mi P. D. Primi Principi 49

IX. Exc.mi P. D. Angeli Dell’ Aequa 50

X. Exc.mi P. D. Caesaris Zerba 52

XI. Exc.mi P. D. Petri Palazzini 55

XII. Exc.mi P. D. Pauli Philippe 57

XIII. Exc.mi P. D. Henrici Dante 59

XIV. Exc.mi P. D. Victorii Bartoccetti 60

XV. Exc.mi P. D. Francisci Brennan 66

XVI. • Exc.mi P. D. Petri Sfair 72

XVII. R. P. D. Joseph Rossi 73

XVIII. R. P. D. Francisci Tinello 76

XIX. Exc.mi P. D. Silvii Romani 78

XX. Exc.mi P. D. Pii Paschini 80

750

INDEX

PAG.

XXI. R. P. D. Arturi Wynen 82

XXII. R. P. D. Alberti Canestri 90

XXIII. R. P. D. Martini Giusti 96

XXIV. R. P. D. Alfredi Cavagna 98

XXV. R. P. Anselmi Albareda 100

XXVI. R. P. Petri Salmon 101

XXVII. R. P. Alberti Vaccari 102

2. Summarium votorum Consiliariorum:

I. Praeter eos qui iure ad Concilium convocandi sunt quosnam alios

et quo iure ad votum convocare expediat 104

II. Quo criterio deligendi sint theologi et canonistae Concilii . . . . 106

III. A quonam et quibus rationibus instituendae sint Commissiones

inter Patres Concilii 108

IV. De orationibus Patrum Concilii moderandis et de eorum votis

exquirendis 109

V. De majore suffragiorum parte pro ferendis decisionibus conciliari-

bus requisita 111

VI. Firmo quod lingua Concilii latina esse debeat, an subsidia pro-
ponenda sint ut ipsius usus et intellectus expeditior evadat . . . 112

VII. De modis perscribendi ea quae in Concilio a Patribus efferuntur:

an praeter perscriptionem magneticis machinis faciendam, opportuna
censeatur opera stenographorum qui dicuntur 113

3. Processus verbales Congregationum 115

4. Allocutiones Summi Pontificis Ioannis XXIII:

I. Allocutio diei 12 iunii 1961, initio primae sessionis prolata . . 123

II. Allocutio diei 20 iunii 1961, in conclusione primae sessionis prolata 127

5. Relationes Praesidum Commissionum praeparatoriarum:

I. Em.mi P. D. Alfredi Ottaviani, Praesidis Pontificiae Commissionis

Theologicae 131

II. Em.mi P. D. Pauli Marella, Praesidis Pontificiae Commissionis de

Episcopis et de dioeceseon regimine 133

III. Em.mi P. D. Petri Ciriaci, Praesidis Pontificiae Commissionis de

disciplina Cleri et populi christiani 136

IV. Em.mi P. D. Valerii Valeri, Praesidis Pontificiae Commissionis de

Religiosis ..139

V. Em.mi P. D. Benedicti Aloisi Masella, Praesidis Pontificiae Com-
missionis de disciplina Sacramentorum 142

VI. Em.mi P. D. Caietani Cicognani, Praesidis Pontificiae Commissio-
nis de Sacra Liturgia 144

VII. Em.mi P. D. Ioseph Pizzardo, Praesidis Pontificiae Commissionis

de Studiis et Seminariis 147

INDEX 751

PAG.

VIII. Em.mi P. D. Hamleti I. Cicognani, Praesidis Pontificiae Commis-
sionis de Ecclesiis Orientalibus 153

IX. Em.mi P. D. Gregorii P. Agagianian, Praesidis Pontificiae Com-
missionis de Missionibus 155

X. Em.mi P. D. Ferdinandi Cento, Praesidis Pontificiae Commissionis

de apostolatu laicorum 158

XI. Em.mi P. D. Eugenii Tisserant, Praesidis Pontificiae Commissionis

Caerimonialis 160

XII. Exc.mi P. D. Martini 0’Connor, Praesidis Secretariatus de scriptis

prelo edendis et de spectaculis moderandis 161

XIII. Em.mi P. D. Augustini Bea, Praesidis Secretariatus ad unitatem

Christianorum fovendam 164

XIV. Em.mi P. D. Alberti di Jorio, Praesidis Secretariatus pro rebus

oeconomicis 166

XV. Exc.mi P. D. Periclis Felici, Secretarii Generalis 167

6. Relationes Cardinalium Ponentium super quaestiones de Concilio cele-
brando:

I. Em.mi P. D. Andrea Jullien. — Praeter eos qui iure ad Concilium

convocandi sunt, quosnam alios et quo iure ad votum convocare
expediat 169

II. Em.mi P. D. Andreae Jullien. — Quo criterio deligendi sint theo-
logi et Canonistae Concilii 175

III. Em.mi P. D. Gulielmi T. Heard. — A quonam et quibus rationibus

instituendae sint Commissiones inter Patres Concilii 177

IV. Em.mi P. D. Arcadii Larraona. — De orationibus Patrum Concilii

et de eorum votis exquirendis 180

V. Em.mi P. D. Arcadii Larraona. — De maiore suffragiorum parte

pro ferendis decisionibus conciliaribus requisita 196

VI. Em.mi P. D. Andreae Jullien. — Firmo quod lingua Concilii la-

tina esse debeat, an subsidia proponenda sint, ut ipsius usus et
intellectus expeditior evadat 209

VII. Em.mi P. D. Gulielmi T. Heard. — De modis perscribendi ea

quae in Concilio a Patribus efferuntur: An praeter percriptionem
magneticis machinis faciendam, opportuna censeatur opera steno-
graphorum, qui dicuntur 212

7. Vota Sodalium super quaestiones de Concilio celebrando:

I. Em.mi P. D. Clementis Micara 213

II. Em.mi P. D. Ioseph Pizzardo . 217

III. Em.mi P. D. Benedicti Aloisi Masella 220

IV. Em.mi P. D. Caietani Cicognani 223

V. Em.mi P. D. Emmanuelis Gongalves Cerejeira 230

VI. Em.mi P. D. Achillis Lienart 231

VII. Em.mi P. D. Ignatii Gabrielis Tappouni 234

VIII. Em.mi P. D. Gregorii Petri Agagianian . . 235

IX. Em.mi P. D. Iacobi de Barros Camara 237

752 INDEX

PAG.

X. Em.mi P. D. Henrici Pia y Deniel 239

XI. Em.mi P. D. Antonii Caggiano 241

XII. Em.mi P. D. Valerii Valeri 243

XIII. Em.mi P. D. Petri Ciriaci 245

XIV. Em.mi P. D. Ioseph Siri 246

XV. Em.mi P. D. Ferdinandi Cento 246

XVI. Em.mi P. D. Hamleti I. Cicognani 249

XVII. Em.mi P. D. Ioseph Garibi y Rivera 256

XVIII. Em.mi P. D. Gulielmi Godfrey 258

XIX. Em.mi P. D. Caroli Confalonieri 260

XX. Em.mi P. D. Julii Dopfner 263

XXI. Em.mi P. D. Pauli Marella 267

XXII. Em.mi P. D. Aloisii Traglia 270

XXIII. Em.mi P. D. Bernardi Ioannis Alfrink 271

XXIV. Em.mi P. D. Rufini J. Santos 273

XXV. Em.mi P. D. Aloisii Concha 274

XXVI. Em.mi P. D. Alfredi Ottaviani 275

XXVII. Em.mi P. D. Alberti di Jorio 279

XXVIII. Em.mi P. D. Andreae Jullien 282

XXIX. Em.mi P. D. Arcadii Larraona 284

XXX. Em.mi P. D. Gulielmi T. Heard 299

XXXI. Em.mi P. D. Augustini Bea 302

XXXII. Beat. P. D. Alberti Gori 307

XXXIII. Beat. P. D. Pauli II Cheikho 309

XXXIV. Exc.mi P. D. Alfredi Silva Santiago 310

XXXV. Exc.mi P. D. Alfonsi Campbell 314

XXXVI. Exc.mi P. D. Petri McKeefry 314

XXXVII. Exc.mi P. D. Marcelli Lefebvre 316

XXXVIII. Exc.mi P. D. Caroli Ioseph Alter 318

XXXIX. Exc.mi P. D. Laurentii Leonis Graner 321

XL. Exc.mi P. D. Dionysii E. Hurley ......... 324

XLI. Exc.mi P. D. Mauritii Perrin 328

XLII, Exc.mi P. D. Michaelis Bernard 331

XLIII. Exc.mi P. D. Ioannis M. 0’Connor 333

XLIV. Exc.mi P. D. Hieronymi Rakotomalala 335

XLV. Exc.mi P. D. Alfonsi Verwimp 336

XLVI. Exc.mi P. D. Angeli Jelmini 338

XLVII. Exc.mi P. D. Theodori Suhr 339

XLVIII. Exc.mi P. D. Leonis Isidori Scharmach 340

XLIX. Rev.mi P. Bennonis Gut 342

L. Rev.mi P. Michaelis Browne 345

LI. Rev.mi P. Augustini Sepinski 349

LII. Rev.mi P. Ioannis B. Janssens 352

8. Vota Sodalium qui Primae Sessioni non interfuerunt:

I. Em.mi P. D. Eugenii Tisserant 355

II. Em.mi P. D. Ioseph Ernesti Van Roey 357

INDEX 753

PAG.

III. Em.mi P. D. Iacobi Aloisii Copello 358

IV. Em.mi P. D. Normanni Thomae Gilroy 359

V. Em.mi P. D. Theodosii De Gouveia 360

VI. Em.mi P. D. Ioseph Frings 361

VII. Em.mi P. D. Thomae Tien 363

VIII. Em.mi P. D. Ioannis D’Alton 365

IX. Em.mi P. D. Pauli Aemilii Leger 367

X. Em.mi P. D. Valeriani Gracias 371

XI. Em.mi P. D. Aloisii I. Muench 372

XII. Em.mi P. D. Petri Tatsuo Doi 373

XIII. Beat. P. D. Maximi IV Saigh 376

XIV. Beat. P. D. Pauli Petri Meouchi 381

XV. Exc.mi P. D. Patritii F. Ryan 383

XVI. Exc.mi P. D. Aloisii Chavez y Gonzalez 384

XVII. Exc.mi P. D. Octavii A. Beras 385

XVIII. Exc.mi P. D. Thomae Cooray 387

XIX. Exc.mi P. D. Ioannis Landazuri Ricketts 393

XX. Exc.mi P. D. Francisci Poirier 395

XXI. Exc.mi P. D. Pauli Bernier 397

XXII. Exc.mi P. D. Bernardi Yago 397

XXIII. Exc.mi P. D. Petri Martini Ngo-Dinh-Thuc 399

XXIV. Exc.mi P. D. Alberti Soegijapranata 401

SESSIO SECUNDA
Documenta Sessionis Secundae

Litterae Exc.mi P. D. Secretarii Generalis 407

Acta Sessionis Secundae

1. Vota Exc.morum Consiliariorum super quaestiones de observatoribus non
catholicis in Concilio Vaticano II:

I. Exc.mi P. D. Francisci Carpino 427

II. Exc.mi P. D. Gabrielis Aeacii Coussa 429

III. Exc.mi P. D. Antonii Samore 431

2. Processus verbales Congregationum 433

3. Allocutiones Summi Pontificis Ioannis XXIII:

I Allocutio diei 7 novembris 1961, initio secundae sessionis prolata . 443

II. Allocutio diei 17 novembris 1961, in conclusione secundae sessionis

prolata 446

754

INDEX

PAG.

4. Disceptatio:

I. De observatoribus non catholicis in Concilio Vaticano II:

1) Votum propositum a Secretariatu ad Christianorum unitatem

fovendam 449

2) Relatio Em.mi P. D. Augustini Bea, Praesidis Secretariatus ad

unitatem Christianorum fovendam 458

3) Relatio Em.mi P. D. Hamleti I. Cicognani, Praesidis Commis-

sionis De Ecclesiis Orientalibus . . 463

4) Animadversiones Sodalium:

Card Tisserant 466

Card. Micara 466

Card. Pizzardo 468

Card. Aloisi Masella 468

Card. Ferretto 469

Card. Lienart . 469

Card. Tappouni 469

Card. Agagianian 470

Card. Gilroy . 470

Card. DeGouveia 470

Card. PlayDeniel 470

Card. Frings . 470

Card. Caggiano 471

Card. Valeri 471

Card. Siri 472

Card. D’Alton 472

Card. Mclntyre 473

Card. Leger 473

Card. Gracias 474

Card. Cento 474

Card. Garibi y Rivera 474

Card. Godfrey 474

Card. Confalonieri 475

Card. Richaud 475

Card. Dopfner 476

Card. Marella 476

Card. Testa 478

Card. Muench 479

Card. Meyer 480

Card. Doi 480

Card. Alfrink 480

Card. Santos 480

Card. Quintero 480

Card. Concha 480

Card. Ottaviani 480

Card. Di Jorio 480

Card. Roberti 480

INDEX

755

PAG.

Card. Jullien 480

Card. Larraona 481

Card. Heard 484

Beat. Gori 485

Beat. Cheikho 485

Exc. 0’Connor 485

Exc. Ujcic 486

Exc. Silva Santiago 486

Exc. Antezana y Rojas 487

Exc. Campbell 487

Exc. Beras 487

Exc. Cooray 487

Exc. McKeefry 489

Exc. Lefebvre 490

Exc. Hurley 490

Exc. Landazuri Ricketts 490

Exc. Perrin 491

Exc. Seper 491

Exc. Bazin 491

Exc. Bernard 491

Exc. Bernier 491

Exc. Yago 491

Exc. Rakotomalala 491

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 491

Exc. Verwimp 492

Exc. Jelmini 492

Exc. Suhr 493

Exc. Scharmach 493

Rev. Gut 493

Rev. Browne 493

Rev. Sepinski 494

Rev. Janssens 495

II. Formula nova professionis Fidei:

1) Schema propositum a Commissione Theologica 495

2) Relatio Em.mi P. D. Alfredi Ottaviani, Praesidis Commissionis

Theologicae 499

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Tisserant 502

Card. Lienart 502

Card. Dopfner 503

Card. Ferretto 505

Card. Gracias 505

Card. Frings 506

Card. Caggiano 507

Card. Jullien 508

Exc. 0’Connor 508

756

INDEX

PAG.

Exc. Hurley 509

Card. Ottaviani 511

Card. Gracias 513

Card. Ottaviani 513

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 514

Card. Micara 514

Card. Pizzardo 514

Card. Aloisi Masella 514

Card. Ferretto 514

Card. Lienart 514

Card. Tappouni 514

Card. Copello ..515

Card. Agagianian 515

Card. Gilroy 515

Card. de Gouveia 51.5

Card. Pia y Deniel 515

Card. Frings 515

Card. Caggiano 515

Card. Tien 515

Card. Valeri 515

Card. Ciriaci 515

Card. de la Torre 515

Card. Siri 515^

Card. D’Alton . 515

Card. Mclntyre 515

Card. Leger 515

Card. Gracias 515

Card. Cento 515

Card. Garibi y Rivera 515

Card. Godfrey 516

Card. Confalonieri ....516

Card. Richaud 516

Card. Konig 516

Card. Dopfner 516

Card. Marella 516

Card. Testa 516

Card. Muench 517

Card. Meyer 517

Card. Doi 517

Card. Alfrink 517

Card. Santos 518

Card. Quintero . . 518

Card. Concha 518

Card. Di Jorio 519

Card. Roberti 519

Card. Jullien 519

Card. Larraona 519

INDEX

757

PAG.

Card. Heard 519

Card. Bea 519

Beat. Gori 520

Beat. Cheikho 520

Exc. 0’Connor 520

Exc. Ujcic 520

Exc. Ryan 520

Exc. Chavez y Gonzales 520

Exc. Silva Santiago 520

Exc. Antezana y Rojas 520

Exc. Campbell 520

Exc. Beras 520

Exc. Cooray 520

Exc. McKeefry 520

Exc. Lefebvre 521

Exc. Hurley 521

Exc. Landazuri Ricketts 521

Exc. Perrin 521

Exc. Seper 521

Exc. Bernard 521

Exc. Bernier 521

Exc. Yago 521

Exc. Rakotomalala 522

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 522

Exc. Verwimp 522

Exc. Jelmini 522

Exc. Suhr 522

Exc. Scharmach 522

Rev. Gut 522

Rev. Browne i 522

Rev. Sepinski 523

Rev. Janssens 523

III. De Fontibus Revelationis:

1) Schema propositum a Commissione Theologica 523

2) Relatio Em. mi P. D. Alfredi Ottaviani, Praesidis Commissionis

Theologicae 532

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Konig .537

Card. Dopfner 538

Card. Gracias 540

Card. Larraona 541

Card. Bea 541

Card. Ottaviani 543

Card. Bea 544

Card. Ottaviani 545

Card. Bea 545

758

INDEX

Card. Ottaviani . .

Card. Bea . . . .

Card. Ottaviani . .

Exc. Hurley . . .

Card. Ottaviani . .

Rev. Salmon . . .

Card. Alfrink . . .

Card. Ottaviani . .

4) Suffragia Sodalium:
Card. Tisserant
Card. Micara . .

Card. Pizzardo .

Card. Aloisi Masella
Card. Ottaviani
Card. Ferretto . .

Card. Ottaviani
Card. Lienart . .

Card. Tappouni
Card. McGuigan
Card. Copello . .

Card. Agagianian .
Card. Gilroy . .

Card. de Gouveia .
Card. Pia y Deniel
Card. Frings . .

Card. Caggiano . .

Card. Tien . . .

Card. Valeri . . .

Card. Ciriaci . .

Card. Ottaviani
Card. de la Torre .
Card. Siri . . .

Card. D’Alton . .

Card, Mclntyre
Card. Leger . .

Card. Gracias . .

Card. Cento . ,

Card. Garibi y Rivera
Card. Godfrey . .

Card. Confalonieri .
Card. Richaud . .

Card. Konig . .

Card. Dopfner
Card. Marella .

Card. Testa. . .

Card. Muench
Card. Meyer .

Card. Doi . . .

PAG.

546

547

548

549

550

551
553

554

555
555
555
555
555
555
555
555
555
555

555

556
556
556
556

556

557
557
557
557
557
557
557
557

557

558
558
558
558
558
558
558
558
558

INDEX

759

PAG.

Card. Alfrink 558

Card. Santos 558

Card. Quintero 558

Card. Concha 558

Card. Di Jorio 559

Card. Roberti 559

Card. Jullien 559

Card. Larraona 559

Card. Heard 559

Card. Bea 559

Beat. Gori 559

Beat. Cheikho 559

Exc. 0’Connor 559

Exc. Ujcic . . . 559

Exc. Ryan 559

Exc. Chavez y Gonzalez 560

Exc. Silva Santiago 560

Exc. Antezana y Rojas 560

Exc. Campbell 560

Exc. Beras 560

Exc. Cooray 560

Exc. McKeefry 561

Exc. Lefebvre 561

Exc. Hurley 561

Exc. Landazuri 561

Exc. Perrin 561

Exc. Seper 561

Exc. Bazin 561

Exc. Bernard 561

Exc. Bernier 561

Exc. Yago 561

Exc. Rakotomalala 561

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 561

Exc. Verwimp 561

Exc. Jelmini 562

Exc. Suhr 562

Exc. Scharmach 562

Rev. Gut 562

Rev. Browne 562

Rev. Sepinski 562

Rev. Janssens 562

Card. Ottaviani 562

IV. De distributione Cleri:

11 Schema propositum a Commissione de Disciplina Cleri et Po-
puli christiani ...563

2) Relatio Em.mi P. D. Petri Card. Ciriaci, Praesidis Commissionis de
Disciplina Cleri et Populi christiani 565

760

INDEX

PAG.

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Tisserant 568

Card. Ciriaci ..." 568

Card. Tisserant 569

Card. Pizzardo 569

Card. Ferretto 570

Card. Siri 572

Card. Gracias 573

Card. Richaud 575

Card. Santos 575

Card. Jullien 575

Card. Larraona 576

Exc. Lefebvre 578

Exc. Hurley 579

Exc. Landazurri Ricketts 580

Exc. Ngd-Dinh-Thuc 581

Rev. Browne 581

Card. Confalonieri . 582

Card. Godfrey . 583

Card. Marella 584

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 584

Card. Micara 585

Card. Pizzardo 585

Card. Aloisi Masella 585

Card. Ferretto 585

Card. Lienart 585

Card. Tappouni 585

Card. Copello 585

Card. McGuigan 585

Card. Gilroy 585

Card. de Gouveia 585

Card. Pia y Deniel 586

Card. Frings 586

Card. Caggiano 586

Card. Tien 586

Card. Valeri 586

Card. de la Torre 586

Card. Siri 587

Card. D’Alton 587

Card. Mclntyre 587

Card. Leger 587

Card. Gracias 587

Card. Cento 587

Card. Garibi y River a 588

Card. Godfrey 588

Card. Confalonieri 588

INDEX

761

PAG.

Card. Richaud 588

Card. Konig 588

Card. Marella 588

Card. Testa 588

Card. Muench 588

Card. Meyer 588

Card. Doi 588

Card. Alfrink 588

Card. Santos 589

Card. Quintero 589

Card. Concha 589

Card. Ottaviani 589

Card. Di Jorio 589

Card. Roberti 589

Card. Jullien 590

Card. Larraona 590

Card. Heard 590

Card. Bea 590

Beat. Gori 590

Beat. Cheikho 590

Exc. 0’Connor 591

Exc. Ryan 591

Exc. Chavez y Gonzalez 591

Exc. Silva Santiago 591

Exc. Antezana y Rojas 591

Exc. Beras 591

Exc. Cooray 591

Exc. McKeefry 592

Exc. Lefebvre 592

Exc. Hurley 592

Exc. Landazuri Ricketts 592

Exc. Perrin 592

Exc. Seper 592

Exc. Bazin 592

Exc. Bernard 592

Exc. Bernier 593

Exc. Yago 593

Exc. Rakotomalala 593

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 593

Exc. Verwimp 593

Exc. Jelmini 593

Exc. Suhr 593

Exc. Scharmach 593

Rev. Gut 593

Rev. Browne 594

Rev. Sepinski 594

Rev. Janssens 594

762

INDEX

PAG.

V. De Clericorum vitae sanctitate:

1) Schema propositum a Commissione de Disciplina Cleri et Po-
puli christiani 595

2 ) Relatio Em.mi P. D. Petri Card. Ciriaci, Praesidis Commissionis de

Disciplina Cleri et Populi christiani 598

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Tisserant 599

Card. Pizzardo 600

Card. Lienart 600

Card. Cento 601

Card. Godfrey 601

Card. Confalonieri ..602

Card. Konig 602

Card. Alfrink 603

Card. Santos 604

Card. Jullien 604

Card. Larraona 605

Exc. Felici 608

Exc. Cooray 609

Exc. Seper 610

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 612

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 613

Card. Micara 613

Card. Pizzardo 613

Card. Aloisi Masella 613

Card. Ferretto 613

Card. Lienart 613

Card. Tappouni 613

Card. Copello 613

Card. Agagianian . 614

Card. McGuigan 614

Card. Gilroy 614

Card. de Gouveia 614

Card. Pia y Deniel 614

Card. Frings 614

Card. Caggiano .....614

Card. Tien 614

Card. Valeri 614

Card. de la Torre 615

Card. Siri 615

Card. D’ Alton 615

Card. Leger 615

Card. Gracias 615

Card. Cento 615

Card. Garibi y Rivera 615

INDEX

Card. Godfrey . .

Card. Confalonieri
Card. Richaud . . .

Card. Konig . . .

Card. Marella .

Card. Testa . . .

Card. Muench
Card. Meyer . . .

Card. Traglia . . .

Card. Doi ....
Card. Alfrink . . .

Card. Santos . . .

Card. Quintero . . .

Card. Concha .

Card. Ottaviani . .

Card. Di Jorio
Card. Jullien . . .

Card. Larraona
Card. Heard . . .

Card. Bea ....
Beat. Gori ....
Beat. Cheikho . . .

Exc. Felici ....
Exc. 0’Connor . .

Exc. Ujcic ....
Exc. Ryan ....
Exc. Chavez y Gonzalez
Exc. Silva Santiago .
Exc. Antezana y Rojas
Exc. Campbell
Exc. Beras . ...

Exc. Cooray
Exc. McKeefry . .

Exc. Lefebvre .

Exc. Hurley
Exc. Landazuri Ricketts
Exc. Perrin ....
Exc. Seper ....
Exc. Bazin ....
Exc. Bernard
Exc. Bernier
Exc. Yago ....
Exc. Rakotomalala
Exc. Ngo-Dinh-Tbuc .
Exc. Verwimp .

Exc. Telmini
Exc. Suhr ....
Exc. Scharmach . .

Rev. Gut ....

763

PAG.

616

617

618
618
618
618
618
618
618
618
618
619
619
619
619
619

619

620
620
620
620
620
620
620
620
621
621
621
621
621
621
621
621
621

764

INDEX

PAG.

Rev. Browne 621

Rev. Sepinski 622

Rev. Janssens 622

Card. Ciriaci 622

Card. Confalonieri . 623

Card. Ciriaci 623

Card. Confalonieri 623

Card. Ciriaci 623

Card. Lienart 624

Card. Ciriaci 624

VI. De habitu et tonsura clericali:

1 ) Schema propositum a Commissione de Disciplina Cleri et Po-
puli christiani 624

2) Relatio Em.mi P. D. Petri Card. Ciriaci, Praesidis Commissionis de

Disciplina Cleri et Populi christiani 626

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Tisserant 629

Card. Ferretto 629

Card. Valeri 629

Card. Pia y Deniel 630

Card. Gracias 633

Card. Godfrey 633

Card. Richaud 634

Card. Santos 634

Card. Confalonieri 634

Card. Ottaviani 635

Card. Jullien 635

Exc. Silva Santiago 636

Exc. Cooray 637

Exc. Dell 'Aequa 638

Card. Siri 640

Exc. Landazuri Ricketts 640

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 640

Card. Micara 640

Card. Pizzardo ...640

Card. Aloisi Masella 640

Card. Ferretto 640

Card. Lienart . 641

Card. Tappouni 641

Card. Copello 641

Card. Agagianian 642

Card. McGuigan 642

Card. Gilroy 642

Card. de Gouveia 642

INDEX

Card. Pia v Deniel . .

Card. Frings . . .

Card, Caggiano . ,

Card, Tien ....
Card, Valeri . . .

Card, de la Torre . .

Card. Siri ....
Card. D 'Alton . . .

Card. Leger ....
Card. Gracias . . .

Card. Cento . . .

Card. Garibi y River a
Card. Godfrey . . .

Card. Confalonieri
Card. Richaud .

Card. Konig
Card. Marella . . .

Card. Testa ....
Card. Muench . . .

Card. Meyer
Card. Traglia
Card. Doi ....
Card. Alfrink . . .

Card, Santos . . .

Card. Quin tero
Card. Concha . . .

Card. Ottaviani . .

Card. Di Jorio . .

Card. Roberti . . .

Card. Jullien
Card. Larraona . .

Card. Heard . . .

Beat. Gori ....
Beat. Cheikho . . .

Exc. Felici ....
Exc. 0’Connor . .

Exc. Ujcic ....
Exc. Ryan ....
Exc. Chavez y Gonzalez
Exc. Silva Santiago
Exc. Antezana y Rojas
Exc. Campbell . . .

Exc. Beras ....
Exc. McKeefry . . .

Exc. Cooray . . .

Exc. Lefebvre .

Exc. Hurley . . .

Exc. Landazuri Ricketts

765

PAG.

642

643
643
643
643

643

644
644
644

644

645
645
645

645

646
646
646
646
646
646
646

646

647
647
647
647
647
647

647

648
648
648
648
648
648
648
648

648

649
649
649
649
649

649

650

766

INDEX

PAG.

Exc. Perrin 650

Exc. Seper 650

Exc. Bazin 650

Exc. Bernard 650

Exc. Bernier 650

Exc. Yago 650

Exc. Rakotomalala 650

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 651

Exc. Verwimp 651

Exc. Jelmini 651

Exc. Suhr 651

Exc. Scharmach 651

Rev. Gut 651

Rev. Browne . . . 651

Rev. Sepinski 652

Rev. Janssens 652

Card. Ciriaci 652

Exc. Bartoccetti 653

VII. De paroeciarum provisione, unione, divisione:

1) Schema propositum a Commissione de Disciplina Cleri et Po-
puli christiani 654

2 ) Relatio Em.mi P. D. Petri Card. Ciriaci, Praesidis Commissionis de

Disciplina Cleri et Populi christiani 656

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Konig 658

Card. Gracias 659

Card. Cento 660

Card. Alfrink 660

Exc. Hurley 660

Rev. Browne 661

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 662

Card. Micara 662

Card. Pizzardo 662

Card. Aloisi Masella 662

Card. Ferretto 662

Card. Lienart 662

Card. Tappouni 662

Card. Copello 662

Card. Agagianian 663

Card. McGuigan 663

Card. Gilroy 663

Card. de Gouveia 663

Card. Frings 663

Card. Caggiano 663

Card. Tien 663

INDEX

767

Card. Valeri . . .

Card. de la Torre
Card. Siri ....
Card. Leger . . .

Card. Gracias . . .

Card. Cento . .

Card. Garibi y River a
Card. Godfrey .

Card. Confalonieri
Card. Richaud
Card. Konig . . .

Card. Marella . . .

Card. Testa ....
Card. Muench .

Card. Meyer . . .

Card. Traglia . . .

Card. Doi ....
Card. Alfrink .

Card. Santos . . .

Card. Quintero • .
Card. Concha . . .

Card. Di Jorio . . .

Card. Roberti . . .

Card. Jullien . . .

Card. Larraona . . .

Card. Heard . . .

Beat. Gori ....
Beat. Cheikho .

Exc. Felici ....
Exc. 0’Connor . . .

Exc. Ujcic ....
Exc. Ryan . . .

Exc. Chavez y Gonzalez
Exc. Silva Santiago
Exc. Antezana y Rojas
Exc. Campbell .

Exc. Beras ....
Exc. Cooray . . .

Exc. McKeefry . . .

Exc. Lefebvre . ,

Exc. Hurley . . .

Exc. Landaruzi Ricketts
Exc. Perrin ....
Exc. Seper ....
Exc. Bazin ....
Exc. Bernard . .

Exc. Bernier . . .

Exc. Yago ....

PAG.

663

664
664
664
664
664
664
664

664

665
665
665
665
665
665
665
665
665
665
665
665
665
667
667
667
667
667
667
667

667

668
668
668
668
668
668
668
668
668
668
668
668
668
668
668

768

INDEX

Exc. Rakotomalala
Exc. Ngo-Dinh-Thuc
Exc. Verwimp .

Exc. Jelmini . .

Exc. Suhr . . .

Exc. Scharmach
Rev. Gut . . .

Rev. Browne . .

Rev. Sepinski . .

Rev. Janssens . .

Card. Ciriaci . .

PAG.

668

669

VIII. De obligationibus parochorum:

1 ) Schema propositum a Commissione de Disciplina Cleri et Po-

puli christiani 670

2) Relatio Em.mi P. D. Petri Card. Ciriaci, Praesidis Commissionis de

Disciplina Cleri et Populi christiani 673

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Gracias 674

Card. Garibi y River a 676

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 677

Card. Micara 677

Card. Pizzardo 677

Card. Aloisi Masella 677

Card. Ferretto 677

Card. Lienart 677

Card. Tappouni 678

Card. Copello 678

Card. Agagianian 678

Card. McGuigan 678

Card. Gilroy 678

Card. de Gouveia 678

Card. Pia y Deniel 678

Card. Frings 678

Card. Caggiano 678

Card. Tien 678

Card. Valeri 678

Card. de la Torre 678

Card. Siri 679

Card. D’Alton 679

Card. Leger 679

Card. Gracias 679

Card. Cento 679

Card. Garibi y Rivera 679

Card Godfrey 679

Card. Confalonieri . 680

INDEX

769

Card. Richaud .

Card. Konig .

Card. Marella . . . .

Card. Testa

Card. Muench . . . .

Card. Meyer . . . .

Card. Traglia . . . .

Card. Doi

Card. Alfrink . . . .

Card. Santos . . . .

Card. Quintero . . .

Card. Concha . . . .

Card. Di Jorio . . . .

Card. Roberti . . . .

Card. Jullien . . . .

Card. Larraona . . . .

Card. Heard

Beat. Gori . . . .

Beat. Cheikho . . . .

Exc. Felici

Exc. 0’Connor . . . .

Exc. Ujcic

Exc. Ryan

Exc. Chavez y Gonzalez .
Exc. Silva Santiago
Exc. Antezana y Rojas .
Exc. Campbell ...

Exc. Beras

Exc. Cooray . . . .

Exc. McKeefry . . . .

Exc. Lefebvre . . .

Exc. Hurley

Exc. Landazuri Ricketts .

Exc. Perrin

Exc. Seper

Exc. Bazin

Exc. Bernard . . . .

Exc. Bernier . . . .

Exc. Yago

Exc. Rakotomalala . .

Exc. Ngo-Dinh-Thuc . .

Exc. Verwimp . . . .

Exc. Jelmini . . . .

Exc. Suhr

Exc. Scharmach . . .

Rev. Gut

Rev. Browne . . . .

Rev. Sepinski . . . .

PAG.

680

681

68.1

681

682

683

684
684
684
684

770 INDEX

PAG.

Rev. Janssens 684

Card. Ciriaci 684

Card. Meyer 684

IX. De Officiis et Beneficiis ecclesiasticis deque bonorum ecclesiasti-
corum administratione:

1) Schema propositum a Commissione de Disciplina Cleri et Po-
puli christiani 685

2 ) Relatio Em.mi P. D. Petri Card. Ciriaci, Praesidis Commissionis de

Disciplina Cleri et Populi christiani 689

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Ferretto 691

Card. Pia y Deniel 692

Card. Frings 692

Card. Leger 693

Card. Gracias 694

Card. Meyer , . . . 696

Card. Alfrink 697

Card. Larraona 699

Card. Confalonieri 703

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 704

Card. Micara 704

Card. Pizzardo 704

Card. Aloisi Masella 704

Card. Ferretto 704

Card. Lienart 704

Card. Tappouni 704

Card. Copello 704

Card. McGuigan 704

Card. Gilroy 704

Card. de Gouveia 704

Card. Pia y Deniel 704

Card. Frings 705

Card. Caggiano 705

Card. Tien 705

Card. Valeri 705

Card. de la Torre 705

Gard. Siri 705

Card. D 'Alton 705

Card. Leger 705

Card. Gracias 705

Card. Cento 705

Card. Garibi y Rivera 705

Card Godfrey . 705

Card. Confalonieri 706

INDEX

771

PAG.

Card. Richaud . 706

Card. Konig 706

Card. Marella 706

Card. Testa 706

Card. Muench 706

Card. Meyer 706

Card. Doi 706

Card. Alfrink 706

Card. Quintero 706

Card. Concha 707

Card. Di Jorio 707

Card. Roberti 707

Card. Jullien 707

Card. Larraona 707

Card. Heard 707

Beat. Gori 707

Beat. Cheikho 707

Exc. Felici 707

Exc. 0’Connor 707

Exc. Ujcic 707

Exc. Ryan 707

Exc. Chavez y Gonzalez 708

Exc. Silva Santiago 708

Exc. Antezana y Rojas . 708

Exc. Campbell ... 708

Exc. Beras 708

Exc. Cooray 708

Exc. McKeefry 708

Exc. Lefebvre 708

Exc. Hurley 708

Exc. Landazuri Ricketts 708

Exc. Perrin 708

Exc. Seper 709

Exc. Bazin 709

Exc. Bernard ; 709

Exc. Bernier 709

Exc. Yago 709

Exc. Rakotomalala 709

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 709

Exc. Verwimp . 710

Exc. Jelmini 710

Exc. Suhr 710

Exc. Scharmach 710

Rev. Gut 710

Rev. Browne 711

Rev. Sepinski 711

Rev. Janssens 711

INDEX

PAG.

X. De patrimonio historico et artistico ecclesiastico:

1) Schema propositum a Commissione de Disciplina Cleri et po-
puli christiani 711

2) Relatio Em.mi P. D. Petri Card. Ciriaci, Praesidis Commissionis de

Disciplina Cleri et Populi christiani . 715

3) Animadversiones Sodalium:

Card. Tisserant 717

Card. Ferretto 717

Card. Leger 717

Card. Larraona ...717

Exc. Silva Santiago 273

Rev. Giusti 723

Rev. Albareda 725

4) Suffragia Sodalium:

Card. Tisserant 726

Card. Micara 726

Card. Pizzardo * ... 727

Card. Aloisi Masella . 727

Card. Ferretto 727

Card. Lienart 727

Card. Tappouni 727

Card. Copello 727

Card. McGuigan 727

Card. Gilroy 727

Card. de Gouveia 727

Card. Pia y Deniel 727

Card. Frings 727

Card. Caggiano 727

Card. Tien 728

Card. Valeri 728

Card. de la Torre 728

Gard. Siri . 728

Card. D’Alton 728

Card. Leger 728

Card. Gracias 728

Card. Cento 729

Card. Garibi y Rivera 279

Card. Godfrey 729

Card. Confalonieri 729

Card. Richaud 729

Card. Konig 729

Card. Marella '. 729

Card. Muench 730

Card. Testa .730

Card. Meyer 730

Card. Doi 730

Card. Quintero 730

INDEX

773

PAG.

Card. Concha 730

Card. Di Jorio 730

Card. Roberti 730

Card. Jullien 730

Card. Larraona 731

Card. Heard 731

Beat. Gori 731

Beat. Cheikho 731

Exc. Felici 731

Exc. 0’Connor 731

Exc. Ujcic 731

Exc. Ryan 731

Exc. Chavez y Gonzalez 731

Exc. Silva Santiago 731

Exc. Antezana y Rojas 731

Exc. Campbell 731

Exc. Beras 731

Exc. Cooray 732

Exc. McKeefry 732

Exc. Lefebvre 732

Exc. Hurley 732

Exc. Landazuri Ricketts 732

Exc. Perrin 732

Exc. Seper 732

Exc. Bazin 732

Exc. Bernard 732

Exc. Bernier 732

Exc. Yago 732

Exc. Rakotomalala 732

Exc. Ngo-Dinh-Thuc 732

Exc. Verwimp 732

Exc. Jelmini 732

Exc. Suhr 732

Exc. Scharmach 732

Rev. Gut 732

Rev. Browne 732

Rev. Sepinski 733

Rev. Janssens 733

5) Vota Sodalium qui secundae sessioni non interfuerunt:

Em.mi P. D. Emmanuelis Card. Gongalves Cerejeira . . . . 733

Em.mi P. D. Iacobi Card. de Barros Camara 733

Em.mi P. D. Antonii Card. Barbieri 735

Beat. P. D. Maximi IV Saigh 736

Beat. P. D. Pauli Petri Meouchi 739

Exc. P. D. Josephi Alter 741

Exc. P. D. Laurentii Graner 742

Exc. P. D. Alberti Soegijapranata 743

Rev. P. D. Alberti Vaccari .... 747

Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Acta et Documenta Concilio Oecumenico Vaticano II Apparando. Series II (Praeparatoria). Volumen II: Acta Pontificiae Commissionis Centralis Praeparatoriae Concilii Oecumenici Vaticani II. Pars I: Sessio prima (12-20 Iun 1961), Sessio secunda (7-17 Nov 1961)"

See other formats